II SA/Bk 603/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 lipca 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "N." w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 10 lutego 2025 r. Nr 408.7/G-2/XV/2025 w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić Stowarzyszeniu "N." w S. kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. , Decyzją z 19 grudnia 2024 r. nr OŚGO.6220.19.2024.BK Burmistrz Wasilkowa stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na Eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa naturalnego "S.", na działkach nr [...] obręb [...], gmina W.. W dniu 8 stycznia 2025 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek Stowarzyszenia zwykłego "N." o uznanie go za stronę niniejszego postępowania. W piśmie nie wskazano adresu do korespondencji. W dniu 14 stycznia 2025 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło kolejne pismo tego Stowarzyszenia dotyczące cofnięcia ww. decyzji i przeprowadzenia otwartych konsultacji społecznych z udziałem mieszkańców gminy W., które umożliwią przedstawienie opinii i uwag dotyczących planowanego przedsięwzięcia. W piśmie tym również nie wskazano adresu do korespondencji. Pisma te w dniu 15 stycznia 2025 r. zostały przesłane do SKO w Białymstoku i doręczone w dniu 17 stycznia 2025 r. W kolejnym piśmie z 31 stycznia 2025 r., złożonym w organie pierwszej instancji, Stowarzyszenie zawarło ponowny wniosek o uznanie go za stronę niniejszego postępowania (we wniosku podano adres do korespondencji). Pismo to zostało wysłane do SKO w dniu 10 lutego 2025 r. a skutecznie doręczone w dniu 11 lutego 2025 r. W dniu 10 lutego 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku wydało decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Tego samego dnia tj. 10 lutego 2025 r. SKO pozostawiło odwołanie Stowarzyszenia bez rozpoznania. Pismo, z uwagi na brak adresu, pozostawiono w aktach sprawy. W dniu 18 lutego 2025 r. Stowarzyszenie złożyło zażalenie na pozostawienie odwołania bez rozpoznania. Postanowieniem z 18 marca 2025 r. nr 408.7/1/G-2/XV/2025 SKO stwierdziło niedopuszczalność tego zażalenia. Następnie Stowarzyszenie w dniu 24 marca 2025 r. wniosło do sądu administracyjnego skargę na decyzję SKO w Białymstoku. W skardze podniesiono, że Stowarzyszenie jako organizacja społeczna w trybie art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. złożyło wniosek o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu administracyjnym objętym niniejszą skargą. Wniosek ten nie został jednak rozpatrzony przed wydaniem decyzji przez SKO w Białymstoku. Zgodnie zaś z poglądem wyrażonym w doktrynie i orzecznictwie w przypadku gdy organ administracji publicznej nie rozpatrzył przed wydaniem decyzji ostatecznej, prawidłowo wniesionego żądania organizacji społecznej dopuszczenia jej do udziału w tym postępowaniu, wówczas organizacji tej służy skarga do sądu administracyjnego na tę decyzję ostateczną. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. wskazując, że Stowarzyszenie wniosło odwołanie, ale ze względu na brak formalny w postaci adresu do korespondencji pozostawiono to odwołanie bez rozpoznania. Stowarzyszanie nie zostało także dopuszczone do udziału w postępowaniu, jako podmiot na prawach strony. Podniesiono, że co prawda, Stowarzyszenie uzupełniło odwołanie, ale dane adresowe złożone zostały do organu pierwszej instancji, które przekazał je do Kolegium już po wydaniu decyzji, tj. po 10.02.2025 r. (data wpływu 11.02.2025 r.). Informację o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania pozostawiono w aktach sprawy, gdyż na moment rozstrzygania sprawy Kolegium nie posiadało adresu Stowarzyszenia. Ponieważ Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu przed Kolegium ani przed organem pierwszej instancji, skarga powinna zostać odrzucona. W piśmie procesowym z 13 czerwca 2025 r. pełnomocnik inwestora wniósł o odrzucenie skargi Stowarzyszenia, przychylając się do stanowiska Kolegium. Dodatkowo podniósł, że w sprawie nie może mieć zastosowania przepis szczególny art. 44 ust. 3 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2024 r. poz. 1112; dalej powoływana jako ustawa środowiskowa), gdyż nie został spełniony warunek z ust. 3 tej regulacji, tj. 12 – miesięcznej działalności Stowarzyszenia. Jak bowiem wynika z "Ewidencji Stowarzyszeń Zwykłych Powiatu B.", Stowarzyszenie "N." zostało wpisane do tej ewidencji z dniem 30 grudnia 2024 r., tj. 11 dni po wydaniu przez Burmistrza Wasilkowa decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga Stowarzyszenia podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, ponieważ została wniesiona przez podmiot nieposiadający legitymacji skargowej do jej wniesienia. Krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi określa art. 50 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.). Zgodnie z treścią tego przepisu, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (§ 1 art. 50 P.p.s.a.), jak również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2 art. 50 P.p.s.a). Stosownie do tej regulacji warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi przez organizację społeczną jest m.in. uprzedni jej udział w postępowaniu administracyjnym. Musi to być zatem organizacja społeczna, która zgłosiła żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, i żądanie to zostało przez organ administracji uznane za uzasadnione, skutkiem czego - z mocy postanowienia organu - uczestniczyła ona w postępowaniu administracyjnym na prawach strony. Tymczasem skarżące Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym kwestionowaną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 10 lutego 2025 r. Z chronologii przedstawionej w stanie faktycznym uzasadnienia wynika, że Stowarzyszenie złożyło do organu pierwszej instancji, już po wydaniu przez ten organ decyzji, wniosek z 8 stycznia 2025 r. o uznanie go za stronę niniejszego postępowania. W kolejnym piśmie z 14 stycznia 2025 r. zażądano cofnięcia ww. decyzji i przeprowadzenia otwartych konsultacji społecznych z udziałem mieszkańców gminy W., które umożliwią przedstawienie opinii i uwag dotyczących planowanego przedsięwzięcia. W obydwu pismach nie wskazano adresu Stowarzyszenia. Pisma te zostały przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku w dniu 17 stycznia 2025 r. Z uwagi na brak formalny odwołania w postaci nie wskazania adresu pozostawiono je w dniu 10 stycznia 2025 r. bez rozpoznania. Wniosek o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w sprawie jako również nie wskazujący adresu nie podlegał procedowaniu. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 64 § 1 K.p.a. jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Dane adresowe Stowarzyszenia zostały uzupełnione w dniu 31 stycznia 2025 r. ale w organie pierwszej instancji. Pismo z tymi danymi SKO otrzymało 11 lutego 2025 r. a więc dzień po wydaniu decyzji. Z powyższego wynika, że Stowarzyszenie wnoszące skargę nie brało udziału ma prawach strony w postępowaniu administracyjnym. W aktach administracyjnych brak jest postanowienia o dopuszczeniu go do udziału w tym postępowaniu na prawach strony. Skoro zatem Stowarzyszenie nie brało udziału w ww. postępowaniu administracyjnym na prawach strony, to nie było uprawnione do wniesienia skargi do sądu administracyjnego od decyzji Kolegium z 10 lutego 2025 r. Nadmienić w tym miejscu należy, że istotnie w doktrynie przyjmuje się, że w sytuacji gdy organ nie rozpatrzył przed wydaniem decyzji ostatecznej prawidłowo wniesionego żądania organizacji społecznej dopuszczenia jej do udziału w tym postępowaniu, wówczas organizacji tej służy skarga do sądu administracyjnego na tę decyzję ostateczną (vide: A. Wróbel, Komentarz do K.p.a., teza 13, pub. LEX/el. 2025). Teza ta nie ma jednak zastosowania w sprawie niniejszej, gdyż nie mamy w niej do czynienia z sytuacją prawidłowo wniesionego żądania o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym przed wydaniem decyzji ostatecznej. Żądanie ze wskazaniem adresu Stowarzyszenia zostało złożone pod wydaniu decyzji ostatecznej. Stąd nie można przyjąć, że Stowarzyszenie pomimo braku udziału w postępowaniu administracyjnym uprawnione było do złożenia skargi do sądu administracyjnego. Sąd stwierdza przy tym, że legitymacja skargowa Stowarzyszenia do wniesienia skargi w niniejszej sprawie nie mogła wynikać z regulacji szczególnej, tj. art. 44 ustawy środowiskowej. W tym zakresie wskazać należy, że ugruntowane jest orzecznictwo zgodnie z którym w sytuacji gdy w postępowaniu toczącym się z wniosku o wydanie decyzji środowiskowej nie przeprowadza się oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie ma zastosowania art. 44 ust. 1 i 2 ustawy środowiskowej a kwestia dopuszczenia danej organizacji społecznej (ekologicznej) powinna zostać rozstrzygnięta na zasadach ogólnych na podstawie art. 31 § 1 i 2 K.p.a. (vide: wyrok NSA z 23 marca 2021 r., III OSK 84/21, wyrok NSA z 8 stycznia 2014 r., II OSK 1866/12, wyrok NSA z 3 października 2013 r., II OSK 1274/12, wyrok NSA z 13 marca 2014 r., II OSK 2489/12, pub. CBOSA). Z powyższego wynika, że regulacja szczególna ma zastosowanie wówczas, gdy przeprowadza się ocenę oddziaływania na środowisko, jeżeli natomiast takiej oceny się nie przeprowadza udział organizacji społecznej rozstrzygany jest na podstawie art. 31 § 1 i 2 K.p.a. W sprawie niniejszej planowane przedsięwzięcie zostało zakwalifikowane jako mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej) i stwierdzono brak potrzeby przeprowadzenia oceny jego oddziaływania na środowisko. Oznacza to, że legitymacja skargowa nie mogła być rozstrzygnięta na podstawie art. 44 ust. 3 ustawy środowiskowej, zgodnie z którym organizacji ekologicznej służy skarga do sądu administracyjnego od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Sąd marginalnie podnosi także, że nie został spełniony warunek z ust. 1 art. 44 ustawy środowiskowej dotyczący prowadzenia działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Skarżące Stowarzyszenie zostało zarejestrowane 30 grudnia 2024 r. już po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze skargę Stowarzyszenia odrzucono na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 § 1 P.p.s.a. (pkt 1 sentencji postanowienia). Wobec odrzucenia skargi z powodu braku legitymacji skargowej do jej wniesienia nie mógł być rozpoznany wniosek Stowarzyszenia o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (pkt 2 sentencji postanowienia).