I SA/Bk 93/14
WyrokWSA w Białymstoku2014-05-20
Skład orzekający: Andrzej Melezini, Paweł Janusz Lewkowicz, Jacek Pruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która deklaruje przeniesienie miejsca zamieszkania z państwa trzeciego (USA) na obszar celny Wspólnoty (Polski), spełnia warunek stałego zamieszkania wymaganego do zastosowania zwolnienia z należności celnych przywozowych i podatku od towarów i usług, jeśli jej centrum życiowe nadal znajduje się w USA?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo deklarowanie przeniesienia miejsca zamieszkania nie jest wystarczające do skorzystania ze zwolnienia z należności celnych i podatkowych. Kluczowe jest faktyczne przeniesienie centrum życiowej działalności do Wspólnoty, co oznacza połączenie fizycznego przebywania (corpus) z zamiarem stałego pobytu (animus). W analizowanej sprawie skarżący nie wykazał, że jego centrum życiowe przeniosło się do Polski, a dowody wskazywały na dalsze silne powiązania z USA, co uniemożliwiło zastosowanie zwolnienia.Stan faktyczny
Skarżący Z.J. sprowadził z USA do Polski mienie przesiedleńcze, w tym samochód, motocykl i przyczepę, wnioskując o zwolnienie z cła, podatku VAT i akcyzowego. Organy celne stwierdziły, że skarżący nie spełnił warunku przeniesienia miejsca zamieszkania z USA do Polski, co było podstawą do określenia należności celnych i podatkowych. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 maja 2014 r. sprawy ze skargi Z.J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług należnego od towarów sprowadzonych z zagranicy i zgłoszonych do procedury dopuszczenia do obrotu jako mienie przesiedleńcze oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2014 r. nr [...], skierowaną do Z.J. (dalej również powoływany jako Skarżący) Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] października 2013 r. nr [...], dotyczącej określenia kwot podatku od towarów i usług należnych od towarów sprowadzonych z zagranicy i zgłoszonych do procedury dopuszczenia do obrotu jako mienie przesiedleńcze wg. pozycji 4 SAD nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. Z decyzji organu odwoławczego wynika, że we wskazanym zgłoszeniu celnym Skarżący objął procedurą dopuszczenia do obrotu stanowiące mienie przesiedlenia: samochód osobowy marki Ford, motocykl Yamaha, przyczepę samochodową Haulamrk oraz używane przedmioty osobistego użytku, wnioskując m.in. o zastosowanie zwolnienia od cła na podstawie rozporządzenia Rady (WE)
Nr 1186/2009 z 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych. Wraz ze zgłoszeniem Skarżący złożył wniosek o zastosowanie zwolnienia
z podatku od towarów i usług na podstawie art. 47 u.p.t.u. oraz z podatku akcyzowego na podstawie art. 112 u.o.p.a. Powyższe towary zostały dopuszczone do swobodnego obrotu i zwolnione z należności celnych i podatkowych. Jednakże,
w związku z poczynionymi w trakcie czynności sprawdzających ustaleniami, dotyczącymi przestrzegania warunków udzielonego zwolnienia z należności przywozowych, Urząd Celny w B. postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie przywiezionych przedmiotów. Jednocześnie tego samego dnia wszczęto postępowanie podatkowe w tej sprawie. W efekcie tego postępowania stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przeniesienie miejsca zamieszkania Skarżącego z państwa trzeciego na obszar Wspólnoty oraz ustalenie miejsca stałego zamieszkania na obszarze celnym Wspólnoty, przez co naruszono warunki określone w art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009. Tym samym, Skarżący nie był w momencie dokonywania zgłoszenia uprawniony do skorzystania ze zwolnienia z należności przywozowych, ponieważ nie spełnił warunków określonych w art. 3 rozporządzenia Rady (WE)
Nr 1186/2009 ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych. Decyzją
z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym
od samochodu osobowego Ford oraz wysokość zobowiązania podatkowego
w podatku od towarów i usług w stosunku do samochodu Ford, motocykla Yamaha
i przyczepy Haulmark. Z decyzją tą nie zgodził się Skarżący wnosząc odwołanie
do Dyrektora Izby Celnej w B. Organ II instancji, po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy skarżoną decyzję. Dyrektor Izby Celnej wskazał,
że z przepisów art. 3-11 ww. rozporządzenia wynika kilka przesłanek, które muszą być spełnione łącznie dla zastosowania zwolnienia z należności celnych przywozowych mienia osobistego. Jednym z warunków korzystania ze zwolnienia jest przeniesienie przez osobę przesiedlającą się, swojego miejsca zamieszkania na obszar celny Wspólnoty. Przez miejsce zamieszkania należy rozumieć miejsce normalnego życia osoby przesiedlającej się, miejsce, w którym koncentrowały się jej sprawy życiowe. Zatem osoba faktycznie musiała zmienić miejsce zamieszkania na terytorium Wspólnoty a nie jedynie deklarować ten fakt. Organ podkreślił, że przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych nie definiują pojęcia zaprzestania "stałego miejsca zamieszkania
w państwie trzecim", o którym mowa w art. 4 pkt a ww. rozporządzenia, ani też "ustalenia przez osobę zainteresowaną miejsca zamieszkania na terenie Wspólnoty", powołanego w art. 7 ww. rozporządzenia. Przy interpretacji tego pojęcia należy mieć na uwadze treść przepisu art. 4 pkt 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, który stanowi, iż osoba mająca swoją siedzibę we Wspólnocie oznacza, jeżeli chodzi
o osobę fizyczną, każdą osobę która na stałe w niej zamieszkuje. Biorąc powyższe pod uwagę, warunek zaprzestania przez osobę zainteresowaną stałego miejsca zamieszkania w państwie trzecim, które opuściła w rozumieniu art. 4 pkt a rozporządzenia Rady (WE) Nr 1186/2009, jak też ustalenia miejsca zamieszkania na terenie Wspólnoty w rozumieniu art. 7 ww. rozporządzenia należy interpretować wprost, zgodnie z jego dosłownym brzmieniem, jako opuszczenie terytorium państwa trzeciego, w którym osoba posiadała stałe miejsce zamieszkania z zamiarem stałego zamieszkania na terenie Wspólnoty. W rozumieniu przepisów ustawy z dnia
23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z 1964 ze zm.) na prawną konstrukcję pojęcia "miejsce zamieszkania" wyrażoną w art. 25 Kodeksu cywilnego, składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Miejscowość, w której osoba ma zamiar stale zamieszkiwać, powinna stanowić "centrum jej życiowej działalności". O stałości pobytu na danym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które
ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Przez "zamiar stałego pobytu" należy pojmować nie wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać oświadczeniach zainteresowanej osoby. Organ odwoławczy podkreślił także, że z materiału dowodowego zgromadzonego
w trakcie prowadzonego postępowania, niekwestionowanego przez stronę postępowania, wynika bezspornie, że Skarżący od dnia [...] maja 2011 r., to jest
od daty zadeklarowania przesiedlenia się na obszar Wspólnoty do Polski, przebywał w Polsce 4 miesiące (do [...] września 2011 r.) i następnie od [...] grudnia 2011 r.
do [...] marca 2012 (ponad 3 mieś.). Przez cały pozostały okres Skarżący przebywał w USA, gdzie posiada swój dom (trzyrodzinny), który, jak stwierdził, jest wynajmowany. W okresie, gdy Skarżący przebywał w USA, posesja była zamknięta
i nieużywana, a opiekowali się nią jego brat Z. oraz znajomy, C.K. Odnosząc się do przedstawianych przez stronę twierdzeń odnośnie konieczności przebywania w USA w związku z podejmowanymi staraniami o sprzedaż posiadanej tam nieruchomości, organ odwoławczy zauważył, że strona nie przedłożyła żadnych dowodów potwierdzających fakt podejmowania prób sprzedaży domu w okresie przed deklarowanym przesiedleniem się do Polski, mimo, iż była wzywana do tego przez organ celny. Natomiast strona dwukrotnie przedkładała dokumenty
na potwierdzenie mającej nastąpić sprzedaży swojej nieruchomości w USA, dotyczące okresu po deklarowanej zmianie miejsca zamieszkania. Najpierw w dniu [...] sierpnia 2012 r. strona nadesłała wydruk umowy bez oznaczonej szczegółowo daty (maj 2012), nie podpisanej przez żadną ze stron. Z treści tej umowy wynikało, że ewentualny nabywca – R.M. zobowiązuje się do nabycia przedmiotowej nieruchomości. W tym okresie (pismo z dnia [...] lipca 2012 r.). Skarżący poinformował organ celny, że przebywa w USA, gdzie zajmuje się remontem swego domu. Następnie dnia [...] grudnia 2012 r. strona dołączyła kopię dokumentu z dnia [...] grudnia 2012 r., poświadczającego, zdaniem odwołującego się, fakt sprzedaży przez Skarżącego swojego domu w USA. Jednak z tłumaczenia tego dokumentu wynika, nie jest to umowa sprzedaży, lecz jedynie list intencyjny, który
co do zasady przewiduje możliwość zawarcia w przyszłości umowy oraz określa reguły możliwej współpracy, ale nie tworzy stosunku zobowiązaniowego dla stron.
Z powyższego wynika, zdaniem organu odwoławczego, iż Skarżący nadal posiada
i zamieszkuje remontowany przez siebie dom w USA, mimo deklarowanego przesiedlenia się do Polski w dniu [...] maja 2011 r. Oznacza to, że zasadniczym miejscem jego zamieszkania są USA, mimo faktu posiadania przez niego domu
w Polsce, zakupionego w 1997 r., gdzie okresowo przebywa. Zatem nie można podzielić stanowiska Skarżącego, iż aktualnie Polska stanowi jego główne miejsce zamieszkania.
Z powyższą decyzją nie zgodził się Skarżący i w złożonej skardze
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł o jej uchylenie
w całości a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
– przepisów prawa materialnego, tj. art. 210 § 1 pkt 5 i 6 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji;
– art. 127 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie oraz dokonanie oceny na podstawie materiału dowodowego zebranego
w innej sprawie, która dotyczy decyzji nie wprowadzonej do obrotu w momencie orzekania w sprawie przedmiotowej.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w B., podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, iż wbrew zarzutom skargi decyzja nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Spór w tej sprawie dotyczy w istocie ustalenia, czy Skarżący deklarując w zgłoszeniu celnym spełnienie warunków do zwolnienia sprowadzonego z zagranicy towaru z cła na podstawie rozdziału III rozporządzenia Rady (WE)
nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r., spełnił jeden z niezbędnych dla uzyskania takiego zwolnienia wymogów, tzn., czy przeniósł on swoje miejsce zamieszkania
z kraju trzeciego (USA) na obszar UE (Polski). Warunki pozwalające na zwolnienie
z należności celnych przywozowych mienia osobistego przywożonego na obszar celny UE przez osoby fizyczne przesiedlające się z państw trzecich zostały określone w art. 3-11 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych (Dz. U. UE L z 10 grudnia 2009 r., Nr 324, s. 23). Zgodnie z treścią art. 3 wskazanego rozporządzenia, zwolnione z należności celnych przywozowych jest mienie osobiste przywożone przez osoby fizyczne, przenoszące swoje miejsce zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty. Omawiane zwolnienie ograniczone jest do mienia osobistego, które:
a) za wyjątkiem szczególnie uzasadnionych okoliczności, pozostawało
w posiadaniu oraz, w przypadku towarów nie przeznaczonych do konsumpcji, było używane przez osobę zainteresowaną w jej poprzednim miejscu zamieszkania przez co najmniej sześć miesięcy przed datą, w której osoba zainteresowana przestała na stałe zamieszkiwać w państwie trzecim, który opuściła;
b) jest przeznaczone do użytku w takim samym celu w nowym miejscu zamieszkania. Przy czym, zwolnienie to może zostać udzielone tylko osobom, których miejsce zamieszkania znajdowało się poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy.
Na gruncie cytowanych uregulowań zwolnienie od należności przywozowych mienia osobistego wymaga więc od osoby przesiedlającej się spełnienie podstawowego warunku, jakim jest fakt przeniesienia swojego stałego miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty. Jak natomiast wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, warunek ten nie został w rozpatrywanej sprawie spełniony. Analiza wymienionych regulacji daje podstawę do przyjęcia,
że prawodawca łączy pojęcie przeniesienia swojego stałego miejsca zamieszkania ze stałym zaprzestaniem zamieszkiwania w państwie trzecim i jego przeniesieniem na stałe na obszar celny Wspólnoty. Sięgając do definicji zawartej w innym wspólnotowym akcie prawnym zawierającym przepisy celne, zwrócić trzeba uwagę, że za "osobę mającą swoją siedzibę we Wspólnocie" uznaje się, w przypadku osób fizycznych, każdą osobę, która na stałe zamieszkuje we Wspólnocie (zob. art. 4 pkt 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, Dz. Urz. UE L z 19 października
1992 r., Nr 302, s. 1 ze zm.). W wyroku z 26 kwietnia 2007 r. w sprawie C-392/05 Alevizos v. Ypourgos Oikonomikon, TSUE stwierdził, że kryteria determinujące pojęcie miejsca stałego pobytu, dotyczą zarówno więzów zawodowych i osobistych danej osoby z określonym miejscem, jak i długości tych więzów, i tym samym winny być analizowane łącznie. Za miejsce stałego pobytu Trybunał uznał miejsce,
w którym zainteresowany ustanowił stałe centrum swych interesów. W sytuacji, gdy ocena ogólna powiązań zawodowych i osobistych nie wystarcza, to dla zlokalizowania stałego centrum interesów danej osoby, aby go określić, należy dać pierwszeństwo powiązaniom osobistym. Odwołując się natomiast do krajowego porządku prawnego przypomnieć należy definicję "miejsca zamieszkania", zawartą
w art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którą miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na tle tej regulacji powszechnie podnosi się, że aby wskazać daną miejscowość jako centrum życiowej aktywności osoby, należy przeanalizować, czy łącznie występują dwa integralne składniki miejsca zamieszkania, tj. corpus - będący obiektywnym składnikiem pojęcia miejsca zamieszkania, związanym z faktycznym pobytem
w danej miejscowości oraz animus - subiektywny element tego pojęcia wyrażający się w zamiarze stałego pobytu w danej miejscowości. Dla ustalenia miejsca zamieszkania nie jest zatem wystarczające samo zamieszkiwanie w sensie fizycznym, ale bez zamiaru stałego pobytu, ani też sam zamiar stałego pobytu
w danej miejscowości niepołączony z przebywaniem w tej miejscowości. Natomiast, przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestawać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, ponieważ sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości, i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (zob. np. komentarz do art. 25 kodeksu cywilnego [w:] B. Giesen, W. J. Katner, P. Księżak, B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, R. Majda, E. Michniewicz-Broda, T. Pajor, U. Promińska, M. Pyziak-Szafnicka,
W. Robaczyński, M. Serwach, Z. Świderski, M. Wojewoda, Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, LEX 2009; komentarz do art. 25 kodeksu cywilnego, [w:]
K. Piasecki, Kodeks cywilny. Komentarz. Księga pierwsza. Część ogólna, Zakamycze 2003; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2009 r., II FSK 896/08). Należy zgodzić się z argumentacją Organu, iż sytuacja, w której osoba zainteresowana wyraża jedynie wolę zakończenia stałego miejsca zamieszkania w państwie trzecim, (nawet jak to jest w tej sprawie jednocześnie posiada zameldowanie i posiada dom w Polsce), nie pozwala na stwierdzenie,
że faktycznie nastąpiło przeniesienie stałego miejsca zamieszkania na obszar Wspólnoty. Zakończenie stałego miejsca zamieszkania w państwie trzecim jako zdarzenie wieloczynnościowe i rozciągnięte w czasie zaistnieje dopiero wówczas, gdy osoba zainteresowana opuści terytorium państwa trzeciego, który to akt będzie ostatnią czynnością procesu przesiedlania się na teren Wspólnoty (komentarz do art. 4 Konwencji Modelowej OECD – Model TAX Convention on Income and on Capital, OECD, Paryż lipiec 2005 – wersja skrócona, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2006 r.) Zebrany materiał dowodowy potwierdza ustalenia Organów, że w sprawie nie nastąpiło przeniesienie miejsca zamieszkania Skarżącego z państwa trzeciego (USA) na obszar Wspólnoty. Z materiału tego wynika bezspornie, że Skarżący
od dnia [...] maja 2011 r., czyli od daty zadeklarowania przesiedlenia się na obszar Polski, przebywał w Polsce 4 miesiące (do [...] września 2011 r. i następnie
od [...] grudnia 2011 r. do [...] marca 2012 r. (ponad 3 miesiące). Przez pozostały okres Skarżący przebywał w Stanach Zjednoczonych, gdzie posiada swój trzyrodzinny dom, który jak twierdził, jest wynajmowany. Rację należy przyznać Organowi, że Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających fakt podejmowania prób sprzedaży domu w okresie przed deklarowanym przesiedleniem do Polski, mimo wezwań Organu celnego. Dwukrotnie natomiast Skarżący przedstawiał dokumenty na potwierdzenie mającej nastąpić sprzedaży nieruchomości w USA, ale dotyczące okresu po deklarowanej zmianie miejsca zamieszkania. Zasadniczym zatem miejscem zamieszkania jest terytorium Stanów Zjednoczonych, mimo faktu posiadania przez niego domu kupionego w Polsce
w roku 1997 r. Sąd wobec powyższego nie podziela zatem argumentów Skargi,
że aktualnie Polska stanowi dla Skarżącego główne miejsce zamieszkania. Nie zmienia tej konstatacji fakt ubezpieczenia domu w Polsce i z argumentacją Organu
w tej kwestii, Sąd się zgadza.
Konstatując: sama wola zakończenia stałego zamieszkania, chociaż poparta próbami sprzedaży domu w USA, przy jednoczesnym braku posiadania źródła utrzymania w Polsce, braku przeniesienia interesów gospodarczych do Polski, nie
są wystarczające do stwierdzenia, że nastąpiło przeniesienie miejsca zamieszkania na obszar Wspólnoty. Brak jest w takiej sytuacji elementu corpus (por także wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 listopada 2010 r., I SA/Bk 270/10). Fakt zameldowania w kraju nie może decydować o "przesiedleniu się" do Polski. Zameldowanie jest bowiem kategorią prawa administracyjnego, a o miejscu zamieszkania osoby fizycznej decydują kryteria przebywania w danej miejscowości z zamiarem stałego
w niej pobytu. Zameldowanie jest więc stanem, który może ułatwić ustalenie miejsce zamieszkania, a nie przesądzać o takim fakcie. Sąd zauważa również, że jak wynika z informacji nadesłanych na żądanie Organów od ZUS, KRUS i urzędu skarbowego, Skarżący nie figuruje jako osoba ubezpieczona ani płatnik składek na ubezpieczenie społeczne. Nie figuruje również w ewidencji podatników płacących podatek
od towarów i usług. Z tego wynika także, że zawodowo i ekonomicznie nie jest związany z miejscem, które w przyszłości stać się ma jego miejscem zamieszkania. Zatem wszystkie te okoliczności potwierdzają ustalenia Organów, że Skarżący nie przeniósł swojego miejsca zamieszkania z USA na obszar Wspólnoty. Jego centrum życiowe nadal mieści się w USA, gdzie przebywa. Fakt posiadania miejsca zameldowania, przyjaciół, czy rodzeństwa (które ma swoje rodziny) w Polsce oraz przeniesienie do kraju osobistego mienia przesiedleńczego w postaci samochodu, motocykla i przyczepy, nie wystarczy do stwierdzenia, że Skarżący przestał zamieszkiwać w USA i opuścił to Państwo. Świadczyć to może co najwyższej o woli przeniesienia w bliżej nieokreślonym czasie swojego centrum życiowego do Polski, co nie jest równoznaczne z "przeniesieniem miejsca zamieszkania",
z "przesiedleniem się na pobyt stały".
W tym miejscu należy się odnieść także do przepisów prawa materialnego regulujących podstawę zastosowanie tak zwolnień jak i obowiązku zapłaty podatku VAT oraz podatku akcyzowego.
Zgodnie z art. 73 ust. l ustawy z dnia 19.03.2004r. - Prawo celne (Dz. U. nr 68, póz. 622 z późniejszymi zmianami), do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z prawa celnego.
Zgodnie z art. 5 ust. l pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku
od towarów i usług (tekst jednolity w Dz.U. z 2011 r. Nr 177, póz. 1054), opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega import towarów. Stosownie
do treści art. 19 ust. 7 tej ustawy, obowiązek podatkowy w imporcie powstaje
z chwilą powstania długu celnego. Art. 47 ust. 1 u.p.t.u. określa warunki niezbędne do zwolnienia od podatku importu rzeczy osobistego użytku osoby fizycznej przenoszącej miejsce zamieszkania z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju. Zatem niezbędnym warunkiem dla uznania, że przywieziony towar może być zwolniony z podatku, jest przeniesienie przez osobę wnioskująca o zastosowanie takiego zwolnienia swego miejsca zamieszkania z kraju trzeciego na obszar Polski. W niniejszej sprawie strona wnioskowała o zwolnienie zarówno z cła, jak też
z podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług, towarów sprowadzonych przez nią z USA i zgłoszonych według przedmiotowego dokumentu SAD. Rozstrzygnięcie przez organ w postępowaniu celnym o braku podstaw
do zastosowania w niniejszej sprawie zwolnienia z cła i określenie kwoty długu celnego pociągnęło za sobą skutek w postaci uznania, że w tej sprawie brak jest również podstaw do zwolnienia przedmiotowych towarów z podatku od towarów i usług na podstawie ww. art. 47 ustawy z dnia o podatku od towarów i usług,
co spowodowało konieczność określenia w drodze decyzji zobowiązania w tym podatku w odniesieniu do ww. towarów.
Jednocześnie z treści art. 81 u.p.t.u. wynika, iż zwolnienia, o których mowa w art. 47-80 stosuje się w przypadku zastosowania zwolnień od cła. Jak wyżej wspomniano prawną konsekwencją wydania decyzji celnej stwierdzającej powstanie długu celnego na skutek naruszenia warunku, od spełnienia którego przepisy prawa uzależniają zwolnienie z należności celnych przywozowych mienia osobistego, jest wydanie decyzji podatkowej określającej wysokość zobowiązania podatkowego
w podatku od towarów i usług. Relacje między przywołanymi wyżej decyzjami celną i podatkową oceniać należy, na co słusznie wskazał organ, z perspektywy konstrukcji tzw. decyzji związanej. Z powołanych przepisów ustawy o podatku
od towarów i usług wynika, iż obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym jak
i w podatku od towarów i usług w imporcie powstają z dniem powstania długu celnego. W przedmiotowej sprawie stwierdzenie w decyzji celnej powstania długu celnego w imporcie oraz określenie kwoty długu celnego wywołało skutki w sferze podatkowej. Zgodnie z art. 4 Ordynacji podatkowej obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Ustawy podatkowe - to m.in. ustawy dotyczące podatków, a w niniejszej sprawie taką ustawą jest ustawa z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów
i usług. Zdarzeniem powodującym obowiązek podatkowy zgodnie z art. 5 ust. l pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług jest import towaru - przywóz towaru z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju. Momentem powstania zaś obowiązku podatkowego w imporcie towarów jest moment powstania długu celnego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 212 Ordynacji podatkowej, polegającego na przyjęciu związania skutkami prawnymi, które jeszcze nie występują poprzez stwierdzenie powstania zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług
w związku z decyzją określającą dług celny, która nie weszła do obrotu prawnego, należy wyjaśnić co następuje. Zgodnie z art. 33 ust. 2 u.p.t.u., jeżeli organ celny stwierdzi, że kwota podatku obliczona w zgłoszeniu celnym jest nieprawidłowa, to wydaje decyzję określającą ten podatek w prawidłowej wysokości, przy czym określenie podatku może nastąpić w decyzji dotyczącej należności celnych. Zatem uprawnienie organu do jednoczesnego wydawania decyzji zarówno celnej jak
i podatkowej wynika bezpośrednio z tego przepisu. Skoro zgodnie z powyższym przepisem organ I instancji może w jednej decyzji określić zarówno kwotę długu celnego, jak i podatku od towarów i usług, to może także wydać w tym zakresie dwie odrębne decyzje w tym samym czasie. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia,
że warunkiem wydania decyzji w przedmiocie podatku jest wcześniejsze doręczenie stronie decyzji w przedmiocie długu celnego. W przedmiotowej sprawie do wydania decyzji podatkowej doszło w następstwie stwierdzenia odrębną decyzją powstania z mocy prawa długu celnego z tytułu importu towarów. Postępowanie celne
i podatkowe prowadzone były równolegle. Decyzja stwierdzająca powstanie długu celnego wywołała implikacje w postaci związania ustaleniami poczynionymi przez organ celny w tym postępowaniu, a dotyczącymi wartości celnej towaru, powstania długu celnego, w tym momentu jego powstania oraz wysokości długu. Słusznie organ stwierdził, iż nie ma przeszkód do wydania dwóch odrębnych decyzji odnośnie należności celnych i podatkowych w tym samym czasie. Ta kwestia była rozważana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który w wyroku
z dnia 24 stycznia 2008r. sygn. akt I SA/Rz 801/07 (CBOSA, www.orzeczenia.nsa.gov.pl) sformułował tezę, że "skoro obydwa zobowiązania,
tj. w zakresie długu celnego i podatku powstają z mocy prawa w jednakowym czasie, a jedynie ich wysokość może być w późniejszym czasie korygowana,
to organ celny, będący równocześnie organem podatkowym może albo
w jednakowym, albo w różnym czasie te zobowiązania określać". Istotnym
w sprawie jest także, że decyzja określająca kwotę cła jest decyzją deklaratoryjną, potwierdzającą powstanie długu celnego w związku z zaistnieniem zdarzenia, z którym wiąże się obowiązek zapłaty cła. Taka konstrukcja decyzji w sprawie celnej nie zobowiązuje organu celnego do jej doręczenia przed wydaniem decyzji określającej należności podatkowe, bowiem obowiązek zapłaty cła, nie powstaje z chwilą doręczenia decyzji, w której określono jego wysokość, lecz z chwilą zaistnienia określonego zdarzenia. Obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług powstaje zaś z chwilą powstania długu celnego. Z uwagi na powyższe nie sposób zgodzić się z zaprezentowanym w uzasadnieniu skargi stanowiskiem, iż sam fakt powstania z mocy prawa długu celnego i w konsekwencji obowiązku podatkowego nie ma decydującego znaczenia, zaś rozstrzygnięcie w sprawie celnej musi nie tylko wejść, ale też musi być ostateczne. Tym samym nie sposób podzielić zarzutu naruszenia art. 213 oraz 127 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się zatem
do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, Sąd zauważa, że Organy podjęły wszelkie czynności zmierzające do zebrania i wnikliwego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie i po analizie sprawy nie dopatruje się naruszeń wskazywanych w skardze norm Ordynacji podatkowej. Nie sposób pominąć także orzeczenia tutejszego Sądu z dnia 12 czerwca 2013 r. w którym Sąd oddalił skargę Pana Z. J. w zakresie długu celnego (wyrok WSA z 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Bk 138/13, CBOSA, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – wyrok prawomocny).
W tym stanie rzeczy, nie znajdując uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd orzekł o jej oddaleniu uznając, że decyzja odpowiada prawu. Orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło