II SA/Bk 422/21
WyrokWSA w Białymstoku2021-07-22
Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Marek Leszczyński, Barbara Romanczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca właścicielowi lasu wykonanie zadań polegających na odnowieniu lasu zgodnie z zasadami hodowli lasu może zostać wydana, jeśli nie ustalono, czy upłynął 5-letni termin od usunięcia drzewostanu, a właściciel nie usuwał drzewostanu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów procedury administracyjnej oraz nieprawidłowo zastosowały przepisy ustawy o lasach, w szczególności art. 24 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 2. Kluczowe naruszenie polegało na braku ustaleń faktycznych dotyczących upływu 5-letniego terminu od usunięcia drzewostanu, który jest warunkiem wydania decyzji nakazowej w trybie art. 24 ustawy o lasach, a także na wątpliwościach co do samego zaistnienia przesłanki "usunięcia drzewostanu" w sytuacji, gdy las stanowi samosiejkę.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej J. W. wykonanie zadań w lesie polegających na odnowieniu lasu na działkach o łącznej powierzchni 0,81 ha. Organ I instancji wydał decyzję nakazującą odnowienie lasu do dnia 15 kwietnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący J. W. kwestionował status działek jako lasu, podnosząc, że stanowiły one grunty rolne, które porosły samosiejkami, a on sam nie usuwał drzewostanu. Podkreślał również swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty S. z dnia [...] lutego 2021 r. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego J. W. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 lipca 2021 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania zadań w lesie polegających na odnowieniu lasu zgodnie z zasadami hodowli lasu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty S. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego J. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] nakazującą J. W. wykonanie zadań w lesie położonym w obrębie ewidencyjnym O., gmina M., na działce nr [...] i [...] o pow. 0,81 ha, polegających na odnowieniu lasu zgodnie z zasadami hodowli lasu do dnia [...] kwietnia 2025 r.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z dnia [...] września 2020 r. Nadleśnictwo N. wystąpiło do Starosty S. o wydanie decyzji nakazującej, w trybie art. 24 ustawy o lasach, właścicielowi działek nr [...] i [...], położonych w obrębie ewidencyjnym O., gmina M., stanowiących w części haliznę, wykonanie zadań polegających na odnowieniu lasu zgodnie z zasadami hodowli lasu. Odnowienie lasu polegać miało na ponownym założeniu upraw leśnych na obszarze o pow. 0,81 ha, poprzez wykonanie w terminie do dnia 15 kwietnia 2025 r. następujących prac:
1. uprzątnięcie powierzchni poprzez wykonanie melioracji agrotechnicznych,
2. przygotowanie gleby poprzez orkę w pasy pługiem leśnym co 1,4 - 1,5 m,
3. sadzenie sadzonek sosny na powierzchni 0,49 ha w ilości 4410 szt., więźbie 1,4 x 0,7 m, świerku na powierzchni 0,16 ha w ilości 640 szt. i więźbie 1,4 x 1,8 m, oraz brzozy na powierzchni 0,16 ha w ilości 960 szt. i więźbie 1,4 x 1,2 m.
Z protokołu oględzin przedmiotowej nieruchomości, przeprowadzonych w dniu [...] listopada 2020 r. wynikało, że ww. działki stanowią haliznę, czyli powierzchnię leśną pozbawioną drzewostanu. Organ I instancji ustalił, że aktualny uproszczony plan urządzenia lasu dla obrębu ewidencyjnego O. na lata 2020 - 2029 zatwierdzony zarządzeniem Starosty S. nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r., zakłada odnowienie lasu na działkach nr [...] i [...]. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., znak [...], organ I instancji nakazał J. W.(właścicielowi lasu) wykonanie na własny koszt zadań w lesie położonym w obrębie ewidencyjnym O., gmina M., na działce nr [...] i [...] o pow. 0,81 ha, polegających na odnowieniu lasu zgodnie z zasadami hodowli lasu, do dnia 15 kwietnia 2025 r., zgodnie ze złożonym wnioskiem.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. W., nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem i zarzucając sprzeczność ustaleń organu I instancji ze stanem faktycznym oraz naruszenie praw i swobód obywatelskich. Podniósł również, że wskutek konieczności realizacji nałożonych zadań może dojść do pozbawienia go środków do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Nie jest bowiem w stanie - z przyczyn finansowych i zdrowotnych - uporządkować terenu oraz zasadzić lasu. Skarżący twierdzi, że zgodnie z rejestrem gruntów z dnia [...] października 2003 r. działki wymienione w decyzji stanowiły grunty orne, pastwiska i łąki klasy VI. W wyniku ograniczenia działalności rolniczej teren ten porósł samosiejkami drzew, krzewów i chwastów, jednakże nigdy nie stanowił lasu. Zdaniem Skarżącego, utrzymanie statusu działek rolnych umożliwiłoby ich sprzedaż, zaś w obecnym stanie faktycznym jest to niemożliwe. Podniósł on również, że w decyzji nie ujęto działki nr [...], bezpośrednio graniczącej z ww. działkami.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] lutego 2021 r.
W uzasadnieniu swego stanowiska SKO cytując treść art. 24 ustawy o lasach w zw. z art. 13 tej ustawy podniosło, że ciążący na właścicielu lasu obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego lasu poprzez wprowadzenie roślinności leśnej (upraw leśnych) i doprowadzenie np. do odtworzenia leśnego charakteru gruntu może zostać skonkretyzowany w drodze decyzji administracyjnej. Podjęcie takiej decyzji wymaga jednak udowodnienia, że zaistniały okoliczności faktyczne upoważniające starostę do jej wydania. Dla wydania decyzji w oparciu w art. 24 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach, niezbędnym jest zatem dokonanie ustaleń faktycznych w zakresie klasyfikacji gruntu jako gruntu leśnego, istnienia lub braku na gruncie leśnym drzewostanu, podmiotu będącego właścicielem lasu, a także zakresu zadań niezbędnych do ponownego wprowadzenia upraw leśnych.
Mając powyższe na uwadze organ II instancji wskazał, że z prawidłowych ustaleń organu I instancji poczynionych na podstawie wypisów z rejestru gruntów wynika, że część działki nr geod. [...] oraz część działki nr geod. [...], stanowiące teren o łącznej powierzchni 0,81 ha, oznaczony symbolem LsVl, jest lasem w rozumieniu ustawy o lasach. Spełnia bowiem kryteria art. 3 ustawy o lasach, określające, jakie nieruchomości gruntowe należy zakwalifikować jako las. Powyższe wynika z wypisu z rejestru gruntów według stanu na dzień 14 października 2020 r. O tym, czy dany obszar spełnia wymogi gruntu rolnego czy lasu, decyduje -j przyjmuje się w orzecznictwie sądowym - stosowny zapis w ewidencji gruntów i budynków (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2011r., I SA/Wa 1745/10).
Ponadto organ odwoławczy podniósł, że jak wynika z art. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 909), w zasadzie każdy użytek leśny przeznaczony jest do produkcji leśnej. W aktach sprawy znajduje się również kopia uproszczonego planu urządzenia lasu dla obrębu ewidencyjnego O. na lata 2020 - 2029. Uproszczony plan urządzenia lasu powinien określać cele i zadania gospodarki leśnej ciążące na właścicielu lasu, których niewykonanie uzasadnia zastosowanie art. 24 ustawy o lasach. Wymieniony wyżej plan obejmuje ww. tereny leśne i zakłada odnowienie lasu na działkach nr [...] i [...]. Po uzyskaniu informacji z Nadleśnictwa N. o braku na wskazanej działce drzewostanu, przeprowadzono oględziny nieruchomości, w toku których potwierdzono ustalenia zawarte we wniosku Nadleśnictwa z dnia [...] września 2020 r. W ocenie organu II instancji, Starosta S. w sentencji zaskarżonej decyzji prawidłowo dokonał także konkretyzacji obowiązków nakładanych na właściciela lasu, w oparciu o treść wspomnianego wyżej wniosku. Zdaniem organu odwoławczego ustalenia faktyczne, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, zostały zatem dokonane w sposób dokładny, w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony i rozpatrzony w sposób wyczerpujący.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego, że przedmiotowe działki do 2003 r. (do czasu aktualizacji użytków) stanowiły grunty rolne, które skarżący przestał użytkować rolniczo, wskutek czego porosły chwastami oraz samosiejkami drzew i krzewów organ II instancji wskazał, że przedmiotowe postępowanie dotyczy nałożenia obowiązku na skarżącego jako właściciela lasu, zaś ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że działki [...] i [...] w części stanowią las. Organ prowadzący postępowanie w niniejszej sprawie nie może kwestionować leśnego charakteru omawianego gruntu. Również sytuacja materialna adresata decyzji opartej na wskazanych wyżej przepisach prawa materialnego i ewentualna wysokość kosztów wypełnienia zadań z zakresu gospodarki leśnej objętych zaskarżoną decyzją, nie mogą w świetle treści ustawy o lasach stanowić przesłanki oceny prawidłowości decyzji. W związku z tym SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Skargę na ww. decyzję wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku J. W. wskazując, że mieszka w B., około 100 km od w/w działek i nie prowadzi gospodarstwa rolnego, a działki te porosły częściowo samosiewem. Podkreślił, że działki te niezasadnie uznano za las, bowiem nie była na nich prowadzona żadna gospodarka leśna, ani też skarżący nie wycinał drzew i ich nie nasadzał. Podkreślił, że w roku 2020 podczas wykonywania planu urządzania lasu stwierdzono haliznę, a więc grunt pozbawiony drzewostanu, a zatem wcześniej tego drzewostanu też nie było. Powołując się na art. 13 ustawy o lasach wskazał, że mowa w nim jest o tym, że właściciel lasu jest obowiązany do ponownego wprowadzenia roślinności leśne (upraw leśnych) w lasach w okresie od 5 lat od usunięcia drzewostanu, a zatem przepis ten nie może mieć zastosowania bowiem on nie usuwał żadnych drzew. Ponadto powołał się na swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną, wskazując, że odnowienie lasu kosztowałoby około 100.000 zł, zaś jego nie stać na takie wydatki.
Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz odnosząc się do zarzutów wywiedzionych w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja nakazująca J. W. wykonanie zadań w lesie położonym w obrębie ewidencyjnym O., gmina M., na części działki nr [...] i [...] o pow. 0,81 ha, polegających na odnowieniu lasu zgodnie z zasadami hodowli lasu do dnia 15 kwietnia 2025 r. Podkreślić przy tym należy, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej p.p.s.a).
W ocenie Sądu, analizowana skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem obie zaskarżone decyzje naruszają obowiązujące przepisy prawa, a organy obu instancji wydając sporne rozstrzygnięcia, dopuściły się naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., albowiem w sposób nieprawidłowy dokonały ustaleń stanu faktycznego sprawy i wydając zaskarżone decyzje w przedmiocie nakazu wykonania zadań w lesie polegających na odnowieniu lasu - nie dokonały prawidłowego zastosowania przepisów ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. 2020, poz. 1463 ze zm., dalej ustawa o lasach), w szczególności art. 24 w zw. z art. 13 ust. 1 tej ustawy. Przy czym wskazać należy, że główną podstawę uchylenia zaskarżonych decyzji Sąd dostrzegł z urzędu.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach tj. art. 24 w zw. z art. 13 ust. 1. Podkreślić przy tym należy, że zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji, jako podstawę wydania decyzji wskazali przepis art. 13 ust. 1 ustawy o lasach, nie wskazując w komparycji o jaki konkretnie punkt tego przepisu chodzi, choć już w uzasadnieniu decyzji obu instancji powołano się na art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach. W ocenie Sądu działanie takie należy określić jako nieprawidłowe, bowiem adresat tej decyzji powinien w sposób nie budzący wątpliwości zostać poinformowany na jakiej podstawie decyzja jest wydana. Brak powołania podstawy prawnej decyzji nie pozbawia jej bytu prawnego, bowiem powołanie podstawy prawnej nie jest warunkiem istnienia decyzji, lecz warunkiem jej prawidłowości w znaczeniu formalnym. Podobnie wyrok NSA z 8.11.2016 r., I OSK 723/16, LEX nr 2169833, w którym stwierdzono, że: "Decyzja określająca błędnie podstawę prawną nie jest wydana bez podstawy prawnej, o ile ta podstawa prawna rzeczywiście istnieje, lecz dotknięta jest jedynie wadą procesową z racji naruszenia art. 107 § 1 k.p.a., która to zaś wada pozostaje bez istotnego wpływu na wynik sprawy".
Przechodząc do istoty sprawy wskazać należy, że zgodnie z art. 24 ustawy o lasach jeżeli właściciel lasu niestanowiącego własności Skarbu Państwa nie wykonuje obowiązków określonych w art. 13 albo nie wykonuje zadań zawartych w uproszczonym planie urządzenia lasu lub decyzji, o której mowa w art. 19 ust. 3, w szczególności w zakresie:
1) ponownego wprowadzenia roślinności leśnej (upraw leśnych),
2) przebudowy drzewostanu,
3) pielęgnowania i ochrony lasu, w tym:
a) usuwania drzew opanowanych przez organizmy szkodliwe, a także złomów i wywrotów,
b) zabiegów pielęgnacyjnych roślinności leśnej (upraw leśnych) w wieku do 10 lat,
c) zabiegów w zakresie ochrony przeciwpożarowej
- starosta nakazuje wykonanie tych obowiązków i zadań w drodze decyzji.
Z zapisów art. 13 ustawy o lasach wynika ciążący na właścicielach lasów obowiązek prowadzenia gospodarki leśnej w sposób trwale utrzymujący lasy i zapewniający ciągłość użytkowania lasów. W art. 13 ust. 1 tej ustawy ustawodawca wyszczególnił obowiązki właścicieli lasów, które mają prowadzić do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, w tym obowiązek ponownego wprowadzania roślinności leśnej (upraw leśnych) w lasach w okresie do 5 lat od usunięcia drzewostanu (art. 13 ust. 1 pkt 2). W ocenie Sądu okres do 5 lat od usunięcia drzewostanu został określony dla właściciela, który dobrowolnie w tym czasie może wykonać ten obowiązek.
Podkreślić należy, że w świetle art. 3 pkt 1 ustawy o lasach, lasem w rozumieniu ustawy jest grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) – drzewami i krzewami oraz runem leśnym – lub przejściowo jej pozbawiony. W art. 8 ustawy o lasach wymieniono również zasady prowadzenia gospodarki leśnej, na które składają się: zasada powszechnej ochrony lasów, zasada trwałości utrzymania lasów, zasada ciągłości i zrównoważonego wykorzystania wszystkich lasów, zasada powiększania zasobów leśnych.
Mając powyższe na uwadze trafnie wskazał organ odwoławczy, że dla wydania decyzji w oparciu w art. 24 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach niezbędnym jest zatem dokonanie ustaleń faktycznych w zakresie klasyfikacji gruntu jako gruntu leśnego, istnienia lub braku na gruncie leśnym drzewostanu, podmiotu będącego właścicielem lasu, a także zakresu zadań niezbędnych do ponownego wprowadzenia upraw leśnych, choć w ocenie Sądu zakres koniecznych ustaleń na tle tej regulacji jest niepełny.
Z prawidłowych ustaleń organów poczynionych na podstawie wypisów z rejestru gruntów według stanu na dzień [...] października 2020 r. wynika, że część działki nr geod. [...] oraz część działki nr geod. [...], stanowiące teren o łącznej powierzchni 0,81 ha, oznaczony symbolem LsVl, jest lasem w rozumieniu ustawy o lasach. Spełnia bowiem kryteria art. 3 ustawy o lasach, określające, jakie nieruchomości gruntowe należy zakwalifikować jako las. Słusznie również organ odwoławczy przyjmuje, że o tym, czy dany obszar spełnia wymogi gruntu rolnego czy lasu, decyduje – orzecznictwo sądów administracyjnym w tym zakresie jest jednolite - stosowny zapis w ewidencji gruntów i budynków (wyrok NSA z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 355/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2011r., I SA/Wa 1745/10, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Stanowisko zatem strony skarżącej w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.
Trafnie także ustalono w toku postępowania, że niewątpliwie właścicielem przedmiotowych nieruchomości jest skarżący. W aktach sprawy znajduje się również kopia uproszczonego planu urządzenia lasu dla obrębu ewidencyjnego O. na lata 2020 – 2029, zatwierdzonego zarządzeniem Starosty S. Nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r., w zakresie m.in. działek skarżącego. Uproszczony plan urządzenia lasu określa cele i zadania gospodarki leśnej ciążące na właścicielu lasu, których niewykonanie uzasadnia zastosowanie art. 24 ustawy o lasach. Wymieniony wyżej plan obejmuje ww. tereny leśne i zakłada odnowienie lasu na działkach nr [...] i [...], uznając, że stanowią one haliznę. Powyższe okoliczności potwierdza również protokół oględzin przedmiotowych nieruchomości, przeprowadzony w dniu [...] listopada 2020 r.
Nawiązując ponownie do wskazanego art. 13 ust. 1 pkt 1 -5 ustawy o lasach, który nakłada na właścicieli lasów z mocy prawa szereg obowiązków, w tym w punkcie 2 obowiązek ponownego wprowadzania roślinności leśnej w okresie do 5 lat od usunięcia drzewostanu, to wskazać należy, że łączy się on ściśle z obowiązkiem wskazanym w punkcie 1 cyt. art. nakazującym zachowanie w lasach roślinności leśnej. Podkreślenia wymaga, że jak wskazano: w wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/kr 1627/17; w wyroku z dnia 30 lipca 2020 r., sygn. II SA/Kr 67/20 oraz w wyroku z dnia 17 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 434/17 (wszystkie CBOSA) norma wynikająca z art. 13 ust. 1 pkt. 2 ustawy o lasach (...) reguluje zachowania swoich adresatów bezpośrednio i co do zasady nie wymaga decyzyjnej konkretyzacji – a skoro tej konkretyzacji nie wymaga, to nie ma też podstaw do jej dokonywania (nie można wydawać decyzji administracyjnej niejako zawczasu, li tylko po to, by potwierdzić uprawnienia lub obowiązki powstające z mocy prawa". W zakresie ustalonego terminu oznacza to zatem, że z mocy prawa, właściciel lasu, który dokonał wycinki drzewostanu ma 5 lat na ponowne wprowadzenie roślinności. Inny charakter ma norma z art. 24 cyt. ustawy, gdyż znajduje ona za zastosowanie, w sytuacji stwierdzenia niewykonywania obowiązków lub zadań przez właściciela lasu niestanowiącego własności Skarbu państwa, zawartych w art. 13, albo niewykonania zadań zawartych w uproszczonym planie urządzenia lasu lub decyzji, o której mowa w art. 19 ust. 3, w szczególności w zakresie ponownego wprowadzenia roślinności leśnej (upraw leśnych). W takiej sytuacji - starosta nakazuje wykonanie tych obowiązków i zadań w drodze decyzji. Jeżeli jednak właściciel lasu na obowiązek - wynikający z mocy prawa - ponownego wprowadzenia roślinności leśnej w terminie do 5 lat od usunięcia drzewostanu to starosta wydając decyzje w trybie art. 24 pkt 1 (nakazującej właścicielowi ponowne wprowadzenie roślinności leśnej) musi uwzględnić termin, w którym nasadzenia mają być dokonane z mocy prawa. A zatem wyznaczenie skonkretyzowanego terminu w trybie art. 24 może nastąpić dopiero po upływie terminu wskazanego w art. 13 ust. 1 pkt. 2 ustawy o lasach. Pogląd tak wyrażony w cytowanych wyrok należy w pełni zaakceptować. Podkreślić przy tym należy, że wyznaczenie terminu do dnia 15 kwietnia 2025 r. (czyli do upływu 5 lat) w ocenie Sądu też tego wymogu nie spełnia, bowiem na datę wydawania zaskarżonej decyzji obszar ten może stanowić haliznę, zaś za 5 lat może być porośnięty drzewostanem, co zupełnie wykluczałoby zastosowanie tej regulacji, która wówczas niezasadnie mogłaby być egzekwowana przez organy.
W przedmiotowej sprawie ponadto organy obu instancji nie zgromadziły materiału dowodowego, ani nie dokonały ustaleń faktycznych w zakresie wyczerpania wszystkich przesłanek określonych w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach, a mianowicie tego, czy upłynął okres 5 lat od usunięcia drzewostanu, uzasadniający ponowne wprowadzenie roślinności leśnej. Nie ustalono bowiem, od kiedy dane działki figurują w ewidencji częściowo jako grunt leśny, a zatem czy nastąpiło to na podstawie klasyfikacji gruntów – która w ocenie skarżącego nastąpiła w 2004 r., czy też na podstawie aktualizacji następującej po sporządzeniu uproszczonego planu urządzenia lasu dla obrębu ewidencyjnego O. na lata 2020 – 2029, zatwierdzonego zarządzeniem Starosty S. Nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. Wymieniony wyżej plan obejmuje tereny leśne i zakłada odnowienie lasu na działkach nr [...] i [...] uznając, że stanowią one haliznę, co potwierdziły oględziny przedmiotowych nieruchomości, przeprowadzone w dniu [...] listopada 2020 r. Skarżący również wskazuje, że można je uznać za haliznę podkreślając jednak, że przedmiotowy las jest samosiewem, a on nie dokonywał żadnych wycinek w tym lesie, a zatem nie usuwał nasadzeń. W tych okolicznościach trudno zatem ustalić, czy upłynął już termin 5-letni, w którym obowiązek ten powinien wykonać dobrowolnie. Dopiero bowiem stwierdzenie upływu tego terminu uzasadnia wydanie decyzji nakazowej na podstawie art. 24 ustawy o lasach. Dodatkowo w ocenie Sądu należy rozważyć, czy w ogóle podstawą wydania decyzji nakazującej może być art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach, który (także w orzecznictwie sądów administracyjnych przytoczonych powyżej) niewątpliwe jest stosowany do sytuacji kiedy doszło do usunięcia drzewostanu tj. wycinki drzew, w sposób dozwolony czy też nielegalnie. W przedmiotowej sprawie słusznie podnosi skarżący, że nie usuwał żadnych drzew, a przedmiotowe działki stanowią samosiejkę. W okolicznościach przedmiotowej sprawy mocno dyskusyjne jest zatem spełnienie przesłanki zawartej w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach tj. "usunięcia drzewostanu". Czym innym bowiem jest usunięcie drzewostanu, a czym innym jest halizna, czyli terenem pozbawionym drzewostanu. W tych okolicznościach ewentualną podstawą nałożonych obowiązków może być art. 24 ustawy o lasach, ale w zakresie stwierdzenia nie wykonywania zadań zawartych w uproszczonym planie urządzania lasu, a nie ponownego wprowadzenia roślinności leśnej z powodu jej usunięcia.
W związku z powyższym, jeśli organ odwoławczy po ponownym rozpoznaniu sprawy uzna, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 24 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach to będzie zobowiązany pozostawić skarżącemu 5 letni okres wynikający z mocy prawa na dobrowolne dokonanie odnowienia lasu i dopiero po jego bezskutecznym upływie – będzie mógł wyznaczyć skonkretyzowany termin, o ile w ogóle uzna, że przesłanka usunięcia drzewostanu została spełniona. Organ odwoławczy nie zauważył w ogóle tej kwestii przyjmując, bez wskazania jednoznacznej podstawy prawnej, że organ I instancji wyznaczył ten termin w sposób prawidłowy. Takie działanie organu odwoławczego narusza ww. przepisy postępowania. Natomiast na skutek błędnej redakcji sentencji oraz wewnętrznej sprzeczności sentencji decyzji z jej uzasadnieniem, Sąd nie może ocenić czy organ odwoławczy wydał prawidłowe rozstrzygnięcie.
Okoliczności faktyczne warunkujące podstawę rozstrzygnięcia sprawy nie zostały, w ocenie Sądu, należycie wyjaśnione w szczególności w zakresie upływu terminu 5 lat, co stanowi o istotnym naruszeniu art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy powołuje się bowiem w dużej mierze nie tyle na dowody, ile na okoliczności uznane – mniej lub bardziej zasadnie – za bezsporne. Co do szeregu okoliczności faktycznych, które byłyby istotne, gdyby zachodziły podstawy do wydania decyzji nakazowej z art. 24 ustawy o lasach, nie zostały poczynione żadne ustalenia – dotyczy to w szczególności okoliczności determinujących zakres nakładanego obowiązku (z decyzji nie wynika np. dlaczego skarżący miałby wysadzić "4410 szt. sosny, 640 szt. świerku oraz 960 szt. brzozy", a nie mniej czy więcej). Termin wykonania obowiązku – 15 kwietnia 2025 r. – też został wyprowadzony tylko na podstawie twierdzeń zawartych w decyzji organu pierwszej instancji, a nie na podstawie ustaleń popartych dowodami, skoro nie wskazano od jakiej daty należy liczyć termin pięcioletni i dlaczego.
W ponownym postępowaniu w sprawie organ uwzględni ocenę prawną sformułowaną w niniejszym wyroku, a w szczególności wykładnię przepisów prawa materialnego, w świetle której prowadzenie postępowania i wydanie decyzji nakazowej z art. 24 ustawy o lasach może mieć miejsce po upływie terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 2 tej ustawy; postępowanie prowadzone przed upływem tego terminu podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Ewentualnie organ może rozważyć czy inna podstawa możliwa jest do zastosowania w przedmiotowej sprawie.
Ze względu na powyższe, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. tj. zasądzono na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, które stanowił wpis od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło