II SA/Bk 746/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. K. L. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 grudnia 2015 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie jednego brakującego egzemplarza odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem. Postanowieniem z dnia 1 marca 2016 r. referendarz sądowy przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Bk 746/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". W uzasadnieniu Sąd wskazał, że – pomimo dwukrotnego wezwania – Skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi w postaci jednego odpisu skargi. W dniu 20 kwietnia 2016 r. pełnomocnik Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, które Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 czerwca 2016 r. syn. akt II OZ 630/16 oddalił. W dniu 20 kwietnia 2016 r. pełnomocnik Skarżący złożył też wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, dołączając brakujący odpis skargi. Autor wniosku wskazał, że Skarżący jest osobą starszą, nieporadną życiowo i nie uzupełnienie przez niego braków formalnych skargi wynikało z jego niewiedzy, niedołęstwa i braku doświadczenia w prowadzeniu spraw administracyjno – sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą wynikającą z art. 85 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej: "P.p.s.a.", jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 83 § 1 P.p.s.a.). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a.) Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu. Przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa wprawdzie, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r., sygn. I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Nadto przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (tak m.in. NSA w postanowieniu z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt II OZ 10/14). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np.: przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 1996, str. 296). Wynika to ze szczególnego (wyjątkowego) charakteru instytucji przywrócenia terminu do dokonania czynności. Przywrócenie terminu uzasadnia jedynie sytuacja, gdy strona w sposób przekonujący, zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, tj. że uchybienie terminu wynikło z przyczyn od niej niezależnych, którym nie mogła ona przeciwdziałać, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Wyjątkowość tej instytucji wynika, z konstytucyjnej gwarancji ochrony pewności obrotu prawnego, pewności co do prawa także innych uczestników postępowania sądowadministracyjnego. Uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w przedmiotowej sprawie jest bezsporne, wobec czego zasadnym było złożenie wniosku o jego przywrócenie. W dalszej kolejności stwierdzić należy, iż przedmiotowy wniosek został złożony w terminie, a zatem możliwa jest jego merytoryczna ocena. Przechodząc z kolei do merytorycznej analizy wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia powyższych braków Sąd doszedł do konkluzji, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu tego terminu. Przedstawione przez pełnomocnika Skarżącego przyczyny niedochowania terminu, takie jak podeszły wiek, niewiedza oraz nieporadność, nie są przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu. W przypadku Skarżącego, jest to bowiem stan przewlekły, a nie nagła sytuacja pogorszenia zdrowia w takim stopniu, aby można było uznać, że miała ona rzeczywisty wpływ na niemożność dokonania uchybionej czynności w ustawowym terminie. Pełnomocnik Skarżącego nie przedstawił nowych okoliczności, świadczących o powstaniu nagłych zdarzeń, czy innych sytuacji (np.: pobyt w szpitalu, niespodziewane wystąpienie pogorszenia stanu zdrowia Skarżącego), które w znaczący sposób wpłynęły na niemożność podjęcia przez niego czynności procesowej w postaci uzupełnienia braku formalnego skargi. Podkreślić należy, że nie zawsze długotrwała choroba (niepełnosprawność) powoduje zatamowanie biegu terminów procesowych w stosunku do osoby dotkniętej taką chorobą, tym bardziej, gdy strona w trakcie jej biegu podejmuje jednak czynności procesowe (por.: wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2175/10 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 716/12). W postanowieniu z dnia 16 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 966/08 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie jak: podeszły wiek i ogólnie zły stan zdrowia (postanowienie Sądu Najwyższego z 29 stycznia 2002 r., sygn. akt II UZ 90/01, OSNPUS 2003, nr 24, poz. 602); złe samopoczucie strony i odczuwane przez nią dolegliwości (wyrok Sądu Najwyższego z 19 maja 1976 r., sygn. akt IV PRN 8/76, LEX nr 7828 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 stycznia 1974 roku, sygn. akt II CO 18/73, LEX nr 7372); dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1329/01), czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw. Ponadto biorąc pod uwagę przebieg postępowania w niniejszej sprawie Skarżący pomimo podeszłego wieku i braku doświadczenia w prowadzeniu spraw sądowo – administracyjnych był w stanie samodzielnie składać pisma zarówno w postępowaniu administracyjnym (odwołanie złożone osobiście) jak i w postępowaniu sądowym (nadane w urzędzie pocztowym skarga oraz wnioski o przyznanie prawa pomocy). Za zasadnością wniosku nie mogła przemawiać również podnoszona przez stronę argumentacja sprowadzająca się do usprawiedliwienia uchybionemu terminowi przez błąd (nieświadomość) wynikający z nieznajomości przepisów prawa. Ja wskazano wyżej zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem nieznajomość prawa nie jest bowiem okolicznością uzasadniającą uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu (por. również: wyrok NSA z dnia 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97, LEX nr 37127, postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2005 r., FZ 713/04, LEX nr 302279). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie było podstaw do przywrócenia terminu, skoro Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W tym stanie rzeczy Sąd działając na zasadzie art. 86 § 1p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.