II SA/Bk 298/21
WyrokWSA w Białymstoku2021-05-20
Skład orzekający: Grażyna Gryglaszewska, Marek Leszczyński, Barbara Romanczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków może zawierać przepisy, które wykraczają poza zakres delegacji ustawowej określonej w art. 19 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, a w szczególności czy może przerzucać na odbiorcę usług obowiązki, które zgodnie z ustawą obciążają przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne lub określać warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe w drodze umowy z przedsiębiorstwem?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność części uchwały rady gminy dotyczącej regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, uznając, że przepisy § 4 pkt 1 lit. b, § 5 pkt 4 oraz § 20 naruszają prawo materialne. Naruszenia te polegają na wykraczaniu poza zakres delegacji ustawowej określonej w art. 19 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, w szczególności poprzez brak określenia minimalnych parametrów jakościowych wody, przerzucenie na odbiorcę obowiązku utrzymania wodomierza głównego oraz określenie warunków dostarczania wody na cele przeciwpożarowe w drodze umowy z przedsiębiorstwem, zamiast w samym regulaminie.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w B. zaskarżył uchwałę Rady Gminy Poświętne z dnia 5 października 2018 r. w sprawie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego w zakresie § 4 pkt 1 lit. b (jakość wody), § 20 (dostawa wody na cele przeciwpożarowe) oraz § 5 pkt 4 (utrzymanie wodomierza). Prokurator domagał się stwierdzenia nieważności tych przepisów. Rada Gminy częściowo uznała zasadność zarzutów, wnosząc o stwierdzenie nieważności § 20, a w pozostałym zakresie wniosła o oddalenie skargi.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 4 pkt 1 lit. b, § 5 pkt 4 oraz § 20 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Poświętne stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2021 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w B. na uchwałę Rada Gminy Poświętne z dnia 5 października 2018 r. nr XXXII/185/18 w sprawie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Poświętne stwierdza nieważność § 4 pkt 1 lit b, § 5 pkt 4 oraz § 20 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Poświętne stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały
W dniu 5 października 2018 r. Rada Gminy Poświętne, na podstawie art. 19 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1152 ze zm.; dalej: u.z.z.w.) podjęła uchwałę Nr XXXII/185/18 w sprawie przyjęcia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzenia ścieków na terenie Gminy Poświętne, stanowiącym załącznik do uchwały.
W skardze złożonej na powyższą uchwałę, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, Prokurator Rejonowy w Białymstoku zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie w zakresie:
1. § 4 pkt 1 lit. b dotyczącego obowiązku przedsiębiorstwa dostarczania wody odpowiedniej jakości;
2. § 20 stanowiącego, iż zapewnienie dostawy wody na cele przeciwpożarowe następuje na mocy umowy zawieranej między przedsiębiorstwem wodociągowo – kanalizacyjnym a Gminą Poświętne,
3. § 5 pkt 4 zobowiązującego odbiorcę usług do prawidłowego utrzymania i zabezpieczania wodomierza głównego, wodomierza dodatkowego, wodomierza (łącznie ze studzienką), wodomierza własnego oraz urządzenia pomiarowego, a także zapewnienia łatwego dostępu do tych urządzeń.
Prokurator Rejonowy uchwale tej zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zwanej dalej "u.z.z.w.", poprzez brak faktycznego określenia w treści § 4 pkt 1 lit b regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie wody o minimalnym poziomie jakościowym, z jednoczesnym odesłaniem do wymagań określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 13 ustawy;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 5 pkt 9 oraz art. 22 ust. 2 u.z.z.w., poprzez wskazanie w treści przepisu § 20, że zapewnienie dostawy wody na cele przeciwpożarowe następuje na mocy umowy zawieranej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a Gminą Poświętne, podczas gdy rada gminy jest uprawniona jedynie do określenia warunków dostarczania wody na cele przeciwpożarowe, a więc do określenia, kto, z jakich urządzeń i na jakich warunkach może korzystać, brak jest bowiem podstaw prawnych, aby warunki te określała umowa z przedsiębiorstwem wodociągowo - kanalizacyjnym;
3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 3 u.z.z.w., art. 19 ust. 5 u.z.z.w., art. 6 ust. 3 u.z.z.w., art. 353* k.c., z uwagi na przerzucenie na odbiorcę usług obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania wodomierza, które w myśl ustawy ponosić powinno przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a także ze względu na wykroczenie przez § 5 pkt 4 regulaminu, będącego aktem prawa miejscowego o charakterze generalnym i abstrakcyjnym poza delegację ustawową wynikającą z powołanego przepisu, który to przepis nie upoważnia organu gminy do nakładania w regulaminie obowiązków na odbiorców usług, a kwestie takie winny być objęte umową zawartą pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo - kanalizacyjnym a odbiorcą.
Na tej podstawie wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie:
1) § 4 pkt 1 lit b dotyczącego obowiązku przedsiębiorstwa dostarczania wody o odpowiedniej jakości, z uwagi na brak faktycznego określenia w jego treści minimalnego poziomu jakościowego wody;
2) § 20 odnoszącego się do zawierania pomiędzy gminą i przedsiębiorstwem umowy o zapewnienie dostawy wody na cele przeciwpożarowe, z uwagi na to, iż brak jest podstaw prawnych, aby warunki te określała umowa z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym;
3) § 5 pkt 4 nakładającego na odbiorców usług obowiązek, którego to uregulowanie winno znaleźć się nie w regulaminie, a umowie pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo - kanalizacyjnym a odbiorcą.
W uzasadnieniu skargi Prokurator rozwinął podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Poświętne wniosła o stwierdzenie nieważności § 20 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Poświętne. W pozostałym zakresie wniosła o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu Rada wskazała, że w dniu podjęcia przedmiotowej uchwały obowiązywało, jak również obecnie obowiązuje wydane na podstawie art. 13 u.z.z.w. rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. z 2017 r., poz. 2294). Tym samym Regulamin odsyłając do w/w rozporządzenia, posługując się pojęciem "Jakość wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi" pozwala na zachowanie aktualności Regulaminu w sytuacji zmiany rozporządzenia wykonawczego. Podkreśliła również, iż zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 1 u.z.z.w. pisemna umowa o zaopatrzenie w wodę zawiera w szczególności postanowienia dotyczące ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych oraz warunków ich świadczenia. Parametry jakościowe dostarczanej wody zawarte są zatem w treści zawieranych umów pomiędzy odbiorcami, a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, co gwarantuje minimalny ich poziom. Zgodnie z § 7 ust. 4 Regulaminu postanowienia umów zawieranych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne z odbiorcami usług nie mogą ograniczać praw i obowiązków stron wynikających z przepisów ustawy, przepisów wykonawczych oraz postanowień niniejszego regulaminu. Z przywołanych regulacji zawartych w Regulaminie jednoznacznie wynika, iż Rada Gminy Poświętne prawidłowo określiła minimalny poziom świadczonych usług, w tym przypadku jakości dostarczanej wody.
W przypadku kolejnego zarzutu naruszenia art. 19 ust. 5 pkt 9 oraz art. 22 pkt 2 u.z.z.w. w treści przepisu § 20 Regulaminu, Rada Gminy Poświętne uznała, że jest on uzasadniony i zasługuje na uwzględnienie. Rada Gminy Poświętne podzieliła stanowisko Prokuratora, iż brak jest podstaw prawnych, aby warunki te określała umowa z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Zdaniem Rady warunki te powinny być uregulowane w Regulaminie, a nie w umowie.
Odpowiadając na zarzut naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 3 u.z.z.w., art. 19 ust. 5 u.z.z.w., art. 6 ust. 3 u.z.z.w., art. 353' k.c., z uwagi na przerzucenie na odbiorcę usług obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania wodomierza, które w myśl ustawy ponosić powinno przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, Rada Gminy Poświętne zanegowała słuszność tego zarzutu. W zaskarżonym § 5 pkt 4 Regulaminu brak jest określenia, że chodzi o koszty, które ma ponosić odbiorca usług związane z prawidłowym utrzymywaniem i zabezpieczeniem wymienionych w nim urządzeń. Powyższy przepis Regulaminu stanowi jedynie zobowiązanie odbiorców usług do dbałości o w/w urządzenia, co uzasadnia umieszczenie przepisu w § 5 Regulaminu, określającym obowiązki odbiorców usług i wbrew temu co twierdzi Prokurator, nie przenosi na odbiorcę kosztów ich utrzymania. W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 15 ust. 3 u.z.z.w. nie zasługuje na uwzględnienie. Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 6 ust. 3 u.z.z.w. określającego zakres przedmiotowy umów o zaopatrzenie w wodę oraz art. 19 ust. 5 u.z.z.w. określający zakres regulacji Regulaminem. Wobec tego wniosła o oddalenie dwóch zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości, m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Rozpoznając sprawę ze skargi na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a."), sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności, o czym stanowi art. 147 § 1 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest uchwała nr XXXII/185/18 z dnia 5 października 2018 r. Rady Gminy Poświętne w sprawie przyjęcia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzenia ścieków na terenie Gminy Poświętne, stanowiący jej załącznik.
Została ona podjęta na podstawie art. 19 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1152 ze zm.; dalej: u.z.z.w.).
Skarga w niniejszej sprawie została złożona przez Prokuratora, co oznacza, że nie musiała być poprzedzona wyczerpaniem środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.), a ponieważ skarga dotyczy aktu prawa miejscowego, jej wniesienie nie było też ograniczone żadnym terminem (art. 53 § 2a i § 3 p.p.s.a.). Uznając zatem za dopuszczalną skargę wniesioną przez Prokuratora, Sąd dokonał jej merytorycznej kontroli.
Przepis art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 713 ze zm.; dalej: u.s.g.) stanowi, że uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, co oznacza, że podstawą stwierdzenia nieważności uchwały jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza bowiem nieważności uchwały ograniczając się wyłącznie do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (vide Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd Terytorialny 2001/1-2, s. 102). Jak wskazał NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 września 2017 r., w sprawie sygn. akt I OSK 124/17, istotna sprzeczność z prawem to wada doniosła pod względem faktycznym i prawnym, wynikająca z naruszeń przepisów prawa materialnego bądź formalnego, ale taka, która jest oczywista, jednoznaczna, niepozwalająca na zaakceptowanie uchwały ze względu na sposób i tryb jej podjęcia, lub skutki, jakie wywołuje.
Przechodząc do kontroli zaskarżonej w niniejszej sprawie uchwały wskazać trzeba, że regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, jak wskazano już wyżej, jest aktem prawa miejscowego, co potwierdza art. 19 ust. 4 u.z.z.w. Stosownie do art. 19 ust. 5 u.z.z.w. regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków określa prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym: (1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków; (2) warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług; (3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach; (4) warunki przyłączania do sieci; (5) warunki techniczne określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych; (6) sposób dokonywania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne odbioru wykonanego przyłącza; (7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków; (8) standardy obsługi odbiorców usług, w tym sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków; (9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.
Cytowany przepis stanowi delegację ustawową dla wydania aktu prawa miejscowego i ściśle określa zakres spraw, które mogą stać się przedmiotem unormowania uchwały rady gminy. Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie może wykraczać poza materię przewidzianą w art. 19 ust. 5 u.z.z.w. Regulacja ta ma charakter wyczerpujący. Wskazując zakres zagadnień, które mogą być objęte regulaminem, ustawodawca w skonstruowaniu delegacji ustawowej posłużył się sformułowaniem "regulamin określa", co oznacza, że treść tego regulaminu musi bezwzględnie odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 2033/06, wyrok NSA z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 994/16). Jednocześnie wszelkie odstępstwa od katalogu sformułowanego w tym przepisie przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności w całości bądź w części. Taką samą wadą dotknięte są te z postanowień aktu prawa miejscowego, które wprawdzie odnoszą się do materii wskazanej w powołanym art. 19 u.z.z.w., ale w zakresie uregulowanym już wyczerpująco w ustawie bądź rozporządzeniu wykonawczym i albo stanowią powtórzenie rozwiązań ustawowych albo regulują te same kwestie w sposób odmienny.
Przechodząc do oceny zarzutów skargi stwierdzić trzeba, że są one zasadne. I tak zasadny jest zarzut dotyczący niezgodności z prawem, tj. z art. 19 ust. 5 pkt 1 u.z.z.w. § 4 pkt 1 lit. b Regulaminu. W przepisie tym wskazano jedynie minimalną ilość dostarczanej wody i jej ciśnienie. Nie określono natomiast minimalnych konkretnych parametrów świadczonych usług w zakresie jakości wody (wskazano, że kwestię tę regulują odrębne przepisy). Tymczasem, jak trafnie wskazano w wyroku WSA w Krakowie z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 651/20, skoro z art. 19 ust. 5 pkt 1 u.z.z.w. wynika, że regulamin powinien określać minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, to ujęcie tej kwestii poprzez odesłanie wyłącznie do regulacji umownej narusza powołany przepis tej ustawy. Również podkreślenia wymaga, że pojęcie "minimalnego poziomu usług", o którym mowa w tym przepisie, oznacza konkretne parametry tych usług, zatem ilość dostarczanej wody, jej ciśnienie, ciągłość dostaw, jak również jakość wody (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 945/19). W orzecznictwie sądów administracyjnych jednoznacznie podkreśla się, że odpowiednie regulacje stanowionego regulaminu winny zobowiązywać przedsiębiorstwo do zapewnienia usługobiorcom nie tylko minimalnego ciśnienia wody i minimalnej ilości dostarczanej wody, ale też określać minimalne wymagania dotyczące jakości dostarczanej wody (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 536/20), a tego parametru w przywołanym § 4 pkt 1 lit. b Regulaminu zabrakło. Podkreślić przy tym należy, że odwołanie się do wymagań określonych w treści przepisów wykonawczych sprawia, że uchwała nie wypełnia delegacji ustawowej w zakresie określenia minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne. Rada gminy zobligowana jest bowiem do samodzielnego określenia minimalnych parametrów świadczonych usług, w tym ilości i jakości dostarczanej wody, jej ciśnienia oraz ciągłości usług. Niewystarczające jest zatem odwołanie się w tym zakresie do przepisów odrębnych. Pominięcie obligatoryjnego elementu regulaminu skutkuje brakiem pełnej realizacji upoważnienia ustawowego, bowiem nie wyczerpuje zakresu przedmiotowego przekazanego przez ustawodawcę do uregulowania przez gminę. Orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie jest jednolite i ugruntowane (por. np. wyroki WSA: w Opolu z 19 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Op 605/06, publ. CBOSA, z 4 października 2007 r., sygn. akt II SA/Op 344/07, publ. Lex nr 419013, w Gliwicach z 6 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Gl 662/06, publ. CBOSA, w Szczecinie z 30 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 257/18, publ. CBOSA, w Warszawie z 27 marca 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 887/17, publ. CBOSA), w Gorzowie Wielkopolskim z 15 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Go 104/18, publ. CBOSA, wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1347/17 publ. CBOSA).
W konsekwencji brak pełnego, dokładnego uregulowania kwestii obowiązkowej, wynikającej z art. 19 ust. 5 pkt 1 ustawy, stanowi o istotnym naruszeniu tego przepisu, skutkującym stwierdzeniem nieważności kontrolowanej uchwały.
Należało również podzielić pogląd Prokuratora, iż regulacje dotyczące dostarczania wody na cele przeciwpożarowe naruszają art. 19 ust. 5 pkt 9 u.z.z.w. Dotyczy to § 20 Regulaminu, które zawiera delegację do ustalenia warunków dostarczania wody na cele przeciwpożarowe. Zarzut ten podzieliła również Rada Gminy w odpowiedzi na skargę.
Analiza art. 19 ust. 5 pkt 9 u.z.z.w. prowadzi do wniosku, że rada gminy była uprawniona jedynie do określenia warunków dostarczania wody na cele przeciwpożarowe, a więc do określenia kto i z jakich urządzeń i na jakich warunkach może korzystać. Określenie takie znalazło się w § 21 i 22 regulaminu i jest ono w ocenie sądu wystarczające. Brak jest jednak podstaw do tego, aby warunki te określała umowa z przedsiębiorstwem wodociągowo – kanalizacyjnym, przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków nie przewidują bowiem takiej możliwości. Poza tym, w ocenie sądu, ukształtowanie warunków dostarczania wody ma cele przeciwpożarowe w drodze umowy zawartej z przedsiębiorstwem stanowiłoby niedopuszczalne przekazanie uprawnień gminy, wynikających z ustawowego upoważnienia w tym zakresie. Z kolei sposób ponoszenia kosztów związanych z użyciem wody na cele przeciwpożarowe reguluje art. 22 ust. 2 u.z.z.w. i brak jest podstaw do tego aby ponownie kwestia była unormowana w regulaminie, w sposób, który stanowi modyfikację ustawowego zapisu. Pogląd ten podzielił również NSA w wyroku z dnia 20 kwietnia 2021 r. w sprawie sygn. akt III OSK 374/21 (CBOSA).
Sąd zgodził się także z zarzutem Prokuratora istotnego naruszenia prawa zapisem § 5 pkt 4 Regulaminu. Kwestionowane zapisy nałożył na odbiorcę usług dostarczania wody i odprowadzania ścieków, prawidłowego utrzymania i zabezpieczenia wodomierza głównego, wodomierza dodatkowego, wodomierza (łącznie ze studzienką), wodomierza własnego oraz urządzenia pomiarowego, a także zapewnienia łatwego dostępu do tych urządzeń. Obowiązki powyższe jako dotyczące określanych umową o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków praw i obowiązków stron umowy (odbiorcy usług i przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego) wykraczają poza zakres upoważnienia zawartego w art. 19 ust. 5 u.z.z.w. Regulamin określa wyłącznie warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług (vide: art. 19 ust. 5 pkt 2 u.z.z.w.) natomiast prawa i obowiązki stron umów określają postanowienia umowne (vide: art. 6 ust. 3 pkt 3 u.z.z.w). Kwestionowany zapis paragrafu 5 pkt 4 Regulaminu wkracza więc w treść umowy, co jest niedopuszczalne. Zauważyć przy tym należy, że w odniesieniu do obowiązku utrzymania przez odbiorcę usług wodomierza głównego, czyni to wbrew ustawowej regulacji, zgodnie z którą odpowiedzialność za utrzymanie wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne (vide: art. 15 ust. 3 u.z.z.w.) Określenie powyższych elementów w regulaminie stanowi ingerencję w treść umowy pomiędzy odbiorcą a przedsiębiorstwem wodociągowo - kanalizacyjnym, zawieranej na podstawie art. 6 ust. 1 ww. ustawy, a jednocześnie stanowi przekroczenie delegacji ustawowej zawartej w art. 19 ust. 5 pkt 2 u.z.z.w. Treść takiej umowy podlega bowiem przepisom prawa cywilnego, a podmiot zewnętrzny – rada gminy – nie ma podstaw prawnych, aby na treść takiej umowy wpływać. W tym zakresie orzecznictwo sądowoadministracyjne jest jednolite (por. wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z 22 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Go 304/06, Lex nr 296985, z 6 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 920/18, CBOSA, w Lublinie z 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 641/14, CBOSA, w Warszawie z 15 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1116/06, Lex nr 418151).
Z powyższych względów, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Sąd stwierdził nieważność § 4 pkt 1 lit. b, § 5 pkt 4 oraz § 20 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Poświętne stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały z dnia 5 października 2018 r. Powyższe przepisy stanowią jedynie część jego regulacji, jednakże wyeliminowanie ich treści nie dezintegruje pozostałych postanowień Regulaminu, które mogą samodzielnie funkcjonować. W konsekwencji stwierdzenie uchybień we wskazanych przepisach nie niesie za sobą konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego całego Regulaminu.
Końcowo należy wskazać, że sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, bowiem podstawą nie kierowania sprawy na rozprawę i skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym był art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVI-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) oraz § 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 Zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym. Z § 3 Zarządzenia Prezesa NSA nr 39 wynika, że wynikające z § 1 pkt 2 skierowanie do załatwienia na posiedzeniu niejawnym spraw wyznaczonych do rozpatrzenia na rozprawie, znajduje odpowiednie zastosowanie do wojewódzkich sądów administracyjnych, których siedziby znajdują się na terenie objętym obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 1758 ze zmianą wynikającą z Rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020 r. - Dz.U. z 2020 r. poz. 1829). Powołanym wyżej rozporządzeniem zmieniającym Rada Ministrów objęła obszarem czerwonym z dniem 17 października 2020 r. również miasto na prawach powiatu Białystok, będące siedzibą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W konsekwencji wyznaczone dotychczas rozprawy w WSA w Białymstoku zostały odwołane z uwagi na realnie istniejące zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie, a sprawy wyznaczone na rozprawę zostały skierowane do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów stosownie do treści art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.). Powyższe stanowisko jest zgodne z poglądem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 6/19, zgodnie z którą przepis art. art. 15zzs4 ust. 3 uCOVID-19 należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło