II SA/Bk 877/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: referendarz sądowy Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia F. Z. w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o sprostowanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia p o s t a n a w i a - oddalić wniosek Stowarzyszenie F. Z. w B. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (k.15 i k. 26). Stowarzyszenie działa jako organizacja społeczna i organizacja pożytku publicznego, nie jest nastawione na osiąganie zysków, działa dla dobra publicznego oraz nie prowadzi działalności gospodarczej. Za rok 2006 strata finansowa z działalności Stowarzyszenia wyniosła 1.085,71 zł, strata za 2007 r. wynosi 10.000 zł (k. 15 i k. 26). Pismem z dnia [...] marca 2008 r. tut. Sąd wezwał Stowarzyszenie do złożenia w oświadczenia, w którym należało: wyszczególnić dochody (wpłaty dokonane na rzecz strony, w tym zebrane składki członkowskie) i wydatki Stowarzyszenia za 2007 r., przy czym należało przedstawić dokumenty potwierdzające przeznaczenie i wysokość tych wydatków; wyszczególnić dochody (wpłaty dokonane na rzecz strony, w tym zebrane składki członkowskie) i wydatki Stowarzyszenia za 2008 r., przy czym należało przedstawić dokumenty potwierdzające przeznaczenie i wysokość tych wydatków; określić wysokość zadłużenia Stowarzyszenia za 2007 r. przy czym należało przedstawić dokumenty potwierdzające fakt zaciągnięcia przez Stowarzyszenie pożyczek na sfinansowanie poniesionych wydatków np. oświadczenia pożyczkodawców. Dodatkowo strona skarżąca została zobowiązana do nadesłania: bilansu za 2007 r. oraz wyciągu z rachunku bankowego Stowarzyszenia za okres trzech ostatnich miesięcy (k. 27). Zgodnie z dołączonym do akt sprawy sprawozdaniem finansowym Stowarzyszenie otrzymało w 2007 r. wpłaty o łącznej wysokości 10.864,40 zł. Koszty działalności Stowarzyszenia wyniosły 19957,16 zł, stąd też uzyskany wynik finansowy to strata w wysokości 9092,76 zł. W rezultacie doliczenia straty z ubiegłych lat tj. kwoty 1085,71 zł łączne koszty działalności strony skarżącej wynoszą 21042,87 zł, w konsekwencji wynik finansowy za 2007 r. to strata w wysokości 10178,47 zł. W skład kosztów realizacji działań statutowych Stowarzyszenia F. Z. w B. wchodzą: zakup materiałów, usług i towarów (np. wydawnictw i prasy) – k. 31. Stowarzyszenie nie zatrudnia ani nie wynagradza żadnej osoby, członkowie Stowarzyszenia nie otrzymują żadnych świadczeń, wszystkie prace wykonywane są nieodpłatnie w ramach wolontariatu. Stowarzyszenie nie ponosi wydatków związanych z ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnymi, podatkami od osób fizycznych, obecnie także z powodu braku środków nie ponosi wydatków związanych z wynajęciem pomieszczenia, energią elektryczną i tym podobnych opłat eksploatacyjnych - korzysta z pomieszczeń użyczonych bezpłatnie do spotkań i przechowywania dokumentów, telefon Stowarzyszenia z powodu zaległości na kwotę ok. 300 zł został odłączony ( sprawa roszczeń z tego tytułu prawdopodobnie zostanie skierowana na drogę sądową). Komornik sądowy na wniosek wierzyciela złożył wniosek o zablokowanie rachunku Stowarzyszenia w celu egzekucji kwoty ok. 2.000 zł od utworzonego na bazie Stowarzyszenia - Komitetu Wyborczego Stowarzyszenia F. Z. [...]. Stowarzyszenie od około trzech miesięcy nie posiada na rachunku bankowym środków finansowych, przejściowy fakt obecności 10.880 zł na koncie wynikał z opóźnienia rozliczenia zobowiązań i zadłużenia Stowarzyszenia. Poniesiona strata to nieopłacone faktury, na które chwilowo zostały zaciągnięte pożyczki od członków Stowarzyszenia. Narastające zadłużenie związane jest z kosztami prowadzonych działań statutowych, strona skarżąca nie ma możliwości pokrycia tego zadłużenia z uwagi na brak środków finansowych. W konkluzji Stowarzyszenie podkreśliło, iż obecnie jest stroną około 130 postępowań - ponosi koszty korespondencji (około 2000 zł) i inne koszty związane z ich prowadzeniem. Ponoszone opłaty powodują, iż strona skarżąca nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej (k. 13-14 i k. 29). Do akt sprawy Stowarzyszenie F. Z. w B. dołączyło: zawiadomienie o stanie rachunków bankowych na dzień [...] grudnia 2007 r. (k. 32). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego następuje - gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Deuter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Ze złożonych oświadczeń i dokumentów wynika, że Stowarzyszenie w roku 2007 uzyskało wpływy o łącznej wysokości 10.864,40 zł, w tym dotacje na działalność statutową od: T. D. w W. (10.000 zł); K. A. O. Ł. [...], C. (500 zł), wpłaty od osób prywatnych, członków wspierających – 40 zł oraz wpłata 324,40 zł tytułem odliczenia 1% dla organizacji pożytku publicznego. W tym samym okresie koszty działalności Stowarzyszenia wyniosły 19957,16 zł, stąd też uzyskany wynik finansowy to strata w wysokości 9092,76 zł. W rezultacie doliczenia straty z ubiegłych lat tj. kwoty 1085,71 zł łączne koszty działalności strony skarżącej wynoszą 21042,87 zł, w konsekwencji wynik finansowy za 2007 r. to strata w wysokości 10178,47 zł. Na dzień [...] lutego 2008 r. Stowarzyszenie nie posiadało środków finansowych na koncie (k. 26). W tym miejscu należało zatem skonstatować, iż kwoty poniesionych przez Stowarzyszenie F. Z. w B. strat muszą mieć jedynie przybliżony charakter, strona nie określiła konkretnie przeznaczenia tych wydatków i nie przedstawiła żadnych dokumentów np. faktur na ich potwierdzenie, nie zostało również w żaden sposób udokumentowane stwierdzenie, że są one finansowane z pożyczek od członków Stowarzyszenia, choćby poprzez złożenie ich oświadczeń. Strona skarżąca nie nadesłała również wyciągów z rachunku bankowego za okres trzech ostatnich miesięcy oraz nie wyszczególniła dochodów (dokonanych wpłat) i wydatków za 2008 r., co stanowi o faktycznym braku odpowiedzi na cytowane wezwanie z dnia [...] marca 2008 r. w tym zakresie. Powyższe okoliczności skutkują brakiem możliwości uznania za wiarygodną kwoty rocznych wydatków Stowarzyszenia oraz określenia wysokości środków finansowych jakimi dysponowała strona skarżąca w okresie styczeń – marzec 2008 r. W tym miejscu dodatkowego podkreślenia wymaga, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania sadowoadministracyjnego. Skoro strona wykazała, że w 2007 r. osiągnęła dochód w łącznej wysokości 10.864,40 zł oraz, iż ponosi i finansuje kolejne wydatki, nie ma żadnych podstaw do zwolnienia jej od kosztów postępowania sądowoadministracyjnego we wnioskowanym zakresie, koszty te nie mogą być bowiem stawiane jako ostatnie w kolejności ich zaspokajania. Strona podnosi, że jest organizacją pożytku publicznego, jak deklaruje działa dla dobra publicznego i nie prowadzi działalności gospodarczej, jednak okoliczności te nie stanowią przesłanki uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, iż fakt, że stowarzyszenie jest organizacją non profit nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków – chociażby w drodze obowiązkowych składek członkowskich – na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe (postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006 r. II OZ 317/06 i podobnie postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2006 r. II OZ 588/06 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo pod red. Bogusława Dautera, str. 438, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2007). Strona skarżąca inicjując, a następnie uczestnicząc w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinna zatem przewidzieć możliwość ponoszenia związanych z tym kosztów (vide: postanowienie NSA z dnia 09 listopada 2007 r. sygn. akt. II OZ 1090/07 podobnie postanowienie NSA 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08). Tym samym bezzasadnym pozostaje twierdzenie Stowarzyszenia, iż jego statut wyklucza możliwość ponoszenia kosztów sądowych prowadzonych postępowań (k. 29), zwłaszcza gdy z przedstawionego odpisu KRS wynika, iż Stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą z przeznaczeniem na cele statutowe. W związku z tym należy stwierdzić, iż strona skarżąca nie udowodniła, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego – kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie niniejszej. Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.