II SA/Bk 617/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia NSA Mieczysław Markowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi W. L. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą W. L. L. w B. B. na decyzję Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektora Pracy w B. z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę Inspektor pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2013 roku, nr rej. [...] nałożył na firmę W. L. L. w B. B. (powoływany dalej jako: Skarżący) karę pieniężną w wysokości 15.000 zł, za nieokazanie podczas kontroli wykresówek za okres od 14 października 2012r. do 27 kwietnia 2013r., co stanowi naruszenie art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 roku w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.Urz. WE L370). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przeprowadzona w dniach: 15, 16, 17, 21, 28, 31 października 2013 roku i 8, 13, 14 listopada 2013 roku w firmie Skarżącego kontrola wykazała opisane wyżej naruszenia, co znalazło potwierdzenie w protokole z kontroli z 14 listopada 2013 roku, do ustaleń którego Skarżący nie wniósł zastrzeżeń. W dniu 4 grudnia 2013 roku inspektor pracy w obecności Skarżącego przesłuchał też świadka J. L., i na podstawie jej zeznań ustalił, że kierowcy pracujący w kontrolowanej firmie na bieżąco powinni rozliczać się z tarczek zgodnie z zakresem obowiązków. W przypadku, gdy pracownik nie zrealizuje w/w obowiązku, jest ustnie upomniany o dostarczenie tarczek (wykresówek). Odnośnie kierowcy L. L., świadek podała, że nie zdał on wykresówek albowiem jak tłumaczył zostały one mu ukradzione. W związku z nierozliczeniem się z wykresówek L L. był upominany nie tylko ustnie ale i pisemnie, lecz bezskutecznie, co ostatecznie stało się przyczyną rozwiązania z nim umowy o pracę za wypowiedzeniem z powodu m.in. nieprzestrzegania zakresu obowiązków kierowcy, nieprzestrzegania czasu pracy i związanych z tym obowiązków - m.in. nieoddawania wykresówek. Z pisemnego oświadczenia L. L. złożonego na piśmie inspektorowi pracy wynikało natomiast, że przez cały okres zatrudnienia zdawał on pracodawcy regularnie wykresówki, a oświadczenie o kradzieży wykresówek nie jest prawdziwe. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Skarżący wnosząc o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania wskazując na fakt, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Autor odwołania zarzucił również organowi I instancji naruszenie art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a. Okręgowy Inspektor Pracy w B. nie podzielił argumentacji odwołania i decyzją z [...] lutego 2014 roku utrzymał zaskarżone rozstrzygniecie w mocy. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności podkreślił, że Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu na fakt nieoddania wykresówek przez pracownika czy też np. na okoliczność przekazania wykresówek organom takim jak Policja czy Prokuratura. Ustawowym zaś obowiązkiem pracodawcy jest wprowadzenie takiej organizacji pracy i takiej dyscypliny pracy, która zapobiegałaby takim naruszeniom. Zaniechania w tym zakresie mogą mieć bowiem wpływ na powstawanie naruszeń, takich jak na przykład nieokazanie przez pracodawcę wykresówek do kontroli. Ponadto, jak podkreślił organ odwoławczy, nie trudno jest przewidzieć powstanie takiego naruszenia. Okręgowy Inspektor Pracy zgodził się zatem z organem I instancji, że organizacja i dyscyplina pracy w firmie Skarżącego nie była właściwa, albowiem pracodawca nie jest w posiadaniu żadnej wykresówki pracownika z okresu od 25 czerwca 2012 roku do 26 listopada 2012 roku, tj. z okresu 5 miesięcy od początku zatrudnienia pracownika i nie spotyka się to z jakąkolwiek reakcją pracodawcy. Ponadto za nierozliczenie się z wykresówek pracownik upominany jest wyłącznie ustnie, a jedynym dowodem oddziaływania na pracownika są przechowywane w aktach osobowych pracownika dokumenty w postaci: zawiadomienia pracownika z dnia 6 marca 2013 roku o zastosowanej karze porządkowej (złożona data i podpis w miejscu "potwierdzenia odbioru przez pracownika - data i podpis") oraz dwa zawiadomienia o nałożeniu kary porządkowej nagany/upomnienia (bez złożonych podpisów przez pracownika - z żadnego z tych dokumentów nie wynika bezpośrednio, że pracownik je otrzymał). Przy czym, jak podkreślił organ odwoławczy, że z żadnego z tych dokumentów bezpośrednio nie wynika, że zostały one udzielone pracownikowi w związku z nieoddaniem wykresówek. Wprawdzie pracownikowi była wypowiadana aż dwukrotnie umowa o pracę, ale żadne z tych oświadczeń woli pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę nie wskazuje przyczyny uzasadniającej wypowiedzenia umowy o pracę. W ocenie Okręgowego Inspektora Pracy reakcja skarżącego pracodawcy w postaci oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem była spóźniona (pierwsze pisemne zawiadomienie o zastosowanej karze porządkowej jest z dnia [...] marca 2013 roku, a oświadczenie pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem zostało pracownikowi cofnięte, pomimo dalszego nierozliczenia się pracownika z wykresówek. Ponadto, jak podkreślił organ, Skarżący nigdy nie zażądał w formie pisemnej zwrotu wykresówek, będących faktycznie jego własnością. Konkludując organ uznał, że stwierdzone nieokazanie do kontroli wykresówek stanowi naruszenie art. 14 ust.2 Rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 roku w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, a z uwagi na okoliczności powstanie tychże naruszeń w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, ani art. 92 b tej ustawy. Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego złożył do sądu administracyjnego W. L. zarzucając jej: 1. naruszenie prawa procesowego - przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w postępowaniu administracyjnym dowodu zaoferowanego przez skarżącego, a to z zeznań świadka: L. L.; 2. naruszenie prawa materialnego przepisów art. 92b i 92 c ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (t.j. Dz.U.2013.1414 ze zm.) poprzez Ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie polegające na nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku pomimo, że podmiot wykonujący przewóz zapewnił: właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów, a z okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W uzasadnieniu skargi jej autor podkreślił jednocześnie, że skarżący nie miał wpływu na powstanie wykrytego naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego polegającego na nieokazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek pracownika L. L., a przedmiotowe naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 2 września 2014 roku – sygn.. akt II SA/Bk 466/14 – oddalił skargę, uznając iż nie narusza ona prawa. Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł Pan W.L. Skarga została uwzględniona i powyższy wyrok sądu I instancji został uchylony a sprawa została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku celem ponownego rozpatrzenia z uwagi na nieprzeanalizowanie pełnomocnictwa do zastępowania skarżącego w postepowaniu sądowoadministracyjnym, co było dotknięte wadą nieważności określoną w art. 183 § 2 pkr 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi i doprowadziło do uchylenia zaskarżonego wyroku. W toku ponownego rozpoznania sprawy pełnomocnik skarżącego złożył stosowne pełnomocnictwo do akt sprawy (k. 120 akt sądowych) w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku mógł przystąpić do procesowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, zważył co następuje: Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa. Sąd rozpoznając ponownie sprawę w pełni popiera stanowisko sądu wyrażone w wyroku z dnia 2 września 2015 roku, w sprawie II SA/Bk 466/14 przytaczając uzasadnienie, które całkowicie akceptuje. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w B. nakładająca na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 zł, za nie okazanie podczas kontroli wykresówek pracownika L. L. za okres od 14 października 2012 roku do 27 kwietnia 2013 roku, co stanowi naruszenie art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 roku w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd stanął na stanowisku, że jest ona prawidłowa. Trafności wydanego rozstrzygnięcia w odniesieniu do opisanego wyżej naruszenia nie mogły bowiem podważyć zarzuty autora skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 92 b i art. 92 c ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2013 roku poz. 1414 ze zm.) poprzez nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot wykonujący przewozy nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 15 ust. 1, w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Przedsiębiorstwo wydaje także zainteresowanym kierowcom na ich wniosek kopie danych wczytanych z kart kierowców oraz ich wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki, oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Konsekwencją powyższego jest Ip. 6.3.7 załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu - za każdy dzień karą pieniężną w wysokości 500 zł. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że przedsiębiorca ma bezwzględny obowiązek starannego przechowywania wykresówek, danych z kart kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu następujących kierowców oraz innych dokumentów ewidencjonujących czas pracy kierowców. Skarżący miał zatem obowiązek okazać wykresówki podczas kontroli w jego przedsiębiorstwie, czego jednak nie uczynił. Argumentacja natomiast skarżącego, że wykresówki nie zostały zwrócone (rozliczone) przez kierowcę nie mogła uwolnić go od odpowiedzialności, albowiem, jak słusznie stwierdziły orzekające organy, okoliczność ta potwierdza co najwyżej złą organizację pracy w przedsiębiorstwie. Należy w tym miejscu przypomnieć, że jak wielokrotnie wskazano w orzecznictwie sądów administracyjnych: przedsiębiorca jest zobowiązany do takiego zorganizowania pracy przedsiębiorstwa transportowego, aby w przyjętym modelu i schemacie jego działania, uwzględnione zostały wszystkie określone w przepisach obowiązującego prawa zasady dotyczące prowadzenia tego rodzaju działalności (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30.01.2013 roku, sygn. II GSK 2009/11, LEX nr 1298465). Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że organizacja i dyscyplina pracy w przedsiębiorstwie skarżącego nie była właściwa. Potwierdza to m.in. fakt, iż pracodawca nie jest w posiadaniu żadnej wykresówki pracownika z okresu od 25 czerwca 2012 roku do 26 listopada 2012 roku, tj. z okresu 5 miesięcy od początku zatrudnienia pracownika i zaniechanie to nie spotykało się z jakąkolwiek reakcją skarżącego. Ponadto, jak słusznie podkreślił organ, pracownik za nierozliczenie się z wykresówek został upominany jedynie ustnie, i z żadnego z dokumentów dołączonych do akt osobowych pracownika L. L. bezpośrednio nie wynika, że udzielone mu kary porządkowe zostały nałożone właśnie w związku z nieoddaniem wykresówek. Wprawdzie z zeznań świadka J. L. wynika, że pracownikowi wypowiadana była dwukrotnie umowa o pracę m.in. w związku z nieoddaniem pracodawcy wykresówek, ale powyższego faktu, jak słusznie zwrócił uwagę Okręgowy Inspektor Pracy, nie można jednoznacznie stwierdzić, ponieważ żadne z tych oświadczeń woli pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę nie wskazuje przyczyny uzasadniającej wypowiedzenia umowy o pracę. Nie bez znaczenia dla oceny organizacji pracy w przedsiębiorstwie skarżącego pozostaje okoliczność, że nigdy od pracownika nie zażądano w formie pisemnej zwrotu wykresówek, będących faktyczną własnością pracodawcy, a faktu przywłaszczenia wykresówek nie zgłoszono żadnemu organowi ścigania. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności trudno jest zaakceptować argumentację skarżącego, iż nie miał on wpływu na powstanie wykazanego w trakcie kontroli naruszenia, gdyż nastąpiło ono wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. W ocenie Sądu tolerowanie zachowania kierowcy, jakim było długotrwałe niedostarczanie wykresówek ma wpływ nie tylko na rozmiar naruszenia, ale i na sam fakt powstania przedmiotowego naruszenia. Brak zaś skutecznej reakcji ze strony skarżącego pracodawcy na istniejący przez tak długi okres niezgodny z prawem stan faktyczny wskazuje tylko na niewłaściwą organizację pracy w przedsiębiorstwie i niedostateczną jej dyscyplinę. Ponadto, jak słusznie zaakcentował organ w zaskarżonej decyzji, pracodawca powinien był z łatwością przewidzieć, że brak konsekwentnego odbierania wykresówek od kierowcy przez tak długi okres, brak skutecznego dyscyplinowania pracownika może wpłynąć na fakt powstania przedmiotowego naruszenia. Konkludując, skoro skarżący nie przedstawił dowodów na zapewnienie właściwej organizacji i dyscypliny pracy, czy też dowodów wskazujących, że popełnione naruszenia były skutkiem okoliczności niemożliwych do przewidzenia, na które nie miał on wpływu, zgodzić się należy z organami, że w niniejszej sprawie skarżący nie mógł zwolnić się z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia na zasadzie art. 92 b i 92 c ustawy o transporcie drogowym. Nie ulega, bowiem wątpliwości, że to na skarżącym ciążył obowiązek ustalenia, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub działań świadomych tych osób, konsekwencją których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wpływ przedsiębiorcy na pracę zatrudnionych przezeń kierowców polega przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. Wskazane w art. 92c ustawy o transporcie drogowym przesłanki egzoneracyjne odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Nie można więc skutecznie powoływać się na treść tego przepisu w sytuacji, gdy to pracownik przedsiębiorcy, działający w ramach powierzonych mu zadań, dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary. Orzecznictwo sądów administracyjnych jest w tej materii jednolite, a Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela prezentowane w nim stanowisko (por. m.in. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011 roku, sygn. akt II GSK 716/10, wyrok WSA w Lublinie z dnia 13 marca 2012 roku, sygn. akt III SA/Lu 738/11, wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2012 roku, sygn. akt III SA/Kr 1016/11, wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 czerwca 2014 roku III SA/Kr 215/14). W ocenie Sądu, również zarzuty natury procesowej dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego nie zasługują na uwzględnienie. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Ocena ta nie nosi zaś cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Także zarzut naruszenia przez organy art. 10 kpa nie mógł zostać uwzględniony, albowiem skarżący w żaden sposób nie wykazał, w jaki sposób brak zawiadomienia o terminie i miejscu odebrania oświadczenia od pracownika L. L. pozbawił go możliwości dokonania konkretnej czynności i jaka to miałaby być czynność. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się bowiem, iż zarzut naruszenia art.10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2012 roku, II GSK 431/12, Lex nr 1145527). W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 roku Nr 270 ze zm.) skargę oddalił.