II SAB/Bk 86/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi E. K. na bezczynność Wójta Gminy D. w przedmiocie odmowy wydania dowodu osobistego oddala skargę. Skarżący E. K. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Wójta Gminy D. w przedmiocie nie wydania mu dowodu osobistego. Żądał też ukarania Wójta grzywną. W uzasadnieniu skargi, jak również w licznych pismach, wykazywał poprzez akty własności, że adres w dowodzie osobistym powinien zawierać nr domu [...], a nie [...], jak przyjmuje organ. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy D., wnosząc o jej oddalenie, podniósł, że aktualny adres skarżącego na pobyt stały brzmi: [...], gm. D.. Poinformował także, że odmowa wydania dowodu osobistego panu E. K. nastąpiła w formie decyzji w dniu [...].07.2015r. nr [...], której przyjęcia skarżący odmówił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Skarżący sprecyzował żądanie jako skargę na bezczynność, stąd badając formalne wymogi należało ustalić czy wcześniej wniósł zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przewidziane w art. 37 § 1 k.p.a. Wymóg powyższy został spełniony, bowiem w aktach znajduje się pismo E. K. z dnia [...].04.2015r., które spełnia przesłanki zawarte w wyżej wymienionym przepisie. Istotą i celem postępowania ze skargi na bezczynność (lub przewlekłe prowadzenie sprawy) jest doprowadzenie do załatwienia w formie procesowej sprawy administracyjnej bez przesądzania o sposobie (treści) załatwienia. Zgodnie bowiem z treścią art. 149 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zatem, jeśli przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność organ administracyjny wydał decyzję (lub inny akt), choćby z przekroczeniem terminów, oznacza to, że organ nie pozostaje w bezczynności a sąd nie może zobowiązać go do wydania aktu jak stanowi art. 149 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. (vide wyroki w sprawach II SAB/Kr 186/14 z dnia 12 sierpnia 2014 r.; II SAB/Sz 43/14 z dnia 17 lipca 2014 r.; II SAB/Wa 42/14 z dnia 6 maja 2014 r.; II SAB/Bk 87/11 z dnia 6 marca 2012 r., dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Orzecznictwo i doktryna (vide T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 467) w tym przedmiocie pozostają jednolite. Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie I OSK 2114/13 "Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia, w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie, sprawy co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym i kompetentnym. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawie podlegającej załatwieniu aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej powinien zobowiązać organ do wydania w określonym terminie aktu lub do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednakże bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań. Sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność czynności, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności" (CBOSA). Podkreślić należy, że istotna jest dla sposobu załatwienia skargi na bezczynność przez sąd także data wydania rozstrzygnięcia przez organ administracyjny w stosunku do daty złożenia skargi na bezczynność i daty orzekania przez sąd. W sytuacji wydania przez organ rozstrzygnięcia w toku postępowania sądowego – po wniesienia skargi na bezczynność - sąd postępowanie umarza, co nie zwalnia go z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia czy bezczynność (bądź przewlekłe prowadzenie postępowania) miała miejsce z rażącym naruszenie prawa oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (vide postanowienie NSA w sprawie II OSK 1953/12 z dnia 18 września 2012 r. oraz wyroki w sprawach II SAB/Wa 323/13 z dnia 13 marca 2014 r., II SAB/Wa 653/13 z dnia 21 marca 2014 r., II SAB/Łd 1/14 z dnia 4 marca 2014 r., CBOSA). Zaś w sytuacji wniesienia skargi na bezczynność (bez zarzutu nadto przewlekłości postępowania) po wydaniu przez organ aktu administracyjnego, sąd administracyjny oddala skargę. W takiej sytuacji nie ma obowiązku (ani podstawy) do stwierdzenia charakteru naruszenia prawa (art. 149 § 1 in fine p.p.s.a.). Nie ma także podstawy do ewentualnego wymierzenia grzywny w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. Te bowiem rozstrzygnięcia "dodatkowe" zostały przez ustawodawcę przewidziane dla uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania. W przypadku bezczynności, jej klasycznym przykładem jest niewydanie aktu administracyjnego przy zachowaniu terminów określonych w art. 35 § 1 – 5 k.p.a. zarówno w dacie wniesienia skargi na bezczynność, jak i w dacie jej załatwienia przez sąd. Drugą sytuacją jest pozostawanie organu w bezczynności w dacie wniesienia przez stronę skargi na bezczynność, ale usunięcie jej przed załatwieniem skargi przez sąd. Taka skarga mimo niemożności zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu administracyjnego przynosi oczekiwany efekt przez skarżącego, co mimo umorzenia postępowania pozwala ocenić ją jako uzasadnioną i orzec o charakterze bezczynności, ewentualnie wymierzyć grzywnę. Te uwagi nie odnoszą się do skarg na przewlekłość postępowania, ta bowiem nie jest zależna od zakończenia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Postępowanie może zostać uznane jako przewlekle prowadzone także w sytuacji, gdy w dacie orzekania przez sąd było zakończone. Odnosząc powyższe rozważania do sprawy niniejszej zauważyć należy, że przedmiotem skargi była sama bezczynność Wójta gminy D. w przedmiocie niewydania dowodu osobistego. Należy podkreślić, że Wójt Gminy D. wydał decyzję w dniu [...].07.2015r. nr [...] o odmowie wydania dowodu osobistego, ale nie została ona przez skarżącego zaskarżona, a więc stała się ostateczna. Niezależnie od tego skarżący zainicjował postępowanie ze skargi na bezczynność (zażaleniem w trybie art. 37 k.p.a.) i skarga wpłynęła do organu w dniu 29.10.2015 r. Na dzień jej złożenia postępowanie od kilku miesięcy było zakończone, stąd skarga podlegała oddaleniu. Sąd bowiem nie mógł zobowiązać organu do zakończenia postępowania aktem administracyjnym – ten bowiem był wydany. Zdaniem sądu, skarżący skargą na bezczynność stara się wykazać nieprawidłowość (w jego ocenie) wydanej przez organ decyzji. Natomiast sąd, jak wyżej wskazano, nie jest uprawniony w postępowaniu ze skargi na bezczynność do badania prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu administracyjnym. Z wyżej wymienionych względów skarga podlegała oddaleniu o czym sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30.08.2002r. (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.).