I SA/Bd 1010/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2013 r., nr [...] w przedmiocie nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 19 marca 2014r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Rubryki dotyczące majątku, innych dodatkowych informacji o stanie majątkowym, dochodów, jak również dotyczące innych danych, które składający oświadczenie uważa za istotne (rubryki 7, 8, 9, 10 i 11 wniosku o przyznanie prawa pomocy) skarżący przekreślił. Zarządzeniem z dnia 21 marca 2014r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jego sytuacje finansową i majątkową. W odpowiedzi skarżący przedłożył: umowę kupna nieruchomości rolnej zawartej w formie aktu notarialnego w wyniku, której skarżący nabył [...] ha; zeznania podatkowe PIT-36 za lata 2012-2013, z których wynika, że za powyższe okresy skarżący nie osiągnął żadnego przychodu; deklaracje VAT-7 za okres od września 2013r. do lutego 2014r.; wyciąg z rachunku bankowego oraz decyzje o przyznaniu skarżącemu dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2012r. Jednocześnie skarżący oświadczył, że ponosi comiesięczne wydatki na swoje utrzymanie w kwocie [...] zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) dalej zwana "p.p.s.a." - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej wart. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa wart. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do możliwości płatniczych wnioskującego, zarządzeniem z dnia 21 marca 2014r. zobowiązano wnioskodawcę do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania. W odpowiedzi na powyższe skarżący w ogóle nie ustosunkował się do wezwania w zakresie tytułu prawnego przysługującego do obecnie zamieszkiwanego lokalu. Przedłożył zeznania podatkowe za lata 2012-2013 oraz deklaracje VAT-7 z których wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie osiągnął żadnych przychodów, umowę kupna nieruchomości rolnej zawartej w formie aktu notarialnego w wyniku której skarżący nabył [...] ha, wyciąg z rachunku bankowego oraz decyzje o przyznaniu skarżącemu dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2012r. W tym miejscu wskazać należy, że w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu PPF wnioskodawca przekreślił rubryki dotyczące majątku, by następnie w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego przedłożyć dokumenty, z których wynika, że jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. [...] ha. Wątpliwości budzi również oświadczenie wnioskodawcy o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego. Skarżący mimo, że jak wynika z nadesłanych dokumentów nie uzyskuje żadnego dochodu w piśmie z dnia 04 kwietnia 2014r. oświadcza, że ponosi miesięcznie wydatki na swoje utrzymanie w kwocie [...] zł. Jednocześnie skarżący nie wyjaśnił skąd pochodzą środki finansowe. Nie wyjaśnił również, z kim zamieszkuje i kto pokrywa koszty utrzymania domu. Z treści nadesłanego aktu notarialnego wynika, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim a w dniu 11 grudnia 2001r. zawarł umowę o wyłączenie wspólności ustawowej. Wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka niezależnie od panującego między nimi ustroju majątkowego. Z tego powodu rozdzielność majątkowa małżeńska nie zwalnia z obowiązku udzielenia informacji o sytuacji majątkowej oraz finansowej współmałżonka (postanowienie NSA z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 1020/12, postanowienie NSA z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 981/12, postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GZ 107/13, postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2013 r., sygn. akt II FZ 321/13 czy postanowienia NSA z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt I FZ 434/13). Na małżonkach ciąży, zatem obowiązek udzielenia sobie wsparcia finansowego (także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych) niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego, czy prowadzą, czy też, nie wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I FZ 313/13) Powyższe okoliczności skutkują stwierdzeniem, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nadal pozostaje niejasna. W ocenie orzekającego wnioskodawca przedstawił swoją sytuację finansową w sposób wybiórczy poprzez akcentowanie jedynie tych okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem, że znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej, która nie pozwala mu na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowooadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). Reasumując stwierdzić należy, że skarżący przedstawił swoją sytuację majątkową i finansową nierzetelnie, w taki sposób by potwierdzała, iż nie ma on realnych możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Całokształt ustalonych i wskazanych okoliczności nie pozwala zaś na dokonanie pełnej oceny możliwości płatniczych, a w konsekwencji stwierdzenia, czy w ogóle, a jeśli tak to w jakiej części jest on w stanie uiścić koszty sądowe, ale także skutkuje uznaniem za niewiarygodne złożonego przez niego oświadczenia. Postępowanie skarżącego nie pozwala bowiem na wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.