II SAB/Bk 54/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), sędzia NSA Mieczysław Markowski, po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 3 września 2015 r. sprawy ze skargi Fundacji "P." w B. na bezczynność Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. w przedmiocie informacji publicznej 1. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. do rozpoznania w trybie dostępu do informacji publicznej wniosku Fundacji "P." w B. z dnia [...] kwietnia 2015 r.; 2. stwierdza, że w sprawie wystąpiła bezczynność organu i nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. nie wymierza grzywny podmiotowi zobowiązanemu do rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej; 4. zasądza od Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. na rzecz skarżącej Fundacji "P." w B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarga na bezczynność Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. została wywiedziona na tle następujących okoliczności: W dniu [...] kwietnia 2015 r. Fundacja "P." w B., w imieniu której występował Prezes Zarządu P. K., przesłała drogą elektroniczną do Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. (powoływanego dalej w skrócie: "SP ZOZ") wniosek o udzielenie informacji publicznej dotyczącej trwającej rozbudowy szpitala w S., w następującym zakresie: 1. Ile zdarzyło się wypadków i kiedy? 2. Ilu poszkodowanych w wypadkach było leczonych w Państwa szpitalu? 3. W jakim stanie trafili poszkodowani? W dniu [...] maja 2015 r. skarżąca Fundacja zwróciła się ponownie do Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. o niezwłoczną odpowiedź na wniosek z dnia [...] kwietnia 2015r., informując, że termin przewidziany przez prawo upłynął. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Dyrektor SP ZOZ w S. pismem z dnia [...] maja 2015 r. poinformował, że kompleksowy nadzór inwestorski i inżynierski przy realizacji projektu pn. "R" pełni inżynier kontaktu, którym jest firma T. S.A. w B. Pismem z dnia [...] maja 2015r. Fundacja złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. w przedmiocie nieudostępnienia w terminie informacji publicznych, zarzucając mu naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2014r. poz. 782 ze zm.) poprzez nieudostępnienie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem w określonym terminie. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca Fundacja wniosła o zobowiązanie organu do wykonania wniosku z dnia [...] kwietnia 2015 r., zasądzenie kosztów postępowania, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie grzywny, rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie wyjaśniając, że skarżąca Fundacja już wcześniej otrzymała dostęp do wszystkich dokumentów dotyczących wyboru inżyniera kontraktu, który w imieniu SP ZOZ w S. prowadzi inwestycję związaną z modernizacją szpitala, stąd też w dniu [...] maja 2015 r. została wysłana skarżącemu informacja, że wszystkie pytania powinny być kierowane właśnie do inżyniera kontraktu. Jednocześnie podkreślono, że po otrzymaniu skargi na bezczynność, organ w dniu [...] czerwca 2015 r. udzielił skarżącej Fundacji uzupełniającej odpowiedzi w zakresie żądanych informacji, przesyłając ją drogą elektroniczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Niezależnie, bowiem od zawartego w skardze wniosku o skierowanie sprawy do trybu uproszczonego, od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje regulacja art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a., zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przepis ten, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658), ma zastosowanie również do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie nowelizacji p.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku skarg na bezczynność i skarg na przewlekłość postępowania w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta z mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. obejmuje również bezczynność organów. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. W sytuacji natomiast wydania przez organ, stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowe w sprawie bezczynności czy przewlekłości organu administracji publicznej, staje się bezprzedmiotowe. Skoro bowiem organ w bezczynności już nie pozostaje, to sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji w sprawie. W okolicznościach niniejszej sprawy poza sporem pozostaje, że udzielenie skarżącej Fundacji żądanej informacji publicznej nastąpiło już po wniesieniu skargi. Skarga została bowiem nadana w dniu 28 maja 2015 r., a informacja w zakresie wniosku zgłoszonego w dniu [...] kwietnia 2015 r. została skarżącej udzielona w dniu [...] czerwca 2015 r. W tej dacie drogą elektroniczną przesłano żądane informacje, o czym świadczy wiadomość mailowa wysłana z sekretariatu SP ZOZ w S. do skarżącej Fundacji. Odbiór żądanych informacji publicznych potwierdziła dodatkowo sama Fundacja w wiadomości mailowej z dnia [...] czerwca 2015r., dziękując jednocześnie za "szybką odpowiedź". W takiej sytuacji należało uznać, że na dzień wyrokowania w sprawie niniejszej wyczerpał się stan bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej, bowiem takowej na żądanie skarżącej Dyrektor SP ZOZ ostatecznie udzielił w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. Stąd też postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie niniejszej, w części dotyczącej zobowiązania organu do załatwienia wniosku, należało umorzyć stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. Jak podkreślono bowiem już wyżej celem postępowania ze skargi na bezczynność jest przymuszenie podmiotu zobowiązanego do działania tj. do udzielenia informacji publicznej, wydania decyzji w inny sposób kończącej to postępowanie lub do poinformowania, że żądana informacja nie jest informacją publiczną. Jeśli zatem informacji udzielono, przedmiot postępowania ze skargi na bezczynność odpada, co czyni postępowanie w tym zakresie bezprzedmiotowym. Wynikająca z akt sprawy okoliczność udzielenia skarżącej Fundacji żądanej informacji publicznej już po złożeniu skargi na bezczynność, uczyniła bezprzedmiotowym wyłącznie konieczność zobowiązywania organu do załatwienia wniosku. Obecne brzmienie przepisu art. 149 p.p.s.a., stanowiącego podstawę orzekania przez sąd przy uwzględnianiu skargi na bezczynność organu, nakłada bowiem na sąd obowiązek nie tylko zobowiązania bezczynnego organu do załatwienia sprawy, ale również wypowiedzenia się, czy bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Na mocy ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. nr 34, poz. 173) sądy administracyjne od dnia 17 maja 2011r. zostały bowiem wyposażone w kompetencję do stwierdzania, czy bezczynność organu (lub przewlekłe prowadzenie postępowania) miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ze stwierdzeniem przez sąd rażącego naruszenia prawa bezczynnością organu (lub przewlekłym prowadzeniem postępowania) wiąże się szczególna odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy publicznych za rażące zaniedbania. Dochodzenie tej odpowiedzialności otwiera dopiero orzeczenie właściwego sądu kwalifikujące okoliczności danej sprawy do rażąco naruszających prawo. Stąd mimo, iż w zasadniczej części orzekanie o bezczynności organu, po usunięciu stanu bezczynności, staje się rzeczywiście bezprzedmiotowe, to bezprzedmiotowym nie staje się kwestia oceny charakteru zaistniałej bezczynności. Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wypowiedział się w kwestii takiej wykładni art. 149 p.p.s.a., która nie prowadzi do pozbawiania strony możliwości dochodzenia odszkodowania za szkodę, której źródłem jest niewydanie orzeczenia lub decyzji, a tym samym wykładni, która nie wypacza sensu zmian wprowadzonych do p.p.s.a. Powyższą wypowiedź ujął w tezie wyroku z dnia 26 lipca 2012 r. w sprawie II OSK 1360/12 stwierdzającej wprost, że: "wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a." (orzeczenie dostępne w CBOSA). Ta linia orzecznicza została ugruntowana (vide wyroki: I OSK 50/14 z dnia 18 września 2014 r.; II SAB/Po 47/14 z dnia 27 sierpnia 2014 r., II SAB/Bk 14/15 z dnia 5 maja 2015 r., CBOSA). W okolicznościach niniejszej sprawy załatwienie wniosku o udzielenie informacji publicznej nastąpiło po upływie ustawowych 14 dni. Organ pozostawał w bezczynności od dnia [...] kwietnia 2015 r. do dnia [...] czerwca 2015 r.,która to bezczynność ustała po wniesieniu skargi, a przed wyrokowaniem. Oceniając charakter tejże bezczynności, sąd uznał, że nie można jej przypisać cechy rażącego naruszenia prawa. W orzecznictwie przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa przy bezczynności organu mamy do czynienia, gdy organ w ogóle pozostawia wniosek bez odpowiedzi w jakiejkolwiek formie, znacznie przekracza terminy do załatwienia sprawy przy braku obiektywnych przeszkód, nie podejmuje czynności i nie informuje stron o powodach takiego stanu rzeczy (vide wyroki: II SAB/Wr 42/14 z dnia 21 sierpnia 2014 r., II SAB/Gd 66/14 z dnia 25 czerwca 2014 r., II SAB/Go 32/14 z dnia 27 września 2014 r., CBOSA). Ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Każda bowiem bezczynność jest naruszeniem prawa co nie znaczy, że każda nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Przyjęcie odmiennego stanowiska pozbawiałoby racjonalności przepis art. 149 p.p.s.a., nakazujący wartościowanie naruszenia prawa stanem bezczynności czy przewlekłości postępowania. W okolicznościach sprawy niniejszej zważyć należy, że co prawda podmiot obowiązany do udostepnienia informacji publicznej dopuścił się opóźnienia w jej udzieleniu, jednakże samo uchybienie terminowi z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie przesądza o rażącym charakterze bezczynności. Nie bez znaczenia dla powyższej oceny ma fakt, iż sama skarżąca Fundacja w piśmie z [...] czerwca 2015 r. uznała udzieloną przez organ odpowiedź za "szybką". Z powyżej wskazanych powodów Sąd uznał, że bezczynność organu w okolicznościach niniejszej sprawy nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Jednocześnie w pkt 3 wyroku Sąd orzekł, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie było potrzeby wymierzenia organowi - na mocy art. 149 § 2 p.p.s.a. - grzywny. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło na podstawie art. 200 p.p.s.a.