II SA/Bk 1942/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 marca 2026 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 14 listopada 2025 r. nr WG-VI.7534.153.2025.AM w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za prawo użytkowania wieczystego nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Sokólskiego z dnia 13 sierpnia 2025 roku numer GKN-II.683.8.2.2024.JW; 2. zasądza od Wojewody Podlaskiego na rzecz strony skarżącej P. S.A. w Warszawie kwotę 697,00 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Decyzją z 13 sierpnia 2025r/. Nr GKN -II.683.8.2.2024.JW Starosta Sokólski umarzył jako bezprzedmiotowe wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia odszkodowania za prawo własności i prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka [...] o pow. [...] ha, powstała z podziału działki o nr geod [...], dla której prowadzona jest Księga Wieczysta nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym [...] K., gmina D., przejętej z mocy prawa na rzecz Powiatu Sokólskiego na podstawie decyzji Starosty Sokólskiego Nr 9/24 znak: OŚA-V.6740.7.6.2024 z dnia 06 września 2024r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn." Przebudowa i rozbudowa drogi powiatowej Nr [...] na odcinku K. - granica powiatu Augustowskiego z powiatem Sokólskim na terenie gminy D. w Powiecie Sokólskim". W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 6 września 2024 r. Starosta Sokólski wydał decyzję Nr 9/24 znak: OŚA- V.6740.7.6.2024. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn." Przebudowa i rozbudowa drogi powiatowej Nr [...] na odcinku K. - granica powiatu Augustowskiego z powiatem Sokólskim na terenie gminy D. w Powiecie Sokólskim". W związku z powyższym, pismem z dnia 04 listopada 2024r. powiadomiono strony, iż zostało wszczęte postępowanie w sprawie wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa na własność Powiatu Sokólskiego na podstawie w/w decyzji. Natomiast w dniu 18 czerwca 2025r. Wojewoda Podlaski decyzją deklaratoryjną znak: WG-II,7533.2.74.2025.PT stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. przez Powiat Sokólski prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...] K., gmina D. oznaczonej m.in. jako działka nr. [...] o pow. [...] ha, zajętej pod drogę powiatową [...], stanowiącej w dniu 31 grudnia 1998r. własność Skarbu Państwa. Zgodnie z zaświadczeniem Wojewody Podlaskiego znak WG- III.7533.2.74.2025.PT z dnia 10 lipca 2025r. decyzja ta stała się ostateczna w dniu 03 lipca 2025 r. i podlega wykonaniu. Organ wskazał, że ustalenie i wypłata odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości pod drogi publiczne następuje w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.(t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 311) - tzw. "specustawy drogowej". W przedmiotowej sprawie działka nr [...] położona w obrębie K., gmina D., stała się własnością Powiatu Sokólskiego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., co zostało potwierdzone decyzją deklaratoryjną Wojewody Podlaskiego z dnia 18 czerwca 2025 r., wydaną m.in. na podstawie art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną [Dz. U. Nr 133, poz. 872]. Zgodnie z w/w przepisem, nieruchomości będące w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami wojewódzkimi z mocy prawa stały się drogami powiatowymi od dnia 1 stycznia 1999r., a własność tych nieruchomości przeszła odpowiednio na jednostki samorządu terytorialnego, w tym przypadku na Powiat Sokólski. W świetle powyższego, nabycie przez Powiat Sokolski przedmiotowej nieruchomości nastąpiło z mocy prawa [ex lege), a nie w wyniku decyzji wywłaszczeniowej (ZRiD]. Wobec tego nie doszło do wywłaszczenia w rozumieniu art. 21 ust. 2 Konstytucji RP oraz przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Własność jak również użytkowanie wieczyste jako prawo rzeczowe przysługuje właścicielowi oraz użytkownikowi wieczystemu z wyłączeniem innych osób i uprawnia do korzystania z rzeczy oraz rozporządzania nią w granicach przewidzianych przez przepisy prawa. Warunkiem powstania roszczenia odszkodowawczego jest posiadanie tych praw przez podmioty dochodzące rekompensaty. W niniejszym przypadku Skarb Państwa nie był właścicielem nieruchomości, a P.S.A. z siedzibą w Warszawie nie były użytkownikiem wieczystym nieruchomości w dacie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID), ani w dacie nabycia własności przez Powiat Sokólski - tym samym nie posiadają legitymacji materialnej do uzyskania odszkodowania. Brak jest zatem podstaw prawnych do ustalenia odszkodowania należnego przeszłemu właścicielowi oraz użytkownikowi wieczystemu. Dodatkowo organ wskazał, że nienależna wypłata odszkodowania na rzecz podmiotów, którym nie przysługuje prawo własności, a także prawo użytkowania wieczystego, byłaby sprzeczna z zasadą ochrony interesu publicznego, a także mogłaby skutkować naruszeniem zasad prawidłowego zarządu mieniem publicznym. Zobowiązanie organu administracji do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia należnego odszkodowania nie uprawnia organu administracji do odstępstwa od zasad wydatkowania środków publicznych (tu organ wskazał na wyrok NSA z 14.09.2011 r. sygn. I OSK 787/11). Działania organów władzy publicznej powinny nie tylko respektować prawa jednostki, lecz także dbać o stabilność stosunków własnościowych i gospodarowanie mieniem Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego w sposób zgodny z interesem społecznym. W związku z powyższym, wobec braku podstaw prawnych i materialnych do ustalenia i wypłaty odszkodowania za prawo własności i prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka [...] o pow. [...] ha powstałą z podziału działki o nr geod [...], położoną w obrębie ewidencyjnym [...] K., gmina D., postępowanie w przedmiotowej sprawie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 105 §1 k.p.a. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła P. S.A. w W., zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, tj. 1. art. 12 ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311, z późn. zm.), w zw. z art. 158 § 2 k.p.a., poprzez odmowę przyznania P. odszkodowania za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego działki, w sytuacji gdy decyzja przyznająca P. prawo użytkowania wieczystego działki [...] (decyzja Wojewody Podlaskiego z dnia 26 czerwca 2003 r. znak RR.IV.77200/18/03), w dniu wydania decyzji ZRID była w obrocie prawnym, dlatego skarżącej przysługuje prawo do odszkodowania za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego; 2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 233 ustawy Kodeks cywilny poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego polegającą na uznaniu przez organ, iż z uwagi na przysługujące organowi prawo własności działki organ może de facto pominąć fakt oddania działki w użytkowanie wieczyste na rzecz skarżącej, a tym samym skarżącej nie należy się odszkodowanie, w sytuacji gdy tego typu wniosek jest całkowicie bezpodstawny oraz godzący w treść uprawnień użytkownika wieczystego określonych w treści Kodeksu cywilnego; 3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 105 k.p.a. poprzez bezpodstawne umorzenie toczącego się postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy po prawidłowym zebraniu oraz rozpatrzeniu materiału dowodowego w niniejszej sprawie organ powinien był uznać, iż brak jest faktycznych i prawnych podstaw do umorzenia toczącego się postępowania. Mając na uwadze powyższe odwołujący się wniósł o uchylenie o uchylenie kwestionowanej decyzji oraz o wydanie nowej decyzji określającej należne skarżącej odszkodowanie. Odwołanie nie zostało uwzględnione. Decyzją z 14 listopada 2025r. (znak WG-VI.7534.153.2025.AM) Wojewoda Podlaski po rozpoznaniu powyższego odwołania orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej Wojewoda stwierdził, że prawdą jest, że w dniu 26 czerwca 2003 r. Wojewoda Podlaski, decyzją znak RR.lV.77200/18/03, stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "P." prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego nr geod. [...], położonego w K. Jednakże Wojewoda Podlaski inną decyzją z dnia 18 czerwca 2025 r., znak WG- III.7533.2.74.2025.PT, stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 przez Powiat Sokolski m.in. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Rozstrzygnięcie Wojewody Podlaskiego z dnia 18 czerwca 2025 r. ma kluczowe znaczenie dla postępowania odszkodowawczego, w ramach którego organ jest zobligowany do ustalenia stron postępowania, a więc podmiotów na rzecz których ma zostać ustalone i wypłacone odszkodowanie w związku z wydaniem decyzji ZRID. Skoro deklaratoryjna decyzja Wojewody Podlaskiego stała się ostateczna w dniu 3 lipca 2025 r., a którą to decyzją stwierdzono, że przedmiotowa nieruchomość stała się z mocy prawa własnością Powiatu Sokólskiego z dniem 1 stycznia 1999 r., to organ I instancji słusznie uznał, że brak jest podstaw do przyznania odszkodowania na rzecz przedsiębiorstwa P. S.A. Starosta Sokólski, orzekając o ustaleniu i wypłacie odszkodowania na rzecz podmiotu odwołującego się, doprowadziłby bowiem do wypłaty nienależnego odszkodowania na rzecz podmiotu, któremu nie przysługuje prawo użytkowania wieczystego. Wojewoda przyznał, że na dzień wydania decyzji ZRID w obrocie prawnym znajdowała się decyzja przyznająca prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości na rzecz przedsiębiorstwa P. ale nie przesądza to, że P. S.A. z siedzibą w W. powinno otrzymać odszkodowanie w związku z wydaniem decyzji ZRID, w której to decyzji występowało jako strona postępowania. Starosta Sokólski prowadzący postępowanie odszkodowawcze w związku z wydaniem decyzji ZRID nie mógł bowiem pominąć faktu uzyskania w toku postępowania odszkodowawczego waloru ostateczności decyzji z dnia 18 czerwca 2025 r., znak WG- III.7533.2.74.2025.PT, stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 przez Powiat Sokólski m.in. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Wojewoda podkreślił, że przedmiotem i celem decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie jest rozstrzyganie kwestii własnościowych nieruchomości. Sprawy z zakresu zezwolenia na realizację inwestycji oraz z zakresu ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania stanowią oddzielne byty, podlegające odrębnym trybom zaskarżenia. Zatem w ramach decyzji odszkodowawczej organ I instancji dopiero ustala kwestie dotyczące własności nieruchomości a w przedmiotowej sprawie, została wydana ostateczna decyzja Wojewody Podlaskiego z dnia 18 czerwca 2025 r., z której wynika prawo własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Powiatu Sokolskiego. Wojewoda nawiązał do stanowisk sądów administracyjnych zaprezentowanych w wyroku z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt II OSK 1550/22 oraz z dnia 20 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 951/15. Stwierdził także brak naruszenia przepisu art. 12 ust. 4 f specustawy drogowej, z którego wynika, że odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Podkreślił, że na dzień uzyskania waloru ostateczności przez decyzję ZRID tj. 8 października 2024 r., właścicielem nieruchomości był Powiat Sokólski jako że nabył z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przedmiotową nieruchomość, co potwierdziła deklaratoryjna decyzja Wojewody Podlaskiego z dnia 18 czerwca 2025r. W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję ostateczną o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania na rzecz P. S.A. w W., tenże podmiot podniósł następujące zarzuty: 1) naruszenia art. 12 ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311 ze zm.) w zw. z art. 16 § 1 i § 3 KPA poprzez odmowę przyznania P. odszkodowania za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] o pow. [...] ha w sytuacji gdy decyzja przyznająca P. prawo użytkowania wieczystego działki [...] (decyzja Wojewody Podlaskiego z dnia 26 czerwca 2003 r. znak RR.IV.77200/18/03), w dniu wydania decyzji Starosty Sokólskiego nr 9/24 znak: OŚA-V.6740.7.6.2024 z dnia 6 września 2024 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn. "Przebudowa i rozbudowa drogi powiatowej Nr [...] na odcinku K. - granica powiatu Augustowskiego z powiatem Sokolskim no terenie gminy D. w Powiecie Sokolskim" była w obrocie prawnym, dlatego P. przysługuje prawo do odszkodowania za wygaśnięcie tego prawa; 2) naruszenia art. 16 § 1 i § 3 KPA poprzez pominięcie przyznanego P. prawa użytkowania wieczystego działki (przed dokonaniem podziału działki nr [...]) oraz jego wpływu na prawa P., w sytuacji gdy decyzja przyznająca P. prawo użytkowania wieczystego do działki jest decyzją będącą w obrocie prawnym; 3) naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 KPA w zw. z art. 233 ustawy Kodeks cywilny poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego polegającą na uznaniu przez organ, iż z uwagi na przysługiwanie Powiatowi Sokólskiemu prawa własności działki organ może de facto pominąć treść decyzji, na podstawie której działka została oddana w użytkowanie wieczyste P., a tym samym P. nie należy się odszkodowanie, w sytuacji gdy tego typu wniosek jest całkowicie bezpodstawny oraz godzący w treść uprawnień użytkownika wieczystego określonych w Kodeksie cywilnym; 4) naruszenia art. art. 40 § 2 w zw. z art. 39 § 1 KPA poprzez doręczenie decyzji z pominięciem pełnomocnika skarżącej na adres do e-doręczeń skarżącej, w sytuacji gdy dyspozycja art. 40 § 2 KPA wskazuje wprost, iż w przypadku ustanowienia pełnomocnika wszelkie pisma w sprawie należy kierować na ręce pełnomocnika, a nie strony postępowania, która go umocowała do działania; 5) naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 105 KPA poprzez bezpodstawne umorzenie toczącego się postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy po prawidłowym zebraniu oraz rozpatrzeniu materiału dowodowego w niniejszej sprawie organ powinien był uznać, iż brak jest faktycznych i prawnych podstaw do umorzenia toczącego się postępowania. Mając na uwadze podniesione zarzuty P. S.A. w W. wniosła o uchylenie decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 PPSA wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu tj. poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia 26 czerwca 2003 r. znak RR.IV.77200/22/03 na fakt przyznania P. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości objętej decyzją ZRID. Wojewoda Podlaski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. Dokonana przez sąd w świetle opisanych wyżej kryteriów prawnych kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Bezspornym jest, że zaskarżona decyzja rozstrzyga o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, powstałą z podziału działki o nr geod. [...], położonej w obrębie ewidencyjnym [...] K., gmina D., przejętą od użytkownika wieczystego P. S.A. w W. z mocy prawa przez Powiat Sokólski pod realizację inwestycji drogowej. Przejęcie gruntu stwierdziła decyzja Starosty Sokólskiego Nr 9/24 znak: OŚA-V.6740.7.6.2024 z dnia 06 września 2024r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn." Przebudowa i rozbudowa drogi powiatowej Nr [...] na odcinku K. - granica powiatu Augustowskiego z powiatem Sokólskim na terenie gminy D. w Powiecie Sokólskim". Decyzja powyższa stała się ostateczna z dniem 8 października 2024r. Bezspornym jest, że na dzień wydania decyzji ZRID, opisana wyżej a przejęta pod realizację inwestycji drogowej nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała w użytkowaniu wieczystym P. S.A. w W. Powyższe potwierdza włączony do akt administracyjnych wypis z Księgi Wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Sokółce, urządzonej dla nieruchomości, w skład której wchodziła między innymi działka o numerze [...], z której na potrzeby realizacji inwestycji drogowej wydzielono działkę nr [...]. W aktach administracyjnych znajduje się także oświadczenie Polskich Kolei Państwowych – użytkownika wieczystego przejętej nieruchomości z 1 października 2024r. o wydaniu Zarządowi Powiatu Sokólskiego nieruchomości przeznaczonej pod realizację inwestycji drogowej, oparte na treści art. 18 ust.1e ustawy z 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tj. Dz. U.z 2024r., poz.311). Bezspornym jest też, że prawo użytkowania wieczystego P. S.A. w W. nieruchomości oznaczonej jako działka o numerze [...] (z której wydzielono działkę nr [...] przejętą pod realizację inwestycji drogowej) zostało ujawnione w Księdze wieczystej Nr [...] na podstawie decyzji Wojewody Podlaskiego z 26 czerwca 2003r. nr RR.IV.77200/18/03 stwierdzającej nabycie z dniem 27 października 2000 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe "P." prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego numerem geodezyjnym [...] o powierzchni [...] ha, położonego w gminie D. obręb K., stanowiącego linię kolejową nr 40 Sokółka – Suwałki. Powyższe wynika ze wskazanych w Księdze Wieczystej podstaw wpisów. Decyzja została wydana przy zastosowaniu przepisów art. 34 ust.1 – 3 ustawy z 8 września 2000 roku o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowego "P.". Bezspornym jest także, że decyzja powyższa stwierdzająca nabycie przez P. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Toczyło się wprawdzie w 2023r. postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji opisanej wyżej decyzji Wojewody Podlaskiego z 26 czerwca 2003r. znak RR.IV.77200/18/03 uwłaszczającej Przedsiębiorstwo Państwowe "P." prawem użytkowania wieczystego nieruchomości obejmującej działkę nr [...] położonej w obrębie K. ale zakończyło się ono wyłącznie stwierdzeniem, że decyzja Wojewody Podlaskiego z 26 czerwca 2003r. znak RR.IV.77200/18/03, została wydana z naruszeniem prawa (vide: włączone do akt administracyjnych kopie decyzji: Ministra Rozwoju i Technologii z 14 kwietnia 2023r. znak DO-II.7610.175.2020.AB i utrzymująca tę decyzje w mocy decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z 16 listopada 2023r. znak DO-II.7610.175.2020.BK). Decyzja stwierdzająca wydanie decyzji z naruszaniem prawa nie usunęła zatem z obrotu prawnego uznanej za wadliwą decyzji Wojewody Podlaskiego z 26 czerwca 2003r. znak RR.IV.77200/18/03 uwłaszczającej Przedsiębiorstwo Państwowe "P." prawem użytkowania wieczystego nieruchomości obejmującej działkę nr [...] położonej w obrębie K. a jedynie dała podstawę do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym na drodze sądowej w oparciu o art. 417 §1 Kodeksu cywilnego (tak w Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego autorstwa B. Adamiak i J. Borkowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Wydanie 15, Warszawa 2017, str. 897-898). W opisanych wyżej okolicznościach natury faktycznej i prawnej organy obu instancji uznały wszczęte z urzędu po decyzji ZRID postępowanie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość przejętą od użytkownika wieczystego P. S.A. w W. za bezprzedmiotowe w świetle wydanej - w oparciu o art. 60 ust.1 i 3 ustawy z 13 października 1998r. Przepisy wprowadzającej ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) - przez Wojewodę Podlaskiego w dniu 18 czerwca 2025r. decyzji nr WG-III.7533.2.74.2025.PT stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. przez Powiat Sokólski prawa własności nieruchomości położonej w obrębie K., składającej się działek o numerach [...], [...], [...] i [...], zajętej pod drogę powiatową nr [...], stanowiącej w dniu 31 grudnia 1998r. własność Skarbu Państwa. Decyzję powyższa Wojewoda wydał po rozpoznaniu wniosku Zarządu Powiatu Sokólskiego z 1 kwietnia 2025r. W oparciu o tę decyzję organy obu instancji wywiodły, że użytkowanie wieczyste Przedsiębiorstwa Państwowego P. nie mogło powstać na gruncie stanowiących własność Powiatu Sokólskiego zajętym pod drogę powiatową. Zdaniem sądu decyzja powyższa nie czyniła bezprzedmiotowym wszczętego z urzędu postępowania o ustalenie odszkodowania w oparciu o przepisy ustawy z 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tj. Dz. U. z 2024r., poz.311), dalej jako ustawy ZRID. Z art. 12 ust.4f ustawy ZRID wprost wynika, że odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust.4 tj. przejmowane z mocy prawa z dniem, w którym decyzja ZRID stała się ostateczna, przez Skarb Państwa w odniesieniu do dróg krajowych a przez odpowiednie jednostki samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Zgodnie z art. 12 ust.4d ustawy ZRID wynika przy tym, że w sytuacji gdy nieruchomość gruntowa przeznaczona na pasy drogowe została oddana w użytkowanie wieczyste, użytkowanie to wygasa z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Stosownie do treści art. 12 ust.5 ustawy ZRID do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w art. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. Przepis art. 18 ust.1 ustawy ZRID stanowi zaś, że wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust.4a ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Według stanu prawnego na dzień wydania decyzji ZRID nieruchomość objęta postępowaniem odszkodowawczym pozostawała w użytkowaniu wieczystym Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie, co znajdowało potwierdzenie w Księdze wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Sokółce. W wyroku z 27 stycznia 2017r. sygn. I OSK 951/15 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że krąg stron postępowania odszkodowawczego prowadzonego w następstwie wydanej decyzji ZRID jest ścisłe powiązany z kręgiem stron określonym decyzją ZRID. Z treści art. 12 ust. 4a ustawy ZRID wynika bowiem, że decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W postępowaniu zatem o ustalenie odszkodowania istotne znaczenie ma treść ostatecznej decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji, a odszkodowanie przysługuje podmiotowi, który utracił nieruchomość z mocy prawa w związku z ostateczną decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji, przy czym o tytule prawnym do nieruchomości rozstrzyga treść księgi wieczystej prowadzanej dla nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji. W postępowaniu w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji właściwy organ jest zobowiązany do ustalenia, kto jest właścicielem wywłaszczanej nieruchomości co czyni to na podstawie treści księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji i wysłania zawiadomienia o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu na adres wskazany w katastrze nieruchomości (art. 11f ust. 3 ustawy), a ustawa wyraźnie wskazuje, że osoby te są stronami postępowania stanowiąc w art. 11f ust. 4, że zawiadomienie o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera informację o miejscu, w którym strony mogą zapoznać się z treścią decyzji. Powyższe oznacza, że ustalenia podmiotu na rzecz którego nastąpi ustalenie odszkodowania organ dokonuje w oparciu o treść ostatecznej decyzji ZRID a gdy decyzja ZRID w zakresie ustalenia kręgu stron postępowania ZRID opiera się na stanie prawnym ujawnionym w Księdze Wieczystej, to i o uprawnieniu do odszkodowania przesądza treść Księgi Wieczystej. W myśl art. 1 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Stosownie do art. 3 ust. 1 ww. ustawy domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych). Stosownie zaś do art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi wieczystej rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Jak wskazuje się w piśmiennictwie, domniemanie prawne zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym należy do naczelnych zasad prawa materialnego ksiąg wieczystych. Domniemanie to jest nieodłącznym atrybutem ksiąg wieczystych i idzie ono w parze z ustrojową funkcją ustalania stanu prawnego nieruchomości w trybie wpisu do księgi wieczystej oraz zasadą jawności ksiąg wieczystych (por. E. Gniewek w: System prawa prywatnego, Prawo Rzeczowe, Tom 4, Wydawnictwo C. H. Beck, Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2007, s. 113, 120–123 i 135; tak WSA w Krakowie w uzasadnieniu wyroku o sygn. II SA/Kr 930/24). Domniemanie unormowane w art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece ma charakter wzruszalny, a zatem może być obalone w stosownym trybie, zasadniczo w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Dopóki jednak domniemanie to nie zostanie obalone, to podmiot, którego prawo jest ujawnione w księdze wieczystej ma podstawę do powoływania treści wpisu księgi wieczystej w celu wykazania stanu prawnego danej nieruchomości. Wymienione instytucje służące ochronie bezpieczeństwa obrotu niewątpliwie faworyzują formalny stan wpisów w księdze wieczystej. Uwzględnienie omawianych zasad jest konieczne we wszelkich postępowaniach administracyjnych, w których podejmowane rozstrzygnięcia pozostają w związku ze stanem prawnym nieruchomości. Konsekwentnie należy zatem przyjąć, że w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość, co do zasady organ administracji określając podmioty uprawnione do uzyskania odszkodowania powinien w pierwszej kolejności oprzeć się na treści księgi wieczystej w zakresie wpisów dotyczących własności. Pojawiające się w orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowisko, iż obalenie domniemania może być przeprowadzone nie tylko w drodze powództwa wytoczonego na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece ale także poprzez przeprowadzenie dowodu przeciwnego w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu (wyrok Sądu Najwyższego z 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV CSK 177/05, publ. LEX nr 30183) trzeba rozumieć w ten sposób, że Sąd Najwyższy mówiąc o możliwości wzruszenia przywołanego domniemania w każdej sprawie, miał na myśli sprawę cywilną, a nie administracyjną (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2016 r., sygn. I OSK 746/15). W żadnej mierze takiego domniemania nie może obalić organ administracyjny, który jest związany treścią wpisu (por. wyrok NSA z 23 maja 2023 r. sygn. I OSK 3333/19). Organy obu instancji umarzając postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania po decyzji ZRID na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości ujawnionego w Księdze wieczystej urządzonej dla nieruchomości odebranej użytkownikowi wieczystemu decyzją ZRID a uprawnionemu do odszkodowania z mocy ustawy ZRID, naruszyły powołane wyżej przepisy ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg. Uczyniły to z powołaniem się na późniejszą od decyzji ZRID decyzję Wojewody Podlaskiego 18 czerwca 2025r. nr WG-III.7533.2.74.2025.PT (stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. przez Powiat Sokólski prawa własności nieruchomości położonej w obrębie K., składającej się działek o numerach [...], [...], [...] i [...], zajętej pod drogę powiatową nr [...], stanowiącej w dniu 31 grudnia 1998r. własność Skarbu Państwa), mocą której nie mogło być skutecznie podważone w postępowaniu administracyjnym domniemanie wiarygodności wpisu prawa użytkowania wieczystego P. S.A. w W. do odebranej decyzją ZRID nieruchomości. Ponadto bezprzedmiotowość postępowania odszkodowawczego będącego konsekwencją wydanej decyzji ZRID zachodziłaby wówczas, gdyby wystąpił brak elementu materialnoprawnego stosunku prawnego, jakim jest decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W tym przypadku decyzja ZRID jest nadal w obrocie prawnym i wywołuje konsekwencje odszkodowawcze wobec wszystkich podmiotów, którym odebrane zostały prawa rzeczowe do gruntów objętych realizowaną inwestycją, ujawnione w Księdze wieczystej, objęte domniemaniem zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym. Co do zarzutu naruszenia art. 40 § 2 w zw. z art. 39 § 1 KPA poprzez doręczenie zaskarżonej decyzji z pominięciem pełnomocnika skarżącej, sąd stwierdza, że naruszenie powyższe aczkolwiek zaistniało to jednak nie przełożyło się na pozbawienie praw procesowych strony skarżącej. Z akt administracyjnych wynika, że profesjonalny pełnomocnik P. S.A. w W.zgłosił swój udział w postępowaniu administracyjnym na etapie wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji ale dołączając do odwołania pełnomocnictwo nie wskazał innego adresu dla doręczeń (np. siedziby swojej kancelarii) niż dotychczasowy, na który kierowana była do strony korespondencja. W stopce odwołania podpisanego przez pełnomocnika wskazując adres opracowującego (czyli swój) pełnomocnik wprost podał dotychczasowy adres spółki jako adres do korespondencji. Na tenże adres została wysłana do strony ostateczna decyzja, którą doręczono w dniu 20 listopada 2025r. Profesjonalny pełnomocnik wywiódł w terminie skargę do sądu co znaczy, że zapoznał się z treścią decyzji ostatecznej doręczonej stronie. W orzecznictwie sądów administracyjnych na tle konsekwencji naruszenia art. 40 § 2 KPA wypowiedziane zostało stanowisko, że każda sytuacja naruszenia przez organ obowiązku doręczenia decyzji stronie (jej pełnomocnikowi) powinna być oceniana indywidualnie, ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki postępowania, okoliczności sprawy oraz ewentualnych skutków procesowych dla podmiotu będącego adresatem decyzji, które to skutki zostały spowodowane nieprawidłowym doręczeniem decyzji. Należy przy tym unikać wszelkiego rodzaju automatycznej oceny, sprowadzającej się do zastosowania ogólnych reguł postępowania bez względu na specyfikę danego postępowania (tak WSA w Warszawie w wyroku o sygn. I SA/Wa 1611/13 oraz w powołanych w uzasadnieniu tego wyroku wyrokach NSA o sygn. II GSK 268/07 i II GSK 600/08). Skoro wyłącznie brak wymienienia w nagłówku doręczonej stronie decyzji ostatecznej osoby profesjonalnego pełnomocnika, pozostał bez wpływu na naruszenie prawa do zaskarżenia decyzji ostatecznej, uchybienie przepisowi art. 40 § 2 KPA, nie niesie za sobą konieczności uchylenia decyzji jako że nie pozbawiło strony prawa do sądu. Mając powyższe na uwadze sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym). Przy merytorycznym rozstrzyganiu sprawy należy dokonać oceny sporządzonego operatu szacunkowego i odnieść się do zastrzeżeń strony wobec treści operatu mając przy tym na uwadze treść uchwały NSA z 27 maja 2025r. o sygn. I OPS 1/24, w której NSA stwierdził, że określenie wartości nieruchomości wywłaszczonej lub przejętej z mocy prawa na podstawie ustawy z 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, powinno nastąpić na podstawie § 49 ust.4 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023r. w sprawie wyceny nieruchomości (Dz. U. z 2023r., poz. 1832) a przed zmianą stanu prawnego na podstawie § 36 ust.4 uchylonego rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 201 21r.r., poz. 555 ze zm.), uwzględniając zasadę korzyści określoną w art. 134 ust.4 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Konsekwencją uwzględnienia skargi stało się zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego stosownie do treści art. 200 w związku z art. 210 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na wysokość zasądzonych kosztów złożył się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 złotych oraz normatywne koszty zastępstwa procesowego strony skarżącej reprezentowanej przez radcę prawnego w kwocie 480 złotych i uiszczona opłata od czynności udzielenia pełnomocnictwa kwocie 17 złotych.