II SA/Bk 450/15

WyrokWSA w Białymstoku2016-06-09

Skład orzekający: Marek Leszczyński, Małgorzata Roleder, Anna Sobolewska-Nazarczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo umorzyły postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia samowoli budowlanej, uznając, że inwestycja (budynek inwentarski, zbiornik na ścieki, przyłącze wodociągowe) powstała legalnie na podstawie ostatecznych decyzji o pozwoleniu na budowę i pozwoleniu na użytkowanie, a kwestia zbiornika na paszę została wyłączona do odrębnego postępowania?
Ratio decidendi
Organy nadzoru budowlanego prawidłowo umorzyły postępowanie administracyjne na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., ponieważ inwestycja w zakresie budynku inwentarskiego i zbiornika na ścieki socjalno-bytowe powstała na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i uzyskała pozwolenie na użytkowanie. Przyłącze wodociągowe również zostało wykonane legalnie. Kwestia zbiornika na paszę została wyłączona do odrębnego postępowania. Prawo budowlane nie przewiduje wydawania decyzji stwierdzającej samowolę budowlaną, gdy inwestycja jest legalna, a postępowanie staje się bezprzedmiotowe.
Stan faktyczny
Skarżąca J. W. wniosła o stwierdzenie samowoli budowlanej w zakresie budowy budynku inwentarskiego, zbiornika na ścieki, zbiornika na paszę i przyłącza wodociągowego. Organy nadzoru budowlanego kolejno umarzały postępowanie, uznając, że obora, zbiornik na ścieki i przyłącze wodociągowe powstały legalnie na podstawie ostatecznych decyzji o pozwoleniu na budowę i użytkowanie. Kwestia zbiornika na paszę została wyłączona do odrębnego postępowania. Skarżąca kwestionowała legalność pozwoleń i wykonania prac, zarzucając organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów o bezprzedmiotowości postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia, że przedsięwzięcie inwestycyjne polegające na budowie budynku inwentarskiego, zbiornika na ścieki socjalno-bytowe, zbiornika na paszę i przyłącza wodociągowego, powstało w warunkach samowoli budowlanej oddala skargę P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB w B.) decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. (dalej: PINB w H.) z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia, że przedsięwzięcie inwestycyjne polegające na budowie budynku inwentarskiego – obory na 200 DPJ, dwukomorowego szczelnego zbiornika na ścieki socjalno – bytowe o pojemności 5 m3, zbiornika na paszę, przyłącza wodociągowego na działce Nr [...], położonej we wsi I. gm. N., przez A. H., powstało w warunkach samowoli budowlanej. Decyzja PWINB w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Wnioskiem z dnia 4 sierpnia 2007 r. J. W., E. H. i J. G. wnieśli o wszczęcie postępowania administracyjnego i stwierdzenie, że przedsięwzięcie inwestycyjne A. H., polegające na budowie budynku inwentarskiego - obory na 200 DJP, dwukomorowego szczelnego zbiornika na ścieki socjalno - bytowe o pojemności 5 m3, zbiornika na paszę i przyłącza wodociągowego na działce nr [...] w I., powstało w warunkach samowoli budowlanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, prawomocnym wyrokiem z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt II SAB/Bk 30/11, zobowiązał PINB w H. do załatwienia sprawy z przedmiotowego wniosku. W uzasadnieniu przywołanego wyroku Sąd stwierdził, iż wniosek ten wszczynał postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia, że przedsięwzięcie inwestycyjne A. H. powstało w warunkach samowoli budowlanej. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], PINB w H. umorzył postępowanie administracyjne w w/w sprawie jako bezprzedmiotowe. Decyzja ta stała się ostateczna. W związku z wnioskiem J. W. z dnia [...] grudnia 2012 r., PWINB w B. wydał w trybie nadzoru decyzję z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], którą stwierdził nieważność decyzji ostatecznej PINB w H. z dnia [...] lipca 2012 r. w części umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie zbiornika na paszę, a w pozostałej części odmówił stwierdzenia nieważności przywołanej decyzji ostatecznej. Działający w trybie odwoławczym Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB), decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], uchylił decyzję PWINB w B. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], w części odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji PINB w H. Podstawą uchylenia było stwierdzenie, że badana decyzja PINB w H. została wydana po rozpatrzeniu wniosku osób, których przymiot strony nie został prawidłowo ustalony. Wykonując prawomocny wyrok WSA w Białymstoku z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt II SAB/Bk 30/11, oraz stosując się do w/w decyzji GINB wydanej w trybie nadzoru, PINB w H. wydał decyzję z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], którą umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia, że przedsięwzięcie inwestycyjne A.H. polegające na budowie budynku inwentarskiego - obory na 200 DJP, dwukomorowego szczelnego zbiornika na ścieki socjalno - bytowe o pojemności 5 m3, zbiornika na paszę, przyłącza wodociągowego na działce nr 25 w I., powstało w warunkach samowoli budowlanej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. W. PWINB w B. decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr[...] , utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB w H. z dnia [...] lipca 2013 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej wyeliminowanie z obiegu prawnego. Podzielił też stanowisko PINB w H., że przedmiotowa sprawa winna być umorzona z uwagi na jej bezprzedmiotowość w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. W jego ocenie obora na 200 DJP oraz zbiornik na ścieki socjalno - bytowe o pojemności 5 m3 powstały na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 2004 r., nr[...], znak: [...], którą Starosta H. zatwierdził projekt budowlany i udzielił A. H. pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego murowanego (wolnostanowiskowej bezściółkowej obory z boksami legowiskowymi dla krów mlecznych o obsadzie 200 DJP) (kategoria obiektu II), zamkniętego szczelnego zbiornika na płynne odchody zwierzęce o poj. 1211 m3, dwukomorowego szczelnego zbiornika na ścieki socjalno - bytowe o pój. 5 m3 na działce o nr geod. [...], położonej we wsi I. gm. N. Przedmiotowy budynek inwentarski na 200 DJP wraz ze zbiornikiem na ścieki socjalno - bytowe o pój. 5 m3 został objęty wnioskiem z dnia 26 czerwca 2006 r. inwestora A. H. o udzielenie pozwolenia na użytkowanie. Decyzją ostateczną z dnia [...] czerwca 2006 r., nr[...], PINB w H. udzielił A. H. pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku inwentarskiego. Użytkowanie uzależniono od wykonania elewacji z dociepleniem, w terminie do dnia 31 października 2006 r. oraz zamkniętego szczelnego zbiornika na płynne odchody zwierzęce o pój. 1211 m3, w terminie do dnia 31 października 2007 r. Obie w/w decyzje były czasowo eliminowane z obiegu prawnego, w chwili obecnej istnieją jednak w obiegu prawnym. Zatem zarówno budynek inwentarski, jak i zbiornik na ścieki socjalno - bytowe nie stanowią samowoli budowlanej, gdyż powstały i istnieją legalnie. Dalej organ wyjaśnił, że w kwestii przyłącza wodociągowego do przedmiotowej inwestycji, jako jeden z załączników formalno - prawnych do projektu budowlanego, zostały wskazane "Warunki podłączenia do sieci wodociągowej znak 1/20/OT/W/04". Wprawdzie w projekcie budowlanym, w części projektu zagospodarowania terenu, jest zapis "przyłącze wodociągowe według odrębnego opracowania", jednakże zostało ono wykonane w dniu 9 maja 2006 r. przez Gospodarstwo Pomocnicze przy Wojewódzkim Zarządzie Melioracji i Urządzeń Wodnych Eksploatacja Wodociągów Jednostka Specjalistyczna w B. P., co wynika z dokumentów związanych z uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie. Realizacja przedmiotowego przyłącza nastąpiła na podstawie art. 29a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, który wszedł w życie w dniu 26 września 2005 r., w uzgodnieniu z gestorem sieci. Zatem również przyłącze wodociągowe nie powstało w warunkach samowoli budowlanej i w tej części postępowanie administracyjne także winno zostać umorzone z uwagi na bezprzedmiotowość wniosku z dnia 4 sierpnia 2007 r. Dalej organ wyjaśnił, że objęty przedmiotowym wnioskiem zbiornik na paszę został określony w pozwoleniu na budowę jako "projektowany silos na paszę" z odręcznym dopiskiem "sypkie do 30 m3 wg odrębnego opracowania", które nie zostało dołączone do dokumentacji związanej z pozwoleniem na budowę. Zbiornik nie był uwidoczniony w posiadanych dokumentach związanych z pozwoleniem na użytkowanie. Na fakty te zwrócił uwagę PWINB w B. w częściowo uchylonej decyzji z dnia [...] lutego 2013 r., nr[...]. Po wydaniu przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr[...], sprawa zbiornika na paszę została wyłączona do odrębnego postępowania, w którym katalog stron został ustalony w oparciu o wytyczne zawarte w przywołanej decyzji ostatecznej. W postępowaniu tym stwierdzono realizację przedmiotowego zbiornika bez wymaganych dokumentów, a PINB w H. podjął w tej kwestii czynności ustawowe. W ocenie organu, wykonywanie robót budowlanych bez wymaganego przepisami prawa pozwolenia na budowę lub zgłoszenia stanowi dla organów nadzoru budowlanego podstawę do zajęcia się tymi robotami, także poprzez wydanie rozstrzygnięć merytorycznych. Natomiast jeżeli roboty budowlane były wykonywane zgodnie z prawem lub w wyniku tych robót powstała inwestycja istnieje legalnie, postępowanie administracyjne przed organami nadzoru budowlanego nie jest wszczynane lub kontynuowane. Przepisy ustawy Prawo budowlane nie przewidują, aby organy nadzoru budowlanego wydawały rozstrzygnięcie stwierdzające dokonanie przez inwestora samowoli budowlanej. Zatem także i z tego powodu sprawa z wniosku z dnia [...] sierpnia 2007 r. J.W., E. H. i J. G. winna być umorzona. Wnioskodawcy domagają się bowiem wydania rozstrzygnięcia merytorycznego o treści nieprzewidzianej przez przepisy prawa. Skargę na decyzję PWINB w B. z dnia [...] września 2013 r. złożyła J. W., w której wniosła o: 1) stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2013 r. wobec rażącego naruszenia prawa – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a; 2) zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpoznania w trybie nadzwyczajnym wniosku z [...] października 2013 r. przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego; 3) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że PWINB w B. działając jako organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, a tym samym naruszył rażąco zasady ogólne postępowania administracyjnego – art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 k.p.a., gdyż nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, przede wszystkim w zakresie stanu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia 15 maja 2014 r. skarżąca podniosła, że obowiązkiem organu, po otrzymaniu wyroku WSA w Białymstoku z dnia 8 listopada 2011 r. w sprawie II SAB/Bk 30/11, było wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie poprzez wystosowanie zawiadomienia o wszczęciu postępowania do wszystkich stron, czego organ jednak nie zrobił. Natomiast decyzja GINB z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], została zaskarżona do WSA w Warszawie i będzie przedmiotem rozpoznania w sprawie VII SA/Wa 727/14. Postanowieniem z dnia 22 maja 2014 r. WSA w Białymstoku zawiesił postępowanie w sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie VII SA/Wa 727/14. W dniu 13 marca 2015 r. WSA w Warszawie wydał wyrok w sprawie VII SA/Wa 727/14, w którym oddalił skargę J. W. W dniu 24 czerwca 2015 r. WSA w Białymstoku podjął postępowanie w sprawie niniejszej. W piśmie procesowym z dnia 3 sierpnia 2015 r. skarżąca wskazała, że organ I instancji nie zgromadził żadnych dowodów do oceny legalności spornej inwestycji, mimo iż posiadał taki obowiązek. Wobec powyższego skarżąca szczegółowo opisała przebieg realizacji spornego obiektu. W jej ocenie dołączone dokumenty świadczą o zaniechaniu wykonywania przez organy ich obowiązków. W kolejnych punktach pisma skarżąca opisała jak przebiegało rozpoczęcie prac budowalnych przez inwestora i wstrzymanie wykonania pozwolenia na budowę, W kolejnym piśmie procesowym z dnia 29 marca 2016 r. skarżąca wskazała, że wyrok WSA w Warszawie w sprawie II SA/Wa 727/14 jest nieprawomocny, a ponadto toczą się w tym sądzie sprawy o sygnaturach VII SA/Wa 1814/14, VII SA/Wa 1815/14, VII SA/Wa 1816/14, VII SA/Wa 2257/14, VII SA/Wa 2258/14 i VII SA/Wa 2259/14, zaś rozstrzygnięcia w tych sprawach będą miały znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej. W piśmie procesowym z dnia 7 kwietnia 2016 r. skarżąca podniosła, że do jej pisma z dnia 15 maja 2014 r. dołączonych zostało 45 załączników, które zostały organowi doręczone, jednakże organ się do nich nie odniósł. Ponadto w jej ocenie, samo posiadanie przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę nie upoważniało go do rozpoczęcia budowy, gdyż samo przedwczesne wejście na grunt i wyrąb lasu bez pozwolenia na wyrąb, było rażącym naruszeniem prawa. Nadto organ odwoławczy nie wziął pod uwagę, że w obrocie prawnym istnieje postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę. Oba organy naruszyły także art. 84 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 84a ust. 1 pkt 1 i art. 84 a ust. 2 Prawa budowlanego, a także § 271 ust. 8 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690). Organ I instancji naruszył obowiązek wynikający z tych przepisów i nie wstrzymał robót budowlanych, chociaż były do tego podstawy. Poprzestał on tylko na kontroli formalnej zgodności tych robót z pozwoleniem na budowę. Dalej skarżąca wskazała, że organ II instancji naruszył art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., at. 8 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Nie zbadał on także prawidłowości pozwolenia na budowę i pominął fakt, że organ I instancji nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku w postaci wstrzymania w odpowiednim czasie robót budowlanych. W ocenie skarżącej, organ I instancji nie zebrał w sprawie całego materiału dowodowego, co wynika wprost ze skargi (pkt 14), zaś organ II instancji fakt ten ukrył, chociaż obowiązek taki wynika z art. 133 k.p.a. i wobec powyższego organ odwoławczy rozstrzygał na niepełnym materiale dowodowym i zaskarżona decyzja nie ma oparcia w materiale dowodowym przekazanym WSA w Białymstoku wraz ze skargą. Organ ten nie mógł zatem zastosować art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Ponadto organowi temu znany jest z urzędu fakt, że decyzja o pozwoleniu na budowę jest nieważna z mocy prawa. Zdaniem skarżącej, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do jej istoty. Na dzień 18 września 2013 r. w obrocie prawym figurował wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r. w sprawie II OSK 208/06 wskazujący na wady prawne decyzji o pozwoleniu na budowę i prawomocne postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 18 września 2008 r. w sprawie II SAB/Bk 37/08, potwierdzające przymiot strony skarżącej w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę. Dalej skarżąca wskazała, że toczy się postępowanie przed Wojewodą P. w przedmiocie legalności przedmiotowego pozwolenia na budowę i rozstrzygnięcie w tamtej sprawie będzie miało wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej. Wobec powyższego skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie niniejszej do czasu zakończenia postępowania we wskazanej sprawie. WSA w Białymstoku postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2016 r. odmówił zawieszenia postępowania sądowego. W piśmie z dnia 27 maja 2016 r. skarżąca wniosła o odroczenie rozprawy do czasu rozpoznania sprawy II SO/Bk 9/16 w przedmiocie wymierzenia grzywny organowi z tytułu niewykonania obowiązku przekazania akt administracyjnych sprawy dla WSA w Białymstoku do sprawy głównej oznaczonej sygn. II SA/Bk 450/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona decyzja PWINB w B. z dnia [...] września 2013 r., nr [...], która utrzymała w mocy decyzję PINB w H. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia, że przedsięwzięcie inwestycyjne polegające na budowie budynku inwentarskiego – obory na 200 DPJ, dwukomorowego szczelnego zbiornika na ścieki socjalno – bytowe o pojemności 5 m3, zbiornika na paszę i przyłącza wodociągowego na działce Nr [...], położonej we wsi I. gm. N., przez A. H., powstało w warunkach samowoli budowlanej. Podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowił art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Instytucję umorzenia postępowania wiąże się w piśmiennictwie z powstaniem trwałej i nieusuwalnej przeszkody w kontynuacji postępowania (A. Wiktorowska, Postępowanie administracyjne, 1996, s. 160), zastojem trwałym i ostatecznym postępowania (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1996, s. 459). Przepis art. 105 k.p.a. kładzie jednak akcent nie na przeszkodę w prowadzeniu postępowania, lecz na bezprzedmiotowość, czyli brak przedmiotu postępowania administracyjnego. Poglądy na istotę umorzenia postępowania administracyjnego są zatem uwarunkowane przez stanowisko wobec samego przedmiotu postępowania administracyjnego. W piśmiennictwie na ogół przyjmuje się, że przedmiotem ogólnego postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Prowadzi to do wniosku, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji, albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym wypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy więc do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 k.p.a.) mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (M. Jaśkowska, A. Wróbel Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz.U.00.98.1071, opubl.: LEX/el., 2014). W stanie faktycznym niniejszej sprawy oba organy stanęły na stanowisku, że inwestycja składająca się z obory na 200 DJP i dwukomorowego szczelnego zbiornika na ścieki socjalno – bytowe o poj. 5 m3 zostały wykonane na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę Starosty H. z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...]. Ponadto funkcjonującą w obrocie prawnym ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., znak: [...], udzielono pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej obory i dwukomorowego szczelnego zbiornika na ścieki socjalno – bytowe o poj. 5 m3. Dalej organy wskazały, że przyłącze wodociągowe zostało wykonane przez zarządcę wodociągu w I. w oparciu o warunki techniczne ustalone na etapie udzielenia pozwolenia na budowę, co jest zgodne z art. 29a Prawa budowlanego. Wobec powyższego obora na 200 DJP, dwukomorowy szczelny zbiornik na ścieki socjalno – bytowa o poj. 5 m3 oraz przyłącze wodociągowe, nie stanowią samowoli budowlanej. W kwestii zaś budowy zbiornika na paszę przeprowadzono z urzędu postępowanie, w którym, w odrębnym postępowaniu, stwierdzono jego budowę bez wymaganego pozwolenia. Powyższe, w ocenie organów dawało podstawę do umorzenia postępowania w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dawałoby podstawę do wznowienia postępowania. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zastosowały prawidłową podstawę prawną, a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcia zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Jak trafnie wskazano w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 823/14, na gruncie Prawa budowlanego postępowanie, co do zasady, staje się bezprzedmiotowe, jeżeli organy nadzoru budowlanego prowadzące postępowanie nie znajdują podstaw do wydania nakazów lub zakazów. Aby organy mogły zasadnie wydać rozstrzygnięcie umarzające prowadzone dotychczas postępowanie administracyjne, to obowiązane są kierować się zasadami procedury administracyjnej, w tym zwłaszcza wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organ administracji publicznej zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W ocenie Sądu, niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 12, art. 24 , art. 28, art. 35 § 3, art. 36, art. 77 § 1, art. 80, art. 105 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Wskazane przepisy nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a ponadto elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, organy nie dopuściły się takiego naruszenia. Kierowany w stosunku do PWINB w B. zarzut dotyczący braku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie stanu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę dotyczącej przedmiotowej inwestycji, jest niezasadny. Organ ten trafnie przyjął, że przedmiotowa inwestycja w zakresie obory i zbiornika na ścieki socjalno-bytowe o poj 5 m3 została wykonana na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę Starosty H. z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...]. Wprawdzie Wojewoda P. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005 r. wstrzymał wykonanie tej decyzji, jednakże GINB w W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r. uchylił to postanowienie. Ponadto, w związku z czasowym wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] marca 2004 r. o warunkach zabudowy, postanowieniem z dnia 1 czerwca 2006 r. Starosta H. wstrzymał również wykonanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ ten, po wznowieniu postępowania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. uchylił nawet decyzję własną z dnia [...] listopada 2004 r. o pozwoleniu na budowę i umorzył postępowanie w tym przedmiocie. Decyzja ta stała się ostateczna i do czasu stwierdzenia jej nieważności decyzją Wojewody z dnia [...] lipca 2008 r. pozwolenie na budowę spornej obory z dnia [...] listopada 2004 r. nie funkcjonowało w obrocie prawnym (por. uzasadnienie prawomocnego wyroku WSA w Białymstoku z dnia 29 września 2009 r., sygn. akt II SAB/Bk 52/08). Zauważenia jednak wymaga, że działo się to wszystko już po wydaniu w dniu 30 czerwca 2006 r. przez PINB w H. decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego obiektu (budynku inwentarskiego na 200 DJP wraz ze zbiornikiem na ścieki socjalno-bytowe o poj. 5 m3). Z decyzji tej wynikało, że do wykonania pozostało tylko wykonanie elewacji z dociepleniem w terminie do dnia 31 października 2006 r. oraz zamkniętego szczelnego zbiornika na płynne odchody zwierzęce o pojemności 1211 m3 w terminie do 31 października 2007 r. Prace te w zakresie docieplenia zostały następnie przez inwestora wykonane, zaś budowa zbiornika na gnojowicę nie została rozpoczęta – patrz: decyzja PINB w H. z dnia [...] kwietnia 2007 r. odmawiająca wstrzymania prowadzenia robót budowlanych budynku inwentarskiego – obory, zlokalizowanego na działce nr geod. [...], położonej w I. gm. N.– k. 233 akt sądowych. Od razu zauważenia jednak wymaga, że budowa zamkniętego szczelnego zbiornika na płynne odchody zwierzęce o poj. 1211 m3 nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Jak z powyższego zatem widać, budynek inwentarski na 200 DJP wraz ze zbiornikiem na ścieki socjalno-bytowe o poj. 5 m3, wykonane zostały przez inwestora na podstawie funkcjonującej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2004 o pozwoleniu na budowę. Również w dacie orzekania przez organy w niniejszej sprawie, decyzja ta pozostawała w obrocie prawnym. Kodeks postępowania administracyjnego, wbrew stanowisku skarżącej, nie zna pojęcia nieważności decyzji z mocy prawa. Przewidziana w art. 16 § 1 k.p.a. trwałość ostatecznych decyzji administracyjnych oznacza, że pozostają one w obrocie prawnym do momentu ich wyeliminowania na podstawie jednego ze sposobów wskazanych w tym przepisie. W tym miejscu ponownego podkreślenia wymaga, że zgodność z prawem wykonanych obiektów w postaci budynku inwentarskiego i zbiornika na ścieki socjalno-bytowe o poj. 5 m3 była już przedmiotem kontroli organu powiatowego, który po wniosku inwestora z dnia 26 czerwca 2006 r., przeprowadził w dniu 28 czerwca 2006 r. kontrolę obowiązkową zakończonej budowy, a następnie wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r., znak: [...], w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie, w uzasadnieniu której wskazał, że obiekt budowlany wykonano zgodnie z projektem zagospodarowania działki i projektem architektoniczno-budowlanym. Powyższe wynika także z cytowanej już decyzji PINB w H. z dnia [...] kwietnia 2007 r., że w trakcie kontroli przedmiotowego budynku inwentarskiego nie stwierdzono przypadków określonych w art. 50 Prawa budowlanego mogących stanowić podstawę wstrzymania z urzędu prowadzenia robót budowlanych. Sąd podziela także stanowisko organów, że skoro z protokołu odbioru końcowego i przekazania do użytku przyłącza wodociągowego z dnia 9 maja 2006 r. wynika m.in., że roboty zostały wykonane zgodnie ze zleceniem i warunkami technicznymi, to zachodziła podstawa do umorzenia postępowania także w zakresie badania zgodności z prawem wykonania tego urządzenia. Organy, w ocenie Sądu, prawidłowo również rozstrzygnęły przedmiotowe postępowanie w zakresie badania legalności budowy zbiornika na paszę. Skoro postępowanie w tym zakresie zostało wyłączone z niniejszej sprawy i jest przedmiotem odrębnego postępowania, to w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., zachodziła podstawa do umorzenia postępowania w tym zakresie. W tym miejscu wskazania także wymaga, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PWINB w B. z dnia [...] września 2013 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję PINB w H. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia, że budowa budynku inwentarskiego - obory na 200 DJP, dwukomorowego szczelnego zbiornika na ścieki socjalno-bytowe (poj. 5 m3), zbiornika na paszę, przyłącza wodociągowego na działce nr [...], we wsi I., gm. N., przez A. H. powstała w warunkach samowoli budowlanej. Decyzja GINB z dnia [...] lutego 2014 r. została następnie zaskarżona do WSA w Warszawie, a Sąd ten w wyroku z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie VII SA/Wa 727/14, skargę oddalił, zaś w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że słusznie w konsekwencji wyjaśnił Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, że w kontrolowanej sprawie nie doszło do kwalifikowanego naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. W ocenie niniejszego składu orzekającego wyjaśnić należy, że wprawdzie wyrok w sprawie VII SA/Wa 727/14, w dacie orzekania w niniejszej sprawie, nie był prawomocny i nie korzystał z powagi rzeczy osądzonej (art. 171 p.p.s.a.) oraz nie wiązał Sądu w niniejszej sprawie (art. 170 p.p.s.a.), ale argumenty w nim podniesione potwierdzają stanowisko niniejszego Sądu, że brak jest podstaw do twierdzenia, że przedmiotowa inwestycja została wybudowana nielegalnie, tzn. bez ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, lub w zakresie niezgodnym z tym pozwoleniem. W związku z powyższym, skoro nie było potrzeby nakazywania inwestorowi żadnych czynności w związku z brakiem wątpliwości co do poprawności wykonanych prac pod względem technicznym, prowadzone postępowanie należało umorzyć (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2083/10). Kierując się poglądem wyrażonym przez WSA w Opolu w wyroku z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 204/14, Sąd w składzie niniejszym podziela również stanowisko obu organów, że na gruncie Prawa budowlanego brak jest podstaw do wydania decyzji, w której osnowie organ orzekałby o legalności bądź samowolności robót. Jeśli zatem w trakcie postępowania organ stwierdzi, że prace są wykonywane na podstawie aktualnego pozwolenia lub zgłoszenia, bądź na ich wykonanie nie jest wymagane pozwolenie ani zgłoszenie, wówczas nie wydaje w tej mierze decyzji orzekającej o legalności obiektu lecz decyzję o umorzeniu postępowania prowadzonego w przedmiocie ewentualnej samowoli, jako bezprzedmiotowego, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Sąd w pełni aprobuje również stanowisko Sądu wyrażone w wyroku w sprawie VII SA/Wa 727/14, że brak jest podstaw do zawieszania postępowania do czasu zakończenia postępowań toczących się przed Wojewodą P. w związku z wyrokami WSA w Warszawie z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 239/14 (dot. odmowy wszczęcia postepowania m.in. z wniosku skarżącej w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia 18 listopada 2004 r.) oraz z dnia 29 listopada 2013r., sygn. akt VII SA/Wa 2144/13 (dot. umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. odmawiającej uchylenia we wznowionym z urzędu postępowaniu ww. decyzji z dnia [...] listopada 2004 r.). Zdaniem Sądu, niezasadny jest także zarzut skarżącej odnośnie braku przyznania jej statusu strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Status ten został jej bowiem przyznany, czego najlepszym dowodem jest fakt, że organ I instancji przeprowadził postępowanie z jej wniosku, następnie organ II instancji rozpoznał jej odwołanie od decyzji organu I instancji, zaś Sąd rozpoznał jej skargę od decyzji organu II instancji. Niezasadny jest zarzut skargi, iż brak było podstaw do umorzenia postępowania, skoro postępowanie nie zostało wszczęte (zarzut z pkt 12 skargi). Zauważenia bowiem wymaga, że zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W polskim prawie administracyjnym nie istnieje podstawa prawna do wydawania odrębnego orzeczenia w przedmiocie wszczęcia postępowania (por. wyrok NSA w Katowicach z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt I SA/Ka 2038/97). Powyższe oznacza, że przedmiotowe postępowanie administracyjne zostało wszczęte w dniu doręczenia organowi wniosku skarżącej z dnia 4 sierpnia 2007 r. Na trafność decyzji obu organów nie miała wpływu szybkość postępowania administracyjnego. W tym kontekście zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 12 k.p.a. jest całkowicie niezasadny. Sąd nie podziela także zarzutu strony skarżącej, że organy orzekały w sprawie bez posiadania kompletnych akt administracyjnych. Analizując stanowisko skarżącej przedstawione w skardze i kolejnych pismach procesowych stwierdzić należy, że zarzut ten sprowadza się do braku dołączenia do akt administracyjnych decyzji i postanowień organów administracji publicznej oraz wyroków sądów administracyjnych, które zostały przez skarżącą dołączone do niniejszych akt sądowych przy piśmie z dnia 3 sierpnia 2015 r. Na podstawie tych orzeczeń skarżąca próbuje wykazać, że organ architektoniczno – budowlany wydał decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na budowę z dnia 18 listopada 2014 r. z naruszeniem przepisów, co w jej ocenie powodowało, że decyzja ta nie miała nigdy waloru ostateczności i była z mocy art. 156 § 1 k.p.a. nieważna w chwili jej wydania. Ponadto skarżąca w cytowanym piśmie zarzuciła, że wystąpiły nieprawidłowości przy wydaniu przez PINB w H. decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. o oddaniu przedmiotowego obiektu do użytkowania. Skarżąca szczegółowo opisała także szereg toczących się postępowań administracyjnych i sądowych, przedstawiając dostrzeżone w nich, w jej ocenie, nieprawidłowości. Jednym z nich, zdaniem skarżącej, było to, że inspektor PINB w H., będąc podmiotem właściwym do oceny decyzji Starosty H. z dnia [...] listopada 2004 r., przyjął do wiadomości projekt budowlany nie analizując jego braków. Kolejnym zarzutem kierowanym do obu organów jest to, że nie wstrzymały one prowadzenia robót budowlanych budynku obory w odpowiednim czasie. Pośród podniesionych zarzutów skarżąca wskazała i ten, że w przedmiotowej sprawie istotne jest również samowolne odstępstwo w sprawie budowy zbiornika na gnojowicę, gdyż przekroczono projektowaną pojemność 1211 m3 o 25 m3. Zdaniem Sądu, powyższe zarzuty są niezasadne. Przedmiotem niniejszego postępowania nie jest bowiem badanie legalności zbiornika na gnojowicę ani też badanie zgodności z prawem zamierzenia inwestycyjnego (szczegółowo opisanego w sentencji decyzji organu I instancji) inwestora A. H. powstałego na działce nr [...] we wsi I. w zakresie legalności wszystkich wydanych dotychczas przez organy administracji publicznej aktów oraz wszystkich wydanych przez sądy administracyjne wyroków. Przedmiot postępowania został zakreślony wnioskiem skarżącej z dnia 4 sierpnia 2007 r. i w tym przedmiocie organy orzekły. Niezasadne jest stanowisko skarżącej, że w niniejszym postępowaniu organy nadzoru budowlanego miały prawo zakwestionować lub przyjąć za nieważną z mocy prawa decyzję organu architektoniczno – budowlanego o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na budowę z dnia 18 listopada 2004 r. Jak już bowiem wyżej wskazano, kodeks postępowania administracyjnego nie zna konstrukcji nieważności decyzji administracyjnej z mocy prawa, zaś stosowne postępowania dotyczące przedmiotowej decyzji mogły się toczyć i zresztą się toczyły, na co wskazuje sama skarżąca. Na datę orzekania przez organy decyzja ta miała jednak przymiot ostatecznej i pozostawała w obrocie prawnym. Sąd nie podziela także stanowiska skarżącej, że organom do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy niezbędne było zgromadzenie w aktach administracyjnych wszystkich decyzji organów administracji publicznej i wyroków sądów administracyjnych, które zostały przez skarżącą dołączone do akt sądowych przy jej piśmie z dnia 3 sierpnia 2015 r. Wszystkie te decyzje i wyroki znajdują się w posiadaniu stron, a także ma do nich dostęp Sąd orzekający w niniejszej sprawie poprzez Centralną Bazę Orzeczeń I Informacji O Sprawach pod adresem internetowym cbois.nsa.gov.pl. Sąd nie uznaje także za zasadny zarzutu skarżącej odnośnie pominięcia przez organy, że istnieje samowolne odstępstwo w sprawie budowy zbiornika na gnojowicę, gdyż przekroczono projektowaną pojemność 1211 m3 o 25 m3. Obiekt ten, co już wskazywano wyżej, nie jest bowiem przedmiotem niniejszego postepowania. Niezasadny jest także, w ocenie Sądu, zarzut skarżącej dotyczący twierdzenia, że decyzja Starosty h. z dnia [...] listopada 2004 r. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę nie posiada przymiotu decyzji ostatecznej z uwagi na brak rozpatrzenia przez Wojewodę P. odwołania od tej decyzji. Jak wynika bowiem z prawomocnego wyroku WSA w Białymstoku z dnia 21 lutego 2014 r., sygn. akt II SAB/Bk 81/11, postępowanie odwoławcze toczące się przed Wojewodą P. , zainicjowane odwołaniem skarżącej z 27 listopada 2004 r., zostało zakończone 14 czerwca 2007 r., a zatem skarżąca nie może domagać się jego merytorycznego rozpatrzenia. Do czasu wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2007 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, Wojewoda nie ma kompetencji do merytorycznego rozpoznania odwołania Skarżącej, a zatem nie można mu skutecznie zarzucać bezczynności. Jako niezasadny należy również uznać zarzut naruszenia przez organy art. 83 w związku z art. 48 Prawa budowlanego. Przepis art. 48 Prawa budowlanego nakazuje bowiem organowi wydanie decyzji o rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części wykonanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, natomiast w niniejszym stanie faktycznym obora i zbiornik na ścieki socjalno – bytowe zostały wykonane na podstawie decyzji ostatecznej o pozwoleniu na budowę. Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło