II SA/Bk 540/15
WyrokWSA w Białymstoku2015-11-10
Skład orzekający: Anna Sobolewska-Nazarczyk, Marek Leszczyński, Mieczysław Markowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego na zakup żywności osobie prowadzącej gospodarstwo rolne, mimo spełnienia kryterium dochodowego, jest zgodna z prawem, jeśli organ powołuje się na ograniczone środki finansowe i potrzeby innych uprawnionych?Ratio decidendi
Odmowa przyznania zasiłku celowego osobie prowadzącej gospodarstwo rolne, mimo spełnienia kryterium dochodowego, jest zgodna z prawem, jeśli organ administracji prawidłowo ocenił sytuację materialną wnioskodawcy, uwzględnił ograniczone środki finansowe przeznaczone na pomoc społeczną oraz potrzeby innych uprawnionych, a także właściwie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Decyzje w przedmiocie zasiłków celowych mają charakter uznaniowy, a sądowa kontrola ogranicza się do badania legalności i prawidłowości uzasadnienia, nie wkraczając w celowość wydatkowania środków.Stan faktyczny
Skarżący J.G. złożył wniosek o przyznanie jednorazowego zasiłku celowego na zakup żywności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, uznając, że skarżący przekracza kryterium dochodowe, mimo że prowadzi gospodarstwo rolne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, korygując błąd w wyliczeniu dochodu, ale nadal odmawiając przyznania zasiłku ze względu na ograniczone środki finansowe i priorytety pomocy społecznej. Skarżący wniósł skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów prawa i Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), sędzia NSA Mieczysław Markowski, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], odmawiającą przyznania J. G. pomocy społecznej w formie jednorazowego zasiłku celowego na zakup żywności.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
Wnioskiem z dnia 2 czerwca 2015 r. J. G. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z prośbą o przyznanie pomocy na zakup żywności.
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], odmówił przyznania J. G. pomocy społecznej w formie jednorazowego zasiłku celowego na zakup żywności. W uzasadnieniu niniejszej decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 163, dalej: u.p.s.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów sprawienia pogrzebu.
Na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że J. G. od wielu lat zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,05 ha fizycznych, tj. 2,3875 ha przeliczeniowych. Jest on zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności do dnia 31 lipca 2018 r., zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o stopniu niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] lipca 2013 r. Gospodarstwo domowe prowadzi sam, dlatego też w jego przypadku kryterium ustawowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542,00 zł. Wnioskodawca posiada dochód w kwocie 466,88 zł miesięcznie z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego i 200 zł z tytułu zasiłku chorobowego (razem 666,88 zł). Dochód z gospodarstwa rolnego wyliczono zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej: od kwoty 596,88 zł odjęto składkę KRUS w wysokości 130,00 zł miesięcznie, co stanowi kwotę 466,88 zł miesięcznie. Powyższe oznacza, że wnioskodawca nie spełnia kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej i w związku z tym nie spełnia przesłanek do przyznania mu zasiłku celowego. W ocenie organu, nie spełnia on także przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku celowego.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. G.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył uregulowania prawne i wyjaśnił zasady dotyczące omawianej kwestii, a ponadto wskazał, że organ I instancji nieprawidłowo przyjął, że w maju 2015 r. wnioskodawca otrzymał zasiłek chorobowy w kwocie 200 zł. Powyższe oznacza zatem, że spełnia on kryterium dochodowe do otrzymania przedmiotowego świadczenia.
Dalej organ wyjaśnił, że w sprawie należy mieć na uwadze, że skarżący objęty jest pomocą ze strony Ośrodka Pomocy Społecznej w W. W miesiącu czerwcu 2015 r. wnioskodawca otrzymał już zasiłki celowe na żywność w łącznej kwocie 200 zł, natomiast w 2015 r. łącznie otrzymał on już zasiłki celowe w kwocie 1150 zł. Jak wynika z pisma kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej na zasiłki celowe Ośrodek posiada do dyspozycji kwotę 20.000 zł, z której wydał już 4990 dla 12 rodzin, w tym dla J. G. Na terenie Gminy W. jest wiele rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej nie posiadających stałej pracy i stałego źródła utrzymania, dlatego też Ośrodek w pierwszej kolejności zobowiązany jest wspierać rodziny długotrwale bezrobotne, wielodzietne i niepełne. Rodziny te na utrzymaniu mają dzieci w wieku szkolnym, co wiąże się z dużymi wydatkami. Ośrodek musi zabezpieczyć środki na zakup podręczników i przyborów szkolnych na miesiąc lipiec i sierpień. Istnieje także potrzeba zabezpieczenia środków na miesiące wrzesień i październik na zakup opału. Nie jest zatem możliwe, jak by chciał skarżący, by zasiłki z opieki społecznej stały się jego stałym źródłem dochodu. Pomoc społeczna nie ma na celu zaspokajania wszystkich zgłaszanych potrzeb, lecz jej zadaniem jej wspieranie osób i rodzin w ich dążeniach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb tak by umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Takie wsparcie J. G. dotychczas otrzymuje.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł J. G., zarzucając jej naruszenie prawa, w tym przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz przepisów Konstytucji RP.
W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił swoją ciężką sytuację materialną i zdrowotną. W jego ocenie organy nieprawidłowo wyliczyły osiągany przez niego dochód, a ponadto nie uwzględniły, że jest on osobą chorą i niepełnosprawną, która nie może pracować. W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczas wyrażone stanowisko.
W piśmie procesowym z dnia 21 września 2015 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, a ponadto zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., a także art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez uchybienie obowiązkowi wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz obowiązkowi dokonania oceny całości materiału dowodowego, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.
W ocenie pełnomocnika strony skarżącej, organ I instancji do wyliczenia dochodu uwzględnił zasiłek chorobowy w kwocie 200 zł, co spowodowało przekroczenie kwoty kryterium dochodowego, natomiast skarżący w miesiącu maju 2015 r. świadczenia tego nie otrzymał. Ponadto, w ocenie strony skarżącej, odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia jest co najmniej przedwczesna, bowiem sprawa nie została należycie rozważona i oceniona. Po odjęciu wydatków, skarżącemu pozostaje kwota 6,60 zł dziennie.
Dalej w piśmie podniesiono, że uzasadnienie decyzji organu II instancji nie zawiera dostatecznych ustaleń i ocen dotyczących możliwości finansowych pomocy społecznej pomimo, że powyższa przesłanka stanowiła wyłączną podstawę odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną skargi.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lipca 2015 r., która utrzymała w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r., odmawiającą przyznania J. G. pomocy społecznej w formie jednorazowego zasiłku celowego na zakup żywności.
Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz.163; dalej: "u.p.s.").
Ustawodawca w powyższej ustawie precyzyjnie określił warunki przyznawania pomocy społecznej. Jak wynika z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jej celem nie jest jednak wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Celem tym nie może się stać zapewnienie wnioskodawcy stałego źródła dochodów. Odmienna interpretacja przepisów ustawy jest niedopuszczalna i byłaby całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania.
Dalej ustawa stanowi (art. 3 ust. 4 u.p.s.), że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Stosownie natomiast do art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślenia przy tym wymaga, że przyznanie lub odmowa przyznania świadczenia może nastąpić jedynie po starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy, a wydana decyzja musi być wyczerpująco uzasadniona przez wskazanie, dlaczego dokonano takiego, a nie innego rozstrzygnięcia - zgodnie z regułami wynikającymi z art. 6 i art. 7 k.p.a.
Z konstrukcji omawianych przepisów wynika, że decyzja podejmowana przez organ administracji na ich podstawie zależy od uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet w sytuacji spełnienia warunków przez wnioskodawcę do otrzymania wnioskowanej pomocy, organ nie jest obligatoryjnie zobowiązany do jej przyznania. Zasiłek ten jest bowiem świadczeniem nieobowiązkowym i przy jego przyznawaniu organy muszą uwzględniać fakt, że w sytuacji posiadania ograniczonych środków finansowych na ten cel, środki te winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Za nieprawidłowe należałoby więc uznać działania organu polegające na finansowaniu potrzeb tylko jednej lub kilku rodzin, z pominięciem pozostałych uprawnionych rodzin, chociażby sytuacja materialna albo zdrowotna tej rodziny lub tych rodzin była najtrudniejsza. Organ ma bowiem obowiązek dokonywać każdorazowo oceny nie tylko sytuacji materialnej wnioskodawcy, analizować ilość i rodzaju skierowanych do niego form pomocy, ale także przestrzegać pewnej dyscypliny finansowej pozwalającej zabezpieczyć realizację potrzeb wszystkich osób uprawnionych w okresie rozliczeniowym.
Zdaniem Sądu, organ II instancji w niniejszej sprawie wykazał, że z jednej strony skarżący spełnia wymagane ustawowo kryterium dochodowe i to uprawnia go do ubiegania się o przyznanie zasiłku celowego, z drugiej jednak strony wyjaśnił, że środki będące w dyspozycji organu I instancji są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych. W związku z tym musiał on uwzględnić ich wielkość oraz ilość podmiotów kwalifikujących się do przyznania pomocy i dokonać stosownego rozdziału tych środków w taki sposób, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Rozstrzygając sprawę, SKO w Ł. dokonał analizy okoliczności faktycznych i zebranego materiału dowodowego, a jej wyniki zawarł w uzasadnieniu wydanej decyzji i nie budzą one zasadniczo zastrzeżeń Sądu. Zaskarżonej decyzji nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż organ wskazał, czym kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje, w ocenie Sądu, na akceptację.
Niezasadne są, w ocenie Sądu, zarzuty skarżącego podniesione i szczegółowo uzasadnione w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia 21 września 2015 r. Podstawowy zarzut sprowadza się do nieprawidłowości w zakresie wyliczenia dochodu osiąganego przez skarżącego. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego. Zasady ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego zostały uregulowane w art. 8 ust. 9 u.p.s., zgodnie z którym dochód stanowi iloczyn ilości ha przeliczeniowych i kwoty dochodu z hektara przeliczeniowego ustalanej przez Radę Ministrów drogą rozporządzenia. W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823) kwotę dochodu z 1 ha przeliczeniowego ustalono w wysokości 250 zł. W wymienionym rozporządzeniu ustalono również kryterium dochodowe, które wynosi obecnie 542 zł.
W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy prawidłowo przyjęły, że przy obliczaniu dochodu skarżącego należy uwzględnić kwotę kryterium dochodowego aktualną na dzień wydawania decyzji (czyli w sprawie niniejszej 542 zł) oraz kwotę dochodu z 1 ha przeliczeniowego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. w sprawie niniejszej z listopada 2012 r. (250 zł). Dla ustalania dochodu obowiązuje bowiem szczególna regulacja art. 8 ust. 3 u.p.s., zgodnie z którą za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Prowadziło to do ustalenia, że miesięczny dochód skarżącego z gospodarstwa rolnego, na dzień wydawania zaskarżonej decyzji, stanowił iloczyn ilości ha przeliczeniowych (2,3875 ha) i kwoty dochodu z 1 ha przeliczeniowego wskazanej w § 1 pkt 2 "d" rozporządzenia z dnia 17 lipca 2012 r. i wyniósł 596,88 zł. Kwotę tę należało następnie pomniejszyć o 130 zł z tytułu składki KRUS, co ostatecznie dało kwotę 466,88 zł (art. 8 us. 3 pkt 2 u.p.s.). Wprawdzie organ I instancji nieprawidłowo do powyższego dochodu doliczył kwotę 200 zł z tytułu zasiłku chorobowego, którego skarżący jednak nie otrzymał, ale pomyłkę tę dostrzegł organ II instancji i ją wyeliminował, do czego był uprawniony z uwagi na treść art. 15 k.p.a.
W ocenie Sądu, należy również podzielić stanowisko organów odnośnie braku wpływu na rozstrzygnięcie sprawy okoliczności, czy skarżący ze względu na stan zdrowia jest w stanie uprawiać przedmiotowe gospodarstwo rolne i uzyskiwać stosowne dochody. Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela stanowisko NSA zaprezentowane w sprawie I OSK 1327/10 (wyrok z 4 stycznia 2011 r., tak samo w wyroku WSA w Białymstoku z 30 lipca 2013 r., II SA/Bk 350/13), że dla ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (kryterium dochodowe) należy przyjąć, iż każdy właściciel nieruchomości rolnej uzyskuje dochód miesięczny z 1 ha przeliczeniowego w wysokości wskazanej we właściwym rozporządzeniu określającym zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził. Stąd też, mimo że skarżący próbuje wykazać, że nie prowadzi on osobiście działalności rolniczej ze względu na stan zdrowia, fakt posiadania tytułu własności do gospodarstwa rolnego uprawniał do ryczałtowego wyliczenia dochodu.
Sąd nie podziela zarzutu skarżącego odnośnie nieprawidłowego ustalenia wysokości dochodów uzyskiwanych przez niego. Organ II instancji wyraźnie wyliczył wysokość tego dochodu na kwotę 466,88 zł i Sąd uznaje te wyliczenia za prawidłowe. Przywoływanie natomiast przez ten organ okoliczności związanych z otrzymywanymi przez skarżącego innymi świadczeniami nie służy wyliczaniu osiąganego przez niego dochodu, tylko obrazuje sytuację, jaka jest ogólna kondycja finansowa skarżącego i jaką opieką był on przez te organy objęty.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że SKO w Ł. jednoznacznie ustalił, że osiągany przez skarżącego dochód uprawnia go do otrzymania świadczenia. Natomiast zauważenia wymaga, że wysokość przyznanego zasiłku nie jest pochodną matematycznego wyliczenia różnicy pomiędzy kryterium dochodowym, które dla rodziny skarżącego wynosi 542 zł, a dochodem tej rodziny, w tym przypadku 466,88 zł. Decyzje wydawane na podstawie art. 39 u.p.s., mają charakter uznaniowy, co oznacza, że to od uznania organu orzekającego zależy, czy wnioskodawcy zostanie przyznane świadczenie i w jakiej wysokości. Orzekając w ramach tego uznania organ kieruje się nie tylko oceną potrzeb uprawnionego, ale również oceną własnych możliwości, mając na względzie także potrzeby innych uprawnionych. Obowiązek organu polegający na zaspokajaniu w ramach powyżej zakreślonych ram niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych nie może być sprowadzony do spełniania wszystkich, nawet uzasadnionych w tej mierze, żądań. Zakres tej pomocy ograniczony jest bowiem możliwościami zobowiązanego i potrzebami innych uprawnionych. Jeśli zatem organ pomocy społecznej ocenił, z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, a z drugiej własne możliwości finansowe i liczbę osób objętych pomocą i uznał, że istnieje możliwość przyznania skarżącemu zasiłku celowego, ale zasiłku tego nie przyznał, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa, bowiem kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie (por. wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 610/11).
Niezasadne są także, w ocenie Sądu, zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji RP. W tej mierze skarżący nawiązał do zarzutów podniesionych w odwołaniu z dnia 6 lipca 2015 r. od decyzji organu I instancji. Z odwołania wynika, że chodzi o art. 32 ust. 2, art. 68 i art. 69 Konstytucji RP. Skarżący, w ocenie Sądu, nie wykazuje, na czym miałoby polegać dyskryminowanie jego osoby przez organy orzekające w sprawie. Nie można także wiązać zasiłku celowego na żywność określonego w ustawie o pomocy społecznej ze świadczeniami z opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, gdyż kwestię tę reguluje ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 581), albo z pomocą w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej, udzielaną osobom niepełnosprawnym przez władze publiczne na mocy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 114) oraz na mocy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721).
Sąd nie podziela także zarzutów podniesionych w piśmie procesowym z dnia 21 września 2015 r. Sprowadzają się one przede wszystkim do zarzucenia organowi II instancji braku prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przy czym strona skarżąca przytacza wydatki wskazane przez skarżącego w wywiadzie środowiskowym i dochodzi do przekonania, że organ nie wyjaśnił, czy skarżący osiąga jeszcze jakieś inne dochody lub w inny sposób miał możliwość zaspokajania swoich potrzeb.
Zdaniem Sądu, z decyzji organu II instancji jednoznacznie wynika jakie dochody osiąga skarżący oraz jakie ma on potrzeby (zresztą sam je podał w wywiadzie środowiskowym). Pamiętać przy tym należy, że skarżący i jego stan rodzinny, majątkowy i zdrowotny są organom doskonale znane, choćby z tego faktu, że tylko w miesiącu czerwcu 2015 r. przyznano mu dwa zasiłki celowe w łącznej kwocie 200 zł, zaś w 2015 r. otrzymał on zasiłki celowe na kwotę 1150 zł. Sądząc po wysokości przyznawanych zasiłków (200 zł w dwóch decyzjach, a zatem przeciętnie 100 zł w jednej decyzji), sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego tylko w 2015 r. musiała być już badana około 11 razy. Przy tak sformułowanym zarzucie strona skarżąca nie wskazuje zatem nawet, czego organ II instancji nie wyjaśnił i w jaki sposób miałby to uczynić.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Z art. 15 k.p.a. wynika, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Powyższe oznacza, że dla uznania, że zasada dwuinstancyjności została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, iż w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest, by rozstrzygnięcia te poprzedzone zostały przeprowadzeniem przez każdy z tych organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których jest prowadzone. Istotą postępowania odwoławczego jest bowiem ponowne rozpatrzenie sprawy w pełnym zakresie przez organ odwoławczy. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji, jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy może korygować zarówno wady prawne decyzji, jak też wady polegające na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych, bądź powodujące inne nieprawidłowości (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 296/07).
W stanie faktycznym niniejszej sprawy organ II instancji uprawniony był do skorygowania stanowiska organu I instancji odnośnie dochodu uzyskiwanego przez skarżącego i następnie wydania decyzji w oparciu o tak poczynione ustalenie. Z uwagi na powyższe, SKO w Ł. uprawniony było także do rozstrzygnięcia w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W tym miejscu podkreślenia też wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. I OSK 1353/09, wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. I OSK 116/10 oraz wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. I OSK 107/11) ukształtował się pogląd, że nie zachodzi potrzeba precyzyjnego wykazania w uzasadnieniu każdej decyzji mającej za przedmiot zasiłek celowy możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Obowiązek taki nie wynika bowiem ani z norm art. 3 ust. 4 i art. 39 ust 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, ani też z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. To samo odnosi się również do ilości środków finansowych pozostających w dyspozycji organu pomocy społecznej w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, średniej wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego, ilości osób korzystających w danym miesiącu z tej formy pomocy oraz celu na jaki tym osobom przyznano zasiłki. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może bowiem sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej, gdyż byłaby sprzeczna z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269).
Zgodzić się także należy z organem II instancji, że zgodnie z art. 4 u.p.s., osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, co oznacza, że pomoc społeczna nie może zabezpieczać wszystkich potrzeb stron i nie powinna stanowić jedynego dochodu rodziny strony, a dystrybucja środków winna uwzględniać możliwości organu pomocy społecznej i potrzeby innych uprawnionych. Organ II instancji, w ocenie Sądu, powyższe kwestie rozważył należycie. Wprawdzie uczynił to w sposób krótki, lecz zważywszy na kontekst (wielokrotne badanie stanu rodzinnego i majątkowego skarżącego w ostatnim czasie), na tyle treściwy, że nie naruszył przy tym zasad określonych w art. 8 i 9 k.p.a.
Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organem II instancji zostało przeprowadzone w sposób na tyle wyczerpujący i prawidłowy, że ustalony stan faktyczny dawał podstawę do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia, zaś uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. Także zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Mające natomiast zastosowanie w sprawie przepisy zostały również należycie zinterpretowane i użyte. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło