II SA/Bk 322/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska – Bytys Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska sędzia WSA Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 02 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego NSA Elżbiety Trykoszko, sędziego NSA Stanisława Prutisa, sędziego WSA Małgorzaty Roleder w sprawie ze skargi J. R. na niewykonanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. wyroku w sprawie II SA/Bk 314/11 ze skargi J. R. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych p o s t a n a w i a oddalić wniosek o wyłączenie sędziego NSA Elżbiety Trykoszko, sędziego NSA Stanisława Prutisa oraz sędziego WSA Małgorzaty Roleder od orzekania w sprawie niniejszej W piśmie z 13.09.2012 r. skarżący J. R. wniósł o wyłączenie od orzekania w sprawie niniejszej sędziów wyznaczonych do składu orzekającego tj. sędziego NSA Elżbiety Trykoszko, sędziego NSA Stanisława Prutisa oraz sędziego WSA Małgorzaty Roleder. Zdaniem skarżącego wszyscy wymienieni sędziowie w sposób niewłaściwy prowadzili postępowanie w sprawie II SA/Bk 9/11 – poświadczając nieprawdę w uzasadnieniu wyroku z 19.05.2011 r. Miało to polegać na stwierdzeniu wybudowania przez skarżącego stodoły niezgodnie z prawem, podczas gdy – jak stwierdził - została ona wybudowana w trakcie II wojny światowej, kiedy skarżącego nie było jeszcze na świecie (urodził się w 1981 r.). W jego ocenie naruszyli również zasadę równości wobec prawa tj. art. 32 Konstytucji, jak również przepisy art. 1, 2 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niedokonanie należytej kontroli sądowej, nieustalenie stanu faktycznego, prowadzenie sprawy w sposób mało dociekliwy. Odnośnie wyłączenia sędzi NSA Elżbiety Trykoszko wskazał wnioskodawca, że w sprawie II SA/Bk 285/12 naruszyła, w jego ocenie, "przepisy i procedury" niewyłączając Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. od prowadzenia postępowań dotyczących jego budynków, mimo że postępowania z udziałem tego organu i jego jako skarżącego świadczyły o pozostawaniu przez te podmioty w stosunku prawnym. Wymieniona sędzia bezpodstawnie, w jego ocenie, rozpoznała również na posiedzeniu niejawnym sprawę II SA/Bk 285/12, czym działała na jego szkodę, a w konsekwencji naruszyła art. 45 Konstytucji, jak również prowadziła, zdaniem strony, w sposób arogancki, inne postępowania z jego udziałem, co miało na celu zaszkodzenie jego osobie. Również, w ocenie strony, pozostali sędziowie prowadząc postępowanie, w którym występował, działali na jego szkodę nierealizując wymagania bezstronności wynikającego z przepisów Konstytucji, zasad ochrony praw człowieka, przepisów unijnych oraz orzecznictwa sądów europejskich. Wnioskowani do wyłączenia sędziowie złożyli oświadczenia, z których wynika, że nie istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie niniejszej. Dodatkowo sędzia NSA Elżbieta Trykoszko wskazała, że nie zna osobiście strony, uczestników postępowania ani pracowników organu, którego działanie w sprawie zakwestionowano. Oświadczyła, że była członkiem składu orzekającego w trzech sprawach z udziałem skarżącego: II SA/Bk 9/11, II SA/Bk 26/12 i II SA/Bk 285/12, a sprawozdawcą w ostatnio wymienionej. Od postanowienia w niej wydanego złożono skargę kasacyjną oczekującą na rozpoznanie przez NSA pod sygnaturą II OSK 1911/12. W dwóch pozostałych była przewodniczącą na rozprawach, skargi strony w tych sprawach zostały oddalone, złożono od wyroków wnioski o uzasadnienie, a skarżący był reprezentowany przez ustanowionych z urzędu pełnomocników (k. 66). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 19 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy (art. 18), sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (iudex suspectus). Zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. postanowienie w przedmiocie wyłączenia jest wydawane po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jeśli chodzi o sposób rozumienia przesłanki "uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie", to wymagane jest, aby przedmiotowe wątpliwości miały oparcie w obiektywnych okolicznościach. Nie wystarcza zatem wyłącznie subiektywne podejrzenie strony co do braku bezstronności, jeśli nie uzyskuje ono wsparcia we wskazaniu okoliczności obiektywnie podważających zaufanie do sędziego, takich przykładowo jak związanie osobistymi stosunkami sędziego ze stroną czy z jej przedstawicielem oraz inne uwarunkowania zewnętrzne lub wewnętrzne, w oparciu o które w sposób uzasadniony można by twierdzić, że sędzia nie jest zdolny do obiektywnej oceny sprawy (vide postanowienia NSA z 30.01.2012 r., II FZ 843/11 oraz z 06.03.2012 r., II OZ 86/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Również wyłącznie subiektywne przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie czy nieobiektywnie nie oznacza, że istnieją podstawy do jego wyłączenia (vide postanowienia NSA z 28.04.2011 r., I OZ 293/11 oraz z 07.10.2010 r., I OZ 759/10, CBOSA). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w żadnym fragmencie wniosku skarżącego nie wskazano okoliczności obiektywnych, w uzasadniony sposób podważających bezstronność sędziów wnioskowanych do wyłączenia. W pierwszej części wniosku, dotyczącej wszystkich trzech sędziów składu orzekającego, skarżący kwestionuje dokonaną przez nich ocenę prawną w sprawie II SA/Bk 9/11 i przesłanki wydania wyroku. Przedmiotowe zarzuty dotyczą zastosowania norm materialnych i proceduralnych oraz prawidłowości merytorycznej końcowego wyniku sprawy II SA/Bk 9/11, co nie spełnia wymagań uzasadnienia wniosku o wyłączenie złożonego na podstawie art. 19 p.p.s.a., ale powinno być zawarte w środku zaskarżenia od wyroku we wskazanym postępowaniu. Na marginesie można dodać, że takiego środka nie złożono i wyrok uprawomocnił się. Kwestionowanie tego wyroku we wniosku o wyłączenie nie może odnieść skutku ani w postaci zmiany wyroku, ani wyłączenia sędziów, którzy go wydali. W żadnym fragmencie wniosku o wyłączenie skarżący nie wskazuje również obiektywnych okoliczności potwierdzających zarzut działania sędziów na jego szkodę w innych sprawach. Należy zgodzić się z poglądami orzecznictwa przywołanego we wniosku co do sposobu rozumienia prawa do bezstronnego procesu oraz z tym, że zarówno normy konstytucyjne (art. 32 i 45 Konstytucji –zasada równości wobec prawa i obowiązku równego traktowania przez władze publiczne oraz zasada prawa do jawnego, sprawiedliwego i bezstronnego rozpatrzenia sprawy), jak i normy europejskie (art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności), a także zasady procesu wypracowane przez orzecznictwo trybunałów europejskich - stanowią wytyczne również i dla sądów polskich. W ocenie składu rozpoznającego niniejszy wniosek o wyłączenie – sędziowie wyznaczeni do orzekania w sprawie II SA/Bk 322/12 zachowanie powyżej wymienionych zasad gwarantują. Odnośnie konkretnych, wskazanych do wyłączenia sędziów, wskazać należy: - sędzia NSA Elżbieta Trykoszko wyczerpująco ustosunkowała się do wniosku o wyłączenie kwestionując istnienie wątpliwości co do jej bezstronności i wyjaśniając na czym polegał jej udział w sprawach z udziałem skarżącego. Zauważyć należy, że choć wnioskodawca zarzuca jej niestosowne prowadzenie rozpraw w postępowaniach II SA/Bk 26/12 i II SA/Bk 9/11 i działania na jego szkodę – wyroki w tych sprawach nie były kwestionowane skargą kasacyjną, mimo posiadania profesjonalnych pełnomocników przyznanych z urzędu (treść tych wyroków wraz z uzasadnieniami dostępna jest na stronie CBOSA). Z protokołów tych rozpraw nie wynika również, by w ich trakcie składano wnioski o wyłączenie sędzi Elżbiety Trykoszko lub że zgłaszano zastrzeżenia do jej działania jako przewodniczącego posiedzenia (w sprawie II SA/Bk 9/11 na rozprawie nieobecny był skarżący i jego pełnomocnik, w sprawie II SA/Bk 26/12 byli oni obecni – vide protokoły rozpraw, których wydruki dołączono do akt sprawy niniejszej). Natomiast prawidłowość wydania przez sędzię Elżbietę Trykoszko postanowienia o odrzuceniu skargi w sprawie II SA/Bk 285/12 zostanie poddana ocenie NSA w sprawie II OSK 1911/12 z uwagi na złożoną skargę kasacyjną; - sędzia NSA Stanisław Prutis był sprawozdawcą w czterech sprawach z udziałem skarżącego, w tym w trzech wydał postanowienia o odrzuceniu skargi, które uprawomocniły się bez kontroli instancyjnej (II SA/Bk 423/10, II SAB/Bk 21/11, II SAB/Bk 13/11), a w sprawie II SA/Bk 9/11 skarga została prawomocnie oddalona bez zaskarżenia. Natomiast wskazany sędzia uczestniczył w składzie w sprawie II SA/Bk 113/11, w której J. R. był uczestnikiem postępowania – wyrok uchylający zaskarżone decyzje nie został zaskarżony; - sędzia Małgorzata Roleder była sprawozdawcą w sprawie II SA/Bk 113/11 z udziałem skarżącego jako uczestnika, w której uchylono zaskarżone decyzje, a wyrok, jak wyżej wskazano, nie został zaskarżony. Wskazana sędzia uczestniczyła też w składzie orzekającym w sprawie II SA/Bk 9/11, w której, o czym również wyżej była mowa, skarga została prawomocnie oddalona bez zaskarżenia. Powyższe nie potwierdza zarzutu skarżącego, jakoby trzej wymienieni sędziowie działali na szkodę strony, skoro zaledwie jedno orzeczenie wydane w jego sprawie, przez jednego z tych sędziów (Elżbietę Trykoszko) zostało przez niego zaskarżone, a od pozostałych nie wnosił skarg kasacyjnych. Wskazać trzeba, że zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Podejmują oni rozstrzygnięcia w sposób niezawisły, działając w oparciu o prawo i zgodnie ze swoim sumieniem i wewnętrznym przekonaniem oraz w sposób wolny od jakiegokolwiek nacisku z zewnątrz. Sposobem kwestionowania niekorzystnych, w odbiorze strony, rozstrzygnięć, jest uruchomienie kontroli instancyjnej i w ten sposób poddanie orzeczenia ocenie sądu wyższej instancji. Natomiast nawet fakt wielokrotnego wydania niekorzystnych dla strony rozstrzygnięć przez tego samego sędziego – nie oznacza, że utracił on przymiot bezstronności. Nie może też ujść uwadze, że wszyscy sędziowie wskazani do wyłączenia złożyli oświadczenia o braku po ich stronie okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności. W takiej sytuacji należy przyjąć, że "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (vide postanowienie NSA z 12.03.2012 r., II FZ 147/12, CBOSA). Jeszcze raz należy zauważyć, że skarżący takich okoliczności nie wskazał. Skład rozpoznający wniosek o wyłączenie sędziego nie stwierdził również z urzędu w kontrolowanym postępowaniu okoliczności ustawowych, uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 – 7 p.p.s.a. (iudex inhabilis). Ze wskazanych powyżej względów, na podstawie art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.