II SA/Bk 705/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie: asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 listopada 2024 r. wniosku J. G. o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego NSA Elżbiety Trykoszko i sędziego WSA Marka Leszczyńskiego w sprawie ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 3 października 2024 r. nr SKO.440/48/2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie pomocy społecznej na ciepłe posiłki p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o wyłączenie wnioskowanych sędziów; W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 3 października 2024 r. nr SKO.440/48/2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego J.G. zwrócił się o wyłączenie sędziego NSA Elżbiety Trykoszko i sędziego WSA Marka Leszczyńskiego wskazując, że wnioskowani do wyłączenia sędziowie są stronniczy i negatywnie nastawieni do osoby skarżącego. Wydają wyroki niezgodne z przepisami prawa, przychylne dla Prezesa SKO, po czym je cofają po napisaniu skargi kasacyjnej do NSA. Wymienieni we wniosku sędziowie złożyli oświadczenia, że nie zachodzą żadne okoliczności wskazane w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024r., poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") powodujące konieczność wyłączenia ich od rozpoznawania przedmiotowej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Wniosek podlegał oddaleniu. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie zaś do treści art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy (art. 18), sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. postanowienie w przedmiocie wyłączenia jest wydawane po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek o wyłączenie dotyczy. Zgłoszony przez stronę postępowania wniosek o wyłączenie sędziów (asesora sądowego), niezależnie od tego, czy powołano się w nim na okoliczności z art. 18 czy z art. 19 p.p.s.a., powinien zostać uprawdopodobniony, tzn. strona powinna wskazać prawdopodobne istnienie przyczyny wyłączenia sędziego (art. 20 p.p.s.a.). Sprowadza się to do wskazania faktów, które - w ocenie strony - mogłyby wywoływać wątpliwość co do bezstronności sędziego. Tym samym, jak wskazuje się w orzecznictwie, bezskuteczne i niemogące prowadzić do wyłączenia sędziego (składu orzekającego) jest formułowanie pod jego adresem zarzutów o generalnym charakterze, bez jednoczesnego odniesienia się do specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Także powoływana we wniosku okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest wystarczające zgłoszenie przez stronę własnych wątpliwości w tym zakresie, bądź powoływanie się przez nią na utratę zaufania do sędziego. Innymi słowy o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości, niesprawiedliwości, czy też braku obiektywizmu (por. postanowienie NSA z 15 listopada 2011 r., I OZ 856/11; powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA). Nadto, okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącego dla niego niekorzystny, oraz że wydaje odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcie, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. ma ponadto zapewnić obiektywizm sądu, nie może być zatem traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. W konsekwencji, nie może służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienia NSA: z 8 maja 2009 r., II FZ 128/09, oraz z 5 kwietnia 2013 r., II OZ 220/13). Brak podstaw do zastosowania art. 19 p.p.s.a. w powyżej opisanych sytuacjach występuje zwłaszcza, gdy sędzia złoży oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w powołanym przepisie, dające podstawę do wyłączenia go i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości (tak NSA w postanowieniach: z 11 września 2012 r., II OZ 704/12, z 13 kwietnia 2012 r., II OZ 259/12, z 4 kwietnia 2012 r., I OZ 21/12, CBOSA). Mając powyższe na uwadze, stwierdzić w sprawie niniejszej należy, że Skarżący nie wskazał na istnienie po stronie wymienionych we wniosku sędziów okoliczności realnie, obiektywnie budzących wątpliwości co do ich bezstronności w tej konkretnej sprawie. Samo zaś przekonanie Skarżącego o stronniczości i negatywnym nastawieniu wskazanych do wyłączenia sędziów do jego osoby, a tym bardziej ocena że wydawane wyroki są niezgodne z przepisami prawa, nie może stanowić podstawy do wyłączenia sędziego w oparciu o normę z art. 18 czy 19 p.p.s.a. Zarzuty odnoszące się do tej kwestii mogą być podnoszone w środkach odwoławczych od orzeczeń sądu pierwszej instancji, natomiast nie mogą w żadnym razie stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie konkretnego sędziego (por.: postanowienie NSA z 30 kwietnia 2009 r., II OZ 378/09 oraz postanowienie NSA z 29 lutego 2008 r., I OZ 113/08, CBOSA). Skarżący nie wskazał zaś żadnych innych okoliczności mogących świadczyć o zarzucanym braku bezstronności wnioskowanych do wyłączenia sędziów, tj. nie uprawdopodobnił w należyty sposób przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 p.p.s.a.). Sąd takich podstaw również nie dostrzegł. Nie może też ujść uwadze, że wskazani do wyłączenia sędziowie złożyli oświadczenia o braku okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Tym samym nie ma podstaw by przyjąć, że mamy do czynienia z iudex suspectus w odniesieniu do wskazanych we wniosku sędziów. Wskazać też trzeba, że zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Zatem sędziowie podejmują rozstrzygnięcia, działając w oparciu o prawo i zgodnie ze swoim sumieniem oraz wewnętrznym przekonaniem, jak też w sposób wolny od jakiegokolwiek nacisku z zewnątrz. Sposobem kwestionowania wydawanych w ten sposób rozstrzygnięć jest uruchomienie kontroli instancyjnej i w ten sposób poddanie orzeczenia ocenie sądu wyższej instancji. Ze wskazanych powyżej względów Sąd, na mocy art. 19 i art. 18 w zw. z art. 22 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.