II SA/Bk 251/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 października 2018 r. wniosku R. M. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 czerwca 2018 r. w sprawie ze skargi R. M. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] lutego 2018 r. w sprawie nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia wniesionego po terminie odwołania od orzeczenia uznającego obwinionego winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzającego karę dyscyplinarną wydalenia ze służby p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2018 r. tut. Sąd oddalił skargę R. M. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] lutego 2018 r. wydanego w sprawie nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia wniesionego po terminie odwołania od orzeczenia uznającego obwinionego winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzającego karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 26 lipca 2018 r. (k. 35). W dniu 6 sierpnia 2018 r. skarżący udzielił pełnomocnictwa adwokat E. S. do reprezentowania go w sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku tut. Sądu z dnia 28 czerwca 2018 r. z prawem substytucji (k. 36). W dniu 9 sierpnia 2018 r. aplikantka adwokacka N. P. działająca z upoważnienia pełnomocnika dokonała w tut. sądzie wglądu w akta sprawy (k. 39). W dniu 4 września 2018 r. skarżący działający przez pełnomocnika złożył w tut. sądzie skargę kasacyjną od wyroku z dnia 28 czerwca 2018 r. datowaną na 31 sierpnia 2018 r., a wraz z nią wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z dnia 31 sierpnia 2018 r., który na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 4 września 2018 r. (k. 47) został zwrócony pełnomocnikowi na zasadzie art. 66 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Następnie Przewodniczący Wydziału II tut. Sądu zarządzeniem z dnia 12 września 2018 r. uchylił ww. zarządzenie z dnia 4 września 2018 r. (k. 66), zaś na mocy postanowienia tut. Sądu z dnia 2 października 2018 r. przywrócono skarżącemu termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyżej powołanego wyroku, który to wniosek podlega rozpoznaniu niniejszym postanowieniem. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wskazała, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął bezskutecznie w dniu 25 sierpnia 2018 r. z powodu jej nagłej i niespodziewanej choroby, w wyniku której przebywała ona na zwolnieniu lekarskim w dniach od [...] sierpnia 2018 r. Ze względu na poważny i niespodziewany charakter choroby oraz jej gwałtowny przebieg, nie była ona w stanie wykonywać czynności zawodowych. Ze względu zaś na fakt, że prowadzi ona kancelarię indywidualną i nie zatrudnia żadnych pracowników, w sytuacji wystąpienia nagłej choroby, nie dysponowała ona osobą, która w jej imieniu mogłaby wykonywać czynności zawodowe. W załączeniu pełnomocnik przedłożyła uwierzytelnioną kopię zwolnienia lekarskiego wystawionego w dniu [...] sierpnia 2018 r. przez specjalistę położnictwa i ginekologii, w którego wskazaniach lekarskich oznaczono, że "chory może chodzić". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z treści art. 87 p.p.s.a. wynika natomiast, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: wniesienia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła jej dochowania terminu (§ 1), dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano (§ 4) oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony (§ 2). Uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tut. Sądu z dnia 28 czerwca 2018 r. jest w przedmiotowej sprawie bezsporne. Sąd rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania ww. czynności procesowej, w pierwszej kolejności stwierdził, że spełnia on warunki formalne. Przede wszystkim, wobec przywrócenia przez tut. Sąd, postanowieniem z dnia 2 października 2018 r., skarżącemu termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, uznać należy, że złożono go z zachowaniem ww. siedmiodniowego terminu, tym bardziej, że pierwotnie wniosek ten pełnomocnik wniósł do tut. Sądu w dniu 4 września 2018 r., a zatem w ciągu siedmiu dni od chwili ustania przeszkody, co nastąpiło z upływem dnia 28 sierpnia 2018 r. (k. 56). Spełniony został także warunek równoczesnego dokonania czynności, której nie dokonano w terminie, gdyż wraz z pierwszym wnioskiem o przywrócenie terminu, została złożona skarga kasacyjna, której braki formalne zostały uzupełnione w terminie (k. 46, 48, 51 i 59). Spełnione zostały zatem wymogi formalne konieczne, aby móc w dalszej kolejności przejść do oceny, czy argumenty powołane we wniosku uprawdopodabniają, że uchybienie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, nastąpiło bez winy skarżącego. Sąd uznał, że ta przesłanka nie została jednak spełniona. Zasadniczą w tym względzie kwestią podlegającą ocenie Sądu, jest co najmniej uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, zaś w przypadku działania strony przez pełnomocnika – bez winy pełnomocnika. Stanowisko, zgodnie z którym mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swego pełnomocnika, jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych i nie ulega wątpliwości (por. m.in. postanowienia NSA z dnia 9 stycznia 2013 r., I OZ 958/13; czy z dnia 19 grudnia 2012 r., I FZ 566/12, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem: www.cbois.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA"). Skoro pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, uznać należy, że to na skarżącym, jako mocodawcy, ciążyło w niniejszej sprawie ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania reprezentującego go pełnomocnika. W orzecznictwie akceptowany jest pogląd, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany w sposób uwzględniający wszystkie okoliczności sprawy oraz obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, co oznacza, że jedynie stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności całkowicie od strony niezależne i nieprzewidywalne. O ich wystąpieniu można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, tj. nie miała możliwości przezwyciężenia niezależnych od niej okoliczności powodujących niemożność dotrzymania terminu do dokonania określonej czynności (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2014 r. I GZ 517/14, Lex nr 1546013). Przywrócenie terminu ma więc charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe, nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia: 24 października 2016 r., I FZ 267/16; CBOSA). W orzecznictwie NSA przyjmuje się, że choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i wymaga leżenia w łóżku, a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą. Jej wystąpienie samo w sobie nie wyklucza bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez skarżącego osobiście lub przy pomocy innej osoby (por. wyroki NSA z dnia: 17 lutego 2010 r. II GSK 367/09, czy z 15 lipca 2009 r. II OSK 1162/08, CBOSA). Wskazane powyżej kryteria ujmowane są szczególnie surowo względem osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98). Osoby te zobowiązane są bowiem do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik reprezentujący stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, tak jakby działał na własną rzecz. Od fachowego pełnomocnika wymagać można prawidłowego zorganizowania pracy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 26 sierpnia 2009 r., II GZ 184/09, CBOSA). W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu wskazała, że przyczyną niedochowania terminu do złożenia skargi kasacyjnej była jej niespodziewana choroba, w wyniku której w dniach od [...] sierpnia 2018 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, zaś ze względu na fakt, że prowadzi ona kancelarię samodzielnie i nie zatrudnia pracowników, nie dysponowała osobą, która w jej imieniu mogłaby dokonać uchybionej czynności. Sąd nie kwestionuje, że pełnomocnik skarżącego zachorowała niespodziewanie w dniu [...] sierpnia 2018 r. i przebywała na zwolnieniu lekarskim do dnia [...] sierpnia 2018 r. W ocenie Sądu fakt ten jednak nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu. Zarówno z treści wniosku, jak i ze zwolnienia lekarskiego nie wynika bowiem, aby stan zdrowia pełnomocnik w zupełności uniemożliwiał jej wykonywanie obowiązków zawodowych, tj. aby był na tyle poważny, że ich wykonywanie naraziłoby ją na poważną utratę zdrowia. Przedłożone przez pełnomocnika zaświadczenie lekarskie nie stwierdza choroby obłożnej, uniemożliwiającej pracę i funkcjonowanie w jakimkolwiek zakresie, nie wynika z niego także, aby pełnomocnik w owym czasie zwolnienia powinna stale leżeć. Uprawdopodobnienie braku winy pełnomocnika, nie może sprowadzać się jedynie do przedstawienia zwolnienia lekarskiego, skoro wymaga się od niego starannego przedstawienia okoliczności i argumentacji mogącej należycie uprawdopodobnić składany wniosek. Ponadto, w ocenie Sądu, z treści wniosku o przywrócenie terminu oraz zwolnienia nie wynika, aby zaistniałe u pełnomocnika dolegliwości uniemożliwiały jej dopełnienie czynności procesowej przez osobę trzecią. W tym względzie zwraca uwagę po pierwsze fakt, że skarżący udzielił jej pełnomocnictwa z prawem substytucji (k. 36), a po drugie okoliczność, że pełnomocnik udzieliła upoważnień do zastępowania jej w przedmiotowej sprawie dwóm aplikantkom adwokackim. Jakkolwiek art. 77 ust. 5 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (j.t. Dz.U. 2018, poz. 1184) wyklucza możliwość sporządzania i podpisywania skargi kasacyjnej z upoważnienia adwokata przez aplikanta, to jednak pełnomocnik nie uprawdopodobniła, ani tego że nie mogła liczyć na jakąkolwiek pomoc w zredagowaniu treści środka odwoławczego przez owe aplikantki, które niewątpliwie z nią współpracują oraz posiadają wiedzę o przedmiotowej sprawie (k. 39, 53), ani też tego, że nie posiadała możliwości ustanowienia substytuta do przedmiotowej sprawy, tym bardziej, że prowadzi kancelarię we wspólnocie biurowej z innym adwokatem (co wiadomo Sądowi z urzędu i co wynika z informacji zawartych na stronie internetowej kancelarii). Podniesiona w tym zakresie przez pełnomocnika okoliczność, że nie zatrudnia ona żadnych pracowników nie ma znaczenia dla odmiennej oceny zaistniałej sytuacji, bowiem z akt sprawy jednoznacznie wynika, że współpracuje ona stale z innymi osobami – o czym świadczy choćby fakt odbioru kierowanej na jej adres korespondencji przez jedną z ww. aplikantek adwokackich (k. 51, 70) oraz fakt zredagowania pełnomocnictwa procesowego w sposób umożliwiający ustanowienie substytuta. W tym względzie dodać należy, że pełnomocnik skarżącego, jako podmiot świadczący profesjonalne usługi reprezentacji procesowej powinna była tak zorganizować pracę kancelarii, by w razie nagłej nieobecności mogła ją zastąpić inna osoba w tym posiadająca równorzędne uprawnienia. Tut. Sąd podziela stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym adwokat czy radca prawny podlega w tym zakresie bardziej rygorystycznym kryteriom oceny. W związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej obligowany jest bowiem do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami (por. m.in. postanowienie NSA z: 11 marca 2009 r. I OZ 198/09; CBOSA). Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyżej powołanego wyroku tut. Sądu. Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.