II SA/Bk 23/11
WyrokWSA w Białymstoku2011-04-21
Skład orzekający: Mirosław Wincenciak, Grażyna Gryglaszewska, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności decyzji przejęciowej z 1977 r. skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji z 1980 r. o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, czy też stanowi jedynie podstawę do wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Stwierdzenie nieważności decyzji przejęciowej z 1977 r. skutkuje tym, że Skarb Państwa nie stał się właścicielem nieruchomości, a w konsekwencji nie mogła ona zostać legalnie przekazana w użytkowanie Lasom Państwowym w 1980 r. Rozporządzenie cudzą działką stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji z 1980 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, a nie jedynie podstawę do wznowienia postępowania.Stan faktyczny
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy F. z 1980 r. o przekazaniu działki w użytkowanie Okręgowemu Zarządowi Lasów Państwowych. SKO uznało, że stwierdzenie nieważności wcześniejszej decyzji z 1977 r. o przejęciu działki na rzecz Skarbu Państwa stanowi jedynie podstawę do wznowienia postępowania, a nie do stwierdzenia nieważności decyzji z 1980 r. Spadkobiercy pierwotnego właściciela nieruchomości zaskarżyli decyzję SKO, argumentując, że stwierdzenie nieważności decyzji z 1977 r. oznacza, iż Skarb Państwa nigdy nie nabył własności działki, a zatem decyzja z 1980 r. została wydana bez podstawy prawnej.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2010 r. oraz stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 05 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przekazania w użytkowanie nieruchomości. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.-
II SA/Bk 23/11
UZASADNIENIE
Decyzją z [...] października 2010 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy F. z [...] marca 1980 r. znak [...]w części przekazującej w użytkowanie Okręgowemu Zarządowi Lasów Państwowych w B. działkę nr [...] położoną we wsi W. gm. F.
Powyższe rozstrzygnięcie, w postępowaniu nadzwyczajnym nieważnościowym zainicjowanym wnioskiem M. K. W., organ podjął na podstawie następujących ustaleń.
Decyzją z [...] lutego 1977 r. Naczelnik Gminy F. przejął z urzędu na własność Skarbu Państwa, za świadczenia emerytalne, należące do W. W. gospodarstwo rolne, w skład którego wchodziły działki m.in. nr [...] we wsi W. gm. F. Kolejnymi decyzjami: z [...] lutego 1979 r. znak [...] i z [...] marca 1980 r. znak [...] ten sam organ przekazał działki nr [...] i [...] w nieodpłatne użytkowanie Okręgowemu Zarządowi Lasów Państwowych w B. Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu [...] kwietnia 2009 r. wydał rozstrzygnięcie znak [...], którym stwierdził nieważność decyzji z [...] lutego 1977 r. w części orzekającej o przejęciu działek nr [...], a w pozostałej części (dotyczącej działek nr [...]) stwierdził jej wydanie z naruszeniem prawa. W konsekwencji rozstrzygnięcia Ministra powstała, zdaniem SKO, konieczność uporządkowania stanu prawnego nieruchomości przejętych decyzją z [...] lutego 1977r. Wskazano, że jednym z takich działań było stwierdzenie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu [...] lipca 2010 r. nieważności decyzji komunalizacyjnej z [...] marca 1993 r., którą przekazano Gminie F. działki nr [...] przejęte od W. W. w 1977 r.
Natomiast przedmiotowe postępowanie nieważnościowe dotyczy decyzji z [...] marca 1980 r. obejmującej działkę nr [...] i toczy się z wniosku M. K. W., która – obok D. W. i M. S. W. - jest spadkobierczynią W. W. Jak wskazał organ następstwo prawne wymienionych wyżej osób zostało wykazane postanowieniami z 22 listopada 2004 r. Sądu Rejonowego w S. w sprawie I Ns [...] i z 05 kwietnia 2007 r. Sądu Rejonowego w K. w sprawie I Ns [...].
Przechodząc do oceny prawnej sprawy SKO wyłożyło zasady postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności oraz wyjaśniło sposób rozumienia przesłanki "rażącego naruszenia prawa" z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, na którą powołała się wnioskodawczyni w piśmie inicjującym to postępowanie. Wskazało, że kwestionowana decyzja z [...] marca 1980 r. została wydana na podstawie przepisów zarządzenia nr 133 Ministrów Rolnictwa oraz Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 30 listopada 1978 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania gruntów leśnych i nieleśnych pomiędzy jednostkami organizacyjnymi resortów rolnictwa oraz leśnictwa i przemysłu drzewnego (Dz. Urz. Min. Roln. z 1978 r. Nr 6, poz. 28). Stosownie do przepisów tego aktu prawnego przekazanie gruntów leśnych oraz nienadających się do rolniczego użytkowania gruntów nieleśnych wchodzących w skład Państwowego Funduszu Ziemi oraz znajdujących się w zarządzie jednostek organizacyjnych resortu rolnictwa – jednostkom organizacyjnym resortu leśnictwa i przemysłu drzewnego, następowało w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, którym był naczelnik gminy. Jak wyjaśnił organ, działka nr [...] (w uzasadnieniu tej decyzji powinno być wskazanie działki nr [...], bowiem działka nr [...] została objęta decyzją SKO o nr [...] również z [...] października 2010 r.) - w dacie przekazywania Okręgowemu Zarządowi Lasów Państwowych w B. wchodziła w skład Państwowego Funduszu Ziemi, zatem stanowiła własność Skarbu Państwa i dlatego mogła zostać przekazana w dniu [...] marca 1980 r. powyższemu Zarządowi jako jednostce organizacyjnej resortu leśnictwa i przemysłu drzewnego. Natomiast nie skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności wymienionej decyzji okoliczność wyeliminowania z obrotu prawego decyzji ją poprzedzającej, przejmującej działkę nr [...] na Skarb Państwa (z [...] lutego 1977 r.), bowiem ta ostatnia miała charakter autonomiczny. Inne decyzje, wydane w związku z nią - powinny być usunięte z obrotu prawnego, ale w innym trybie niż stwierdzenie nieważności. Wskazano, że usunięcie z obrotu prawnego decyzji nieważnej, mimo że wywołuje skutek ex tunc, nie powoduje absolutnego przywrócenia stanu pierwotnego, lecz ma dopiero służyć usunięciu szeregu następstw obowiązywania nieważnego aktu. Dlatego stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu działki nr [...] na Skarb Państwa nie pozwala automatycznie stwierdzić nieważności decyzji o przekazaniu jej w użytkowanie Lasom Państwowym. Daje natomiast podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją przekazującą z 1980 r. Zdaniem SKO brak było również podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z [...] marca 1980 r. w oparciu o inne przesłanki nieważnościowe wynikające z art. 156 § 1 Kpa.
Tożsamą merytorycznie decyzję w sprawie [...] - SKO wydało w dniu [...] października 2010 r. w stosunku do decyzji z [...] lutego 1979 r. obejmującej działkę nr [...].
Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją znak [...] dotyczącą działki nr [...] złożyły M. K. W. (k. 52, pismo z 20 października 2010 r.) oraz D. W. (k. 57, pismo z 25 października 2010 r.).
M. K. W. zarzuciła niewłaściwe zdefiniowane przesłanki rażącego naruszenia prawa zawartej w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Jej zdaniem nie doszło do przekazania działki nr [...] Okręgowemu Zarządowi Lasów Państwowych decyzją z [...] marca 1980 r., bowiem mogła ona dotyczyć wyłącznie nieruchomości wchodzących w skład Państwowego Funduszu Ziemi. Jak wynika z decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 23 kwietnia 2009 r. przejęcie tej działki na rzecz Skarbu Państwa w dniu [...] lutego 1977 r. było dotknięte wadą nieważności, zatem – mając na uwadze wywoływanie przez decyzję nieważnościowa skutków ex tunc – faktycznie do niego nie doszło, a w konsekwencji w 1980 r. Państwowy Fundusz Ziemi nie dysponował w sposób legalny działką nr [...]. Naczelnik Gminy w F. przekazując Lasom Państwowym w użytkowanie grunty (decyzją z [...] marca 1980 r.) – uczynił to w sytuacji, gdy Skarb Państwa nie był ich właścicielem, co stanowi o rażącej wadzie prawnej tej decyzji. Wskazała, że - wbrew stanowisku prezentowanemu przez SKO – wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc decyzji z [...] lutego 1977 r. wystarczyło do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody S. z [...] marca 1993 r., którą skomunalizowano część gruntów z przejętego gospodarstwa W. W. Wnioskodawczyni wskazała także, że przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa nie ulegają przedawnieniu.
Także zdaniem D. W. decyzja SKO z [...] października 2010 r. dotycząca działki nr [...] została wydana przy niewłaściwym zastosowaniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, w szczególności przesłanki rażącego naruszenia prawa. Wskazała, że w jej ocenie w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lutego 1977 r. przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (wywołującej skutek ex tunc) – wygasła umowa użytkowania działki nr [...], której stronami byli spadkobiercy W. W. – w zastępstwie Skarbu Państwa.
Decyzją z [...] listopada 2010 r. znak [...] i [...] wydaną na skutek powyższych wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy własną decyzję z [...] października 2010 r. znak [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyłożył zasady prowadzenia postępowania nadzwyczajnego w trybie nieważności i wskazał przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności, omawiając zwłaszcza te wymienione w pkt 2 art. 156 § 1 Kpa, które – w jego ocenie – w przedmiotowej sprawie nie miały miejsca w stosunku do decyzji Naczelnika Gminy F. z [...] marca 1980 r. Zdaniem SKO rozstrzygnięcie to nie było wydane bez podstawy prawnej, bowiem tę podstawę stanowiło zarządzenie nr 133 Ministrów Rolnictwa oraz Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 30 listopada 1978 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania gruntów leśnych i nieleśnych pomiędzy jednostkami organizacyjnymi resortów rolnictwa oraz leśnictwa i przemysłu drzewnego (Dz. Urz. Min. Roln. z 1978 r. Nr 6, poz. 28). Również nie zapadło z rażącym naruszeniem prawa, które według SKO należy rozumieć jako wyraźną i oczywistą sprzeczność z treścią określonej normy i w sytuacji, gdy charakter tej sprzeczności powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Taka sytuacja, w ocenie Kolegium, również nie miała miejsca w stosunku do decyzji z [...] marca 1980 r. Wyeliminowanie ze skutkiem ex tunc decyzji, mocą której przekazano Skarbowi Państwa działki wchodzące w skład gospodarstwa rolnego W. W., nie powoduje automatycznie obowiązku stwierdzenia nieważności decyzji przekazującej te grunty w użytkowanie Lasom Państwowym. Decyzja z [...] lutego 1977 r. miała bowiem charakter autonomiczny, a inne decyzje, w związku z nią podjęte, mogą być usunięte z obrotu prawnego w trybie wznowienia postępowania. SKO wykluczyło również występowanie w sprawie niniejszej pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 Kpa.
Skargę na powyższą decyzję SKO z [...] listopada 2010 r. złożyła do sądu administracyjnego D. W. wskazując, że odmową stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy F. z [...] marca 1980 r. SKO w S. naruszono jej prawo własności do działek nr [...] i nr [...] - niezgodnie z prawem przekazanych w użytkowanie Lasom Państwowym, obecnie Nadleśnictwu O. Argumentowała, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji powoduje skutek ex tunc tj. od dnia jej wydania. W przedmiotowej sprawie oznacza to, że po wydaniu decyzji przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu [...] kwietnia 2009 r. powstała sytuacja, w której na datę przekazywania działek Lasom Państwowym w 1980 r. prawo własności do nich przysługiwało spadkobiercom W. W., a nie Skarbowi Państwa. Obecnie grunty użytkuje bezpodstawnie Nadleśnictwo O., mimo że nigdy nie miało do nich prawa. Zdaniem skarżącej z dniem stwierdzenia przez wymienionego Ministra nieważności decyzji z [...] lutego 1977 r. – wygasła również umowa użytkowania działek nr [...] i nr [...], której stronami – w miejsce Skarbu Państwa - stali się spadkobiercy W. W.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji zaskarżonej.
Skarżąca w dniu 31 marca 2011 r. złożyła pismo precyzujące argumenty podane w skardze, w którym wskazała na obowiązek poszanowania przez organy administracji prawa własności (k. 54).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem organ uchybił przepisom prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.
Główny ciężar sporu w sprawie niniejszej dotyczy w zasadzie wzajemnej relacji dwóch aktów: 1. decyzji Naczelnika Gminy F. z [...] lutego 1977 r., którą przejęto na rzecz Skarbu Państwa m.in. działkę nr [...] należącą wówczas do W. W. oraz 2. decyzji Naczelnika Gminy F. z [...] marca 1980 r., którą przekazano uprzednio przejętą działkę nr [...] w nieodpłatne użytkowanie Okręgowemu Zarządowi Lasów Państwowych. Rozstrzygnięcie sporu zależy bowiem od odpowiedzi na pytanie, jaki wpływ na byt prawny orzeczenia z [...] marca 1980 r. miało stwierdzenie nieważności przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego z [...] lutego 1977 r. Chodzi o przesądzenie, czy stwierdzenie nieważności orzeczone przez Ministra stwarza przesłankę do stwierdzenia nieważności orzeczenia o przekazaniu działki w użytkowanie Lasom (w oparciu o przesłankę wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa – art. 156 § 1 pkt 2 Kpa), czy też stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawie przekazania działki w użytkowanie Lasom w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 Kpa. Ostatnio wymieniony przepis brzmi, iż wznawia się postępowanie zakończone ostateczną decyzją, jeśli została ona wydana w oparciu o inną decyzję, następnie uchyloną lub zmienioną. Co prawda nie wymienia go expressis verbis SKO w swoim uzasadnieniu, jednak nie może być wątpliwości, że właśnie o ten przepis chodzi.
Poza sporem pozostaje kwestia, że wyeliminowanie decyzji z [...] lutego 1997 r. ma wpływ na byt prawny decyzji z [...] marca 1980 r. Strony różnią się natomiast co do sposobu określenia tego wpływu.
Zdaniem składu orzekającego nie można zaakceptować stanowiska SKO, zgodnie z którym mamy do czynienia z przesłanką wznowienia postępowania, a zatem należało odmówić stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 1980 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa z powodu niewystąpienia przesłanek nieważnościowych. Tej tezie sprzeciwia się charakter relacji pomiędzy decyzjami z [...] lutego 1977 r. i z [...] marca 1980 r. oraz charakter przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 8 Kpa.
W przepisie art. 145 § 1 pkt 8 Kpa chodzi o sytuację, w której pewna kwestia zawarta w decyzji administracyjnej lub orzeczeniu sądowym, wydanych w odrębnej i samodzielnej sprawie, stanowią istotny fakt prawotwórczy w innej sprawie administracyjnej. Zatem ta ostatnia nie mogłaby być rozstrzygnięta w ogóle albo w określony sposób bez stanu prawnego lub faktycznego ukształtowanego wcześniejszym rozstrzygnięciem administracyjnym czy sądowym. Późniejsza zmiana bądź uchylenie decyzji administracyjnej lub orzeczenia sądowego powoduje, że od określonej daty upada istotny dla późniejszej sprawy fakt prawotwórczy, albo też zmienia się jego treść i w ten sposób powstaje podstawa do ponownego rozpatrzenia sprawy co do jej istoty. Przepis art. 145 § 1 pkt 8 Kpa dotyczy zatem sytuacji zależności między decyzjami, gdy wydanie jednej jest warunkiem wydania następnej. Przedmiotowy warunek należy rozumieć jako sekwencję działań prawnych organu administracyjnego. Decyzja druga jest decyzją pochodną (zależną) w tym sensie, że organ czerpie wiedzę o stosunkach prawnych lub faktycznych z orzeczenia lub z decyzji innego organu i tylko na nich się opierając może orzec o uprawnieniach stron. Przykładem takiego ciągu działań jest proces inwestycyjny na obszarze, na którym nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Wówczas warunkiem sine qua non uzyskania pozwolenia na budowę jest uprzednie uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy. Stwierdzenie nieważności tej ostatniej wywołuje skutek w postaci konieczności wznowienia postępowania pozwoleniowego właśnie na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 Kpa.
Inna natomiast sytuacja występuje, gdy powyżej opisanej bezwzględnej zależności nie ma, a kolejne decyzje są wydawane w sprawach co prawda następujących jedna po drugiej, ale pomiędzy którymi nie ma koniecznego związku.
Powyższe stanowisko jest prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide uchwała składu 5 sędziów NSA z 09.11.1998 r., OPK 47/98; wyrok NSA z 03.11.2010 r., I OSK 825/10; wyrok NSA z 09.12.2010 r., I OSK 230/10; wyrok NSA z 11.10.2005 r., II OSK 101/05 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ostatnio opisany przypadek braku bezwzględnej zależności stanowi sprawa niniejsza, w której co prawda bez uprzedniego przejęcia przez Skarb Państwa gospodarstwa rolnego W. W., w tym działki nr [...], decyzją z [...] lutego 1977 r. nie można byłoby wydać decyzji przekazującej tę działkę w nieodpłatne użytkowanie Okręgowemu Zarządowi Lasów Państwowych, jednak nie istniał prawny obowiązek takiego przekazania. Rozstrzygnięcie z [...] marca 1980 r. nie stanowiło zatem decyzji zależnej w rozumieniu zależności wymaganej przez art. 145 § 1 pkt 8 Kpa, a jedynie jej autonomiczną, a nie bezwarunkową, konsekwencję prawną. Zostało wydane w oparciu o stan prawny będący skutkiem decyzji z [...] lutego 1977 r., ale nie w oparciu o tę decyzję, jak tego wymaga art. 145 § 1 pkt 8 Kpa.
W takim przypadku skutki stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji, dla decyzji będącej jej konsekwencją prawną (aczkolwiek nie bezwzględną), należy rozpatrywać w kontekście art. 156 Kpa. Punktem odniesienia dla oceny legalności decyzji w trybie art. 156 Kpa jest bowiem stan rzeczy z chwili jej wydania. Stwierdzenie nieważności jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną (ex tunc) tj. uchyla wszelkie skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji nieważnej, a organ nadzoru, wydający decyzję o stwierdzeniu nieważności jedynie potwierdza ten fakt swoim rozstrzygnięciem. Oznacza to, że decyzja obarczona ciężką wadliwością istniejącą od chwili jej wydania, nie wywołuje skutków na przyszłość, a skutki, które wywołała do chwili uznania jej za nieważną, uznaje się za nieistniejące.
W przedmiotowej sprawie stwierdzenie w 2009 r. przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nieważności decyzji z [...] lutego 1977 r. spowodowało, że Skarb Państwa nie stał się właścicielem działki nr [...]. Nie mogła ona zatem wejść do Państwowego Funduszu Ziemi, a w konsekwencji nie mogła zostać przekazana w dniu [...] marca 1980 r. Okręgowemu Zarządowi Lasów Państwowych na podstawie §1 ust. 1 zarządzenia nr 133 Ministrów Rolnictwa oraz Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 30 listopada 1978 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania gruntów leśnych i nieleśnych pomiędzy jednostkami organizacyjnymi resortów rolnictwa oraz leśnictwa i przemysłu drzewnego (Dz. Urz. Min. Roln. z 1978 r. Nr 6, poz. 28). Zatem rozporządzenie przez Naczelnika Gminy F. w dniu [...] marca 1980 r. cudzą działką w sytuacji, w której organ powinien wykazać się podstawą prawną swego działania, należy rozważać w kontekście przesłanki nieważnościowej rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa (tak w wyroku NSA z 05.01.2011 r., I OSK 342/10, http://ozerczenia.nsa.gov.pl).
Przypomnieć należy, że o wystąpieniu tej wadliwości decydują łącznie następujące przesłanki: oczywistość naruszenia prawa tj. gdy istnieje rzucająca się w oczy sprzeczność pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną; charakter przepisu, który został naruszony tj. musi być to przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu i nie wymaga wykładni; racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja tj. skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (vide wyrok NSA z 08.07.2010 r., I OSK 170/10, Lex nr 672887). Powyższą przesłankę nieważnościową organ rozważał, jednak z uwagi na przyjętą koncepcję sposobu wyeliminowania decyzji z [...] marca 1980 r. z obrotu prawnego – w drodze wznowienia postępowania a nie stwierdzenia nieważności decyzji, nie odniósł ich w sposób wszechstronny do stanu faktycznego i prawnego sprawy niniejszej, co stanowi uchybienie przepisowi art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Reasumując wskazać należy, że organ w sprawie niniejszej nie dość dokładnie zbadał charakter relacji zachodzących między decyzją z [...] lutego 1977 r., której następnie stwierdzono nieważność, a decyzją z [...] marca 1980 r. Wskazując jako właściwy tryb wznowienia postępowania, a odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 1980 r., nie poprzedził tego ustalenia wszechstronną analizą porównawczą warunków zastosowania trybu nadzwyczajnego wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 Kpa i stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 Kpa (w zakresie przesłanki rażącego naruszenia prawa). To spowodowało niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 1980 r. na jego podstawie, co nie mogło zostać zaakceptowane przez skład orzekający. Wskazanie stronie trybu wznowienia postępowania nastąpiło zatem z naruszeniem powyższego przepisu. Ponadto wskazać trzeba, że rozpoznanie sprawy w niewłaściwym trybie stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Dlatego rozumowanie organu należało uznać za błędne i wymagające skorygowania zgodnie z zasadą kontroli sądowej sprawowanej na zasadzie legalności. Jednocześnie charakter uchybienia – sprowadzającego się wyłącznie do błędnej oceny prawnej, przy ustalonym w sposób prawidłowy i bezsporny stanie faktycznym, uzasadniał uchylenie wyłącznie zaskarżonej decyzji, co jest wystarczające dla zakończenia sprawy.
W ponownie prowadzonym postępowaniu należy jeszcze raz rozpoznać wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, dokonać analizy prawnej sprawy, w szczególności ocenić skutki stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lutego 1977 r. dla bytu prawnego rozstrzygnięcia z [...] marca 1980 r. w kontekście przesłanki rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, uwzględniając wytyczne i uwagi zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Własną argumentację przemawiającą za podjętym ponownie rozstrzygnięciem kończącym sprawę organ powinien przedstawić zgodnie z zasadami zawartymi w art. 107 § 3 Kpa.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
W punkcie 2. wyroku orzeczono na zasadzie art. 152 cytowanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło