I SA/Bk 488/13

WyrokWSA w Białymstoku2014-01-08

Skład orzekający: Patrycja Joanna Suwaj, Jacek Pruszyński, Urszula Barbara Rymarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, uznając, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności lub uzasadnionego przypadku umożliwiającego umorzenie?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo ocenił sytuację Skarżącej i odmówił umorzenia należności. Stwierdzono, że nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, ponieważ Skarżąca posiada prawo do lokalu, z którego można prowadzić egzekucję. Ponadto, organ prawidłowo ocenił, że sytuacja finansowa i rodzinna Skarżącej, mimo trudności, nie spełnia przesłanek uzasadniających umorzenie w ramach uznania administracyjnego, zwłaszcza biorąc pod uwagę wcześniejsze dochody z działalności gospodarczej i możliwość uzyskania dalszych dochodów.
Stan faktyczny
Skarżąca J. L.-W. wniosła skargę na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Organ ustalił, że Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą, nie uregulowała należności, a jej zadłużenie przekracza 86.000 zł plus odsetki. Skarżąca argumentowała, że jest bezrobotna, jej dochody są niskie, a mąż zlikwidował działalność. Organ odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzi całkowita nieściągalność, gdyż Skarżąca posiada prawo do lokalu, a jej sytuacja finansowa, mimo trudności, nie spełnia przesłanek do umorzenia w ramach uznania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J. L.-W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2013 r. nr [...], uchylająca decyzję własną z [...] sierpnia 2012 r. nr [...] i umarzająca postępowanie w zakresie umorzenia należności z tytułu składek w postaci odsetek za zwłokę w kwocie 83.982,83 zł oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od stycznia 2000 r. do grudnia 2001 r. oraz utrzymująca decyzję z [...] sierpnia 2012 r. w zakresie odmawiającym Pani J. B. L. – W. (dalej powoływanej jako Skarżąca) umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i na Fundusz Pracy za okres [...]/2002 r. – [...]/2012 r., w łącznej kwocie 140.052,83 zł. Organy ustaliły, że Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą i podlegała ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu. Od[...] czerwca 2012 r. zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej. W związku z tą działalnością Skarżąca nie uregulowała jednak należnych składek na ubezpieczenia. Decyzją z [...] stycznia 2012 r., znak [...] ustalono Skarżącej okresy podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Decyzja stała się ostateczna [...] marca 2012 r. Następnie decyzją z [...] czerwca 2012 r. określono Skarżącej wysokość zadłużenia za okres [...]/2002 – [...]/2012 r. w wysokości 86.203 zł wraz z odsetkami. Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z [...] października 2012 r., sygn. akt [...] oddalił odwołanie Skarżącej od tej decyzji, a następnie Sąd Apelacyjny w B. wyrokiem z [...] maja 2013 r. oddalił jej apelację. Ponadto decyzją z [...] lipca 2012 r. organ określił Skarżącej zadłużenie za okres styczeń – kwiecień 2002 r. oraz za maj 2012 r. Decyzja ta stała się prawomocna [...] sierpnia 2012 r. Organ I instancji na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) – dalej: "u.s.u.s." umorzył postępowanie w zakresie umorzenia należności z tytułu składek w postaci odsetek za zwłokę. Umorzono też postępowanie w zakresie umorzenia należności za tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od stycznia 2000 r. do grudnia 2000 r. z uwagi na ich przedawnienie. Organ II instancji uchylił w tej części rozstrzygnięcie organu I instancji stwierdzając, że zachodziła konieczność uwzględnienia także przedawnionych należności z tytułu składek za okres od stycznia 2001 r. do grudnia 2001 r. W konsekwencji w decyzji organu odwoławczego orzeczono o umorzeniu postępowania odnośnie należności z tytułu odsetek za zwłokę oraz składek za okres od stycznia 2000 r. do grudnia 2001 r. Rozpatrując wniosek Skarżącej o umorzenie ww. należności Prezes ZUS uznał, że nie zachodzi całkowita nieściągalność należności (art. 28 ust. 1 - 3 u.s.u.s.). Stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że Skarżąca nie zgłaszała wniosku o ogłoszenie upadłości, nie było wobec niej prowadzone postępowanie likwidacyjne, a wysokość zadłużenia znacznie przekracza koszty upomnienia. Ponadto należności nie były kierowane do przymusowego dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej lub sądowej. Skarżąca posiada zaś spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu w budynku wielorodzinnym, z którego można skutecznie prowadzić postępowanie egzekucyjne. Zdaniem organu nie można, więc stwierdzić, że należności są całkowicie nieściągalne. Prezes ZUS dokonał też analizy § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Podkreślił jednak, że odstąpienie od realizacji obowiązku zapłaty należności ma charakter zupełnie wyjątkowy, gdy ze względu na stan zdrowia, wiek i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązanie się z zobowiązań na rzecz ZUS. Wskazał, że ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia spoczywa na zobowiązanym. Za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych organ uznał takie warunki bytowe osoby zobowiązanej, które powodują trwałe zagrożenie dalszej egzystencji poprzez niezapewnienie minimum socjalnego (ubóstwo). Przy ocenie, czy ubóstwo jest stanem trwałym należy w szczególności ustalić, czy trudności płatnicze zobowiązanego mają charakter okresowy, czy może stały i pogłębiający się oraz, czy istnieją realne szanse na poprawę sytuacji finansowej. Następnie organ wskazał, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem J. W. oraz synem K. W. Zajmują lokal przy ul. [...] w S.. W okresie od [...] kwietnia 2008 r. do [...] maja 2012 r. Skarżąca świadczyła usługi w zakresie utrzymania porządku w budynkach mieszkalnych w zasobach A. w S. w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności. Za świadczone usługi otrzymywała kwotę 1.560,00 zł miesięcznie. Organ ustalił, że od czerwca 2012 r. mąż Skarżącej rozpoczął prowadzenie pozarolniczej działalności. Zgodnie z umowa trójstronną cesji sporządzoną [...] czerwca 2012 r. od czerwca 2012 r. Skarżąca scedowała prawa i obowiązki wynikające z umowy nr [...] na rzecz firmy prowadzonej przez jej męża. Dochód rodziny kształtuje się w wysokości 1.268,29 zł. Wydatki związane z utrzymaniem mieszkania (czynsz, energia elektryczna, woda) kształtują się w granicach 777,98 zł. Organ przyjął, że na inne wydatki (m.in. wyżywienie, środki czystości) Skarżąca potrzebuje ok. 1.000 zł. Organ wskazał, że wg twierdzeń Skarżącej jest ona zapożyczona u rodziny i znajomych, jednak stwierdził, że na potwierdzenie tych faktów nie przedłożyła ona żadnych dowodów. Z dokumentacji przekazanej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. wynika, że rodzina nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, a Skarżąca poszukuje pracy. Organ podkreślił, iż decydując się na podjęcie prowadzenia pozarolniczej działalności (na własne ryzyko i odpowiedzialność) Skarżąca miała świadomość obowiązku opłacania składek jednak przez szereg lat pomimo osiągania dochodu nie dokonywała żadnych wpłat na poczet składek, a obecnie upatruje rozwiązania swoich problemów finansowych jedynie w całkowitym umorzeniu zaległości. Ostatecznie organ przyjął, że nie została spełniona ustawowa przesłanka umożliwiająca umorzenie należności z tytułu składek, ponieważ rodzina posiada źródło dochodu gwarantujące zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem organu ponoszone przez Skarżącą wydatki na utrzymanie rodziny nie mają charakteru nadzwyczajnego, warunkującego konieczność umorzenia należności z tytułu składek. Organ uznał, że obecne trudności finansowe Skarżącej mają charakter okresowy, gdyż poszukuje ona pracy. Chociaż jej sytuacja rodzinna i materialna jest trudna, jednak nie została wykazana przesłanka tzw. ważnego interesu strony. Przyjęto, że w sprawie nie udowodniono, że Skarżąca nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej z powodu poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Odnosząc się do załączonych przez Skarżącą kart informacyjnych z leczenia szpitalnego syna w okresie[...] stycznia 2012 r. – [...] stycznia 2012 r. organ stwierdził, że nie przedstawiono orzeczenia, które by stwierdzało ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności i że istnieje konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem Skarżąca złożyła skargę do Sądu. Podniosła, że w okresie, kiedy prowadziła działalność gospodarczą ZUS nigdy nie przesyłał jej powiadomienia o zaleganiu ze składkami ani wezwań. Otrzymane w czerwcu i lipcu 2012 r. decyzje z wyliczeniami zaległości budziły jej wątpliwości, gdyż co jakiś czas ulegały zmianom. Wskazała, że nigdy nie wypełniała miesięcznych deklaracji. Skarżąca zakwestionowała też to, że organy "przypomniały sobie o składkach tuż przed przedawnieniem" zamiast ściągać należności na bieżąco. Skarżąca podniosła również, że od czerwca 2012 r. jest osobą bezrobotną i od tego czasu nie udaje się jej otrzymać zatrudnienia. Jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy, a jedynym jej dochodem jest umowa zlecenia, z której dochody nie przekraczają minimum socjalnego na jedną osobę. Podała, że jej mąż zlikwidował działalność gospodarczą, ponieważ nie przynosiła zysku, a jedynie zarobek ograniczał się do minimalnej krajowej. Skarżąca kwestionuje też istnienie obowiązku ubezpieczania. Jej zdaniem przymus ubezpieczania jest sprzeczny z art. 31 Konstytucji RP. W piśmie z [...] października 2013 r. Skarżąca kwestionuje dokonane przez organ wyliczenia i wskazuje, że w roku 2012 dochód miesięczny na 1 osobę wyniósł 342,90 zł, a w roku 2011 – 261,78 zł. Zaznaczyła, że wyższy dochód w 2012 r. miał miejsce z uwagi na wyjazd jej męża na okres jednego miesiąca za granicę. Wskazała też, że w piśmie do ZUS i w piśmie do Sądu Rejonowego w S. i na sprawie w Sądzie Apelacyjnym w B. nie brano pod uwagę podnoszonych obecnie kwestii. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W pierwszej kolejności należy Skarżącej wyjaśnić, że przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia odmowy umorzenia jej należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W tym postępowaniu zarówno organy, jak i Sąd kontrolujący podjęte przez organy rozstrzygnięcia, są uprawnione badać jedynie wskazane w przepisach prawa przesłanki umorzenia tego rodzaju należności. Sąd kontroluje ponadto, czy nie zostały naruszone przepisy postępowania. Nie może być natomiast przedmiotem badania w tej sprawie kwestia zasadności, czy prawidłowości obciążenia Skarżącej należnościami wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W tym zakresie zapadły odrębne rozstrzygnięcia administracyjne, a jedno z nich było również przedmiotem kontroli sądowej. Decyzją z [...] stycznia 2012 r., znak [...] Prezes ZUS ustalił Skarżącej okresy podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Decyzja stała się ostateczna [...] marca 2012 r. Następnie decyzją z [...] czerwca 2012 r. określono Skarżącej wysokość zadłużenia za okres [...]/2002 – [...]/2012 r. w wysokości 86.203 zł wraz z odsetkami. Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z [...] października 2012 r., sygn. akt [...] oddalił odwołanie Skarżącej, a następnie Sąd Apelacyjny w B. wyrokiem z [...] maja 2013 r. sygn. akt [...] oddalił jej apelację. Ponadto decyzją z [...] lipca 2012 r. organ określił Skarżącej zadłużenie za okres styczeń – kwiecień 2002 r. oraz za maj 2012 r. Decyzja ta stała się prawomocna [...] sierpnia 2012 r. W tej sytuacji należy stwierdzić, że decyzje, w których możliwe było kwestionowanie zasadności i prawidłowości nałożenia obowiązków z tytułu ubezpieczeń są już prawomocne, a zarzuty z nimi związane nie mogą być przedmiotem rozważań Sądu na gruncie niniejszej sprawy. Sąd nie widzi też potrzeby ustosunkowywania się do wywodów Skarżącej dotyczących sensu uiszczania składek na ubezpieczenia społeczne. Celem przedmiotowego postępowania było jedynie ustalenie istnienia przesłanek umożliwiających organowi podjęcie decyzji o ewentualnym umorzeniu zaległości. Przechodząc do meritum należy wskazać, że rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że ustawodawca wprowadził do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Nawet w przypadku spełnienia jednej z przesłanek pozwalających na zastosowania takiej formy ulgi, organ może odmówić umorzenia należności (zob. np. wyroki: NSA z 29 sierpnia 2007 r. II GSK 141/07, WSA w Białymstoku z 14 października 2009 r. I SA/Bk 353/09, WSA w Warszawie z 13 grudnia 2006 r., III SA/Wa 2927/06, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W tego typu sprawach sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może zastępować organu administracyjnego w podejmowaniu decyzji uznaniowej. Sąd nie rozstrzyga zatem o tym, czy zaległość powinna być umorzona. Takie rozstrzygnięcie należy bowiem wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja podjęta w ramach uznania administracyjnego podlega natomiast w pełnym zakresie kontroli, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi. Jej kontrola sprowadza się do oceny, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym o odmowie umorzenia należności mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r. I SA/Kr 1227/97, LEX nr 33404). Zgodnie z art. 28 ust. 1, 2 i 3 a u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a ponadto, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności - w uzasadnionych przypadkach - ale tylko w stosunku do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Rozpoznając niniejszą sprawę organ wziął pod uwagę możliwość wystąpienia wszystkich przesłanek pozwalających na umorzenie należności. Zaskarżona decyzja została należycie uzasadniona i mieści się w granicach uznania administracyjnego. Zauważyć należy, że grupa przesłanek pozwalających na zastosowanie instytucji umorzenia należności w przypadku ich całkowitej nieściągalności ma charakter zamknięty. Ustawodawca wyraźnie wskazał przypadki, kiedy zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek, tj. gdy: dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (zob. art. 28 ust. 3 u.s.u.s.). W rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo stwierdził, że Skarżąca nie zgłaszała wniosku o ogłoszenie upadłości, nie było wobec niej prowadzone postępowanie likwidacyjne, a wysokość zadłużenia znacznie przekracza koszty upomnienia. Ponadto należności nie były kierowane do przymusowego dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej lub sądowej. Skarżąca posiada zaś spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu w budynku wielorodzinnym, z którego można skutecznie prowadzić postępowanie egzekucyjne. W tej sytuacji ocena organu, że w zaistniałej sytuacji nie można stwierdzić, iż należności są całkowicie nieściągalne oparta jest na przepisach prawa. Nie zachodzi, bowiem całkowita nieściągalność tych należności w rozumieniu analizowanego przepisu. W przypadku Skarżącej koniecznym stało się więc rozważenie przesłanek pozwalających na umorzenie należności w przypadkach określonych w cytowanym rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zgodnie z § 3 tego aktu, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Podobnie jak w przypadku przesłanki całkowitej nieściągalności należności, tak i w sytuacji przesłanek pozwalających na umorzenie zaległości w uzasadnionych przypadkach przykładowo wymienionych w rozporządzeniu, rzeczą organu jest stwierdzenie, czy w konkretnym przypadku wystąpiła określona przesłanka. Dopiero po stwierdzeniu wystąpienia jednej z przesłanek umorzenia składek, organ administracyjny ma możliwość wyboru konsekwencji prawnych określonego stanu faktycznego, a więc dochodzi do działania w ramach uznania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie organ ustalił, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem J. W. oraz synem K. W. Zajmują lokal przy ul. [...] w S. W okresie od [...] kwietnia 2008 r. do [...] maja 2012 r. Skarżąca świadczyła usługiw zakresie utrzymania porządku w budynkach mieszkalnych w zasobach A. w S. zgodnie w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności. Za świadczone usługi otrzymywała kwotę 1.560,00 zł miesięcznie. Z kolei mąż Skarżącej od czerwca 2012 r. rozpoczął prowadzenie pozarolniczej działalności przejmując dotychczasowe obowiązki Skarżącej. Zawarta w tym zakresie umowa została wypowiedziana w czerwcu 2013 r. Organ ustalił, że dochód rodziny kształtuje się w wysokości 1.268,29 zł. Wydatki związane z utrzymaniem mieszkania (czynsz, energia elektryczna, woda) kształtują się w granicach 777,98 zł. Organ przyjął, że na inne wydatki (m.in. wyżywienie, środki czystości) Skarżąca potrzebuje ok. 1.000 zł. Skarżąca podała również, iż jest zapożyczona u rodziny i znajomych. Słusznie jednak organ nie mógł uwzględnić w swoich wyliczeniach tej informacji, gdyż Skarżąca na potwierdzenie tego nie przedstawiła żadnych dowodów. Stwierdzić należy, że rozpoznając wniosek organ uwzględnił sytuację rodzinną i finansową Skarżącej. Pamiętać jednak trzeba, że instytucja umorzenia należności z tytułu składek znajduje zastosowanie w obiektywnie wyjątkowych sytuacjach. Organ musi ważyć nie tylko interes osoby zobowiązanej, ale również interes ubezpieczeń społecznych, z puli których wypłacone są świadczenia uprawnionym do tego osobom ubezpieczonym. W tym kontekście organ miał więc na uwadze, że Skarżąca przez wiele lat posiadała stałe źródło dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, a następnie działalność gospodarczą prowadził jej mąż. Zgodnie, bowiem z art. 29 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku z art. 31 u.s.u.s., w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność zobowiązanego obejmuje jego majątek odrębny i majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka. Skarżąca dopiero w skardze podniosła, że mąż nie prowadzi działalności gospodarczej, ponieważ nie przynosiła zysku, a jedynie zarobek ograniczał się do minimalnej krajowej. Mając na uwadze obowiązki ciążące na stronie, argumentację tę trudno zaakceptować. Organy ustaliły w tej sprawie na podstawie dokumentacji uzyskanej z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., że rodzina nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Na etapie postępowania sądowego Skarżąca przedstawia decyzję MOPS w S. z [...] października 2013 r. o przyznaniu jej synowi gorącego posiłku oraz decyzję Prezydenta S. z [...] listopada 2013 r. o przyznaniu stypendium szkolnego socjalnego (k. 53 – 54 akt sądowych). Sąd nie mógł wziąć pod uwagę tych informacji, gdyż decyzje te zostały wydane, już po wydaniu kontrolowanych w ramach tego postępowania decyzji, organy rozstrzygające w sprawie przedmiotowego wniosku o umorzenie nie mogły ich zatem uwzględnić. Okoliczność ubiegania się o pomoc społeczną może jednak stać się przyczynkiem do złożenia kolejnego wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. W tym postępowaniu organy będą mogły uwzględnić okoliczności, które nie były im znane w postępowaniu prowadzonym w niniejszej sprawie, a Skarżąca będzie miała możliwość przedstawienia ewentualnych nowych dowodów i okoliczności. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił sytuację Skarżącej pod kątem wymienionych przesłanek. Zaskarżona decyzja została należycie uzasadniona, a podjętemu rozstrzygnięciu nie można zarzucić dowolności. Należy, więc uznać, że mieści się ono w ramach przyznanego organom uprawnienia. Samo niezadowolenie Skarżącej z treści wydanego rozstrzygnięcia nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Jakkolwiek sytuacja majątkowa Skarżącej jest trudna, to jednak organ swobodnie ocenił, że nie daje podstaw do zastosowania wnioskowanej preferencji. W szczególności wzięto pod uwagę kwestie osiągania dochodów z działalności gospodarczej, poszukiwania pracy przez Skarżącą, nie korzystanie z pomocy społecznej, jak też możliwość uzyskiwania dodatkowego zarobku. Wskazać ponadto trzeba, że wniosek o umorzenie należności wobec ZUS może być ponawiany, w szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. Stąd w przypadku zaistnienia takich okoliczności Skarżąca może ponownie wystąpić do organu z takim wnioskiem. Uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło