II SA/Bk 41/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 marca 2010 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania Oddala skargę Rozpatrując podanie Pani L. K. (dalej również jako "Skarżąca"), Prezydent Miasta Ł. decyzją z [...] października 2009 r. nr [...], orzekł o wymeldowaniu Pana Z. B. (dalej również jako "Uczestnik") z pobytu stałego z lokalu położonego w Ł. przy ul. K. [...]. Organ ten uznał, że spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.). Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego (zeznania świadków B. Sz., G. W., M. R.; wyjaśnienia Skarżącej i Pana Z. B.) stwierdzono bowiem, że Pan Z. B. opuścił lokal przy ulicy K. [...] m [...] w Ł., do którego tytuł prawny posiada Skarżąca i nie zamieszkuje w nim od 2001 r. Opuszczenie lokalu, zabranie swoich rzeczy, potwierdza w ocenie organu zamiar i trwały charakter opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Okres pobytu poza miejscem stałego zameldowania wskazuje, że w obecnym miejscu pobytu skoncentrowane zostały życiowe sprawy Uczestnika. Po rozpatrzeniu odwołania Pana Z. B., Wojewoda P. decyzją z [...] grudnia 2009 r. nr [...], uchylił powyższe rozstrzygnięcie w całości i odmówił wymeldowania Pana Z. B. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. Organ odwoławczy podniósł, że jedyną przesłanką warunkującą rozstrzygnięcie spraw o wymeldowanie jest opuszczenie przez osobę jej dotychczasowego miejsca pobytu stałego, przy czym zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, opuszczenie to powinno nosić cechy trwałości i dobrowolności. Jakkolwiek, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy świadczy bezsprzecznie, że Uczestnik nie mieszka w spornym lokalu od 2001 r., to jednak w ocenie Wojewody organ I instancji nie dokonał jego oceny w odniesieniu do wszystkich przepisów regulujących obowiązek meldunkowy. Przede wszystkim w zaskarżonej decyzji odnotowano jedynie, że Pan Z. B. zameldowany jest na pobyt czasowy w S., natomiast nie rozważono, jakie znaczenie ma ta okoliczność dla orzeczenia o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego. Wojewoda wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż ustalenie przesłanek wymeldowania z pobytu stałego wymaga uwzględnienia specyfiki wzajemnego stosunku dwóch meldunków dokonanych przez różne miejscowo organy meldunkowe właściwe dla zameldowania na pobyt stały i na pobyt czasowy. W postępowaniu o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest związany stanowiskiem innego organu ewidencji ludności, wyrażonym poprzez czynność zameldowania osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy. Związanie to polega na tym, że w czasie trwania zameldowania osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy, nie można kwestionować czasowego charakteru tego pobytu i przyjmować na potrzeby postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego, że miejsce zameldowania na pobyt czasowy jest nowym miejscem pobytu stałego. Legitymowanie się zameldowaniem na pobyt czasowy znosi obowiązek wymeldowania się z miejsca dotychczasowego pobytu stałego, a w postępowaniu o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego uniemożliwia przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki do wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że jak wynika z wyjaśnień Z. B., do marca 2009 r. w S. razem z nim przebywała Skarżąca. Z powodu konfliktu powróciła do przedmiotowego lokalu, a Uczestnik pozostał w S., ale w toku postępowania zadeklarował, że jego pobyt w tym miejscu ma jedynie charakter pobytu czasowego i planuje powrócić do miejsca stałego zameldowania. Tak więc również z powyższych względów wymeldowanie Uczestnika z pobytu stałego w Łomży byłoby w ocenie Wojewody P. przedwczesne. Z decyzją organu odwoławczego nie zgodziła się Skarżąca i wniosła do tut. Sądu skargę, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania. Zdaniem autorki skargi w sprawie tej spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Pan Z. B. w przedmiotowym lokalu w Ł., nie mieszka od około 10 lat nie realizuje w nim swoich podstawowych funkcji życiowych, w szczególności nie nocuje w nim, nie spożywa posiłków, nie przyjmuje wizyt członków rodziny lub znajomych, nie utrzymuje chociażby okazjonalnych kontaktów z sąsiadami. Skarżąca zauważyła, że instytucja wymeldowania nie może służyć podtrzymywaniu fikcji przebywania w określonym lokalu. Ewidencja ludności polega bowiem na rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu osób. Stąd decyzja Wojewody odmawiająca wymeldowania Uczestnika, który dobrowolnie i trwale opuścił lokal ponad 10 lat temu, podtrzymuje fikcję jego faktycznego przebywania w tym lokalu. W ocenie Skarżącej bez znaczenia pozostaje w omawianej sprawie zależność pomiędzy zameldowaniem na pobyt czasowy z zameldowaniem na pobyt stały. Jedynie stwierdzenie faktu przebywania w lokalu powinno być kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu, natomiast podstawę do wymeldowania stanowi ustalenie przez właściwy organ faktu opuszczenia lokalu. Organ pominął ustalenie tych przesłanek w świetle przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, dlatego zaskarżona decyzja została wydana zdaniem Skarżącej z naruszeniem prawa i winna zostać uchylona. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda Podlaski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu Wojewoda P. wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo zastosował art. 138 § 1 ust. 2 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2005 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) W rozpoznawanej sprawie organy przeprowadziły wyczerpujące postępowanie wyjaśniające (przesłuchano świadków i strony) i szczegółowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Wynika z niego fizyczne opuszczenie w 2001 roku przez Z. B. lokalu mieszkalnego w Ł., zameldowanie się na pobyt czasowy w S. (gdzie dotychczas przebywa). Ustalono również, że Skarżąca L. K. także zamieszkiwała w S. wraz ze Z. B. (bez zameldowania czasowego) w okresie od 2001 roku do marca 2009 r., kiedy to doszło do nieporozumień i Skarżąca wróciła do Ł., zaś w dniu [...]08.2009 r. złożyła wniosek o wymeldowanie Z. B. z pobytu stałego. W ocenie Sądu organ II instancji – w przeciwieństwie do decyzji Prezydenta Miasta Ł. – dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy i zastosował właściwą interpretację przepisów prawa materialnego. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana dopełnić obowiązku wymeldowania się. W przypadku, gdy nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, na wniosek strony lub z urzędu orzeka się o wymeldowaniu z pobytu stałego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. W takim postępowaniu, ustalając przesłankę opuszczenia lokalu należy badać rzeczywisty zamiar osoby, która ma być wymeldowana, trwałość tego zamiaru, jego dobrowolność i nie wystarczy wyłącznie ustalenie fizycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. To całokształt zachowań zameldowanego powinien wskazywać, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych oraz że zerwał on z nim wszelkie trwałe więzy oraz że powinien się wymeldować (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 września 2005 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 600/05, Lex nr 192912). Ustalenie, iż zachodzą przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. powinno być zatem poprzedzone zgromadzeniem i rozpatrzeniem całokształtu materiału dowodowego, która to zasada wynika z art. 77 § 1 Kpa. Jak wskazuje się w doktrynie: "Organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu (...) Pominięcie oceny określonego dowodu budzić musi uzasadnione wątpliwości co do trafności oceny innych środków dowodowych, może bowiem prowadzić do wadliwej ich oceny" (vide B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2006, s. 406). W postępowaniu o wymeldowanie nie można w związku z tym pominąć żadnych dowodów, z których wynika charakter pobytu strony w nowym miejscu. W orzecznictwie wskazuje się - i stanowisko to podziela skład orzekający w sprawie niniejszej - iż prawidłowe ustalenie przesłanek wymeldowania z pobytu stałego wymaga uwzględnienia specyfiki wzajemnego stosunku dwóch meldunków dokonanych przez różne miejscowo organy meldunkowe, właściwe dla zameldowania na pobyt stały i na pobyt czasowy. W postępowaniu o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r., organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest związany stanowiskiem innego organu ewidencji ludności, wyrażonym poprzez czynność materialno-techniczną lub decyzję o zameldowaniu osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy (art. 47 ust. 1 i 2, art. 7, art. 8 oraz art. 10-12 ustawy z 10 kwietnia 1974 r.). Związanie to polega na tym, że w czasie trwania zameldowania osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy, nie można kwestionować czasowego charakteru tego pobytu i przyjmować, na potrzeby postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego, że miejsce zameldowania na pobyt czasowy jest nowym miejscem pobytu stałego (wyrok WSA w Opolu z dnia 09 czerwca 2005 r. w sprawie sygn. akt II SA/Op 255/04, ZNSA 2006/2/107, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 08 listopada 2007 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bk 481/07, nie publ. ). Dopóki to czasowe zameldowanie nie zostanie uznane za niezgodne z ustawą o ewidencji ludności, tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie się do innego lokalu (vide wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2007 r. w sprawie sygn. akt II OSK 263/06, Lex nr 321529). Reasumując i uzupełniając powyższe rozważania trzeba zatem podnieść, iż legitymowanie się zameldowaniem na pobyt czasowy znosi obowiązek wymeldowania się z miejsca dotychczasowego pobytu stałego na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1974 r., a w postępowaniu o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego uniemożliwia przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki do wymeldowania z art. 15 ust. 2 in fine tej ustawy. Skład orzekający zauważa zatem, iż wobec faktu wykazania przez uczestnika postępowania w sprawie niniejszej zameldowania czasowego do 2010 r. nie mogły mieć dla rozstrzygnięcia w sprawie decydującego znaczenia ustalenia dotyczące ewentualnego opuszczenia lokalu, albowiem na potrzeby rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania należało uwzględnić fakt zameldowania czasowego w S., bez podważenia którego niemożliwe było ustalenie opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Posiadane przez Z. B. zameldowanie czasowe stanowi bowiem potwierdzenie, że dopełnił wymaganych przepisami ustawy o ewidencji ludności obowiązków meldunkowych i fizycznie opuścił miejsce stałego zameldowania nie na stałe, a na pewien tylko okres oraz że organ administracyjny meldując go na pobyt czasowy pozytywnie ocenił, iż spełnił jeden z warunków wymienionych w art. 8 ust. 1 pkt 1- 4 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. Dotyczą one sytuacji, gdy pobyt w nowym miejscu nie traci, pomimo jego długotrwałości, charakteru czasowego, a zatem nie można przyjąć, iż przekształcił się w pobyt stały. Należą do nich: wykonywanie pracy poza miejscem pobytu stałego (pkt 1), pobyt związany z kształceniem się, leczeniem, wypoczynkiem lub ze względów rodzinnych (pkt 2), odbywanie czynnej służby wojskowej (pkt 3), pobyt w zakładach karnych i poprawczych, aresztach śledczych, schroniskach dla nieletnich i zakładach wychowawczych (pkt 4). Ustalenie w postępowaniu o zameldowanie na pobyt czasowy jednej z w/w okoliczności charakteryzujących ten pobyt (art. 8 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1974 r.) wiąże bowiem, jak to już wyżej podano, organ w postępowaniu o wymeldowanie z pobytu stałego w ten sposób, że uniemożliwia wyeliminowanie z obrotu prawnego dotychczasowego meldunku stałego dopóty, dopóki nie zostanie zlikwidowane zameldowanie czasowe (podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawach o sygnaturach IISA/Bk 164/08, IISA/Bk 481/07, IISA/Bk 563/07). Na marginesie zauważyć należy, że Z. B. deklaruje powrót do miejsca pobyty stałego w Ło., zaś w okolicznościach sprawy, tj. opuszczenia jego majątku w S. przez Skarżącą w marcu 2009 r., nie wykorzystał prawnych możliwości przywrócenia posiadania lokalu w Ł., albowiem Skarżąca już w sierpniu 2009 r. złożyła wniosek o jego wymeldowanie. Także na marginesie powyższych rozważań wskazać można, iż celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest dyscyplinowanie obywateli z punktu widzenia wiedzy posiadanej przez właściwe organy o miejscu, w którym aktualnie obywatele rzeczywiście przebywają. Ewidencja ludności dostarcza organom wiedzy o miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, którego meldunek dotyczy (vide wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r. w sprawie sygn. akt II OSK 561/05, LEX nr 194344). Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).