II SA/Bk 1112/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi B. G. M. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej oddala skargę W postępowaniu w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o nazwie SUPER STAR BFM 90, numer fabryczny [...] i nr inwentarzowy [...] wszczętym z urzędu w dniu 1 czerwca 2010 r. między innymi w dniu [...] lipca 2013 r. została nałożona na B. G. M. Spółka z o.o. (dalej: Spółka) kara porządkowa w kwocie 1500 złotych za nieprzekazanie do badania automatu pomimo wezwania do dokonania tej czynności. Postanowienie to zostało przez organ II instancji utrzymane w mocy orzeczeniem Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] sierpnia 2012 roku. W trwającym dalej postępowaniu Spółka była ponownie wezwana do poddania automatu badaniu sprawdzającemu, a także postanowieniem z [...] września 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. odmówił uchylenia kary porządkowej nałożonej w dniu [...] lipca 2012 r. Wzywając do poddania automatu do gier badaniu wskazano jako jednostkę badającą Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w B. posiadające upoważnienie Ministra Finansów nr AE 10/0650/46/UP/2012/3116. Spółka bezskutecznie wnosiła o przedłużenie terminu na przekazanie automatu jednostce badającej oraz nie uzyskała pozytywnego załatwienia wniosku o zawieszenie postępowania. Po raz kolejny została wezwana do poddania automatu do gier badaniu w dniu 3 czerwca 2013 r., czego nie wykonała. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. nałożył na B. G. M. Spółkę z o.o. karę porządkową w kwocie 2000 zł za niewykonanie nałożonego obowiązku. W uzasadnieniu przedstawił przebieg postępowania. Powołał się na art. 262 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 roku, poz. 749 ze zm. dalej powoływana jako: "o.p.") dający podstawę do nakładania na stronę postępowania kar porządkowych za niewykonanie obowiązków. Wskazał, że mimo deklarowania woli współpracy z organem strona uchyla się od spełnienia nałożonego przez organ obowiązku paraliżując postępowanie. Nałożenie wcześniej kary porządkowej w kwocie 1500 zł nie dało efektu, dlatego w przedmiotowym postępowaniu nałożono karę 2000 zł, która mieści się w treści art. 262 § 1 o.p. Przedstawiono przesłanki rzutujące na wymiar kary uzasadniając nadto, iż poddanie automatu do gier badaniu sprawdzającemu przez podmiot eksploatujący wynika z treści art. 23 "b" ust. 1 ustawy o grach hazardowych z 1 listopada 2009 r. (Dz.U. z 2009 roku, Nr 201, poz. 1540 ze zm. dalej powoływana jako: "u.g.h.") i mieści się w katalogu czynności objętych możliwością nałożenia kary porządkowej w przypadku bezzasadnej odmowy wykonania czynności. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Spółka zarzucając: I. "naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej w związku z art. 23 b ust. 1 i 2 ustawy o grach hazardowych poprzez uznanie, że skarżącą wezwano do dostarczenia wskazanego automatu do jednostki badawczej w sytuacji gdy tego nie uczyniono, a w konsekwencji nałożenie na skarżącą kary porządkowej za działanie, do którego podjęcia skarżąca nie była obowiązana, II. naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej w związku z art. 8 ustawy o grach hazardowych poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że stanowi on podstawę do nałożenia na skarżącą kary porządkowej za działanie polegające na niedostarczeniu przez skarżącą automatu do gier o niskich wygranych jednostce badającej w celu przeprowadzenia badania sprawdzającego, o którym mowa w art. 23 b ustawy o grach hazardowych, III. naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej w związku z art. 8 ustawy o grach hazardowych poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że niedostarczenie przez skarżącą automatu do gier o niskich wygranych jednostce badającej w celu przeprowadzenia badania sprawdzającego, o którym mowa w art. 23 b ustawy o grach hazardowych, stanowi "odmowę udziału w innej czynności", IV. art. 2 Konstytucji RP oraz art. 121 § 1 o.p. poprzez nieuzasadnioną zmienność poglądów prawnych i wydanie postanowienia o nałożeniu na skarżącą kary porządkowej wskazując jako przyczynę nałożenia kary "bezzasadną odmowę udziału w innej czynności" w sytuacji gdy w ramach tego samego postępowania – w sprawie cofnięcia rejestracji automatu – w identycznym stanie faktycznym oraz prawnym, ten sam organ nałożył na skarżącą karę porządkową uznając, że takie samo działanie skarżącej stanowi bezzasadną odmowę okazania przedmiotu oględzin tj. stanowi inną podstawę faktyczną zastosowania przepisu represyjnego, V. naruszenie art. 120 ordynacji podatkowej poprzez nałożenie na skarżącą kary porządkowej za działanie, które w świetle obowiązujących przepisów prawa nie stanowi działania karalnego, VI. naruszenie art. 210 § 4 o.p. w związku z art. 219 o.p. poprzez niewskazanie w treści uzasadnienia postanowienia przyczyn, dla których organ to samo działanie traktuje jako odmowę udziału w innej czynności, w innym przypadku natomiast jako odmowę okazania przedmiotu oględzin w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej, VII. naruszenie art. 42 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez nałożenie na skarżąca pieniężnej kary porządkowej za czyn nieokreślony w ustawie, VIII. naruszenie art. 120 ordynacji podatkowej oraz 23 f ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o grach hazardowych poprzez uznanie, że skarżąca bez uzasadnionej przyczyny nie dostarczyła automatu jednostce badającej." Autor zażalenia dowodził, iż "dostarczenie przez skarżącą automatu jednostce badającej nastąpiłoby bez podstawy prawnej", art. 262 § 1 pkt 2 o.p. w związku z art. 8 u.g.h. nie stanowi podstawy prawnej do nałożenia kary porządkowej oraz kwestionował upoważnienie wskazanej jednostki badającej do wykonania badania, co czyniło nałożoną karę jako niedopuszczalną. Postanowieniem z [...] października 2013 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W całości podzielono ocenę faktyczną i prawną dokonaną w postępowaniu pierwszoinstancyjnym oraz zarzuty zażalenia uznano za bezzasadne szeroko się do nich odnosząc. Podano daty potwierdzające odbiór wezwań do poddania automatu badaniom, niezrealizowanych przez zobowiązanego. Jak wskazano, Dyrektor Izby Celnej w B. nie znalazł żadnego uzasadnienia dla zawartych w zażaleniu twierdzeń strony dotyczących braku legitymacji Wydziału Laboratorium Celnego Izby Celnej w B. do przeprowadzenia badań, wskazując na upoważnienie Ministra Finansów zgodnie z przepisami prawa. Odnośnie wysokości wymierzonej kary porządkowej wskazano, że odpowiada ona wysokości miesięcznego ryczałtowego podatku od gier uiszczanego przez podatników od gier urządzanych na jednym automacie o niskich wygranych, co nie wpłynie na sytuację materialną strony, ale jednocześnie nie jest niezauważalne i powinno spełnić funkcję dyscyplinującą. Podkreślono, że jest to druga kara w tym postępowaniu nałożona na stronę. W skardze na powyższe postanowienie G. M. Spółka z o.o. postawiła identyczne (jak wcześniej sformułowane w zażaleniu) zarzuty rezygnując jedynie z zarzutów nr IV i V zażalenia (przedstawionych powyżej). Podnosiła zamknięty w art. 262 § 1 pkt 1 o.p. katalog przyczyn nałożenia kar porządkowych uznając, że żadna ze wskazanych tam okoliczności nie zachodziła w przedmiotowej sprawie, a organy nieprawidłowo dokonały kwalifikacji jako odmowę udziału w innej czynności. Skarżąca podtrzymała konsekwentnie prezentowaną "uzasadnioną obawę, co do wartości dowodowej "opinii sprawdzającej" Izby Celnej w B., a przede wszystkim uzasadnionej wątpliwości, czy podmiot ten może w ogóle opinię taką wydać." W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlegała oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przede wszystkim należy stwierdzić, że stanowiący podstawę prawną zaskarżonego postanowienia przepis art. 262 o.p., wbrew twierdzeniom Skarżącej, mógł mieć zastosowanie w prowadzonym przez organy celne postępowaniu w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Z art. 8 u.g.h. wynika bowiem wprost, że do postępowań określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o.p. Postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych jest jednym z postępowań przewidzianych ustawą o grach hazardowych, co wynika z art. 23 "a" i 23 "b" u.g.h., dodanych ustawą zmieniającą ustawę o grach hazardowych oraz niektóre inne ustawy z dnia 26 maja 2011 r. – Dz. U. Nr 134, poz. 779). Zatem od strony proceduralnej, w kwestiach nieuregulowanych odrębnie w ustawie o grach hazardowych ma zastosowanie procedura przewidziana przepisami o.p. Również, zdaniem Sądu, czynność związana z poddaniem automatu do gier przez podmiot eksploatujący badaniu sprawdzającemu (wynikająca z obowiązku nałożonego przez właściwego miejscowo naczelnika urzędu celnego na podstawie art. 23 "b" ust. 1 u.g.h.) mieści się w katalogu czynności objętych możliwością nałożenia kary porządkowej w przypadku bezzasadnej odmowy jej wykonania. Z przepisu art. 262 § 1 pkt 2 o.p. wynika bowiem, że możliwość ukarania, między innymi strony postępowania, karą porządkową została przewidziana za bezzasadną odmowę złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności. Obowiązek poddania automatu do gier badaniu, nałożony na podstawie art. 23 "b" ust. 1 ustawy o grach hazardowych, jest inną czynnością dowodową, o jakiej mowa w art. 262 § 1 pkt 2 o.p. W tym przedmiocie wielokrotnie wypowiadał się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku. Przykładowo odrzucając skargi podmiotów eksploatujących automaty do gier na wezwania wystosowane przez organy celne do poddania automatów badaniu sprawdzającemu, oparte na treści art. 23 "b" u.g.h., stwierdził, że wezwanie do poddania automatu badaniu sprawdzającemu ma charakter czynności dowodowej, a nie czynności rozstrzygającej o uprawnieniach i obowiązkach administracyjno-prawnych strony (vide: prawomocne postanowienia WSA w Białymstoku w sprawach II SA/Bk 463/12, II SA/Bk 464/12, II SA/Bk 465/12 i II SA/Bk 466/12, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA). Oddalając skargi na postanowienia o ukaraniu prezentował identyczne stanowisko (np. w sprawach: II SA/Bk 845/13, II SA/Bk 1109/13, II SA/Bk 1110/13, II SA/Bk 1063/13 i inne). Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela to stanowisko. Skoro badanie sprawdzające automatu, przeprowadzane przez uprawnioną do tego jednostkę badającą wymaga współdziałania strony polegającego na dostarczeniu przedmiotu badania do jednostki, odmowa wykonania powyższej czynności jest równoznaczna z odmową strony "udziału w innej czynności", o jakiej mowa w art. 262 § 1 pkt 2 o.p. Przepis art. 262 § 1 pkt 2 o.p. stanowi o dopuszczalności dyscyplinowania strony nałożeniem kary porządkowej w przypadku bezzasadnej odmowy dokonania czynności dowodowej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 2011 r. sygn. II FSK 775/10 (CBOSA) bezzasadna odmowa strony udziału w czynności dowodowej, to odmowa nieznajdująca potwierdzenia w obowiązujących przepisach. Powyższe oznacza, że przed nałożeniem na stronę sankcji za odmowę udziału w czynności dowodowej, istnieje obowiązek organu ustalenia, czy w konkretnym stanie faktycznym strona zobowiązana do dokonania czynności podjęła starania celem wytłumaczenia przyczyn niewykonania wezwania oraz czy wskazane przez nią przyczyny były obiektywnie uzasadnione (vide: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. I SA/Sz 875/11 – CBOSA). W okolicznościach niniejszej sprawy, o ile nie można odmówić skarżącej starań w podawaniu przyczyn, dla których nie dostarczyła automatu do wskazanej przez organ jednostki celem poddania badaniu sprawdzającemu, o tyle przyczyny usprawiedliwiające wg Spółki taką postawę nie znajdują podstawy w obowiązujących przepisach a tym samym nie mogą być uznane za obiektywnie uzasadnione. Podkreślić zwłaszcza należy bezskuteczność wcześniejszej postawy skarżącej Spółki, która doprowadziła do nałożenia kary porządkowej po raz pierwszy. Mimo tego Spółka w dalszym ciągu nie wykonywała nałożonego obowiązku podając przyczyny tego samego rodzaju. Bezzasadny pozostaje także zarzut braku legitymacji jednostki badającej do wykonania badania sprawdzającego. Izba Celna w B. została upoważniona przez Ministra Finansów do przeprowadzania badań automatów i urządzeń do gier oraz sporządzania opinii technicznych upoważnieniem z dnia 27 listopada 2012 r., wskazanym Skarżącej przez organ I instancji w ponownym wezwaniu z dnia 3 czerwca 2013 r. Figuruje w wykazie jednostek upoważnionych. Wskazać należy, jak uczynił to WSA w Gorzowie Wielkopolskim w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 października 2013 r. w sprawie II SA/Go 743/13 (CBOSA), które to stanowisko orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela, że z treści art. 23 "f" ust. 1-6 u.g.h. wynika, iż podanie do publicznej wiadomości wykazu jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier (jak stanowi ustęp 6 tego przepisu) stanowi wystarczającą podstawę do zwrócenia się z odpowiednim zleceniem. Brak jest podstaw do nakładania na podmiot zlecający badanie dodatkowego obowiązku sprawdzania ważności akredytacji jednostki badającej, zamieszczonej w odpowiednim wykazie przez właściwego ministra. Organy prowadzące postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu a także podmioty zobowiązane nie mają uprawnienia do podważania czy weryfikacji upoważnień Ministra Finansów udzielonych jednostkom badającym do przeprowadzania badań automatów ani podważania udzielonego jednostce badawczej upoważnienia. Stąd zastrzeżenia skarżącej co do "wartości dowodowej" opinii oraz obiektywizmu jednostki badającej pozostającej w strukturach Służby Celnej nie mogły stanowić dla organu wystarczającego uzasadnienia dla odmowy poddania automatu badaniu przez wyznaczoną jednostkę. Podważanie bezstronności jednostki badającej bez znajomości wyniku badań jest przedwczesne, a negowanie mocy dowodowej dowodu może nastąpić dopiero po jego przeprowadzeniu. Dopóki dany podmiot znajduje się w wykazie jednostek badających upoważnionych przez Ministra Finansów do przeprowadzania badań, dopóty organy podatkowe są uprawnione do wyznaczania tych jednostek do przeprowadzania badania sprawdzającego w konkretnej sprawie, a podmiot zobowiązany winien podporządkować się nałożonemu obowiązkowi. Mając powyższe na uwadze należało uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu zarówno w zakresie podstawy do nałożenia kary porządkowej, jak i jej wysokości uzasadnionej przez organy. Zarzuty skargi są nieuzasadnione, a Sąd z urzędu także nie dopatrzył się naruszenia prawa dyskwalifikującego zaskarżone postanowienie. Skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).