II SA/Bk 3/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska - Bytys (spr.), po rozpoznaniu w dniu 20 września 2016 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 sierpnia 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. W. o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 maja 2016 r. wydanego w sprawie II SA/Bk 3/16 ze skargi W. W. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 19 maja 2015 r. w sprawie II SA/Bk 185/15 ze skargi W. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Wyrokiem z dnia 10 maja 2016 r. wydanym w sprawie niniejszej tutejszy Sąd oddalił skargę o wznowienie postępowania złożoną przez W. W. od wyroku z dnia 19 maja 2015 r. w sprawie II SA/Bk 185/15 ze skargi tegoż Skarżącego na postanowienie SKO w B. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wyrok wraz z uzasadnieniem w sprawie niniejszej został doręczony profesjonalnemu pełnomocnikowi adw. R. G. (ustanowionemu Skarżącemu na zasadach prawa pomocy w postępowaniu zwykłym II SA/Bk 185/15), zaś w piśmie z dnia 30 czerwca 2016 r. pełnomocnik Skarżącego złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (k. 102). Z kolei w piśmie datowanym na dzień 7 lipca 2016 r. Skarżący sformułował "na podstawie art. 285a § 1 i 2 p.p.s.a." skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w sprawach II SA/Bk 1 – 5/16 (k. 109). Z uwagi na to, że skarga została sporządzona przez stronę osobiście, a więc bez dopełnienia wymaganego ustawą przymusu sporządzenia jej przez profesjonalnego pełnomocnika – postanowieniem z dnia 19 lipca 2016 r. została odrzucona (k. 129). Odpis tego postanowienia doręczono w dniu 21 lipca 2016 r. (k. 138) pełnomocnikowi Skarżącego ustanowionemu na zasadach prawa pomocy do postępowania zwykłego (II SA/Bk 185/15). W dniu 3 sierpnia 2016 r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy tj. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata R. G. w celu sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku wydanego w sprawie II SA/Bk 3/16 (k. 142). Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2016 r. referendarz tutejszego Sądu umorzył postępowanie wywołane wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wskazał, że z treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a., wynika że raz przyznane prawo pomocy rozciąga się na całe postępowanie sądowoadministracyjne w danej sprawie, o ile uprawnienie to nie zostało cofnięte. Skoro zatem Wnioskodawcy już raz w sprawie ustanowiono pełnomocnika, to nie jest możliwe ponowne merytoryczne rozpoznanie wniosku o prawo pomocy. Stąd, zdaniem referendarza sądowego, postępowanie o prawo pomocy należało umorzyć na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. Sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego złożył pełnomocnik Skarżącego, który zarzucił naruszenie art. 246 § 1 w związku z art. 39 pkt 1 oraz art. 243 § 1 p.p.s.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że przyznane Skarżącemu prawo pomocy obejmuje z samego prawa umocowanie do sporządzenia przez ustanowionego adwokata skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku, który wydano w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania (II SA/Bk 3/16). Zdaniem pełnomocnika, treść art. 39 pkt 1 p.p.s.a. nie daje podstaw do tak daleko idących wniosków, o czym wprost orzekł NSA w postanowieniu z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie II OZ 1120/12. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone sprzeciwem postanowienie należało utrzymać w mocy. Zdaniem składu orzekającego, kluczowa dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego jest odpowiedź na pytanie czy prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika przyznane w postępowaniu zwykłym, w którym Skarżący był ex lege zwolniony od kosztów sądowych, obejmuje również postępowanie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Zaznaczyć przy tym należy, że ustanowiony w postępowaniu zwykłym pełnomocnik reprezentował Skarżącego w sprawie o wznowienie postępowania (II SA/Bk 3/16), którą zakończono prawomocnym wyrokiem oddalającym skargę, którego to wyroku obecnie stwierdzenia niezgodności z prawem Skarżący się domaga (k. 109). Zgodnie z art. 39 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem. Zdaniem Sądu, istotne jest zwłaszcza stwierdzenie "do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu", które oznacza, że chodzi o umocowanie do wszystkich czynności w sprawie, a nie wyłącznie do czynności w określonym postępowaniu w sprawie. Nadto zwrócić należy uwagę, że w postanowieniu o przyznaniu prawa pomocy referendarz sądowy ani sąd nie określają i nie mogą określać zakresu pełnomocnictwa, który wynika z przepisów prawa. Zdaniem Sądu, niezasadne jest również twierdzenie, że skoro w art. 39 pkt 1 p.p.s.a. zawarto sformułowanie "nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania", to profesjonalny pełnomocnik ustanowiony na zasadzie prawa pomocy może działać także w postępowaniu ze skargi o wznowienie, ale już nie w postępowaniu ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, bowiem tej skargi we wskazanym przepisie nie wymieniono. Należy zwrócić uwagę, że sformułowanie "nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania" traktuje wyłącznie o skardze o wznowienie postępowania jednakże nie w sposób, który wykluczałby inne nadzwyczajne środki zaskarżenia. W kwestii zatem zakresu prawa pomocy polegającego na ustanowieniu profesjonalnego pełnomocnika należy skonkludować, że skoro skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest - tak jak skarga o wznowienie postępowania - nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, zasadnym jest uznanie, iż analogicznie (jak w przypadku skargi o wznowienie postępowania) prawo pomocy przyznane skarżącemu w danej sprawie (zakończonej prawomocnym orzeczeniem) rozciąga się także na postępowanie zainicjowane skargą o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem (tak też w postanowieniach z dnia 15 lutego 2011 r., II SA/Bk 647/08; z dnia 17 czerwca 2015 r., II SA/Ol 1146/14; z dnia 5 marca 2015 r., III SO/Kr 7/15 oraz z dnia 9 marca 2016 r., II SA/Po 1298/14, dostępnych w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Składowi orzekającemu znane jest stanowisko przeciwne, zapoczątkowane postanowieniem NSA z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie II OZ 1120/12 zwracającym uwagę na konieczność literalnej wykładni przepisu art. 39 pkt 1 p.p.s.a., a następnie kontynuowane w orzeczeniach z dnia 12 marca 2013 r., II OZ 160/13; z dnia 19 listopada 2014 r., I OZ 1040/14; z dnia 30 czerwca 2015 r., I ONP 5/15, CBOSA – jednakże stanowiska tego skład orzekający w sprawie niniejszej nie może przyjąć. Należy bowiem zauważyć, że wynik wykładni literalnej przepisu art. 39 pkt 1 p.p.s.a. prowadzi do niepodlegającego akceptacji rozróżnienia zakresu prawa pomocy odnośnie obejmowania przez to prawo nadzwyczajnych środków zaskarżenia tzn. obejmuje prawem pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika skargę o wznowienie postępowania a wyklucza z zakresu tego prawa pomocy skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Zważywszy na cel prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika i rolę nadzwyczajnych środków zaskarżenia nie można przyjąć, by ustanowiony w zwykłym postepowaniu pełnomocnik miał prawo działać w postępowaniu o wznowienie postępowania zaś był wykluczony z udziału w postępowaniu o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Stąd też ocenić należy jako prawidłowe postanowienie referendarza sądowego o umorzeniu postępowania wywołanego wnioskiem o prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata do sprawy ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku – z uwagi na to, że Skarżący korzysta już z prawa pomocy w powyższym zakresie udzielonego mu w postępowaniu zwykłym w tej sprawie. Jednocześnie wskazać należy, że Sąd nie dopatrzył się zarzuconego w sprzeciwie naruszenia art. 246 § 1 i art. 243 § 1 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 260 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.