I SA/Bk 564/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 maja 2022 r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania w sprawie decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2021 oddala skargę Decyzją z [...] stycznia 2021 r., nr [...], Wójt Gminy M. ustalił W. T.(dalej jako: "skarżący") łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym, leśnym i od nieruchomości na 2021 r. w kwocie 313 zł. Decyzją z [...] kwietnia 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wójt Gminy M. decyzją z [...] września 2021 r., nr [...], zmienił wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2021, wskazując, że decyzja z [...] stycznia 2021 r., nr [...], zostaje uchylona przez ustalenie nowej kwoty na rok 2021. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, SKO w B. decyzją z [...] listopada 2021 r., nr [...], uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i umorzyło postępowanie w sprawie zmiany ww. decyzji z [...] stycznia 2021 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji wydał swoje rozstrzygnięcie w trybie "zmiany wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego" i wskazał, że "decyzja z dnia 21 stycznia 2021 r. (...) zostaje uchylona poprzez ustalenie nowej kwoty podatku". W sprawie nie zaistniały jednak, zdaniem SKO, przesłanki wynikające z art. 254 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej jako: "o.p."). Zmieniana decyzja z [...] stycznia 2021 r., ustalająca łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2021, nie jest ostateczna, skoro wciąż toczy się postępowanie w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 r. SKO wyeliminowało decyzję z [...] stycznia 2021 r. z obrotu prawnego (w drodze decyzji z [...] kwietnia 2021 r.), zatem nie można dokonać zmiany decyzji "nieistniejącej", wyeliminowanej z obrotu prawnego, czego próbował dokonać organ podatkowy pierwszej instancji. W tych okolicznościach decyzję wydaną na podstawie art. 254 o.p. "w sprawie zmiany wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego" należało zdaniem SKO uchylić, a przeprowadzone postępowanie, jako bezprzedmiotowe, umorzyć. Organ zwrócił jednocześnie uwagę, że w sprawie nadal toczy się postępowanie w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 r., a Wójt winien uwzględnić wytyczne wskazane decyzją SKO z [...] kwietnia 2021 r., pamiętając, że decyzja winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając decyzji SKO brak merytorycznego odniesienia do przedmiotu sprawy i niewzięcia pod uwagę zeznań podatkowych skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie 11 maja 2022 r. pełnomocnik ustanowiony skarżącemu z urzędu wniósł o odroczenie rozprawy z uwagi na otrzymany od skarżącego telefon, w związku ze złym stanem zdrowia skarżącego, który chciałby uczestniczyć w rozprawie. Dodatkowo umotywował wniosek tym, że postępowanie z decyzji Wójta zostało zakończone; skarżący otrzymał decyzję w tym przedmiocie i zobowiązuje się do złożenia w terminie 10 dni odpowiedniego pisma do sądu. Sąd postanowił oddalić wniosek o odroczenie rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej również jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Badając legalność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ odwoławczy przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji w zakresie uchylenia w całości i umorzenia postępowanie w sprawie zmiany decyzji z dnia [...].01.2021 r. W ocenie Sądu, prawidłowo organy orzekające w niniejszej sprawie ustaliły, że decyzją z dnia [...].09.2021 r. Wójt Gminy M. zmienił decyzję ustalającą Skarżącemu łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2021, w kwocie 313 zł. Jak zasadnie uznał organ odwoławczy - organ I instancji wydał swoje rozstrzygnięcie w trybie "zmiany wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego" i wskazał, że "decyzja z dnia [...] stycznia 2021 r. (...) zostaje uchylona poprzez ustalenie nowej kwoty podatku". Organ orzekał zatem w oparciu o art. 254 o.p., zgodnie z którym decyzja ostateczna, ustalająca lub określająca wysokość zobowiązania podatkowego na dany okres, może być zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji. Z kolei w myśl § 2 tego przepisu, zmiana decyzji ostatecznej może dotyczyć tylko okresu, za który ustalono lub określono wysokość zobowiązania podatkowego. Regulacja zawarta w art. 254 o.p jest odstępstwem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, umożliwiając zmianę takiej decyzji w przypadku zmiany okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, które wystąpiły po jej doręczeniu, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji. Zatem, przesłanką pozwalającą na zastosowanie art. 254 o.p., jest zmiana takich okoliczności faktycznych po doręczeniu decyzji stronie, które mają rangę prawotwórczą z mocy przepisów obowiązujących już w dacie wydania decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2011 r., I FSK 1012/10). Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 254 o.p nastąpić może jedynie w związku ze zmianą okoliczności faktycznych po wydaniu decyzji w zakresie podatku od nieruchomości. Tryb ten nie służy weryfikacji wadliwej decyzji, lecz jej zmianie wskutek zaistnienia po wydaniu decyzji określonych w przepisach prawa nowych okoliczności. Zatem wszelkie zarzuty wskazujące na błędne ustalenie stanu faktycznego, nie mogą odnieść skutku w tym postępowaniu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 1616/15, tryb zmiany decyzji ostatecznej określony w art. 254 o.p. jest podejmowany nie dlatego, że decyzja pierwotna jest wadliwa, lecz dlatego, że nastąpiła zwykła zmiana okoliczności faktycznych, przewidzianych i uregulowanych w obowiązujących przepisach. Postępowanie prowadzone w oparciu o przepis art. 254 o.p nie może zmierzać do powtórnego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Postępowanie prowadzone w oparciu o art. 254 o.p. nie może służyć powtórnemu rozstrzygnięciu sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Tryb z art. 254 o.p. nie może bowiem zastępować zwykłego trybu zaskarżania decyzji wymiarowych w drodze odwołania. Nie ma on też prymatu przed trybami nadzwyczajnymi - stwierdzeniem nieważności decyzji czy wznowieniem postępowania. Przepis art. 254 o.p. nie ma charakteru samodzielnego. Możliwość jego zastosowania zależy od istnienia innych przepisów prawa podatkowego, przede wszystkim materialnego, w których określone są okoliczności faktyczne mające wpływ na obliczenie wysokości zobowiązania podatkowego. Dopiero zmiana faktów prawotwórczych wpływających na zmianę wysokości zobowiązania podatkowego daje podstawę, by na gruncie art. 254 o.p. dokonać zmiany decyzji wymiarowej (wyrok NSA z 7 października 2010 r., II FSK 971/09; wyrok WSA we Wrocławiu z 16 stycznia 2020 r., I SA/Wr 631/19). Przepis ten umożliwia wyodrębnienie dwóch przesłanek zmiany decyzji, które powinny być spełnione kumulatywnie. Zmiana decyzji ostatecznej będzie możliwa, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania podatkowego, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach materialnego prawa podatkowego (wyrok NSA z 21 września 2007 r., II FSK 381/07). W ocenie Sądu organ trafnie uznał, że w rozpoznanej sprawie żadna z powyższych przesłanek nie wystąpiła. Zmieniana decyzja z dnia [...] stycznia 2021 r., ustalająca łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2021 do dnia rozpoznania sprawy nie była ostateczna z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 r. Kolegium decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 21 stycznia 2021 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Reasumując: Kolegium wyeliminowało zatem decyzję z dnia [...] stycznia 2021 r. z obrotu prawnego, co powoduje, że nie można dokonać zmiany decyzji "nieistniejącej", wyeliminowanej z obrotu prawnego, czego próbował dokonać organ podatkowy I instancji. Powyższe musiało prowadzić do uchylenia wydanego rozstrzygnięcia oraz umorzenia przeprowadzonego postępowania. Nie mogło to spowodować jednak, żadnych negatywnych procesowo skutków na toczące się postępowanie w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 r. W zakresie materialnych zarzutów skargi, Sąd uznał, że nie mogą być one podstawą do zmiany proceduralnego rozstrzygnięcia wydanego przez organ odwoławczy. Jak zasadnie wskazało Kolegium - nie można dokonać zmiany decyzji "nieistniejącej", wyeliminowanej z obrotu prawnego. Odnosząc się do wniosków o odroczenie rozprawy, Sąd pragnie zauważyć, że zgodnie z art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo, jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba, że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Z kolei stosownie do art. 110 tej samej ustawy rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd postanowi zawiadomić o toczącym się postępowaniu sądowym osoby, która dotychczas nie brały udziału w sprawie w charakterze stron. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z powyższych przyczyn odroczenia. Po pierwsze, nie zostały przedłożone Sądowi żadne pisemne dowody potwierdzające zły stan zdrowia skarżącego. Po drugie, sąd administracyjny orzeka na podstawie akt administracyjnych przekazanych mu przez organ wraz ze skargą, a stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a., z urzędu lub na wniosek strony może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd nie widział takiej potrzeby, a informacja o zakończonym postępowaniu może przyczynić się do zainicjowania odrębnego postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).