II SA/Bk 430/13
WyrokWSA w Białymstoku2013-10-24
Skład orzekający: Mirosław Wincenciak, Marek Leszczyński, Elżbieta Trykoszko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja wydana w trybie art. 155 Kpa, która uchyla decyzję ostateczną i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, jest decyzją wydaną z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym czy jej nieważność uzasadnia stwierdzenie nieważności kolejnych decyzji wydanych w następstwie tej wadliwej decyzji?Ratio decidendi
Decyzja wydana w trybie art. 155 Kpa, która uchyla decyzję ostateczną i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, stanowi rażące naruszenie prawa, ponieważ tryb ten nie pozwala na ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem. Taka decyzja, obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, uzasadnia stwierdzenie jej nieważności, a w konsekwencji również nieważności kolejnych decyzji wydanych w następstwie tej wadliwej decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca ubiegała się o stwierdzenie zawodowej przyczyny choroby alergicznej skóry i układu oddechowego. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym i sądowym, organy dwukrotnie odmówiły stwierdzenia u niej chorób zawodowych: astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa. Skarżąca złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając nieprzestrzeganie prawa i łamanie procedur medycznych. Sąd, rozpoznając skargi, stwierdził rażące naruszenie prawa w decyzji z 2009 r. wydanej w trybie art. 155 Kpa, która uchyliła wcześniejszą decyzję i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia, co uznał za niedopuszczalne.Rozstrzygnięcie
Stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających ich wydanie decyzji, a także stwierdza, że wymienione decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 października 2013 r. spraw ze skarg L. K. na decyzje P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych - astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa 1. stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających ich wydanie decyzji: 1) Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. P. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], 2) Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. P. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] 3) P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], 4) P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], 5) Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. P. z dnia [...] września 2012 r. nr [...], 6) Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. P. z dnia [...] września 2012 r. nr [...], 7) P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] 2. stwierdza, że wymienione decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Przedmiotem skarg rozpoznanych w niniejszej sprawie są decyzje [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] i [...] utrzymujące w mocy decyzje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z [...] lutego 2013 r. nr [...] i [...], wydane w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u L. K. (dalej jako Skarżąca) choroby zawodowej astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa.
Rozstrzygnięcia te zapadły w następujących okolicznościach faktycznych.
Skarżąca ubiegała się o stwierdzenie zawodowej przyczyny choroby alergicznej skóry i układu oddechowego.
Decyzją z [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - choroby alergicznej skóry i układu oddechowego. Po rozpatrzeniu odwołania, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. decyzją z [...] września 2006 r. nr [...], w związku z błędną podstawą prawną, uchylił w całości ww. decyzję i orzekł co do istoty, nie stwierdzając u Skarżącej choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 18 stycznia 2007 r. II SA/Bk 711/06 oddalił skargę na decyzję z 11 września 2006 r. Z kolei, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 października 2007 r. II OSK 659/07 oddalił skargę kasacyjną skarżącej od powyższego orzeczenia Sądu I instancji.
Następnie Skarżąca wystąpiła do organu z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z [...] września 2006 r. W dwóch instancjach organy nie znalazły podstaw do wznowienia ww. postępowania (decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z [...] kwietnia 2008 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z [...] października 2008 r.). Prawomocnym wyrokiem z 1 kwietnia 2009 r. VII SA/Wa 65/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na te rozstrzygnięcie.
W dniu 29 kwietnia 2009 r. Skarżąca zwróciła się o uchylenie na podstawie
art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej: "Kpa") decyzji z [...] września 2006 r. orzekającej o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Decyzją z [...] września 2009 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B., działając na podstawie art. 155 i art. 138 § 2 Kpa, zmienił decyzję z [...] września 2006 r. nr [...] w ten sposób, że uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z [...] sierpnia 2006 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia zawodowej choroby alergicznej skóry i układu oddechowego i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Organ uznał, że w sprawie tej należy zastosować tryb przewidziany w art. 155 Kpa. Stwierdził, że każde rozstrzygnięcie sprawy indywidualnej, które kształtuje sytuację prawną strony należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabywa prawo". W sytuacji, gdy ostateczna decyzja odmawia załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem strony - ma ona znamiona decyzji, z której strona nabyła prawo, gdyż kształtuje jej sytuację prawną poprzez określenie, że nie ma pewnych praw. Dalej organ wskazał, że od daty wydania decyzji ostatecznej - [...] września 2006 r. - Skarżąca jest aktywna zawodowo i nie można wykluczyć, że zachodzą obecnie okoliczności uzasadniające odmienne rozstrzygnięcie. Dlatego też orzekł
o zmianie tej decyzji rozważając słuszny interes strony.
W efekcie powyższego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. przeprowadził ponownie postępowanie w sprawie chorób zawodowych dróg oddechowych i skóry i wydał pięć decyzji o braku podstaw do stwierdzenia
u Skarżącej choroby zawodowej astmy oskrzelowej, alergicznego nieżytu nosa, zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym, zawodowego alergicznego zapalenia spojówek i alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (odpowiednio decyzje z [...] września 2012 r. nr [...], [...], [...], [...], [...]).
Skarżąca odwołała się od decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa.
[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B., decyzjami z [...] grudnia 2012 r. uchylił w całości rozstrzygnięcia organu I instancji z [...] września 2012 r. nr [...] i [...], przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Orzekając poraz kolejny organ I instancji decyzjami z [...] lutego 2013 r.
nr [...] i [...] nie stwierdził u Skarżącej choroby zawodowej - odpowiednio: astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa. Rozstrzygnięcia te zostały utrzymane w mocy przez [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. (decyzje z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] i [...]).
Na powyższe decyzje organu odwoławczego Skarżąca złożyła 7 maja 2013 r. skargi do tut. Sądu. Zarzuciła nieprzestrzeganie prawa, łamanie procedur medycznych i fabrykowanie nieprawidłowych wyników badań. Wskazała, że nie wzięto pod uwagę, że leczy się u specjalistów ponad 10 lat i posiada obszerną dokumentację medyczną związaną ze schorzeniem astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa. Jej zdaniem schorzenia te mają ścisły związek z pracą zawodową.
Do skargi dołączyła m.in. dokumentację medyczną.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie. Podniósł, że właściwe jednostki orzecznicze wyraziły swoje opinie, nie dopatrując się rozpoznania
u Skarżącej choroby zawodowej.
Skarga na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] zarejestrowana została w rep. pod sygn. II SA/Bk 430/13, natomiast skarga na decyzję z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] pod sygn. II SA/Bk 431/13.
Postanowieniem wydanym podczas rozprawy w dniu 15 października 2013 r.,
na podstawie art. 111 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi połączono obydwie sprawy celem łącznego rozpoznania
i rozstrzygnięcia. W związku z tym połączona sprawa z obu skarg prowadzona była od tego momentu pod sygn. II SA/Bk 430/13.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skargi zasługują na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż podniesione przez stronę.
Rozstrzygając sprawę w jej granicach i nie będąc związanym zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U.
z 2012 r. poz. 270 ze zm.) oraz mając na uwadze treść art. 135 i art. 134 § 2 ww. ustawy, Sąd dostrzegł rażące naruszenie prawa, które uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji i poprzedzających jej wydanie rozstrzygnięć wymienionych w sentencji wyroku.
Zgodnie z art. 135 przywołanej ustawy procesowej, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Środki prawne, o których mowa w tym przepisie, powinny być stosowane
do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc w odrębnych postępowaniach prowadzonych "w granicach sprawy, której dotyczy skarga". Chodzi
tu zarówno o postępowania zaliczane do trybu głównego (toczące się przed organem pierwszej i drugiej instancji), jak i postępowania należące do trybu nadzwyczajnego. Granice sprawy, o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 ww. ustawy to granice sprawy administracyjnej w rozumieniu materialnym. Na sprawę tę składają
się elementy przedmiotowe i podmiotowe. Tożsamość elementów podmiotowych
to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw i obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość tych praw i obowiązków oraz ich podstawy faktycznej
i prawnej (zob. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz
do art. 134 i art. 135, LEX 2013). Upoważnienie sądu administracyjnego do tzw. orzekania "w głąb" odpowiada istocie i funkcjom sądowej kontroli administracji publicznej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest stworzenie w efekcie wydanego orzeczenia, takiego stanu,
że w obrocie prawnym nie będzie istniał żaden akt lub czynność organu administracji publicznej niezgodna z prawem (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 711).
W rozpatrywanym przypadku Sąd dopatrzył się rażącego naruszenia prawa
w wydanej w trybie nadzwyczajnym decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z [...] września 2009 r. nr [...]. Wskazaną decyzją organ, działając na podstawie art. 155 i art. 138 § 2 Kpa, zmienił własną decyzję z [...] września 2006 r. nr [...] w ten sposób, że uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z [...] sierpnia 2006 r. nr [...] i sprawę przekazał temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem Sądu powyższa decyzja wydana została
z rażącym naruszeniem art. 155 Kpa, co stanowi wadę uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności.
W orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa) decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to gospodarcze lub społeczne skutki, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (zob. np. wyroki NSA: z 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04, z 26 lutego 2010 r. II OSK 442/09, z 5 grudnia 2012 r. II OSK 1405/11, z 23 sierpnia 2013 r. II OSK 809/12 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Zgodnie z art. 155 Kpa, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Przepis ten przewiduje nadzwyczajny tryb weryfikacji ostatecznych decyzji,
w następstwie którego organ może uchylić lub zmienić decyzję. Uczynić to może
w razie, gdy łącznie spełnione zostaną poniższe warunki: weryfikowana decyzja jest ostateczna, na jej mocy strona nabyła prawo, strona wyraziła zgodę na uchylenie lub zmianę takiej decyzji, takiemu rozstrzygnięciu nie sprzeciwiają przepisy szczególne
i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że po przeprowadzeniu postępowania w tym trybie i zbadaniu przesłanek do jego zastosowania organ może wydać decyzję uchylającą decyzję ostateczną lub decyzję zmieniającą decyzję ostateczną.
W przypadku stwierdzenia, że nie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 155 Kpa organ wydaje natomiast decyzję o odmowie uchylenia (zmiany) decyzji ostatecznej. Nie jest również wykluczone podjęcie decyzji procesowej - umarzającej postępowanie - gdy stało się ono bezprzedmiotowe lub zażądała tego strona cofając wniosek o procedowanie w omawianym trybie.
Nie ulega natomiast wątpliwości, że działając w trybie art. 155 Kpa organ nie może zastosować osobliwej hybrydy, łączącej uchylenie decyzji ostatecznej
w połączeniu z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia, nazywając to
w dodatku zmianą decyzji. Takie rozstrzygnięcie stoi w oczywistej sprzeczności
z treścią omawianej regulacji.
W wyroku z 15 listopada 1996 r. III SA 1110/95 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w trybie art. 155 Kpa mogą być zmieniane lub uchylane zarówno decyzje wadliwe, jak i decyzje nie dotknięte żadnymi wadami, wyłącznie jeżeli ich wzruszenie jest podyktowane względami interesu społecznego lub słusznym interesem strony. Taka konstrukcja analizowanego przepisu powoduje, że nie można w nim upatrywać środka zmierzającego do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, niejako "w kolejnej instancji" (LEX nr 27376). Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 Kpa nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem. Postępowanie to jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, a jego celem jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej określone w art. 155 Kpa i czy ewentualnemu uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne (wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r. I OSK 586/06, LEX nr 320845).
Orzekający w tej sprawie Sąd zauważa, że podjęte w dniu [...] września 2009 r. rozstrzygnięcie stworzyło w istocie kolejną instancję odwoławczą, podczas gdy odmówiono już ostatecznie i prawomocnie stwierdzenia u Skarżącej choroby zawodowej (sprawa została rozpatrzona przez dwie instancje administracyjne, jak też dwie instancje sądowe). Uchylenie decyzji ostatecznej i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia w trybie art. 155 w zw. z art. 138 § 2 Kpa otworzyło przed organami możliwość ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej stanowi zaś odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych, dlatego też powinna być wykładana ściśle
w związku z regulacją zawartą w art. 155 Kpa, która nie pozwala na takie działanie.
Sąd pragnie również zwrócić uwagę na kolejny element świadczący
o wadliwości wskazanej decyzji wydanej w trybie art. 155 Kpa.
NSA w wyroku z 17 czerwca 2005 r. OSK 1968/04 wskazał, że art. 155 Kpa różni się od weryfikacji w trybie stwierdzenia nieważności tym, że otwiera możliwość weryfikacji decyzji podjętych z niekwalifikowanym naruszeniem prawa, a zatem podjętych w wyniku wadliwej wykładni normy prawa materialnego lub decyzji podjętych w ramach normy prawa materialnego - norm uznaniowych, które pozostawiają swobodę działania organowi administracji w zakresie określenia konsekwencji stanu faktycznego sprawy a więc pozostawiają uznaniu organu wybór treści rozstrzygnięcia, co otwiera możliwość wartościowania treści tego rozstrzygnięcia (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Podobny pogląd wyrażony został w wyroku z 24 maja 2005 r. OSK 1792/04, gdzie NSA stwierdził, że uchylenie lub zmiana decyzji w powołaniu się na treść
art. 155 Kpa może zajść jedynie wtedy, gdy ustawodawca w przepisie materialnoprawnym przewidzi pewien "luz decyzyjny". Tylko w obszarze tego "luzu decyzyjnego" wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony może doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji (LEX nr 1089897).
Zapatrywanie, że tryb z art. 155 Kpa znajduje zastosowanie wyłącznie
w odniesieniu do decyzji opartych o uznanie administracyjne, a jego zastosowanie
w stosunku do decyzji związanych jest niedopuszczalne, wyrażone zostało także
w wyrokach NSA: z 24 kwietnia 2012 r. II OSK 188/11, LEX nr 1251871, z 25 lutego 2011 r. I OSK 607/10, LEX nr 784233 z 2 lutego 2012 r. I OSK 780/11, LEX
nr 1125351, z 21 sierpnia 2013 r. I OSK 1681/12, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W rozpatrywanym przypadku postępowanie administracyjne toczyło się
w sprawie stwierdzenia, czy schorzenia Skarżącej mają cechy choroby zawodowej. Organy inspekcji sanitarnej uprawnione do orzekania w tym przedmiocie, wydają decyzje na podstawie orzeczenia lekarskiego, którego treścią są związane, w tym sensie, że nie posiadają upoważnienia do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Decyzja taka
ma zatem cechy decyzji związanej, a to czyni niedopuszczalnym jej weryfikację
w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 155 Kpa.
Ponad to, co dotychczas zostało stwierdzone, Sąd dostrzega jeszcze jedno uchybienie organu przy zastosowaniu trybu z art. 155 Kpa. Jak już wyżej zauważono, jednym z warunków weryfikacji decyzji ostatecznej w tym trybie jest okoliczność, że decyzją taką strona nabyła prawo.
Pojęcie nabycia prawa z decyzji ostatecznej rozumiane jest szeroko.
Prawa nabyte z decyzji utożsamiane są z każdą korzyścią, jaką strona osiąga pod względem prawnym z załatwienia jej sprawy decyzją ostateczną. Korzyści te powstają z sferze prawa materialnego, dopuszczając określone działanie, zaniechanie, nieczynienie, tworząc podstawę do domagania się określonych zachowań lub świadczeń od innych podmiotów. Jako korzyści traktuje się również określenie obowiązków jednostki co do ich rodzaju, charakteru i wielkości
(zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 155, System Informacji Prawnej Legalis 2012). Pogląd, że strona nabywa prawa także z decyzji zobowiązującej jest utrwalony również orzecznictwie sądowym. Już w wyroku z 27 stycznia 1932 r., L. rej. 7168/29 Najwyższy Trybunał Administracyjny stwierdził, że "przez prawa nabyte w rozumieniu art. 99 Post. Adm. rozumieć należy wszelkiego rodzaju prawa, a więc także prawa, które powstają przez prawomocne orzeczenie właściwej władzy, że na danej osobie nie ciąży sporny obowiązek". W wyroku z 23 marca 2001 r. IV SA 1515/96 NSA stwierdził, że każde rozstrzygnięcie sprawy indywidualnej, które kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabyła prawo". Oznacza to, że także w sytuacji, gdy ostateczna decyzja administracyjna nakłada na stronę obowiązek - ma ona znamiona prawne decyzji, z której strona "nabyła prawo", bowiem decyzja ta kształtuje sytuację prawną strony przez określenie, czy i jakie obowiązki i w jakim zakresie na niej ciążą (LEX nr 53442).
Tak szerokie rozumienie pojęcia nabycia prawa z decyzji ostatecznej nie oznacza jednak, że w jego zasięgu mieścić się będą decyzje odmawiające przyznania określonych praw. Decyzja odmowna nie zmienia sytuacji prawnej jej adresata, a tym samym strona nie nabywa z niej żadnego prawa.
Przenosząc to na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd zauważa, że przedmiotem weryfikacji w trybie art. 155 Kpa była ostateczna decyzja o braku podstaw do stwierdzenia zawodowej. Nie można podzielić poglądu, że decyzją taką strona nabyła prawo. W istocie bowiem odmówiono Skarżącej podjęcia rozstrzygnięcia zgodnego z jej wnioskiem, w którym ubiegała się o stwierdzenie zawodowej przyczyny określonej choroby. Weryfikowana w ten sposób decyzja nie ukształtowała sytuacji prawnej Skarżącej i nie może być utożsamiana z przyznaniem jej jakiejś korzyści, czy też nałożeniem jakiegokolwiek obowiązku. Tym samym również i z tego powodu organ nie mógł zastosować trybu z art. 155 Kpa.
Wskazane powyżej wady decyzji z [...] września 2009 r. nr [...] Sąd dostrzegł rozpatrując skargę na decyzje organów inspekcji sanitarnych z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] i [...], odmawiające stwierdzenia u Skarżącej choroby zawodowej astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa. Zdaniem Sądu, wydanie tej decyzji z rażącym naruszeniem art. 155 Kpa uzasadniało stwierdzenie, że wymieniona decyzja obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 1 pkt 2 K.p.a. Doprowadziło to w konsekwencji do tego, że kolejne decyzje, będące jej następstwem, obarczone zostały wadą, uzasadniającą stwierdzenie ich nieważności – 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Nie do pogodzenia z obowiązującymi standardami prawa byłoby pozostawienie w obrocie prawnym rozstrzygnięć obciążonych pierwotną wadą tkwiącą w rażąco sprzecznym z prawem wdrożeniu w tym postępowaniu nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji ostatecznej. Charakter stwierdzonego naruszenia prawa uprawnia Sąd do skorzystania z najdalej idącego instrumentu kontroli decyzji administracyjnej - tj. stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w wyroku.
Przy czym, przedmiotem wyrokowania nie zostały objęte decyzje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z 7 września 2012 r. nr [...], [...] i [...], odmawiające stwierdzenia u Skarżącej chorób zawodowych: zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym, alergicznego zapalenia spojówek i alergicznego kontaktowego zapalenia skóry - albowiem Skarżąca nie skorzystała z prawa złożenia odwołania w toku postępowania administracyjnego i stały się one ostateczne. Zastosowanie środków przewidzianych w art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, nie upoważnia Sądu do dodatkowej kontroli wszystkich aktów związanych z rozpatrywaną sprawą, które z woli strony nie były kontrolowane w stosownym czasie i w stosownej formie w postępowaniu administracyjnym i sądowym. Wymienione trzy decyzje wymknęły się zatem spod kontroli sądowej, gdyż wykroczyłoby to poza przedmiot sprawy sądowo-administracyjnej, którą była odmowa stwierdzenia chorób zawodowych astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O niewykonalności wymienionych w wyroku decyzji Sąd orzekł w oparciu o art. 152 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło