II SAB/Bk 35/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ireneusz Henryk Darmochwał (spr.), Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia WSA Wojciech Stachurski, po rozpoznaniu w dniu 03 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o wyłączenie sędziego Mirosława Wincenciaka, Elżbiety Trykoszko oraz Grażyny Gryglaszewskiej w sprawie ze skargi J. W. na bezczynność Wojewody P. w przedmiocie niewyznaczenia obszaru oddziaływania inwestycji na środowisko poprzez niewykonanie przez organ wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.03.2007 r. w sprawie sygn. akt II OSK 208/06 p o s t a n a w i a oddalić wniosek J. W. o wyłączenie sędziego Mirosława Wincenciaka, Elżbiety Trykoszko oraz Grażyny Gryglaszewskiej od rozpoznania sprawy. Skarżąca J. W. złożyła wnioski o wyłączenie ze składu sędziowskiego w niniejszej sprawie sędziego Mirosława Wincenciaka, Elżbiety Trykoszko oraz Grażyny Gryglaszewej. Swój wniosek w stosunku do sędziego WSA Mirosława Wincenciaka będącego sprawozdawcą w niniejszej sprawie tj. skargi na bezczynność Wojewody P. w przedmiocie niewyznaczenia obszaru oddziaływania inwestycji na środowisko poprzez niewykonanie przez organ wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.03.2007 r. w sprawie sygn. akt II OSK 208/06, skarżąca umotywowała tym, iż sędzia ten przed objęciem stanowiska sędziego pracował w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w B. i wielokrotnie orzekał w sprawach związanych z budową obiektu inwentarskiego na działce nr [...] we wsi I. W ocenie skarżącej w sprawach, które były rozpoznawane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wielokrotnie wydano wadliwe rozstrzygnięcia, także pod przewodnictwem sędziego M. W. (k. 190). Nadto skarżącą miała zastrzeżenia do postępowania sędziego w sprawie II SO/Bk 15/11 w zakresie uiszczenia wpisu oraz w sprawie II SAB/Bk 6/10, która wyrokiem NSA z dnia 02 czerwca 2011 r. w sprawie sygn. akt II OSK 535/11 została uchylona, a także w sprawie II SA/Bk 740/10, którą skarżąca chce zaskarżyć (k. 190-193). Nadto skarżąca powołała się na to, iż sędzia ten był już wyłączany przez sąd postanowieniem z dnia 21.12.2011 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bk 357/10 i postanowieniem z dnia 18.01.2011 r. w sprawie II SA/Bk 368/10, na skutek postanowienia NSA z dnia 08.12.2010 r. w sprawie II OZ 1259/10 i postanowienia NSA z dnia 02.12.2010 r. II OZ 1228/10 (k. 220). W złożonym do akt sprawy pisemnym oświadczeniu sędzia sprawozdawca Mirosław Wincenciak oświadczył, iż nie istnieją żadne okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie II SAB/Bk 35/11. Ponadto sędzia wskazał, iż argumenty skarżącej zawarte we wniosku o wyłączenie nie mogą stanowić - w jego ocenie - podstawy wyłączenia od orzekania w sprawie (k. 199). Pismem z 16.08.2011 r. (k. 202-206) skarżąca J. W. wniosła o wyłączenie od orzekania w sprawie niniejszej sędziego NSA Elżbiety Trykoszko oraz Grażyny Gryglaszewskiej będących w składzie orzekającym. Wniosek uzasadniła istnieniem okoliczności stanowiących podstawę do wyłączenia sędziów na wniosek strony, bowiem wymienieni sędziowie orzekali w innych sprawach i wykazali się stronniczością za bogatym inwestorem, działając przy tym niezgodnie z prawem Na potwierdzenie wadliwości rozstrzygnięć wskazanego sędziego Grażyny Gryglaszewskiej wymieniła inne sprawy: II SA/Bk 337/07 i II SA/Bk 647/08, w których sędzia miała bezpodstawnie dopuścić do użytkowania obiektu, który nie był ukończony. Wyraziła uzasadnioną obawę braku bezstronności wnioskowanego do wyłączenia sędziego, który poprzez podejmowanie różnego rodzaju czynności procesowych, w jej ocenie może działać na szkodę interesu prawnego skarżącej. Podkreśliła, że w sprawie II SA/Bk 337/07 dopuszczono do użytkowania obiekt budowlany mimo prawdopodobieństwa uchylenia pozwolenia na budowę na ten obiekt oraz nie uwzględniono wyroku NSA w sprawie II OSK 208/06. Natomiast w sprawie II SA/Bk 647/08 sędzia, zdaniem strony, miała zmienić jej intencję zawartą w skardze i nie ustalić właściwie stanu faktycznego sprawy. Strona upatruje w tym krzywdy polegającej na tym, że pozwolenie nie budowę, które zdaniem skarżącej jest nieważne, funkcjonuje w obrocie prawnym (k. 202-206). Ponadto tożsame zarzuty dotyczące stronniczości w sprawie II SA/Bk 337/07 skarżąca podniosła również w stosunku do sędziego Elżbiety Trykoszko, będącej w tej sprawie sprawozdawcą. Nadto zakwestionowała czynności sędziego Elżbiety Trykoszko w sprawie sygn. akt: II SA/Bk 51/05 (niewłaściwe nadanie biegu wnioskowi, co spowodowało to, że GINB nie zajął się tym wnioskiem i obiekt dalej był budowany); II SA/Bk 28/11 (działając jako Przewodniczący Wydziału niewłaściwe określiła przedmiot sprawy), II SA/Bk 368/10 i II SA/Bk 357/10 (wniosek skarżącej o wymierzenie grzywny za nierespektowanie wyroku NSA zmieniła bez zgody skarżącej na niewykonanie wyroku oraz odmówiła sprostowania przedmiotu zaskarżenia) (k. 202-206). W oświadczeniu sędzia Elżbieta Trykoszko wskazała, iż w jej przekonaniu nie istnieją powody do wyłączenia jej orzekania w sprawie, ani z mocy ustawy, ani na wniosek strony. Ponadto podniosła, iż nie była członkiem składów orzekających w sprawach II SA/Bk 647/08 oraz II SA/Bk 51/05. Uczestniczyła natomiast, jako sędzia referent, w orzekaniu w sprawach: II SA/Bk 337/07 (ze skargi A. H. na decyzję PWINB w B. uchylającą we wznowionym postępowaniu decyzję o pozwoleniu na użytkowane obiektu inwentarskiego) oraz II SA/Bk 368/10 (ze skargi J. W. na niewykonanie przez PWINB w B. wyroku NSA w sprawie II OSK 208/06) i II SA/Bk 357/10 (ze skargi J. W. na niewykonanie przez PINB w H. wyroku NSA w sprawie II OSK 208/06). Orzeczenia wydane w sprawie II SA/Bk 337/07, II SA/Bk 368/10 i II SA/Bk 357/10, nie były skarżone do NSA i stały się prawomocne (k. 208). Ponadto w oświadczeniu z dnia 17.10.2011 r. sędzia Grażyna Gryglaszewska również wskazała, iż nie istnieją powody do wyłączenie jej ze składu orzekającego, zarówno z mocy ustawy, jak i na wniosek. W sprawie o sygn. akt II SA/Bk 647/08 (ze skargi J. W. na niewykonanie przez Wojewodę P. wyroku NSA w sprawie II OSK 208/06) uczestniczyła jako sprawozdawca. W sprawie II SA/Bk 337/07 (ze skargi A. H. na decyzje PWINB w B. uchylającą we wznowionym postępowaniu decyzję o pozwoleniu na użytkowanie obiektu inwentarskiego) była członkiem składu orzekającego. Natomiast nie uczestniczyła w składach orzekających w sprawach o sygn. akt II SA/Bk 51/05, II SA/Bk 368/10 oraz II SA/Bk 357/10. Sędzia końcowo podniosła, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest bezczynność Wojewody P., co nie znajduje powiązania z prawomocnie zakończonymi sprawami o sygn. akt II SA/Bk 647/08 i II SA/Bk 337/07 (k. 276). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów Mirosława Wincenciaka, Elżbiety Trykoszko oraz Grażyny Gryglaszewskiej podlegał oddaleniu. Instytucja wyłączenia sędziego ma charakter procesowej gwarancji jego bezstronności w konkretnym postępowaniu i może być uzasadniona bądź przesłankami powodującymi jego wyłączenie z mocy ustawy (art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.), bądź uzasadniającymi wyłączenie na wniosek (art. 19 p.p.s.a.). Wyłączenia z mocy samej ustawy opierają się na związkach sędziego z przedmiotem lub podmiotem postępowania. W niniejszej sprawie skarżąca J. W. nie wykazała przesłanek wyłączenia sędziego określonych w art. 18 p.p.s.a., jak również zaistnienia stosunków osobistych określonych w art. 19 p.p.s.a., bowiem wszystkie zarzuty w zakresie stronniczości sędziów dotyczą głównie różnego rodzaju czynności procesowych, które strona ma możliwość zaskarżenia w normalnym trybie procesowym. Sędziowie Mirosław Wincenciak, Elżbieta Trykoszko oraz Grażyna Gryglaszewska w złożonych oświadczeniach wykazali, iż znają skarżącą J. W. oraz inwestora A. H. jedynie z postępowań administracyjnych i sądowo – administracyjnych z jej udziałem. W ocenie Sądu z samego faktu wydania niekorzystnych orzeczeń w innej sprawie ze skargi skarżącej nie można wyciągać wniosku o braku wiarygodności danego sędziego. Nie zachodzą zatem w sprawie przesłanki wyłączenia sędziów z mocy prawa wymienione w art. 18 § 1 pkt 1 – 7 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Mając na uwadze to, iż skarżąca podnosi wiele zarzutów dotyczących faktu orzekania w/w sędziów w innych sprawach z jej udziałem powoduje to konieczność rozpoznania wniosku w pierwszej kolejności w kontekście art. 18 § 1 pkt 6 "a" p.p.s.a. Przepis ten nakazuje wyłączyć sędziego w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie. Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie ma miejsca. Postępowanie dotyczy bowiem bezczynności organu – Wojewody P., natomiast przesłanka wyłączenia z art. 18 § 1 pkt 6 "a" p.p.s.a. nie dotyczy spraw o bezczynność. Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że wyłączenie powinno nastąpić "w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie", a taką sprawą nie jest ta, w której strona kwestionuje bezczynność organu i decyzja lub postanowienie nie zostały wydane. Reasumując, na przeszkodzie w orzekaniu sędziego w sprawie ze skargi na bezczynność nie stoi, w oparciu o art. 18 § 1 pkt 6 "a" p.p.s.a., fakt orzekania przez niego we wcześniejszych sprawach tej samej strony, zarówno ze skargi na bezczynność, jak i na akty lub czynności organu. Jak wskazał NSA w postanowieniu z 20.07.2011 r. w sprawie I OZ 531/11 odnośnie art. 18 § 1 pkt 6 "a" p.p.s.a.: "Wymóg orzekania w sprawie dotyczącej skargi na decyzję albo postanowienie, należy odnieść do orzekania w sprawie konkretnie oznaczonego i wydanego już aktu administracyjnego. Oznacza to, że kluczowe znaczenie dla zastosowania art. 18 § 1 pkt 6 "a" p.p.s.a. ma przedmiot zaskarżenia. Jeżeli zatem sprawa dotyczy bezczynności organu, to wyklucza to możliwość uznania, że sprawa ta dotyczy konkretnie oznaczonego i wydanego aktu administracyjnego" (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Zdaniem składu orzekającego w sprawie nie zachodzi zatem ustawowa podstawa wyłączenia wymieniona w art. 18 § 1 pkt 6 "a" p.p.s.a. Brak jest również innych ustawowych przyczyn wyłączenia wymienionych w pozostałych punktach art. 18 § 1 p.p.s.a., na co wskazuje również oświadczenie sędziego Mirosława Wincenciaka, Elżbiety Trykoszko oraz Grażyny Gryglaszewskiej (k. 199,208,276). Jak stanowi art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Tego typu sytuacja również w sprawie niniejszej nie ma miejsca. Przede wszystkim sędziowie w złożonych oświadczeniach wykluczyli przesłanki wyłączenia oparte na tej podstawie. Jak wskazał NSA w postanowieniu z 09.12.2010 r. w sprawie I OZ 934/10 "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego" (CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest wystarczająca wyłącznie utrata przekonania o bezstronności sędziego (vide postan. NSA z 15.09.2008 r., II FZ 397/08, CBOSA). Nadto, jak zauważa się w orzecznictwie, wniosku o wyłączenie sędziego nie uzasadnia nawet prowadzenie przez niego rozprawy z naruszeniem przepisów postępowania (vide postanowienie NSA z 22.12.2004 r., OZ 863/04, CBOSA). W tym miejscu należy odnieść się do zarzutów skarżącego dotyczących poszczególnych sędziów: I tak z samego faktu orzekania przez sędziego WSA Mirosława Wincenciaka i ewentualnego wydania niekorzystnego orzeczenia w innych postępowaniach toczących się przed Samorządowych Kolegium Odwoławczym oraz w postępowaniach sądowo – administracyjnych z udziałem skarżącej nie można wyciągać wniosku o braku wiarygodności danego sędziego. W sprawie II SO/Bk 15/11 postanowieniem z dnia 13 września 2011 r. oddalono wniosek skarżącej o wyłączenie sędziego Mirosława Wincenciaka (CBOSA), natomiast w sprawie II SAB/Bk 6/10 uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie wyrokiem NSA z dnia 02.06.2011 r., sygn. akt II OSK 535/11 i sprawa będzie ponownie rozpoznana już w innym składzie, także interesy strony będą ponowienie przeanalizowane. Natomiast w sprawie II SA/Bk 740/10 było skarżone rozstrzygnięcie Komendanta Straży Granicznej, a sprawa została prawomocnie zakończona. Dodatkowo, w odniesieniu do argumentacji przedstawionej przez skarżącą w zakresie postanowienia NSA z dnia 8 grudnia 2010 r., sygn. akt II OZ 1259/10 i z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II OZ 1228/10 uchylających postanowienia tutejszego Sądu i skutkujące wydaniem postanowień o wyłączeniu sędziego WSA Mirosława Wincenciaka od udziału w sprawie należy podnieść, iż zapadły one na tle odmiennego stanu faktycznego. W postanowieniach tych NSA wskazał bowiem na przedwczesne orzeczenie Sądu o oddaleniu wniosku, bez uprzedniego wezwania skarżącego do jego uzupełnienia oraz przedwczesnego rozważenia Sądu co do uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia Sędziego. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Stąd powołane przez skarżącą postanowienia NSA nie mogły mieć wypływu na rozstrzygnięcie Sądu. Przechodząc do wniosku skarżącej w zakresie wyłączenia sędziego NSA Elżbiety Trykoszko wskazać należy, iż w sprawie sygn. akt II SA/Bk 647/08 i II SA/Bk 51/05 sędzia w ogóle nie orzekała w sprawie. Natomiast w postępowaniu w sprawie II SA/Bk 337/07 (ze skargi A. H. na rozstrzygnięcie wydane w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania zakończonego pozwoleniem na użytkowanie) - skarżąca nie była stroną, gdyż WSA w Białymstoku oddalił jej wniosek o dopuszczenie do udziału, a zażalenie na to postanowienie, NSA w dniu 04.10.2007 r. oddalił w sprawie II OZ 898/07 (CBOSA). Obydwa sądy wskazały na brak po stronie J. Wi. interesu prawnego. Wyrok kończący to postępowanie jest prawomocny. Dotyczy to również udziału w tym postępowaniu sędziego NSA Grażyny Gryglaszewskiej. Sędzia natomiast orzekała w sprawach sygn. akt II SA/Bk 357/10 oraz II SA/Bk 368/10, ale orzeczenia w nich wydane nie były skarżone do NSA i stały się prawomocne. Skarżąca zatem miała możliwość zaskarżenia tych rozstrzygnięć w normalnym toku postępowania, czego nie uczyniła. Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącej dotyczących sędziego Grażyny Gryglaszewskiej podnieść należy jeszcze raz, iż w sprawie II SA/Bk 337/07 skarżąca nie była stroną. Natomiast w postępowaniu II SA/Bk 647/08 (ze skargi J. W. na niewykonanie przez Wojewodę P. wyroku NSA w sprawie II OSK 208/06) – w którym zdaniem strony sędzia G. Gryglaszewska miała wpływ na dokonanie błędnych ustaleń w zakresie jego przedmiotu i w konsekwencji wydanie niewłaściwego orzeczenia – wyrok nie został przez J. W. zaskarżony (pełnomocnik złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej). Zatem w sprawach, w których postępowanie sędziów wzbudziło nieufność strony brak jest okoliczności dających podstawę do uznania, w ocenie składu rozstrzygającego wniosek o wyłączenie, iż wymienienie sędziowie z zamysłem orzekają na szkodę skarżącej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że argumentacja zawarta we wnioskach skarżącej nie wskazuje na istnienie po stronie wymienionych sędziów żadnej realnej okoliczności mogącej budzić uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w tej konkretnej sprawie. Przyjąć zatem należy, że strona nie podważyła skutecznie oświadczeń sędziów. Ponadto wskazać należy, że przedmiotem postępowania ze skargi na bezczynność (jak w sprawie niniejszej, w której złożono wniosek o wyłączenie) nie jest merytoryczna kontrola działania organu, ale ocena czy był on obiektywnie zobowiązany do określonego działania i czy to działanie w ustawowym terminie podjął. Uwzględniając wnioski z powyżej przeprowadzonej analizy uczestnictwa sędziów w orzekaniu w sprawach wskazanych przez stronę oraz mając na uwadze przedmiot niniejszej sprawy (bezczynność organu), brak jest podstaw do przyjęcia, że istnieje uzasadniona wątpliwość co do braku bezstronności sędziów przy rozpoznawaniu przedmiotowej skargi. Brak jest zatem podstaw do jego wyłączenia także w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Tytułem wyjaśnienia wskazać należy, że zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Zatem sędziowie podejmują rozstrzygnięcia w sposób niezawisły, działając w oparciu o prawo i zgodnie ze swoim sumieniem i wewnętrznym przekonaniem oraz w sposób wolny od jakiegokolwiek nacisku z zewnątrz. Sposobem kwestionowania niekorzystnych, w odbiorze strony, rozstrzygnięć, jest uruchomienie kontroli instancyjnej i w ten sposób poddanie orzeczenia ocenie sądu wyższej instancji. Natomiast nawet fakt wielokrotnego wydania niekorzystnych dla strony rozstrzygnięć przez tego samego sędziego – nie oznacza, że sędzia utracił przymiot bezstronności. Ze wskazanych powyżej względów na podstawie art. 18 § 1 i art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.