II SAB/Bk 85/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi J. R. na bezczynność i przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. w sprawie budowy instalacji odprowadzającej wody opadowe 1. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. do wydania decyzji w terminie miesiąca od dnia zwrotu organowi akt, w sprawie budowy instalacji odprowadzającej wody opadowe z działek o nr [...] położonych w N., 2. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w H. grzywnę w kwocie 3 000 (trzy tysiące) złotych, 4. przyznaje adwokatom R. G. oraz H. J.-W. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwoty po 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego J. R. wykonane na zasadzie prawa pomocy. Skargą złożoną za pośrednictwem organu w dniu 6.08.2013r. skarżący J. R. zarzucił Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w H. bezczynność w sprawie zainicjowanej jego wnioskiem z dnia 16.08.2010r. o wszczęcie postępowania w sprawie wykonania na działkach o numerach [...] w N., bez pozwolenia i zgłoszenia instalacji odprowadzającej wody opadowe. Podał, że fakt wykonania instalacji został stwierdzony przez pracownika organu nadzoru budowlanego w dniu 3.09.2010r. W tym czasie było dopiero w toku postępowanie o ustalenie warunków zabudowy dla wykonania instalacji mającej odprowadzać wody opadowe z terenu ww. działek do naturalnego cieku rzeki N. Wniosek o ustalenie warunków zabudowy został następnie wycofany. Organ nadzoru budowlanego pismem z dnia 20.09.2010r. niesłusznie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zezwalając tym samym na wykonanie instalacji bez pozwolenia i zgłoszenia. Skarżący podał, że w dniu 6.08.2013r. wniósł zażalenie na bezczynność organu, które P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. postanowieniem z dnia [...].04.2013r. uznał za niezasadne. Podnosząc powyższe skarżący wniósł o orzeczenie przez sąd bezczynności organu ze stwierdzeniem, że miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do wszczęcia postępowania i orzeczenie o nałożeniu na organ stosownej kary pieniężnej. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w H. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podając ,że na skutek doniesienia skarżącego o samowolnym wykonaniu przez D. W. instalacji odprowadzającej wody opadowe do rzeki N. złożonego w dniu 18.08.2010r., organ przeprowadził kontrolę, która nie potwierdziła faktu odprowadzania wód opadowych do rzeki N. Wody opadowe z utwardzonego terenu oraz dachu będącego w budowie budynku handlowo - usługowego oprowadzane były na teren działki inwestorki o numerze [...]. W toku budowy budynku handlowo-usługowego inwestorka zrezygnowała z montażu separatora do oczyszczania wód opadowych natomiast zawarła umowę z Urzędem Gminy N. na odprowadzanie wód opadowych. Odpowiedź zawierająca poniższe ustalenia została skarżącemu przekazana w dniu 20.09.2010r. Organ dodał, że skarżący był powiadomiony o terminie kontroli. Z akt administracyjnych wynika, że w dniu 16.08.2010r. wpłynęło do organu doniesienie skarżącego o samowolnym wykonaniu przez D. W. instalacji odprowadzającej wody opadowe z działek [...] w N. do rzeki N. tj. wykonaniu jej przed uzyskaniem decyzji o warunkach zabudowy i przed uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego. Organ nadzoru budowlanego wyznaczył na dzień 3.09.2010r kontrolę informując o tym skarżącego. Kontrola potwierdziła fakt wykonania instalacji odprowadzającej wody opadowe, której wylot umieszczono jednakże na terenie własnej działki inwestorki o numerze geodezyjnym [...]. Informacja o terminie kontroli została wysłana również skarżącemu i doręczona w dniu 20.08.2010r. K. R. – matce skarżącego. Pismem z dnia 20.09.2010r. organ poinformował skarżącego, że z uwagi na fakt stwierdzonego odprowadzania wód opadowych z działek D. W. na teren własnej działki o numerze [...] oraz z uwagi na niestwierdzenie wykonania wylotu urządzenia kanalizacyjnego służącego wprowadzaniu wód opadowych i ścieków do rzeki N., nie istniały podstawy do interwencji organu nadzoru budowlanego. Po upływie ponad dwóch lat od tej daty, skarżący J. R. w piśmie z 6.03.2013r. skierowanym do P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zarzucił organowi I instancji (Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w H.) brak działania w sprawie dotyczącej nielegalnego wykonania przez D. W. urządzenia odprowadzającego wody opadowe i ścieki do rzek N. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...].04.2013r. odmówił wyznaczenia organowi I instancji terminu na załatwienie sprawy. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że nie toczyło się w sprawie postępowanie administracyjne. Nadto dodał, że w 2011r. inwestorka podpisała z Gminą N. umowę na odprowadzanie wód opadowych z własnego terenu do systemu kanalizacji gminnej. W opisanych wyżej okolicznościach sprawy skarżący wywiódł niniejszą skargę. W toku postępowania sądowego w sprawie ze skargi na opisaną wyżej bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H., skarżący złożył odrębną skargę na przewlekłość organu w opisanej sprawie, która została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/ Bk 38/14. Zarządzeniem z dnia 7 lipca 2014r. sprawa ze skargi na przewlekłość postępowania została połączona ze sprawą ze skargi na bezczynność organu (k. 128 akt sądowych), w związku z czym obie skargi podlegały rozpatrzeniu w jednym postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą akt wcześniej zarejestrowanych (vide: zarządzenie k. 128 akt sądowych). Uzasadnienie skargi na przewlekłość postępowania organu było tożsame z argumentacją skargi na bezczynność. Zdaniem strony skarżącej, złożone przez nią w dniu 16 sierpnia 2010r. doniesienie o konieczności sprawdzenia legalności robót budowlanych D. W. prowadzonych przy budowie instalacji odprowadzającej wody opadowe z terenu kilku działek położonych w N., wszczęło indywidualne postępowanie administracyjne w sprawie, które powinno było się zakończyć wydaniem decyzji, a skoro jej nie wydano, zaistniała przewlekłość w rozpoznaniu sprawy oraz wystąpiła bezczynność organu. Organ wniósł o oddalenie skargi na przewlekłość postępowania podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie ze skargi na bezczynność, sprowadzające się do stwierdzenia o braku potrzeby przeprowadzenia indywidualnego postępowania administracyjnego dla oceny robót budowlanych D. W., opisanych w doniesieniu i wystarczalności załatwienia sprawy w trybie skargowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skargi podlegały uwzględnieniu albowiem brak decyzyjnego załatwienia sprawy zainicjowanej doniesieniem J. R. złożonym w organie w dniu 16 sierpnia 2010r. przez okres 4 lat, dowodzi zaistnienia w sprawie, opisanej doniesieniem, stanu bezczynności organu i wystąpienia przewlekłości postępowania. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie czynności podejmuje, ale postępowania nie kończy wydaniem decyzji, postanowienia, czy innego aktu, których wydania w danym postępowaniu wymaga przepis prawa (vide: między innymi, wyroki WSA w Gdańsku z 3.07.2013r. sygn. II SAB/Gd 54/13, WSA w Białymstoku z 25.10.2012r. sygn. II SAB/Bk 27/12 i z 15.11.2012r. sygn. II SAB/Bk 53/12 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla których wymagane prawem czynności lub akt, nie zostały podjęte (T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, wyrok NSA z 22.12.1998r. sygn. III SAB 77/98, Lex nr 36590, czy wyrok WSA w Warszawie z 8.06.2004r. sygn. III SAB/Wa 8/04, Lex nr 160109). Wniesienie skargi na bezczynność uzasadnia zatem nie tylko niedotrzymanie terminu załatwienia sprawy, ale także odmowa wydania aktu mimo istnienia ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (tak: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo "LexisNexis", Warszawa 2004). Dla uznania bezczynności organu konieczne jest więc ustalenie, czy organ administracji był w danej sprawie zobowiązany do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia czynności. Instytucja przewlekłości postępowania administracyjnego została wprowadzona do kodeksu postępowania administracyjnego na mocy ustawy nowelizacyjnej z dnia 3.12.2010r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011r. Nr 6, poz. 18). Ww. ustawa nowelizacyjna przyznała stronom postępowania z mocą od 11.04.2012r. uprawnienie do podważania przed sądem administracyjnym przewlekłości postępowania administracyjnego. Na mocy kolejnych nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny został wyposażony w kompetencję do stwierdzania, czy bezczynność organu administracji lub przewlekłe prowadzenie postępowania, miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (vide: zmiany wprowadzone z mocą od 17.05.2011r. na podstawie ustawy z 20.01.2011r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa – Dz. U. z 2011r. Nr 34, poz. 173) oraz w kompetencję do wymierzania organowi administracji grzywny w przypadku stwierdzania między innymi przewlekłości postępowania (vide: zmiany wprowadzone z mocą od 12.07.2011r. na podstawie ustawy z 25.03.2011r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego – Dz. U. z 2011r. Nr 76, poz. 409). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zostało przyjęte, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, nie przysługuje w sprawach, które zostały zakończone decyzją ostateczną wydaną przed dniem 11.04.2011r. tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 3.12.2010r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (vide: teza postanowienia NSA z dnia 14.11.2012r. sygn. II OSK 1236/12). Sytuację przewlekłości można natomiast stwierdzić w odniesieniu do stanów faktycznych zaistniałych przed wejściem w życie regulacji wprowadzającej kategorię przewlekłego prowadzenia postępowania, niezakończonych decyzją do dnia wejścia w życie opisywanej instytucji tj. w których przewlekłość pozostawała w toku w momencie wejścia w życie regulacji. Powyższa zasada nie dotyczy jednak orzekania o rażącym charakterze przewlekłości albowiem oceniając, czy naruszenie prawa było rażące, sąd powinien mieć w polu widzenia wyłącznie działania czy zaniechania organu administracji w okresie od wejścia w życie ustawy z 20.01.2011r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa – Dz. U. z 2011r. Nr 34, poz. 173) tj. od dnia 17.05.2011r. ze względu intertemporalną zasadę bezpośredniego działania ustawy nowej (tak NSA w postanowieniu z dnia 27.03.2013r. sygn. II OSK 468/13, przytaczając P. Kornackiego, "Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej", Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego z 2011r. Nr 5). Dopiero z momentem wejścia w życie regulacji dającej podstawę do stwierdzania rażącego charakteru naruszenia prawa wskutek przewlekłości organu administracji wiąże się szczególna odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy publicznych za rażące zaniedbania, której dochodzenie otwiera orzeczenie kwalifikujące okoliczności sprawy do rażąco naruszających prawo. W literaturze przedmiotu i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, pod pojęciem przewlekłości postępowania administracyjnego, rozumie się stan, w którym organ administracji nie załatwia sprawy w terminie a podejmowane przez organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a. ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności w tym dowodowych, pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (tak NSA w uzasadnieniu wyroku w sprawie II OSK 1956/12). O przewlekłości postępowania przed organem administracji można mówić, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, przy uwzględnieniu terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez organ, a także stopnia zawiłości sprawy i postawy samej strony tj. gdy naruszone zostaje prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki ( tak NSA w postanowieniu sygn. II GPP 5/10). W tezie wyroku WSA we Wrocławiu sygn. IISAB/Wr 71/11 (Lex Nr 1139146) został zaś zaprezentowany pogląd, że przez pojęcie "przewlekłego postępowania" należy rozumieć sytuacje prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy, czy też jako stan, w którym organ w sposób nieuzasadniony "przedłuża" w trybie art. 36 par. 2 K.p.a. termin załatwienia sprawy, powołując się na niezależne od niego przyczyny uniemożliwiające dotrzymanie terminu podstawowego. Przesądzający dla oceny zasadności zarzutów skargi stał się charakter sprawy opisanej w doniesieniu skarżącego złożonym w organie nadzoru budowlanego w dniu 16 sierpnia 2010r. oraz obowiązujące w dacie wpłynięcia doniesienia do organu brzmienie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących moment wszczęcia postępowania administracyjnego. Do dnia 11 kwietnia 2011r. tj. do momentu wejścia w życie zmian wprowadzonych ustawą nowelizacyjną z dnia 3 grudnia 2010r. (Dz. U. z 2011r., Nr 6, poz. 18), w tym wprowadzenia do procedury administracyjnej opisanej dodanym art. 61 "a", instytucji odmowy wszczęcia postępowania na żądanie osoby niebędącej stroną postępowania lub postępowania z innych przyczyn niedopuszczalnego, Kodeks postępowania administracyjnego nie określał formy wszczęcia postępowania administracyjnego, a w szczególności nie przewidywał, że organ administracji publicznej orzeka o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania, z wyjątkiem przypadków, w których wniosek o wszczęcie postępowania z urzędu złożyła organizacja społeczna (art. 31 par. 2 K.p.a.), wszczęcia wznowionego postępowania (art. 149 K.p.a.) czy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 par. 2 K.p.a.). Wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek strony, w każdym innym przypadku, następowało z mocy prawa. Każde zatem pismo, również złożone jako doniesienie o potrzebie podjęcia działań kontrolnych z urzędu, wszczynało postępowanie administracyjne, gdy zawarte we wniosku żądanie dotyczyło indywidualnej sprawy załatwianej w drodze decyzji, gdy wniosek złożony został przez osobę będącą stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a., gdy wniosek odpowiadał warunkom formalnym i gdy organ, do którego wniosek wpłynął był właściwy w sprawie. Jak stanowił w dacie wpływu doniesienia skarżącego i stanowi dzisiaj art. 233 K.p.a. złożona w trybie skargowym, skarga w sprawie indywidualnej, która nie była przedmiotem postępowania administracyjnego, powoduje wszczęcie postępowania, jeżeli została złożona przez stronę. Jeżeli taka skarga pochodzi od innej osoby (niż strona) może powodować wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu, chyba że przepisy wymagają do wszczęcia postępowania żądania strony. Opisane doniesieniem skarżącego roboty budowlane D. W. dotyczyły samowolnej realizacji budowli (urządzenia budowlanego) w postaci instalacji odprowadzającej wody opadowe z kilku działek, położonych w N., z których jedna (o numerze [...]) bezpośrednio graniczyła z działką skarżącego o numerze geodezyjnym [...] (fakt bezsporny). W zasadzie nie budzi wątpliwości, że krąg stron prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania naprawczego i legalizacyjnego ( w zależności od zakwalifikowania inwestycji) ustala się na podstawie art. 28 K.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym pojawił się problem, czy te postępowania mogą toczyć się wyłącznie z urzędu, czy również na wniosek właścicieli działek sąsiednich. W wyroku z dnia 14 kwietnia 2014r. sygn. II OSK 584/11, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w sytuacji, gdy przepisy prawa wyraźnie nie określają, czy postępowanie może być wszczęte tylko z urzędu lub tylko na wniosek, należy sięgnąć do ogólnych przepisów regulujących wszczęcie postępowania. Z art. 61 par. 1 K.p.a. wynika, że postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Regulacja taka w powiązaniu z treścią przytoczonego wyżej art. 233 K.p.a. oraz art. 28 K.p.a. ("stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek"), wskazuje na konieczność przyjęcia możliwości wszczęcia postępowania naprawczego (legalizacyjnego) nie tylko z urzędu ale również na wniosek właściciela działki sąsiedniej. Skoro zaś właściciel działki sąsiedniej do terenu inwestycji ma w postępowaniu naprawczym (legalizacyjnym) przymiot strony, to ma prawo do ustalenia, czy nie zostały naruszone jego prawa samowolną inwestycją. Brak w przepisach ustawy Prawo budowlane wyraźnego wyłączenia dopuszczalności wszczynania postępowania naprawczego i legalizacyjnego na wniosek, nie pozwala przyjąć, że takie postępowanie może być wszczynane jedynie z urzędu. W odniesieniu do okoliczności sprawy zauważyć należy, że skarżący J. R. był traktowany jako strona postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla budowy spornej w sprawie instalacji odprowadzającej wody opadowe z terenu położonych w N. działek o numerach geodezyjnych [...], o czym świadczy doręczanie mu odpisów pism w tym postępowaniu, przedłożonych do akt niniejszej sprawy sądowej. Krąg stron postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy pokrywa się z kręgiem stron prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania legalizacyjnego i naprawczego dotyczącego zrealizowanej samowolnie inwestycji objętej wnioskiem o warunki zabudowy. Reasumując, skład orzekający stanął na stanowisku, że złożone przez skarżącego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. w dniu 16 sierpnia 2010r. doniesienie o potrzebie sprawdzenia legalności rozpoczęcia przez właścicielkę sąsiedniej nieruchomości budowy instalacji odprowadzającej wody opadowe, jako pochodzące od strony postępowania, wszczęło indywidualne postępowanie administracyjne. Takie zaś postępowanie kończy się wydaniem decyzji stosownie do treści art,. 104 K.p.a. Załatwienie sprawy w trybie skargowym naruszyło art. 233 Kpa w związku z art. 28 Kp.a. Brak wydania decyzji przez 4 lata świadczy o bezczynności organu i przewlekłości postępowania. Wniesienie skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania poprzedzone zostało zażaleniem skierowanym do organu II instancji, w którym skarżący wnosił o wyznaczenie organowi terminu na wydanie decyzji kończącej postępowanie. Zgodnie z art. 149 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Kierując się treścią powyższego przepisu oraz mając na względzie niedopuszczalność przesądzania wyniku sprawy, Sąd sformułował obowiązek organu jako obowiązek wydania decyzji kończącej postępowanie, bez określania charakteru tejże decyzji. Niedopuszczalność wypowiadania się w niniejszym postępowania co do treści mającej być wydaną decyzji, nie pozwalał sądowi na merytoryczne odniesienie się do twierdzeń organu, jakoby wykonanie opisanej doniesieniem instalacji zostało "skonsumowane" utwardzeniem terenu inwestycji, wykonanym po zgłoszeniu zamiaru jego realizacji. Sąd zakreślił organowi miesięczny termin na załatwienie sprawy, liczony stosownie do treści art. 286 par. 2 K.p.a. od daty zwrotu akt organowi, uznając ten termin za wystarczający a jednocześnie odpowiadający ustawowym terminom załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym. Stosownie do treści art. 149 par. 1 zdanie drugie (in fine) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględniając skargę na bezczynność sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w tezie wyroku z dnia 8.10.2013r. sygn. II SAB/Bk 65/13 ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Każda bezczynność lub przewlekłość postępowania jest bowiem naruszeniem prawa. Nie można jednak przyjąć, że w każdej bezczynności lub przewlekłości mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. W okolicznościach niniejszej sprawy zważywszy, że organ musiał mieć świadomość, że inwestycja objęta doniesieniem w części przebiegała przez działkę graniczącą bezpośrednio z działką skarżącego, Sąd uznał, iż zaistniały podstawy do przypisania bezczynności i przewlekłości organu rażącego charakteru. Przyczyny, dla których Sąd stwierdził bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania z rażącym naruszeniem prawa, legły również u podstaw wymierzania organowi grzywny, uprawnienie sądu do wymierzenia której (z urzędu lub na wniosek) wynika z art. 149 par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skład orzekający uznał, że grzywną współmierną do stopnia naruszenia prawa bezczynnością i przewlekłością organu, będzie kwota 3 000 złotych. Na wniosek ustanowionych dla skarżącego pełnomocników z urzędu orzeczono też o przyznaniu pełnomocnikom wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego przed sądem wykonane na zasadzie prawa pomocy (art. 210 par. 1 w związku z art. 205 par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).