II SA/Bk 34/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant referent stażysta Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi I. Z. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę Komendant Wojewódzki Policji w Ł., działając na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 43 ust. 1 oraz art. 45 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r. poz. 355 ze zm.), w dniu [...] września 2015 r. wydał rozkaz personalny nr [...], którym zwolnił I. Z. (dalej: "Skarżąca") ze służby w Policji w związku z orzeczeniem całkowitej niezdolności do służby w Policji przez komisję lekarską. Organ w uzasadnieniu rozkazu personalnego podał, że skoro Skarżąca orzeczeniem Komisji Lekarskiej została uznana za całkowicie niezdolną do służby w Policji, to zaistniała obligatoryjna przesłanka określona w art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji i należało ją zwolnić ze służby w Policji. P. Komendant Wojewódzki Policji, działając jako organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "k.p.a.") w dniu [...] listopada 2015 r. wydał rozkaz personalny nr [...], którym uchylił rozkaz personalny organu pierwszej instancji w części dotyczącej daty zwolnienia Skarżącej ze służby w Policji na dzień [...] grudnia 2015 r. i utrzymał w mocy rozkaz personalny w pozostałej części. W uzasadnieniu rozkazu personalnego organ odwoławczy stwierdził, że służbę w Policji może pełnić tylko osoba, co do której komisja lekarska stwierdziła zdolność do służby, o czym przesądza treść art. 25 i art. 26 ustawy o Policji. Orzeczeniem Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2014 r., Skarżąca została uznana za całkowicie niezdolną do służby w Policji. Zwolnienie policjanta na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że w przypadku zaistnienia przesłanki określonej w tym przepisie organ zobowiązany jest wydać decyzję o zwolnieniu policjanta ze służby. Organ wskazał, że zwolnienie policjanta ze służby na podstawie powyżej określonego przepisu nie może naruszać dyspozycji art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, który stanowi, że zwolnienie policjanta w trybie wskazanego przepisu nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że policjant zgłosi pisemne wystąpienie ze służby. Organ I instancji prawidłowo wyznaczył datę zwolnienia na [...] listopada 2015 r., gdyż ostateczne orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW w W. uznające policjantkę za niezdolną do służby w Policji zostało wydane [...] października 2015 r. Końcowo organ przywołał treść art. 130 § 2 k.p.a i stwierdził, że termin orzeczonego ostatecznie zwolnienia ze służby nie może być wcześniejszy od decyzji ostatecznej w tym przedmiocie, a w związku z tym należało ustalić nowy termin zwolnienia Skarżącej ze służby w Policji. Rozkaz personalny P. Komendanta Wojewódzkiego Policji stał się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Pełnomocnik Skarżącej zarzuciła w skardze naruszenie przepisów: 1) art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji wobec uznania, że zachodzą przesłanki do zwolnienia Skarżącej ze Służby w Policji, pomimo że zgromadzona w sprawie dokumentacja lekarska, w tym przeprowadzone badania psychiatryczne potwierdzają, że brak jest przeciwwskazań co do dalszej jej pracy w Policji, a zatem Skarżąca nie jest trwale niezdolna do służby w Policji; 2) art. 75 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. wobec uchybienia obowiązkowi wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności pominięcia zaświadczenia psychiatry, który wskazał, że brak jest przeciwwskazań co do pracy Skarżącej w Policji oraz faktu, że Skarżąca po orzeczeniach wydanych przez Komisje Lekarskie nadal pracowała jako funkcjonariusz Policji i nie było jakichkolwiek zastrzeżeń do jej służby; 3) §1 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. wobec przyjęcia przez organ II instancji, że badania Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW w B. i Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW w W. zostały przeprowadzone właściwie i potwierdzają niezdolność Skarżącej do służby w Policji, a nadto są wiążące pomimo, że pomijają one wyniki przeprowadzonych badań specjalistycznych, w tym badań psychiatrycznych, które potwierdziły zdolność Skarżącej do służby w Policji. Na tej podstawie pełnomocnik wniosła o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego P. Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz poprzedzającego go rozkazu organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że komisje lekarskie, w razie stwierdzenia u funkcjonariusza Policji schorzenia w postaci zespołu uzależnienia od alkoholu, nawet w fazie początkowej, automatycznie uznają za całkowicie niezdolnego do służby w Policji. Orzeczenie zapada niezależenie od aktualnego stanu zdrowia fizycznego i psychicznego funkcjonariusza. Tymczasem Skarżąca podjęła i kontynuuje terapię oraz zachowuje całkowitą abstynencję, co jednak nie miało wpływu na wydane orzeczenia komisji lekarskich. Organy ustalając, czy funkcjonariusz ma być zwolniony ze służby powinny przeanalizować cały materiał dowodowy, a nie tylko orzeczenie Komisji Lekarskiej. Zdaniem strony skarżącej, przepisy skutkujące automatycznym uznaniem funkcjonariusza za całkowicie niezdolnego do służby w Policji nie spełniają warunku proporcjonalności ograniczeń praw konstytucyjnych, gdyż wprowadzają nadmierne restrykcje w dostępie do służby w Policji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżony rozkaz personalny został wydany zgodnie z prawem. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozkazu personalnego stanowi art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, zgodnie z którym policjanta zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Stosownie do treści art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, służbę w Policji może pełnić obywatel polski posiadający m.in. zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, zaś ową zdolność ustalają - według brzmienia art. 26 ust. 1 tej ustawy - komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Reasumując, osoba ubiegająca się o nawiązanie stosunku służbowego funkcjonariusza Policji, jak i osoba pełniąca już służbę w Policji, musi posiadać, zakreśloną przepisami, zdolność fizyczną i psychiczną do jej pełnienia, zaś przy jej braku i to trwałym, nie może być - odpowiednio - przyjęta na stanowisko służbowe w Policji (art. 25 ust. 1 ustawy), bądź też podlega obligatoryjnemu z niej zwolnieniu, na co wskazuje sformułowanie "zwalnia się" zawarte w treści art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji. W konsekwencji stosowanie tego ostatniego przepisu ma charakter związany i nie ulega wątpliwości, że nie zostało pozostawione uznaniu administracyjnemu. Sąd zauważa, że sformułowanie "całkowicie niezdolny" nie odpowiada literalnie ustawowemu brzmieniu "trwale niezdolny". Jednakże w utrwalonym już stanowisku judykatury przyjmuje się, że całkowita niezdolność do służby wskazuje na brak niezbędnej sprawności zarówno fizycznej, jak i psychicznej do pełnienia służby w tej formacji i to w ogóle, co w konsekwencji oznacza, że na trwałe. Zatem istnieje tu tożsamość pojęciowa owych pojęć (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 605/07, z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 726/07 i z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1608/07). Dodatkowo stanowisko to potwierdza brzmienie § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji (Dz. U. nr 79, poz. 349 ze zm.), w którym używa się sformułowania "o trwałej niezdolności do służby". Powyższe świadczy o naprzemiennym używaniu tego określenia. Do kwestii też odniósł się też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 listopada 2014 r. , sygn. akt I OSK 1854/13 wskazując wyraźnie, że prawomocne orzeczenie komisji lekarskiej, zawierające określenie przewidziane w § 13 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych "całkowicie niezdolny do służby" jest zatem orzeczeniem, o którym mowa w § 14 ust. 2 i § 23 rozporządzenia, jak i w art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji o "trwałej niezdolności do służby". W niniejszej sprawie orzeczeniem Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA z dnia [...] października 2014 r. Skarżąca została uznana za całkowicie niezdolną do służby w Policji i zaliczona do trzeciej grupy inwalidzkiej (inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą). Wobec brzmienia przepisu art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji organy prawidłowo uznały, że stwierdzenie przez komisję lekarską całkowitej niezdolności do służby stanowi obligatoryjną podstawę do rozwiązania ze Skarżącą stosunku służbowego. Zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy o Policji zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że policjant zgłosi pisemnie wystąpienie ze służby. Organy obu instancji prawidłowo zastosowały wskazany przepis i ostatecznie ustalono termin zwolnienia Skarżącej ze służby w Policji na datę [...] grudnia 2015 r. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Sąd uznał je za niezasadne. Organ prowadząc postępowanie zakończone zaskarżonym rozkazem personalnym nie naruszył przepisów postępowania i prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. W szczególności podkreślenia wymaga, że organy orzekające w sprawie nie mają możliwości oceny treści orzeczeń komisji lekarskich. Kwestionowanie tego orzeczenia było możliwe i Skarżąca skorzystała z tej możliwości odwołując się od orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW w B. oraz skarżąc do sądu administracyjnego niekorzystne dla niej orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 2014 r. Z urzędu Sądowi wiadomo, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 2185/14 nie uwzględnił argumentacji Skarżącej i oddalił skargę w części dotyczącej orzeczenia o niezdolności do służby w Policji. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze. zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.