II SA/Bk 27/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.),, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 maja 2018 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję P. Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w B. z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia nakazów z zakresu nadzoru weterynaryjnego oddala skargę P. Wojewódzki Lekarz Weterynarii w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr[...], uchylił w całości zaskarżoną decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w H. z dnia[...] listopada 2017 r., nr [...] i orzekł w ten sposób, że: 1) nakazał K. W.: a) zgłosić kierownikowi biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w H. siedziby stada w celu nadania numeru siedziby stada, b) oznakować wszystkie będące w posiadaniu kozy w sposób określony przepisami ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 546), c) zgłosić kierownikowi biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w H. wszystkie będące w posiadaniu kozy w celu wpisania do rejestru zwierząt oznakowanych Centralnej Bazy Danych Systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt, d) założyć i prowadzić księgę rejestracji kóz, przy czym wszystkie nakazy należy wykonać w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się decyzji. 2) zakazał K. W. przemieszczania zwierząt z gatunku koza oraz wprowadzania ich do obrotu do czasu wykonania nakazów określonych w pkt 1 a-d niniejszej decyzji. Decyzja . Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w B. została wydana przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. W dniu 18 lipca 2017 r. do biura powiatowego ARMiR wpłynęła anonimowa skarga dotyczący niezarejestrowanej hodowli kóz prowadzonej przez K. W. w miejscowości Z. Po przeprowadzeniu kontroli, Powiatowy Lekarz Weterynarii w H. w dniu 9 października 2017 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie niespełnienia wymogów związanych ze zgłoszeniem faktu posiadania zwierząt gospodarskich. Po przeprowadzeniu postępowania, organ I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], nakazał K. W. zgłoszenie kierownikowi biura powiatowego ARMiR w H. siedziby stada w celu nadania numeru siedziby stada, zgłoszenie zwierząt do rejestru zwierząt oznakowanych Centralnej Bazy Danych Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt, założenie usznych kolczyków identyfikacyjnych u czternastu sztuk kóz, założenie i prowadzenie księgi rejestracji kóz oraz jednocześnie zakazał przemieszczania zwierząt z gatunku koza i wprowadzania ich do obrotu i handlu. Termin na wykonanie tych zaleceń oznaczono na 24 listopada 2017 r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu 6 października 2017 r. przeprowadzono kontrolę interwencyjną w gospodarstwie K. W., w trakcie której stwierdzono brak zgłoszenia stada, brak zgłoszenia czternastu sztuk kóz, nie mających usznych kolczyków identyfikacyjnych oraz brak księgi rejestracji kóz mimo ciążących, na każdym hodowcy zwierząt gospodarskich, obowiązkach w tym zakresie. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł K. W., w którym zarzucił naruszenie art. 21 i 31 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tj. naruszenie jego własności i wolności. Wskazywał, że według niego nałożenie tego rodzaju obowiązków jest zasadne wobec osób ubiegających się o dotację, on jednak o taką pomoc się nie ubiega i dlatego powinien być zwolniony z tych zobowiązań. Ponadto stwierdził, że uregulowania przewidujące konieczność rejestracji i kolczykowania zwierząt została wprowadzona pod wpływem regulacji unijnych, a to narusza art. 5 Konstytucji RP, tj. zasadę niepodległości państwa. P. Wojewódzki Lekarz Weterynarii w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł co do istoty sprawy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, przy czym zakres tych naruszeń nie uniemożliwił organowi II instancji poczynienia odpowiednich i jednoznacznych ustaleń potrzebnych do wydania decyzji merytorycznej. Wskazał, że wydaną decyzją naruszono art. 107 § 1 k.p.a., gdyż: (-) w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania oraz w sentencji decyzji przywołano nieaktualne źródło aktu prawnego ustawy z dnia 2 kwietnia 204 r. o systemie identyfikacji i rejestracji; (-) w decyzji zawarto jedynie uzasadnienie faktyczne, pominięto natomiast uzasadnienie prawne; (-) nakładając zakazy nie wskazano terminu ich obowiązywania, co mogło sugerować ich bezterminowość, bez względu na wywiązanie się z nałożonych obowiązków; (-) nie pouczono strony o prawie zrzeczenia się odwołania i skutkach tego. Dostrzegając jednak te naruszenia organ odwoławczy uznał, że nie ma podstaw do negowania ustaleń faktycznych organu I instancji, co do tego, że strona nie dopełniła obowiązków wynikających z art. 9 ust. 1 , art. 17 ust. 2 pkt 2, art. 12 ust. 1, art. 23 ust. 2 i art. 25 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Zostało to bowiem potwierdzone w protokole kontroli z dnia 6 października 2017 r., co do którego strona nie wniosła żadnych zastrzeżeń, a zatem można domniemywać, że zgadzała się ze wskazanym tam stanem faktycznym. Mając powyższe na uwadze organ, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wydał decyzję reformatoryjną. Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł K. W., żądając jej uchylenia oraz uchylenia wszystkich nakazów i zakazów, które z niej wynikają. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie jego wolności i własności w sposób sprzeczny z art. 21 i art. 31 Konstytucji RP. W piśmie z dnia 20 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego zaskarżonej decyzji dodatkowo zarzucił naruszenie zasady postępowania w sposób budzący zaufanie do państwa (art. 8 k.p.a.), zasady czuwania nad tym, aby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). W uzasadnieniu swego stanowiska podniósł także, że skarżący jest osobą bezrobotną i nie wiedział, że ciążą na nim wskazane obowiązki. Po raz pierwszy zetknął się z takim problemem prawnym, a więc organ powinien w sposób bardziej szczegółowy wyjaśnić mu w jaki sposób jego działania naruszają obowiązujące prawo oraz jak może się wywiązać z ciążących na nim obowiązków. Organ powinien również skłaniać skarżącego do dobrowolnego poddania się decyzji oraz przekonać go do słuszności rozstrzygnięcia, nie dopełnił jednak tych obowiązków, w związku z czym konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę P. Wojewódzki Lekarz Weterynarii w B. wniósł o jej oddalenie wskazując, że przedstawiona przez skarżącego argumentacja jest niezasadna, bowiem zgodnie z dokonanymi ustaleniami nie dopełnił on obowiązków ciążących na posiadaczu zwierząt. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 546; dalej: ustawa). Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy posiadacz zwierzęcia gospodarskiego, podmiot prowadzący miejsce gromadzenia zwierząt, podmiot prowadzący działalność nadzorowaną w rozumieniu przepisów o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt w zakresie organizowania targów, wystaw, pokazów lub konkursów zwierząt, podmiot prowadzący działalność nadzorowaną w rozumieniu przepisów o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt w zakresie obrotu zwierzętami, z wyjątkiem obrotu prowadzonego w ramach działalności rolniczej w rozumieniu przepisów prawa działalności gospodarczej, pośrednictwa w tym obrocie lub skupu zwierząt, podmiot prowadzący rzeźnię oraz podmiot prowadzący zakład przetwórczy lub spalarnię są obowiązani zgłosić kierownikowi biura powiatowego Agencji, siedzibę stada, miejsce gromadzenia zwierząt, miejsce prowadzenia działalności w zakresie organizowania targów, wystaw, pokazów lub konkursów zwierząt, miejsce prowadzenia działalności w zakresie obrotu zwierzętami, pośrednictwa w tym obrocie lub skupu zwierząt, rzeźnię oraz zakład przetwórczy lub spalarnię w celu nadania numeru siedziby stada, numeru miejsca gromadzenia zwierząt, numeru miejsca prowadzenia działalności w zakresie organizowania targów, wystaw, pokazów lub konkursów zwierząt, numeru miejsca prowadzenia działalności w zakresie obrotu zwierzętami, pośrednictwa w tym obrocie lub skupu zwierząt, numeru rzeźni, numeru zakładu przetwórczego lub spalarni nie później niż w dniu: (a) wprowadzenia pierwszego zwierzęcia gospodarskiego do siedziby stada lub miejsca gromadzenia zwierząt, (b) uboju pierwszego zwierzęcia gospodarskiego, (c) unieszkodliwienia zwłok zwierzęcia gospodarskiego w zakładzie przetwórczym lub spalarni. W myśl art. 12 ust. 1 ustawy posiadacz zwierzęcia gospodarskiego, w przypadku owiec i kóz zgłasza kierownikowi biura informacje określone w art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr[...]. Natomiast art. 17 ust. 2 wskazuje, w jaki sposób powinno zostać dokonane oznakowanie zwierząt, w tym poprzez założenie na lewą małżowinę uszną kozy identyfikatora oraz założenie na prawą małżowinę uszną kolczyka z numerem identyfikacyjnym zwierzęcia gospodarskiego, w przypadku owiec i kóz nieprzeznaczonych do handlu. Z kolei w art. 19 ust. 1 ustawodawca określił, iż obowiązanym do oznakowania bydła jest jego posiadacz. On także ma obowiązek zgłoszenia tego kierownikowi biura (Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa) przed dniem opuszczenia przez zwierzę gospodarskie siedziby stada, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia urodzenia tego zwierzęcia. Art. 23 ust. 2 i art. 25 ustawy stanowi natomiast, że posiadacz owcy lub kozy jest zobowiązany do założenia i prowadzenia księgi rejestracyjnej oraz umieszczania w niej informacji określonych w art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 21/2004. Faktem bezspornym jest, że strona skarżąca wskazanych obowiązków nie dopełniła i nie zgłosiła posiadanych zwierząt. Zostało to bowiem stwierdzone w sporządzonym w dniu 6 października 2017 r. protokole kontroli, do którego skarżący nie wniósł żadnych zastrzeżeń, mimo posiadanego co do tego uprawnienia. Można, więc zakładać, że nie kwestionował ustalonego stanu faktycznego. Z powyższego jasno wynika więc, iż już samo stwierdzenie przez właściwy organ, że kozy nie były oznakowane za pomocą kolczyków i zgłoszone do właściwego rejestru, uprawniało ten organ do nałożenia w drodze decyzji, na podstawie art. 31 ust. 10 stosownych obowiązków na posiadacza zwierząt gospodarskich. Niezasadny jest zarzut podniesiony w skardze, dotyczący naruszenia art. 21 Konstytucji RP, tj. prawa własności. Sama ustawa zasadnicza w art. 64 ust. 3 wskazuje, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie w jakim nie narusza istoty tego prawa. W danej sytuacji oba warunki są spełnione. Należy także wskazać, że prawo krajowe, w razie zawarcia w prawie unijnym stosownych wymogów, podlega dostosowaniu do tego prawa. Po zawarciu w ustawie stosownych regulacji wprowadzających konkretne zobowiązania, lub ograniczenia w stosunku do obywateli, podlegają one stosowaniu, niezależnie od tego, czy obywatel wyraża na to zgodę (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II OSK 1547/06). Również w odniesieniu do zasady wolności, określonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP wskazano, że mogą być ustanawiane ograniczenia w korzystaniu z konstytucyjnych wolności i praw. Może to jednak nastąpić tylko w ustawie i tylko gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty tych praw i wolności. Podkreślenia więc wymaga, że nałożone obowiązki mają m.in. na celu uzyskanie potwierdzenia autentyczności identyfikacji i identyfikowalności zwierząt, co jest konsekwencją uregulowania zawartego w art. 9 ust. 1 ustawy. Służy to np. ograniczeniu do minimum wystąpienia ryzyka chorób zakaźnych u zwierząt, czy też ryzyka dla bezpieczeństwa żywności. Niesłuszny jest zatem także zarzut naruszenia art. 31 Konstytucji RP. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a. Z zasady postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Spełnienie tych wymogów może skutkować zaufaniem obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie odpowiadają ich żądaniom. Brak zaufania obywateli jest zazwyczaj następstwem naruszenia prawa przez organy państwowe, zwłaszcza niektórych wartości, takich jak równość czy sprawiedliwość (wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1868/17). Unormowanie art. 9 k.p.a. zobowiązuje natomiast organy administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy powinny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby biorące udział w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinny udzielać im stosownych wskazówek i wyjaśnień. Nie zwalnia to jednak strony od dbałości o własne interesy i aktywności procesowej. Organ nie ma bowiem obowiązku udzielania porad prawnych czy też doradztwa, jego działalność powinna ograniczyć się jedynie do ogólnego ukierunkowania strony co do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w jej sprawie (wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1788/16). Natomiast zasada przekonywania określona w art. 11 k.p.a. obliguje organ administracji publicznej do wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się załatwiając sprawę tak, aby doprowadzić do wykonania decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Zasada ta polega, więc na właściwym motywowaniu wydawanych decyzji. Nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody, twierdzenia, wyjaśnienia strony bądź nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy czy też okoliczności podnoszonych przez stronę. W uzasadnieniu powinny zatem znaleźć się motywy podjętego rozstrzygnięcia, w tym odniesienia do żądań i twierdzeń stron (wyrok WSA w Gliwicach z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/GL 1242/17). W sprawie niniejszej zasady te zostały zrealizowane przez organ, który wydał przedmiotową decyzję. Stan faktyczny ustalono w toku przeprowadzonej w dniu 6 października 2017 r. kontroli, a skarżący nie zgłaszał i do tej pory nie zgłasza żadnych wątpliwości w tym zakresie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący wskazuje na jakiej podstawie faktycznej i prawnej została ona wydana. Organ ponadto w wydanym rozstrzygnięciu szczegółowo opisał obowiązki w zakresie zgłoszenia i oznakowania zwierząt, ciążące na posiadaczu zwierząt gospodarskich oraz wskazał skarżącemu w jaki sposób ma postępować, aby usunąć zaistniały stan sprzeczności z prawem. Sam fakt bycia osobą bezrobotną, która nigdy wcześniej nie spotkała się z podobnymi problemami prawnymi, nie zwalnia skarżącego z obowiązku doprowadzenia stanu faktycznego do stanu odpowiadającemu obowiązującym przepisom prawa, zgodnie z wytycznymi organu. Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.