II SAB/Bk 54/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 12 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Komendanta Miejskiej Policji w Białymstoku w przedmiocie działania policji p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. , J. K. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę bezczynność Komendanta Miejskiej Policji w Białymstoku w przedmiocie działania policji. Skarżący zarzucił policji bezprawną inwigilację oraz kradzież dokumentacji sądowej i medycznej wspominając jednocześnie o naruszeniu jego nietykalności cielesnej, manipulowaniu wiadomościami tekstowymi oraz podłożeniu podsłuchu w telefonie. W odpowiedzi na skargę Komendant wyjaśnił, że zarzucana przez skarżącego bezczynność dotyczy zdarzeń, jakie były objęte postępowaniem skargowym, prowadzonym w Wydziale Kadr Komendy Miejskiej w Białymstoku, znak sprawy [...] Postępowanie to zostało wszczęte w związku z wpłynięciem w dniu 12 kwietnia 2024 r. bezpośrednio do Komendy Miejskiej Policji w Białymstoku, a następnie w dniu 15 kwietnia 2024 r. do Komisariatu Policji II w Białymstoku skarg J. K., w których zarzucał on, że: 1) policjanci zaniechali interwencji w dniu 21 marca 2024 roku w zakresie pilnowania rzeczy należących do P. C. w związku z wymianą zamków oraz naruszenia miru domowego przez M. M. i P. C., jak też samowolnej wymiany zamków w lokalu J. K., czego konsekwencją było udostępnienie korzystania z lokalu przez osoby trzecie bez zgody właściciela; 2) nie podjęto zgłoszenia naruszenia miru domowego w Komisariacie Policji II w Białymstoku w dniu 13 kwietnia 2024 roku ok. godz. 15.00 - policjanci Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego i dyżurny odmówili przyjęcia zeznań do protokołu. Komendant wyjaśnił, że postępowanie skargowe prowadzono w oparciu o przepisy Działu VIII ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."). Po przeprowadzonym postępowaniu, prezentowane przez skarżącego zarzuty uznano za bezzasadne, o czym został zawiadomiony pismem [...] z dnia 7 maja 2024 r. Mając na uwadze fakt, że skargi zostały złożone do organu w dniu 12 i 15 kwietnia 2024 r. oraz to, że organ po przeprowadzeniu postępowania skargowego powiadomił skarżącego o sposobie załatwienia skarg, to zdaniem organu został zachowany termin do załatwienia skargi, wynikający z art. 237 § 1 k.p.a. Z uwagi na powyższe, w ocenie Komendanta, skarga powinna zostać odrzucona ponieważ kontroli sądów administracyjnych w ramach skargi na bezczynność nie podlegają czynności podejmowane przez organy administracji publicznej w trybie przepisów działu VIII k.p.a. (art. 221-256), odnoszące się do skarg i wniosków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola ta sprawowana jest zaś pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje natomiast orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest bezczynność Komendanta Miejskiego Policji w przedmiocie działania policji. Postępowanie wywołane skargami skarżącego prowadzono w trybie postępowania skargowego uregulowanego w Dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, zatytułowanym "Skargi i wnioski". Przedmiotem takiej skargi, po myśli art. 227 k.p.a., może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe ograny albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Wniesiona skarga uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, kończącym się czynnością faktyczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy. W postępowaniu tym nie istnieją strony, nie ma instancji, a działania podejmowane przez organ nie mają formy aktu lub czynności, o których mowa w p.p.s.a. Postępowanie ma na celu ustalenie prawidłowości i terminowości działania organów administracyjnych i ich pracowników oraz zbadanie potrzeby podjęcia określonych czynności. Załatwienie takiej skargi następuje, na podstawie art. 238 § 1 k.p.a., poprzez zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi. Stanowi ono prawną formę działania, będącą czynnością materialno-techniczną, a więc taką czynnością, która skutki prawne wywołuje przez fakty (por. Z. Kmieciak, Czynności faktyczne administracji państwowej, SP-E t. XXXIX, Łódź 1978, s. 74-86). Zawiadomienie zawiera informacje o czynnościach wewnętrznych organu załatwiającego skargę i ich rezultatach, a wywiera ono trojaki skutek prawny. Po pierwsze kończy postępowanie skargowe w odniesieniu do sprawy. Po drugie umożliwia wniesienie przez adresata zawiadomienia kolejnej skargi, tym razem wynikającej z niezadowolenia z załatwienia skargi (art. 227 k.p.a.). Trzecim zaś skutkiem będzie możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 239 k.p.a. w odniesieniu do ponowionej skargi, w szczególności podtrzymania swego poprzedniego stanowiska z odpowiednią adnotacją w aktach sprawy, bez zawiadamiania skarżącego. Określony w art. 3 § 2 p.p.s.a. katalog aktów lub czynności organów administracji, podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego, wyklucza jednakże możliwość dokonywania kontroli przez ten sąd skarg powszechnych składanych w trybie art. 227 k.p.a. W sprawach skarg i wniosków (uregulowanych w Dziale VIII k.p.a.) nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, co wynika z brzmienia art. 3 § 2 p.p.s.a., a wcześniej z art. 16 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (zob. postanowienie NSA z dnia 18 lutego 1997 r., sygn. akt III SAB 1/97, publ. LEX nr 29038; postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA 2668/00, publ. LEX nr 5426; postanowienie NSA z dnia 23 lipca 2001 r., sygn. akt II SAB 213/00, publ. LEX nr 5455). Pogląd ten prezentowany jest także w nowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA: z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt I OSK 2091/16, z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 2783/13; z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 478/09, z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09, CBOSA). W doktrynie prezentowane jest stanowisko, że zawiadomienie o załatwieniu skargi nie daje podstaw do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na jego niezgodność z prawem. Ta kategoria czynności różnego rodzaju organów państwowych i organizacji społecznych nie mieści się w wyliczeniu aktów zaskarżalnych do sądu administracyjnego (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, wyd. 8, Warszawa 2006, s. 856). Nadal aktualny będzie zatem pogląd wyrażony w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 1983 r. (sygn. akt II SA 983/83, publ. ONSA 1983, Nr 2, poz. 57, s. 90), że "zawiadomienie może być kwestionowane jedynie nową skargą, która ma za przedmiot w rozumieniu art. 227 k.p.a. właściwość organu do załatwienia skargi, wskazanie sposobu jej załatwienia oraz uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli było zamieszczone w zawiadomieniu". Właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje więc spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, a więc takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, czyli skarg tzw. "powszechnych" (obywatelskich), o których mowa w art. 227 k.p.a. Prawo wniesienia takiej skargi stanowi realizację zagwarantowanego każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, prawa składania petycji, skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych. Do rozpatrywania tego rodzaju skarg, właściwe są organy państwowe, działające w trybie określonym w Dziale VIII k.p.a. "Skargi i wnioski". Uwzględniając powyższe należy wyjaśnić, że w postępowaniu skargowym wszczętym przez skarżącego jego zarzuty uznano za bezzasadne, o czym został zawiadomiony pismem TK.0510.57.2024.JJ z dnia 7 maja 2024 r. Skarga określona w art. 227 k.p.a. stanowi odformalizowany środek ochrony różnych interesów jednostki, który nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, tj. postępowania odwoławczego, ani też postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia NSA z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 2783/13, Lex nr 1440514 oraz z dnia 19 stycznia 2012 r., II OSK 2692/11, Lex nr 1110181). W zakresie właściwości sądów administracyjnych nie pozostaje również sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ. Powyższe skutkuje stwierdzeniem niedopuszczalności skargi jako nienależącej do właściwości sądów administracyjnych i jej odrzuceniem na zasadzie art. 58 § pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Dodać również należy, że w zakresie właściwości sądów administracyjnych nie pozostaje sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ. Sąd nie może bowiem kontrolować sposobu procedowania organu załatwiającego skargę na działanie organu (art. 237 § 1 i § 3 k.p.a.). W tych okolicznościach, uznać należy, że sprawa nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego, a wywiedziona w tym zakresie skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji.