II SA/Bk 219/18

WyrokWSA w Białymstoku2018-05-29

Skład orzekający: Małgorzata Roleder

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji i istotny wpływ tego naruszenia na rozstrzygnięcie sprawy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 k.p.a. Organ I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, w szczególności zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i obowiązku wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego (art. 77 § 1 k.p.a.), a także nie sporządził prawidłowego uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Brak ustaleń faktycznych miał istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, uniemożliwiając merytoryczne rozpatrzenie jej przez organ odwoławczy i naruszając zasadę dwuinstancyjności. W związku z tym, sąd oddalił sprzeciwy od decyzji kasacyjnej.
Stan faktyczny
Wójt Gminy odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na termicznym przetwarzaniu odpadów, przetwarzaniu odpadów ściekowych i prowadzeniu Okręgowej Stacji Kontroli Pojazdów. Organ I instancji oparł odmowę głównie na obawach mieszkańców, nie przeprowadzając wystarczających ustaleń faktycznych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na naruszenia przepisów postępowania. Od decyzji kasacyjnej wniesiono sprzeciwy, które Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił, uznając prawidłowość zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. przez SKO.
Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciwy Towarzystwa "Z." w S. i Towarzystwa O. P. w W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2018 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 maja 2018 r. sprawy ze sprzeciwów Powiatu S., T. "Z. S." w S. i T. O. P. w W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia oddala sprzeciwy T. "Z. S." w S. i T. O. P. w W. Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r, znak: [...],Wójt Gminy N. D. odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie obiektów przeznaczonych na działalność usługowo-produkcyjną, składającą się z: 1) termicznego przetwarzania odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne (w tym zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych oraz odpadów energetycznych) wraz z wytworzeniem energii elektrycznej i cieplnej; 2) przetwarzania odpadów ściekowych i skratek pochodzących z komunalnych i przemysłowych oczyszczalni ścieków wraz z niezbędnym zapleczem technicznym i magazynowym z możliwością wytwarzania produktu - nawozu rolnego lub innych substancji polepszających glebę; 3) Okręgowej Stacji Kontroli Pojazdów - w tym stacji diagnostycznej pojazdów specjalistycznych oraz pojazdów osobowych i ciężarowych; wraz z budową niezbędnej infrastruktury jak: budynek socjalno-biurowy, dwie wagi samochodowe, parking, ogrodzenie terenu, sieć sanitarna, deszczowa, itp. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] maja 2016 r. L. M. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą L M. z siedzibą w B., wystąpił o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla powyżej opisanego przedsięwzięcia. Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęto zaś w dniu [...] czerwca 2016 r. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że planowane przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć określonych w § 2 ust. 1 pkt 41, a także § 3 ust. 1 pkt 80 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie określania rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2010 r., poz. 1397 ze zm.), dla których obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko może być wymagany. Organ wskazał, że na podstawie art. 64 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2017 r., poz. 1405 - zwanej dalej: "ustawą"), wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. oraz do Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S., o opinię w przedmiocie potrzeby przeprowadzenia procedury oddziaływania ww. przedsięwzięcia na środowisko. W odpowiedzi, oba ww. organy wyraziły opinie o konieczności przeprowadzenia procedury oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz o konieczności sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko w pełnym zakresie. Następnie organ wystąpił do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w B. oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla powyższej inwestycji. W dniu [...] grudnia 2016 r. wnioskodawca przedłożył raport oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia, który następnie został uzupełniony m.in. w zakresie ryzyka indywidualnego z tytułu narażenia na substancje o działaniu rakotwórczym. Organ wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektorat Sanitarny w S. pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. wydał pozytywną opinię o nr [...] i określił warunki oraz, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w B. uzgodniła realizację przedsięwzięcia i określiła warunki. Organ wskazał ponadto, że w trakcie postępowania wpłynęły do akt sprawy pisma lokalnych mieszkańców, zawierające obawy dotyczące planowanej inwestycji oraz prośby o zaprzestanie jej budowy. Zarządzeniem nr [...] organ ogłosił konsultacje społeczne dotyczące ww. przedsięwzięcia, które zostały przeprowadzone w formie pisemnej ankiety oraz w formie zebrania wiejskiego z mieszkańcami sołectw gminy N. D.: N. D. I, N. D. II i C. W wyniku przeprowadzonych ww. konsultacji społecznych do siedziby Urzędu Gminy N. D. wpłynęło 235 ankiet, z których wynika, że 221 osób wyraziło opinie negatywne co do realizacji przedsięwzięcia, 2 osoby nie miały zdania, a 10 osób poparło jego realizację. Na podstawie wymienionych w uzasadnieniu decyzji dokumentów oraz przy uwzględnieniu nasilających się obaw mieszkańców co do bezpieczeństwa zdrowia ludzkiego, organ stwierdził, że jest obowiązany odmówić zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. Odwołanie od ww. decyzji złożył wnioskodawca L M.. W wyniku rozpatrzenie ww. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...], wydaną na mocy art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że organ I instancji zaniechał w istocie prowadzenia postępowania wyjaśniającego, nie ustalając, czy faktycznie zaistniały przesłanki do odmowy wydania wnioskowanej decyzji, a ponadto u podstawy odmowy jej wydania legł powód, który zgodnie z obowiązującym prawem, nie może przesądzać o treści rozstrzygnięć w sprawach środowiskowych uwarunkowań. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 64 ustawy, w ramach postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji planowanego przedsięwzięcia, ustala się oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ inwestycji na środowisko, zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływania między tymi elementami oraz możliwości, sposoby zapobiegania i ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko, a także wymagany zakres monitoringu. Tymczasem zaś, w przedmiotowym postępowaniu nie doszło choćby do minimalnego ustalenia, czy rzeczywiście inwestycja w kształcie opisanym przez inwestora zagraża środowisku oraz czy spełnia wymagania i parametry w zakresie ochrony środowiska. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji skoncentrował się na chronologicznym zestawieniu podejmowanych czynności, nie próbując nawet wykazać, z jakiego powodu (oprócz protestów lokalnej społeczności) inwestycja może zagrażać środowisku. Kolegium wskazało przy tym, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji winien poczynić ww. ustalenia, a ponadto umotywować podjęte rozstrzygnięcie w pisemnym uzasadnieniu decyzji, pomijając w nim jednak opis chronologii podejmowanych w sprawie czynności. Kolegium podkreśliło także, że jeżeli nie zachodzi żadna z wymienionych w ustawie przesłanek odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, ani też inna przesłanka wynikająca z przepisów odrębnych, organ jest obowiązany do ich określenia. W ocenie Kolegium, w prowadzonym w I instancji postępowaniu, nie tylko nie doszło do wykazania, czy którakolwiek z ww. przesłanek umożliwiła wydanie decyzji odmownej, ale co więcej odmowę oparto jedynie na sprzeciwie lokalnej społeczności, co jest niezgodne zarówno z obowiązującym prawem, jak i ukształtowaną linią orzeczniczą. Organ odwoławczy wskazał, że dokonując przedmiotowych ustaleń, organ I instancji powinien dokonać analizy raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który jako dokument prywatny, podlega ocenie jak każdy dowód w sprawie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 k.p.a. Skoro zatem w żaden sposób nie wykazano, czy istnieje którakolwiek z przesłanek umożliwiających odmowę, a treść decyzji nie zawiera ani analizy uzgodnień dokonywanych przez organ współdziałający i opiniujący, ani oceny rozwiązań mających na celu przeciwdziałanie degradacji środowiska przedstawionych przez inwestora w raporcie oddziaływania na środowisko, braki te należy wyeliminować w ponownie prowadzonym postępowaniu, przy czym obowiązek oceny raportu ciąży nie tylko na organach uzgadniających, ale przede wszystkim na organie prowadzącym postępowanie. Jednocześnie Kolegium wskazało na konieczność sporządzenia odpowiadającego prawu uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, które powinno być elementem przekonującym o jego trafności. Wątpliwości Kolegium wzbudziło także ustalenie kręgu stron postępowania, bowiem ani uzasadnienie skarżonej decyzji, ani zgromadzony materiał dowodowy, nie wskazuje na powody, dla których za strony zostały uznane, poza inwestorem, jedynie dwie osoby. Kolegium wskazało, że pomimo braku dokonania analizy raportu i braku ustalenia obszaru oddziaływania przedsięwzięcia, organ I instancji bezpodstawnie przyjął, że stronami są jedynie te osoby, którym doręczono decyzję, która to okoliczność również powinna zostać ustalona w oparciu o analizę raportu. Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności zaś art 7, art. 77 § 1, art. 80 i art 107 § 3 k.p.a., tj. przepisów zgodnie z którymi organ prowadzący postępowanie powinien dokładnie i wszechstronnie ustalić stan faktyczny istotny w sprawie, wydać decyzję wyłącznie w oparciu o ocenę całego, podlegającego zabraniu materiału dowodowego oraz racjonalnie i rzetelnie uzasadnić wydane rozstrzygnięcie, czego w niniejszym postępowaniu zabrakło. W ocenie Kolegium uzupełnienie stwierdzonych uchybień i braków postępowania w postępowaniu odwoławczym, doprowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności określonej w art. 15 k.p.a. Z kolei ze względu na fakt, że konieczne do wyjaśnienia w sprawie okoliczności mają zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, należało zastosować art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciwy od ww. decyzji wniosły następujące podmioty: Powiat S., Towarzystwo "Z." w S. i Towarzystwo O. w W. Sprzeciw Powiatu S. został odrzucony postanowieniem tut. Sądu z dnia 29 maja 2018 r. Towarzystwo O. w W., będące stowarzyszeniem zwykłym - w myśl art. 40 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (j.t. Dz.U. 2017, poz. 210 ze zm.), zarzuciło zaskarżonej decyzji naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 111 § 2 k.p.a., wskazując, że odwołanie L M. zostało rozpatrzone przez Kolegium przedwcześnie. W dniu [...] lutego 2018 r. uczestnik postępowania na prawach strony tj. Stowarzyszenie "K." wniosło bowiem, na podstawie art. 111 § 1 k.p.a., o uzupełnienie decyzji organu I instancji. Wniosek ten został rozpoznany przez organ postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r., na mocy którego odmówiono dokonania wnioskowanego uzupełnienia. Postanowienie to zostało opublikowane w Biuletynie Informacji Publicznej w dniu [...] marca 2018 r. Zatem w ocenie ww. skarżącego, 14-dmniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, zaczął biec wszystkim stronom i uczestnikom postępowania, dopiero od dnia doręczenia lub dokonania skutecznego obwieszczenia ww. postanowienia. W związku z powyższym odwołanie wniesione przez L M. w dniu [...] lutego 2018 r. było przedwczesne, bowiem w tej dacie nie otworzył się jeszcze termin do jego wniesienia, o którym mowa w art. 111 § 2 k.p.a. W oparciu o powyższe, ww. stowarzyszenie zwykłe wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji. Towarzystwo "Z." w S., w złożonym przez siebie sprzeciwie, wskazało niezasadne skorzystanie przez organ odwoławczy z dyspozycji art. 138 § 2 k.p.a., wskazując, że brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji wydanej przez organ I instancji, nie stanowi przesłanki uzasadniającej uchylenie takiej decyzji oraz, że L M. nie udowodnił w sposób jednoznaczny, ze planowana przez niego inwestycja nie będzie miała negatywnego wpływu na środowisko. W związku z podniesioną argumentacją, ww. stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji. Przekazując ww. sprzeciwy wraz z aktami administracyjnymi do tut. Sądu, Kolegium nie zawarło stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Sprzeciwy Towarzystwa "Z." w S. oraz Towarzystwa O. w W., które jako jedyne złożyło wniosek o sporządzenie przedmiotowego pisemnego uzasadnienia motywów zapadłego w dniu [...] maja 2018 r., orzeczenia, podlegały oddaleniu. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do analizy, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy, przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie zaś z art. 64e p.p.s.a. (obowiązującym o dnia 1 czerwca 2017 r.), rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., a więc decyzji organu odwoławczego uchylającej w całości decyzję organu I instancji i przekazującej mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ograniczony zakresu kontroli decyzji objętej sprzeciwem jest zatem szczególną cechą odróżniającą postępowanie zainicjowane wniesieniem sprzeciwu od zwykłego postępowania skargowego, w którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się jedynie do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z unormowania przewidzianego w przepisie art. 138 § 2 k.p.a., nie jest zatem władny odnosić się do meritum sprawy. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 9/11 (dostępnym na stronie internetowej bazy orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA") decyzja kasacyjna, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. jest typowym rozstrzygnięciem procesowym, nie przesądza zatem o istocie sprawy administracyjnej, lecz jest ostatnim aktem wydanym w toku instancji, który w inny sposób kończy postępowanie. Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że dokonując oceny prawidłowości zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie może dokonywać ocen o charakterze przesądzającym dla sposobu zakończenia sprawy, kontroluje natomiast ziszczenie się w sprawie przesłanek do wyjątkowego odstąpienia przez organ odwoławczy od obowiązku ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest zatem dopuszczalne wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: po pierwsze gdy decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, po drugie, gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Dokonując zatem kontroli decyzji kasacyjnej sąd ocenia, czy organ odwoławczy nie przekroczył swoich uprawnień określonych w art. 138 § 2 k.p.a. W przypadku zaś uznania, że uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd jest władny uwzględnić sprzeciw i decyzję uchylić. Jeżeli natomiast sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, podlega on oddaleniu (por. art. 151a § 1 i 2 p.p.s.a.). Wobec wskazanych wyżej ram badania przez Sąd zasadności wywiedzionych w sprawie sprzeciwów, należy w pierwszej kolejności zauważyć, że przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu w rzeczonym postępowaniu, jest decyzja kasacyjna Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. uchylająca w całości decyzję Wójta Gminy N. D., odmawiającą określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie obiektów przeznaczonych na działalność usługowo-produkcyjną, składającą się z: 1) termicznego przetwarzania odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne (w tym zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych oraz odpadów energetycznych) wraz z wytworzeniem energii elektrycznej i cieplnej; 2) przetwarzania odpadów ściekowych i skratek pochodzących z komunalnych i przemysłowych oczyszczalni ścieków wraz z niezbędnym zapleczem technicznym i magazynowym z możliwością wytwarzania produktu - nawozu rolnego lub innych substancji polepszających glebę; 3) Okręgowej Stacji Kontroli Pojazdów - w tym stacji diagnostycznej pojazdów specjalistycznych oraz pojazdów osobowych i ciężarowych; wraz z budową niezbędnej infrastruktury jak: budynek socjalno-biurowy, dwie wagi samochodowe, parking, ogrodzenie terenu, sieć sanitarna, deszczowa, itp., W sprawie niniejszej zwraca uwagę okoliczność całkowitego braku poczynienia przez organ I instancji ustaleń faktycznych. Zauważyć przy tym należy, że nie są nimi ani wymienione w uzasadnieniu decyzji poszczególne czynności przeprowadzone w toku postępowania administracyjnego, ani stwierdzenie, że o odmowie określenia środowiskowych uwarunkowań dla ww. przedsięwzięcia zdecydowały nasilające się obawy mieszkańców, co do bezpieczeństwa zdrowia ludzkiego w związku z realizacją przedmiotowego przedsięwzięcia. Słusznie zatem organ odwoławczy zauważył, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez organ I instancji zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a doprecyzowanej w art. 77 § 1 k.p.a i art. 80 k.p.a. oraz, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Istotnie bowiem nie zawiera ono wyjaśnienia, na podstawie których przesłanek uzasadniających odmowę określenia środowiskowych uwarunkowań, organ oparł swoje stanowisko, poza powodem, który – zgodnie z ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem – nie może jako jedyny przesądzać o wydaniu decyzji odmownej (por. min. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt. IV SA/Wa 1092/13, CBOSA, czy też wyrok NSA z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2031/13, CBOSA, w którego treści stwierdzono wprost, że odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia może nastąpić jedynie w prawem przewidzianych okolicznościach, natomiast sam sprzeciw okolicznych mieszkańców nie może decydować o odmowie wydania takiej decyzji). Przede wszystkim zaś, poza chronologicznym opisem przeprowadzonych w postępowaniu czynności oraz powołaniem jedynie ww. niedopuszczalnej przesłanki, uzasadnienie nie zawiera żadnych ustaleń faktycznych, z których wynikałyby motywy zapadłego rozstrzygnięcia. Słusznie przy tym organ odwoławczy sprecyzował zakres koniecznych, dla rozpatrzenia sprawy ustaleń oraz wskazał na czynności, które winny zostać przeprowadzone przez organ I instancji w ponownie przeprowadzonym postępowaniu, dochowując tym samym zadość dyspozycji art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ I instancji dopuścił się naruszenia ww. przepisów proceduralnych, co przemawia za spełnieniem w przedmiotowej sprawie pierwszej z przesłanek opisanych w art. 138 § 2 k.p.a., uprawniających organ odwoławczy do wydania decyzji o charakterze kasacyjnym. Druga przesłanka tj. "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" ma z kolei charakter ocenny, wymagający każdorazowej interpretacji na tle zaistniałych okoliczności faktycznych danej sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie to jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co z kolei uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA dnia 24.04.2014 r., sygn. akt II OSK 2846/12, CBOSA). Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną również, gdy organ I instancji naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (por. wyrok NSA z dnia 14.02.2017r., sygn. akt II OSK 1386/15, dostępny w CBOSA). W ocenie Sądu, ustalenia organu odwoławczego, co do wystąpienia drugiej z przesłanek uzasadniających wydanie decyzji o charakterze kasatoryjnym, są w pełni trafne. Istotnie bowiem - jak już wyżej wskazano – w sprawie nie poczyniono absolutnie żadnych ustaleń faktycznych uzasadniających odmowę wydania wnioskowanych uwarunkowań środowiskowych, a zatem nie rozpoznano istoty sprawy. W tym względzie, braki przeprowadzonego w I instancji postępowania, są brakami rażącymi, uniemożliwiającymi wydanie prawidłowego merytorycznego rozstrzygnięcia, zaś ich, kompleksowy zakres, udaremniał przeprowadzenie przez organ II instancji uzupełniającego postępowania dowodowego, ze względu na wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności. W niniejszej sprawienie nie mogła zatem zapaść inna decyzja, aniżeli kasacyjna. Zaistniały stan faktyczny wymaga bowiem przeprowadzenia postępowania dowodowego od podstaw. Mając zaś na uwadze wywiedzioną przez Towarzystwo O. w W. argumentację, mającą w ocenie skarżącego świadczyć o przedwczesności złożonego przez wnioskodawcę odwołania od decyzji organu I instancji, podkreślić należy, że powołane tam twierdzenia nie zasługiwały na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że wbrew wywodom skarżącego, brak jest podstaw aby uznać, że 14-dniowy termin do złożenia przez wnioskodawcę ww. odwołania, powinien być liczony od chwili publikacji postanowienia odmawiającego dokonania uzupełnienia decyzji organu I instancji, tj. od dnia [...] marca 2018 r. W tym zakresie Sąd orzekający podziela dominujący pogląd orzeczniczy, że niedopuszczalna jest taka wykładnia art. 111 § 2 i art. 129 § 2 k.p.a., która polega na przyjęciu, że złożenie odwołania jest dopuszczalne wyłącznie w terminie, o którym mowa w pierwszym ze wskazanych wyżej przepisów. Strona, która wnosi bowiem środek zaskarżenia od decyzji organu I instancji, zgodnie z pouczeniem zawartym w doręczonej jej decyzji, ma prawo oczekiwać, że jej odwołaniu zostanie nadany bieg, a sprawa będzie podlegała całościowemu rozpoznaniu przez organ wyższej instancji. Wniesienie przez tą samą, bądź inną stronę postępowania, wniosku o uzupełnienie albo sprostowanie tej decyzji, nie niweczy zatem skutku prawnego w postaci zaskarżenia decyzji na mocy wniesionego skutecznie środka odwoławczego. Termin, o którym mowa w art. 111 § 2 k.p.a. jest zatem w istocie terminem dodatkowym, przedłużającym termin, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. Zauważyć przy tym należy, że możliwość skorzystania z owego dodatkowego terminu zaskarżenia decyzji, zyskuje znaczenie w szczególności, gdy dokonane przez organ I instancji uzupełnienie lub sprostowanie decyzji nadaje jej nowy kształt, odmienny od tego, który był przedmiotem wcześniejszego odwołania. Termin ten nie wyklucza więc ani nie zastępuje terminu wynikającego z art. 129 § 2 k.p.a., lecz go uzupełnia (por. mi.in. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 649/17, CBOSA, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 867/17, CBOSA, czy wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 764/17, CBOSA). Jak wskazał przy tym trafnie WSA w Krakowie w wyroku z dnia 4 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1308/14 (CBOSA), art. 111 § 2 k.p.a. stanowi jedynie o tym, że termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia w przedmiocie uzupełnienia decyzji i w żaden sposób nie odnosi się do terminu do wniesienia odwołania, który biegł od daty doręczenia decyzji objętej wnioskiem o uzupełnienie. W szczególności zaś należy przy tym zgodzić się z poglądem ww. Sądu, że przyjęcie odmiennego poglądu (a zaprezentowanego przez skarżącego w niniejszej sprawie), prowadziłoby do niedopuszczalnej sytuacji, w której nie tylko utrudnione byłoby skorzystanie z prawa do wniesienia odwołania, bowiem odwołujący musiałby liczyć się z tym, że odwołanie, które złożył w terminie i zgodnie z pouczeniem, może zostać uznane za niedopuszczalne, w wyniku czynności procesowych innej strony), ale także dawałoby stronom narzędzie do "zwalczania" odwołań wnoszonych przez inne strony, bowiem złożenie wniosku o uzupełnienie powodowałoby automatyczną niedopuszczalność odwołania wniesionego przez inną stronę. Powyższe rozważania są szczególnie istotne w kontekście przedmiotowej sprawy, w której postanowienie organu I instancji z dnia [...] marca 2018 r. odmawiające uzasadnienia nie zawiera pouczenia o ww. dodatkowym terminie wniesienia odwołania od decyzji, wynikającym z art. 111 § 2 k.p.a. Tym bardziej zatem, argumentacja przedstawiona przez skarżącego pozbawiona jest racji bytu. Abstrahując od powyższego zwrócić uwagę należy także na fakt, że wniosek o uzasadnienie ww. decyzji obarczony jest brakiem, do którego uzupełnienia organ I instancji wnioskodawcy nie wezwał. Zostało bowiem podpisane tylko przez jednego członka zarządu Stowarzyszenia "K.", podczas gdy do reprezentacji ww. stowarzyszenia, w tym do składania niemajątkowych oświadczeń woli, uprawnieni są dwaj członkowie zarządu działający łącznie. Wiedzę tą Sąd orzekający powziął z urzędu (tj. z bazy podmiotów wpisanych do Rejestru Stowarzyszeń KRS). Ponadto z akt administracyjnych nie wynika, czy przedmiotowy wniosek został złożony w terminie przewidzianym art. 111 § 1 k.p.a. Odnosząc się pokrótce do argumentacji powołanej w sprzeciwie Stowarzyszenia "Z." w S., podkreślić należy, że przyczyną wydania zaskarżonej decyzji nie był jedynie brak jej wyczerpującego uzasadnienia, ale przede wszystkim brak dokonania przez organ I instancji jakichkolwiek ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę każdego merytorycznego rozstrzygnięcia, które to uchybienie doprowadziło do braku rozpoznania istoty sprawy, o czym także mowa była powyżej. Mając zaś na względzie zakres sądowej kontroli zaskarżonej sprzeciwem decyzji, Sąd nie dokonywał oceny argumentacji zawierającej rozważania merytoryczne. Mając na uwadze ww. okoliczności Sąd uznał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do wydania przez organ odwoławczy decyzji w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. W związku z tym, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 64d § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło