II SA/Bk 135/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "N. D." w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków środowiskowych dla przedsięwzięcia p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.- Stowarzyszenie "N. D." z siedzibą w B. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Stowarzyszenie działa na rzecz integracji, pomocy i reprezentowania społeczności lokalnych oraz ochrony środowiska i zwierząt (k. 56). Strona skarżąca nie posiada środków trwałych, konta bankowego oraz środków finansowych, nie prowadzi również działalności gospodarczej (k. 16 – 17). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 28 lutego 2013 r. (k. 47) oświadczono, że w okresie od [...] stycznia do [...] lutego br. strona skarżąca nie osiągnęła dochodów oraz nie poniosła żadnych kosztów działalności. Decyzją walnego zgromadzenia członków Stowarzyszenia z dnia [...] lutego 2013 r. ustalono składkę członkowską w wysokości 5 zł rocznie, jednocześnie tą samą uchwałą zwolniono wszystkich członków z obowiązku uiszczania składek członkowskich w roku bieżącym. Stowarzyszenie "N. D." z siedzibą w B. nie posiada rachunku bankowego (k. 54). Do akt sprawy strona skarżąca dołączyła: uchwały walnego zgromadzenia z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...],[...] i [...] (k. 55); statut (k. 56 – 58); bilans na dzień [...] grudnia 2012 r. (k. 59); rachunek wyników na dzień [...] grudnia 2012 r. (k. 60); informację dodatkową do sprawozdania finansowego za 2012 r. (k. 61); bilans na dzień [...] lutego 2013 r. (k. 62); rachunek wyników na dzień [...] lutego 2013 r. (k. 63). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, tekst jednolity) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Ze złożonych oświadczeń wynika, że Stowarzyszenie "N. D." w B. nie posiada środków trwałych, konta bankowego oraz środków finansowych. W okresie od [...] stycznia do [...] lutego br. strona skarżąca nie osiągnęła żadnych dochodów. Składka członkowska ustalona na rok 2013 wynosi 5 zł, przy czym wszyscy członkowie Stowarzyszenia zostali zwolnieni z obowiązku jej uiszczania (k. 55). Majątek Stowarzyszenia powstaje ze: składek członkowskich; darowizn, spadków, zapisów; dotacji i ofiarności publicznej; dochodów z własnej działalności statutowej; dochodów z majątku ruchomego i nieruchomego; dotacji od organów państwowych i samorządowych oraz innych jednostek. Środki pieniężne mogą być przechowywane wyłącznie na koncie stowarzyszenia (pkt 43 lit. a – f i pkt 44 statutu Stowarzyszenia k. 58 v). Dodatkowo strona skarżąca może prowadzić działalność gospodarczą (pkt 7 statutu). Odnosząc te okoliczności do sprawy niniejszej to należy, zatem stwierdzić, że Stowarzyszenie "N. D." z siedzibą w B. mając zapewnioną w statucie (cytowany pkt 7 i pkt 43 lit. a – f statutu) możliwość uzyskiwania środków finansowych na pokrycie wydatków związanych z działalnością statutową nie może przerzucać całości kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego na rzecz Skarbu Państwa. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby, bowiem do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych (w zakresie wzmiankowanych kosztów postępowania), to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek (vide. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 09 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Podzielić należy, zatem ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że chociaż stowarzyszenie jest organizacją non profit, to nie zwalnia to automatycznie od obowiązku zapewnienia środków na swoją działalność - chociażby w drodze obowiązkowych składek. Odstąpienie od pozyskiwania środków na swoją działalność oznacza w istocie niedopuszczalne przerzucenie finansowania działalności tej organizacji na rzecz Skarbu Państwa. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że Stowarzyszenie uchwałą z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] poprzez zwolnienie wszystkich członków z uiszczania składek członkowskich za 2013 r. samo pozbawiło się możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu, który mógłby zostać przeznaczony na pokrycie kosztów postępowania sądowego w sprawie niniejszej. Stowarzyszenie o niewielkiej liczbie członków, niskiej składce członkowskiej, a w rezultacie niskim dochodzie musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności statutowej i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku poprzez np. zwiększenie liczby członków, powiększenie majątku lub otrzymywanie darowizn, spadków, zapisów czy prowadzenie działalności gospodarczej w celu uzyskania środków finansowych na działalność statutową. (vide. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 411/10, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Konkludując należy zatem stwierdzić, że faktyczny brak środków finansowych i majątku trwałego w sytuacji niewykorzystywania przez stronę skarżącą możliwości zarobkowych nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w przypadku gdy samo Stowarzyszenie nie stara się o ich pozyskanie. Stowarzyszenie "N. D." z siedzibą w B. inicjując postępowanie sądowoadministracyjne, a następnie uczestnicząc w nim powinno przewidzieć obowiązek ponoszenia związanych z nim kosztów (podobnie postanowienia NSA z dnia 09 listopada 2007 r. sygn. akt. I OZ 1090/07 i z dnia 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.-