I SA/Bk 646/10

WyrokWSA w Białymstoku2011-02-16

Skład orzekający: Sławomir Presnarowicz, Jacek Pruszyński, Urszula Barbara Rymarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ponosi odpowiedzialność podatkową za zaległości spółki, gdy wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony po upływie właściwego czasu?
Ratio decidendi
Członek zarządu spółki z o.o. ponosi odpowiedzialność podatkową za zaległości spółki, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a nie wykazał, że wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony we właściwym czasie lub że jego niezłożenie nastąpiło bez jego winy, oraz nie wskazał majątku spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości. Wniosek o ogłoszenie upadłości musi być skutecznie rozpoznany, a jego złożenie po terminie nie zwalnia z odpowiedzialności.
Stan faktyczny
Skarżący był prezesem zarządu spółki z o.o. "S" prowadzącej sprzedaż sprzętu elektrycznego. Spółka miała zaległości podatkowe z tytułu VAT i podatku dochodowego za 2008 rok. Wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony z opóźnieniem, a egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna z powodu ogłoszenia upadłości. Organ podatkowy orzekł o odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako członka zarządu za zaległości spółki.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako członka zarządu za zaległości spółki z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za okresy: kwiecień, maj 2008 r., podatku dochodowego od osób fizycznych za lipiec 2008 r., z tytułu odsetek za zwłokę od tych zaległości oraz kosztów postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] października 2010 r. Nr [...], w części utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z [...] lipca 2010 r. Nr [...] orzekającej o odpowiedzialności podatkowej D. K. (dalej powoływany także jako Skarżący) jako członka zarządu za zaległości podatkowe "S" Sp. z o.o. w B. (dalej powoływana także jako Spółka) z tytułu podatków od towarów i usług za okresy kwiecień i maj 2008 r. w łącznej kwocie 36.739,00 zł oraz podatku dochodowego od osób fizycznych (płatnik) za lipiec 2008 r. w kwocie 3.258 zł wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości. W zakresie zaległości podatkowych Spółki za czerwiec i lipiec 2008 r. organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji, wskazując, że w odniesieniu do powyższych zaległości nie zostały wystawione tytuły wykonawcze, jak również nie zostały wydane decyzje określające wysokość zaległości podatkowych wobec Spółki. U podstaw powyższego rozstrzygnięcia legł następujący stan faktyczny. "S" Spółka z o.o. prowadziła działalność w zakresie sprzedaży detalicznej sprzętu elektrycznego, w tym komputerowego i wyposażenia biurowego. Spółka powstała w wyniku przekształcenia "S" K. D., D. R. Sp. j. z siedzibą w B., na podstawie umowy z [...] grudnia 2007 r. Do Krajowego Rejestru Sądowego Spółka została wpisana 21 stycznia 2008 r. Bilans Spółki według stanu na dzień 31 maja 2008 r., wskazujący nieuregulowane zobowiązania na kwotę 297.052 zł, został sporządzony w dniu 9 czerwca 2008 r. W dniu 13 czerwca 2008 r. Zarząd Spółki podjął uchwałę o zgłoszeniu upadłości. Wniosek o ogłoszenie upadłości Spółka złożyła 18 czerwca 2008 r. Jednakże z powodów formalnych wniosek został zwrócony przez Sąd. Wniosek o ogłoszenie upadłości Spółka złożyła skutecznie 4 lipca 2008 r. W dniu 25 sierpnia 2008 r. Sąd Rejonowy Sąd Gospodarczy w B. postanowieniem sygn. akt [...] ogłosił upadłość powyższej Spółki. Spółka nie wpłaciła podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2008 r. w kwocie 70.033 zł, podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu pełnienia funkcji płatnika za lipiec 2008 r. w kwocie 3.258 zł. Wskazując na treść art. 116 § 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako "o.p."), Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż obowiązkiem organów podatkowych w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu jest wykazanie faktu pełnienia obowiązków członka zarządu oraz bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki. Obie okoliczności zostały wykazane, albowiem z odpisu KRS wynika, iż badanym okresie Skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu, zaś przeprowadzona egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna z uwagi na ogłoszenie upadłości Spółki - postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z [...] września 2008 r. Należności podatkowe nie zostały zaspokojone w prowadzonym postępowaniu upadłościowym. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie nie zachodziły przesłanki egzoneracyjne, w szczególności nie można przyjąć, iż wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony we właściwym czasie. Zdaniem organu "czas właściwy" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, to czas właściwy ze względu na ochronę wierzycieli. Za taki czas nie może być uznany moment, w której pasywa przewyższają aktywa i dłużnik nie posiada już dostatecznych środków na zaspokojenie wierzycieli. Jednocześnie organ wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych pojęcie to winno być oceniane z punktu widzenia przepisów regulujących postępowanie upadłościowe oraz układowe. W ocenie organu, wobec Spółki już kwietniu 2008 r. wystąpiły przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Spółka zaprzestała płacenia swoich wymagalnych zobowiązań wobec kontrahentów począwszy od końca marca 2008 r. Kłopoty z regulowaniem zobowiązań Spółki pogłębiały się z miesiąca na miesiąc. Na koniec marca 2008 r. wynosiły 16.521,52 zł, kwietnia 2008 r. 53.557,14 zł, maja 2008 r. 297.052 zł. Spółka nie wpłaciła podatku VAT za kwiecień 2008 r. w kwocie 25.601 zł. oraz składek na ubezpieczenie społeczne należnych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Bilans sporządzony na dzień 31 maja 2008 r. wykazał stratę w wysokości 232.238,70 zł. Organ podkreślił, że z wniosku o ogłoszenie upadłości wynika, że Spółka rozpoczęła działalność z ujemną wartością kapitału zakładowego (-34.365,92 zł.), a ponadto na dzień 18 czerwca 2008 r. 80 % kontrahentów Spółki wstrzymało dostawy towarów z powodu niespłaconych zobowiązań ma łączną kwotę ok. 600.000 zł. Wymagalne zobowiązania Spółki "na dzień 18 czerwca 2008 r. wyniosły łącznie 1.182.000 zł, zaś majątek Spółki wynikający z bilansu sporządzonego według stanu na dzień 31 maja 2008 r. wynosił 953.930,05 zł. Także Sąd Rejonowy Sąd Gospodarczy w B. w uzasadnieniu postanowienia z 25 sierpnia 2008 r. stwierdził, że wobec Spółki zachodziły obie przesłanki ogłoszenia upadłości - niewypłacalność oraz przewyższanie aktywów przez pasywa. Powyższe, w ocenie organu, świadczy, iż wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony we właściwym czasie. Organ podkreślił, iż dla zwolnienia z odpowiedzialności podatkowej członka zarządu nie ma znaczenia brak wiedzy o stanie zobowiązań Spółki i powzięcie informacji o stanie majątkowym Spółki w dniu 9 czerwca 2008 r. Wskazując na uchwałę NSA z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09 stwierdził, że w razie wskazywania przesłanek egzoneracyjnych, podobnie jak na gruncie odpowiedzialności określonej w art. 299 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), członek zarządu spółki nie może się powoływać na nieznajomość stanu jej finansów jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego). Na zasadność orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu nie ma też wpływu sposób prowadzenia postępowania przez syndyka, zwłaszcza, że postępowaniem upadłościowym kieruje wyznaczony przez Sąd sędzia-komisarz, który sprawuje nadzór nad czynnościami syndyka. Zdaniem organu, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, że zgłoszenie wniosku dotkniętego brakami formalnymi nie było przez Skarżącego zawinione, gdyż Zarząd Spółki z o.o. "S" korzystał w tym zakresie z profesjonalnej obsługi prawnej. Zwolnieniem z odpowiedzialności podatkowej nie mogą skutkować działania Skarżącego podjęte w celu przezwyciężenia kłopotów Spółki. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący i w złożonej do tutejszego Sądu skardze wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w zaskarżonej części oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: - art. 116 § 1 o.p. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do nieuzasadnionego uznania odpowiedzialności podatkowej skarżącego podczas, gdy nie zostały spełnione przesłanki, gdyż: a) wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony we właściwym czasie, b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy skarżącego jako członka zarządu Spółki, c) organom podatkowym zostało wskazane mienie Spółki, z którego egzekucja umożliwiała zaspokojenie zaległości spółki w znacznej części, d) przy rozstrzyganiu, czy miała miejsce bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki (w całości lub w części) należy mieć na uwadze nie tylko działania Spółki i jej Zarządu (w tym skarżącego), ale również czynności i zaniechania organów podatkowych, nadzorcy sądowego i syndyka masy upadłości, które to podmioty w znacznym stopniu ponoszą odpowiedzialność za brak zaspokojenia z tytułu podatku VAT, - art. 10, art. 11 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawa upadłościowego i naprawczego (Dz. U. z 2003 r. Nr 60, poz. 535 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie w sprawie, polegające na uznaniu iż wniosek o ogłoszenie upadłości "S" Sp. z o.o. był spóźniony, podczas gdy nastąpiło to we właściwym czasie, co ustalono chociażby w sprawie upadłościowej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B. Ponadto Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 122, art. 187 i art. 191 o.p., poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie poprzez: a) przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów przeprowadzonej w niniejszej sprawie polegające na bezpodstawnym pominięciu istotnych w sprawie twierdzeń i zarzutów Skarżącego, czy też treści orzeczenia sądowego wydanego w sprawie upadłości Spółki oraz dowolną interpretację przeprowadzonych dowodów, b) nieuzasadnione przyjęcie, iż egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna, w sytuacji, gdy na kontach Spółki były środki, z których była możliwość zaspokojenia (o czym świadczy fakt, iż inni wierzyciele byli w ten sposób spłacani), a jedynie organ podatkowy nie skorzystał z przysługujących mu uprawnień i w porę nie ściągnął swoich należności, w sytuacji, gdy majątek Spółki w przypadku wszczęcia pierwszych czynności egzekucyjnych w ramach postępowania upadłościowego, wielokrotnie przewyższał sumę ciążących na Spółce zobowiązań publicznoprawnych (łącznie zaliczanych do I i II kategorii zaspokojenia wierzycieli), zaś skuteczne i prawidłowe przeprowadzenie czynności egzekucyjnych jeszcze przed ogłoszeniem postępowania upadłościowego doprowadziłoby do zaspokojenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług w całości, a tym samym obciążenie Skarżącego odpowiedzialnością za niewłaściwy i nieskuteczny sposób przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego przez organy skarbowe oraz syndyka, c) błędne określenie momentu, od którego w przedmiotowej sprawie zaczął biec termin dwutygodniowy do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki, co skutkowało przyjęciem przez organ podatkowy, iż zarząd Spółki nie zgłosił we właściwym czasie wniosku o jej upadłość, podczas gdy: - sytuacja finansowa dłużnika nie uzasadniała złożenia powyższego wniosku w terminie wcześniejszym, niż faktyczna data jego złożenia, zaś zgłaszając powyższy wniosek Skarżący jako członek zarządu uczynił uprzednio ze swej strony wszystko, by nie dopuścić do zniweczenia celu postępowania upadłościowego poprzez stworzenie sytuacji, w której niektórzy wierzyciele są zaspokajani kosztem innych; - nawet Sąd Rejonowy w B. w postanowieniu z [...] sierpnia 2008 r. o ogłoszeniu upadłości Spółki (sygn. akt [...]) uznał, iż "problemy finansowe dłużnika rozpoczęły się w miesiącu maju 2008 r.", a więc nie w kwietniu, jak przyjęły organy, d) błędne stwierdzenia, iż majątek Spółki w dniu zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie wystarczał na zaspokojenie nawet części zobowiązań; e) zaniechanie zbadania w niniejszej sprawie przebiegu postępowania upadłościowego i sposobu jego prowadzenia przez syndyka masy upadłości podczas, gdy jedynym postępowaniem egzekucyjnym, jakie mogło toczyć się w stosunku do upadłego było postępowanie upadłościowe, zatem bez analizy jego przebiegu oraz czynności podejmowanych w jego toku przez syndyka masy upadłości nie była możliwa ocena, czy postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko podatnikowi już według mechanizmów Prawa upadłościowego i naprawczego było bezskuteczne, a tym samym zaktualizowała się podstawa subsydiarnej odpowiedzialności Skarżącego, f) nieuwzględnienie okoliczności, które wskazują iż podjęta przez Skarżącego aktywność zmierzająca do utrzymania bieżącej działalności Spółki, miała obiektywne szansę powodzenia i odpowiadała obiektywnemu miernikowi staranności, jakiego można wymagać od osoby należycie dbającej o własne interesy, zaś Skarżący mógł zasadnie przypuszczać, że Spółka przezwycięży przejściowe problemy z bieżącymi płatnościami, g) bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego pełnomocnika Skarżącego zgłoszonego w toku postępowania. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w B., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 116 § 1 i 2 o.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania: układowego) nastąpiło bez jego winy, 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członka zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy podatkowe wykazały tzw. pozytywne przesłanki zawarte w art. 116 § 1 o.p., wymagane do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, tj. istnienie zaległości podatkowych "S" Sp. z o.o. w B., pełnienie przez Skarżącego funkcji Prezesa Zarządu w Spółce w czasie upływu terminu płatności zobowiązań objętych decyzją i bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki. Niesporne są dwie pierwsze okoliczności, nie ma zaś racji strona skarżąca zarzucając nieuzasadnione przyjęcie przez organy, iż egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że prowadzone wobec Spółki postępowanie egzekucyjne (na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z [...] lipca 2008 r. i nr [...] z [...] sierpnia 2008 r.) zostało umorzone z uwagi na ogłoszenie upadłości. W wyniku zaś postępowania upadłościowego zaspokojone zostały jedynie wierzytelności kategorii I należne Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, niewątpliwie nie zaspokojono natomiast zaległości podatkowych Spółki wskazanych w zaskarżonej decyzji. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 17 lipca 2009 r. (sygn. akt I UK 49/09, LEX nr 529769), jeżeli wobec spółki było prowadzone postępowanie upadłościowe, w którym dokonano podziału masy upadłości i roszczenie organu rentowego zostało zaspokojone tylko w części, to spełniona jest przesłanka "bezskuteczności egzekucji". Biorąc pod uwagę stawiane zarzuty trzeba wyjaśnić, że stwierdzając nieskuteczność egzekucji z majątku spółki organ podatkowy winien brać pod uwagę stan istniejący w dacie wydawania decyzji w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. Nie ma natomiast znaczenia dla tej kwestii podnoszenie, że (zdaniem Skarżącego) w czasie podejmowania pierwszych czynności w ramach postępowania upadłościowego majątek Spółki pozwalał na spłatę zobowiązań publicznoprawnych. Przechodząc do dalszych kwestii, Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, iż Skarżący nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych, które wykluczałyby orzeczenie o jego odpowiedzialności. I tak Skarżący nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części. Także w tym przypadku nie można zgodzić się ze Skarżącym, że wypełnienia omawianą przesłankę wskazanie majątku Spółki z kwietnia, czy lipca 2008 r., a więc prawie dwa lata przed wszczęciem postępowania w sprawie odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki (tj. 7 kwietnia 2010 r.). Członek zarządu, aby zwolnić się z odpowiedzialności podatkowej, powinien bowiem wskazać mienie, z którego egzekucja jest aktualnie realnie możliwa tj. w toku postępowania podatkowego w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 977/09, LEX nr 582738). Takiego mienia nie wskazano. Zasadniczy spór w sprawie dotyczył kwestii, czy wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki został zgłoszony przez Zarząd Spółki we właściwym czasie. W tym zakresie należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, iż pojęcie "właściwego czasu", które nie zostało zdefiniowane w przepisach Ordynacji podatkowej, winno być oceniane z punktu widzenia przepisów regulujących postępowanie upadłościowe oraz układowe (m.in. uchwała NSA z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09, ONSAiWSA 2009/6/103; wyrok NSA z 21 listopada 2007 r., sygn. akt II FSK 1260/06, LEX nr 449941). Wskazuje się także, że "czas właściwy" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, to czas właściwy ze względu na ochronę wierzycieli. Zgodnie z art. 10 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Jak stanowi art. 11 ust. 1 i 2 tej ustawy, dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, zaś dłużnika będącego osoba prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Stosownie do art. 21 ust. 1 i 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek ten spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami. W świetle powołanych przepisów, jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia w stosunku do niego upadłości. Dla określenia stanu niewypłacalności nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich, jak też, jaka jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn (por. A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Kraków 2003, s. 41 i 42). Właściwym czasem dla zgłoszenia wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości jest termin 2 tygodni od dnia, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań lub (w przypadku dłużnika będącego osoba prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej), gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku (por. wyrok NSA z 6 lipca 2006 r., sygn. akt I FSK 1115/05, M. Podat. 2007/5/47). W niniejszej sprawie wiosek o ogłoszenie upadłości Spółki został skutecznie złożony w dniu 4 lipca 2008 r. (k. 78 akt adm.). Zarząd Spółki złożył wprawdzie wniosek o ogłoszenie upadłości w dniu 18 czerwca 2008 r., jednak został on zwrócony przez Sąd z powodów formalnych. Przepis art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p. stanowi o zgłoszeniu wniosku, zatem niewystarczające jest jego złożenie, wniosek ten musi być rozpoznany. W tej sytuacji złożenie wniosku w dniu 18 czerwca 2008 r. nie może być uwzględnione, jako przesłanka zwalniająca z odpowiedzialności. Zdaniem Sądu trafna jest ocena organów podatkowych, iż wiosek o ogłoszenie upadłości Spółki złożony w dniu 4 lipca 2008 r., nie został zgłoszony we właściwym czasie. Organy podatkowe zasadnie stwierdziły, iż Spółka przestała wykonywać swoje wymagalne zobowiązania już w kwietniu 2008 r. Jak ustalono, Spółka nie płaciła wymagalnych zobowiązań wobec kontrahentów począwszy od końca marca 2008 r., zobowiązania te na koniec marca 2008 r. wynosiły 16.521,52 zł, a następnie na koniec kwietnia 2008 r. - 53.557,14 zł i maja 2008 r. - 297.052 zł. Spółka nie wpłaciła podatku VAT za kwiecień 2008 r. w kwocie 25.601 zł oraz składek na ubezpieczenie społeczne. Bilans sporządzony na dzień 31 maja 2008 r. wykazał stratę w wysokości 232.238,70 zł. Na dzień 18 czerwca 2008 r. 80 % kontrahentów Spółki wstrzymało dostawy towarów, z powodu niespłaconych zobowiązań ma łączną kwotę ok. 600.000 zł. Wymagalne zobowiązania Spółki na ten dzień wynosiły 1.182.000 zł, zaś jej majątek 953.930,05 zł. Trzeba zauważyć, że nawet gdyby przyjąć (tak jak wskazał Sąd Rejonowy Sąd Gospodarczy w B. w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości z [...] sierpnia 2008 r.), że problemy finansowe dłużnika rozpoczęły się w maju 2008 r. oraz (tak jak twierdzi Skarżący), że Zarząd uzyskał informację o stanie majątkowym Spółki z bilansu sporządzonego w dniu 9 czerwca 2008 r., zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości było i tak spóźnione. Wniosek ten został bowiem zgłoszony dopiero w dniu 4 lipca 2008 r. Wskazywane z kolei przez Skarżącego stwierdzenie sądu upadłościowego zawarte w uzasadnieniu postanowienia z 25 sierpnia 2008 r., że "Dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań wobec kontrahentów w przeważającej części od połowy 2008 r.", nie zaprzecza, że dłużnik wymagalnych zobowiązań nie wykonywał już wcześniej, co jest wystarczającą przesłanką ogłoszenia upadłości. Podkreślenia wymaga, że sąd upadłościowy może ogłosić upadłość niezależnie od tego, czy wniosek w tym zakresie został zgłoszony we właściwym czasie, istotnie jest jedynie, czy w dacie orzekania spełnione są przesłanki ogłoszenia upadłości. Skarżący w skardze z jednej strony zarzuca, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony we właściwym czasie (do czego Sąd odniósł się powyżej), z drugiej strony wskazuje, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy jako członka zarządu Spółki. Także to ostatnie twierdzenie nie zasługuje na uwzględnienie. Nie można zgodzić się z zarzutem, że zgłoszenie wniosku dotkniętego wadami formalnymi nie było zawinione przez Skarżącego, gdyż Zarząd Spółki korzystał w tym zakresie z profesjonalnej obsługi prawnej. Sąd w pełni podziela stanowisko, iż udzielając stosownego pełnomocnictwa do działania w imieniu spółki, członek zarządu nie uwalnia się od odpowiedzialności za firmę, którą reprezentuje, natomiast dodatkowo ponosi konsekwencję również za działania i zaniechania pełnomocnika, którego wybrał (por. wyrok NSA z 20 marca 2008 r., sygn. akt II FSK 148/07, LEX nr 479909; wyrok NSA z 24 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 398/09, LEX nr 593960). Odnośnie twierdzenia o braku wiedzy Skarżącego o stanie zobowiązań Spółki, trzeba zwrócić uwagę, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że członek zarządu spółki nie może się powoływać na nieznajomość stanu jej finansów, jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość lub niewszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego). Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie, możliwość zaspokojenia długów (m.in. wyroki SN: z 2 października 2008 r., sygn. akt I UK 39/08, OSNP 2010/7-8/97; z 24 września 2008 r., sygn. akt II CSK 142/08, LEX nr 470009; z 11 marca 2008 r., sygn. akt II CSK 545/07, LEX nr 385597). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stanowisko to w pełni podziela. Z odpowiedzialności podatkowej nie zwalnia Skarżącego powoływanie się na działania podjęte w celu przezwyciężenia problemów Spółki z płatnościami, czy też kwestionowanie prawidłowości prowadzenia postępowania upadłościowego przez syndyka. Okoliczności te nie mieszczą się w przesłankach egzoneracyjnych określonych w art. 116 § 1 pkt 1 o.p. Z przedstawionych powyżej względów niezasadne są zarzuty naruszenia art. 122, art. 187 i art. 191 o.p. Organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia niniejszej sprawy. Zebrano i w sposób wyczerpujący rozpatrzono cały materiał dowodowy i na podstawie swobodnej oceny dowodów ustalono wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia. Wbrew zarzutom skargi organy podatkowe w podjętych decyzjach podały ocenie twierdzenia Skarżącego, ocena ta obejmowała również orzeczenie sądu upadłościowego. W szczególności przeprowadzona analiza w pełni uzasadniała stwierdzenie, że egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna, jak też wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki nie został zgłoszony we właściwym czasie. Organy oceniły również znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podnoszonej przez Skarżącego kwestii prawidłowości prowadzenia postępowania upadłościowego przez syndyka, jak też starań Skarżącego mających na celu utrzymanie działalności Spółki. Strona zarzuca w skardze także bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego zgłoszonego w toku postępowania, jednak nie wyjaśnia, o jaki wniosek chodzi. Analiza akt sprawy nie pozwala na uwzględnienie tego zarzutu. W sprawie prawidłowo zastosowano również wskazane w skardze przepisy prawa materialnego: art. 116 § 1 o.p., art. 10, art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 1 i 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Nie stwierdzając naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło