I SA/Bd 1233/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krenz- Winiecka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 stycznia 2015r. sprawy ze skargi J. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę 2. umarza postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. I SA/Bd 1233/14 UZASADNIENIE 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2014r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2014r. uznające zarzuty skarżącego w sprawie postępowania egzekucyjnego za niezasadne. W uzasadnieniu organ wskazał, iż Dyrektor Izby Celnej w T. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] 2014r. obejmującego zobowiązanie z tytułu podatku akcyzowego w kwocie [...] zł. Tytuł wykonawczy został doręczony skarżącemu w dniu [...]2014r. W tym samym dniu dokonano zajęcia samochodu osobowego skarżącego. W dniu [...] 2014r. skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej określone w art. 33 § 1 pkt 1 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r. poz. 1015 ze zm. – dalej zwana u.p.e.a.) tj. nieistnienie obowiązku oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1. 2. Dnia 12 maja 2014r. Dyrektor Izby Celnej w T. wydał postanowienie, w którym uznał za niedopuszczalny zarzut nieistnienia obowiązku oraz uznał za nieuzasadniony zarzut braku doręczenia upomnienia. 3. W wyniku wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] 2014r. uchylił powyższe postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. 4. Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor Izby Celnej w T. postanowieniem z dnia [...]2014r. ponownie uznał zgłoszone zarzuty skarżącego za niezasadne. 5. Strona na powyższe rozstrzygnięcie złożyła zażalenie podnosząc, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2014r. jest nieostateczna, gdyż z przyczyn niezależnych od skarżącego nie miał możliwości odbioru rozstrzygnięcia oraz wniesienia odwołania w ustawowym terminie. W związku z tym termin do wniesienia odwołania powinien zostać przywrócony a odwołanie rozpatrzone. Ponadto skarżący zgłosił zarzut braku doręczenia upomnienia stwierdzając, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w T. ma charakter ustalający, ponieważ poprzez jej wydanie powstaje zobowiązanie podatkowe. W takiej sytuacji upomnienie powinno zostać doręczone, gdyż § 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. nie zwalnia z obowiązku doręczenia upomnienia w przypadku wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. 6. Dyrektor Izby Skarbowej B. utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym w związku, z czym nie było podstaw do uzyskiwania stanowiska wierzyciela, albowiem wyraził swoje stanowisko w jednym postanowieniu z dnia [...] 2014r. Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku, organ wskazał, że Naczelnik Urzędu Celnego w T. wydał w dniu [...] 2014r. decyzję w której określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...] w kwocie [...] . Orzeczenie zostało uznane za doręczone w trybie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej w dniu [...]2014r. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] 2014r. Ponieważ do tej daty skarżący nie zaskarżył powyższego rozstrzygnięcia decyzja stała się ostateczna. W dniu [...] 2014r. strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednocześnie wnosząc odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] 2014r. Dyrektor Izby Celnej w T. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W związku z powyższym, decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...]2014r. określająca zobowiązanie podatkowe jest ostateczna. Zatem dochodzony obowiązek istnieje i może być egzekwowany. Rozpatrując zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia organ wskazał, że zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Od powyższej ogólnej zasady ustawodawca wprowadził wyjątek zamieszczając w cytowanym przepisie zapis "chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią". Tym przepisem szczególnym jest rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001r. nr 137, poz. 1541 ze zm.), które obowiązywało do dnia 21 maja 2014r. Zgodnie z § 13 pkt 1 tego rozporządzenia, postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. W przedmiotowej sprawie podstawą prawną dochodzonego obowiązku jest decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2014r. Zatem, jak wynika z sentencji rozstrzygnięcia, jest to orzeczenie określające zobowiązanie podatkowe, które powstało z mocy prawa a nie kreuje nowego zobowiązania z nowym terminem płatności. W świetle powyższych okoliczności, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej organ egzekucyjny nie miał obowiązku doręczenia skarżącemu upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. 7. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie powyższego postanowienia zarzucając mu naruszenie art. 59 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, a także art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie. Uzasadniając powyższe zarzuty skarżący podniósł, że organ egzekucyjny nie doręczył mu upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, co stanowi naruszenie zasady informowania o indywidualnym zagrożeniu egzekucją. Stwierdził również, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...]2014r. ma charakter ustalający. Poprzez wydanie decyzji obowiązek podatkowy przekształcony zostaje w zobowiązanie podatkowe. Decyzja jednak nie została doręczona w odpowiednim terminie ze względu na okoliczności odnoszące się do sytuacji osobistej skarżącego z lutego 2014r., kiedy to nie przebywał w miejscu zamieszkania. Złożył także zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na to, iż decyzja nakładająca obowiązek była nieostateczna, zatem nie mogła być podstawą wydania tytułu wykonawczego i wszczęcia egzekucji. Zobowiązany podniósł również, że podatek akcyzowy naliczony został w sposób nieodpowiedni oraz powołał argumenty przemawiające za przywróceniem terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...]2014r. 8. W odpowiedzi na skargę organ w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 9. Sąd rozpatrzył skargę działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - dalej zwana p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m. in. w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności wydanego aktu administracyjnego (decyzji bądź postanowienia) z prawem. Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie Sąd nie podzielił zarzutów skarżącego, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2014r. było niezgodne z prawem. 10. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy stanowisko organu w zakresie zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym jest prawidłowe, a w konsekwencji czy zarzuty te zasługiwały na uwzględnienie. Skarżący w przedmiotowej sprawie podniósł zarzuty nieistnienia obowiązku oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Z uwagi na zakres zarzutów, w pierwszej kolejności należy przytoczyć treść przepisów art. 33 pkt 1 i pkt. 7 u.p.e.a., zgodnie z którym podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może stanowić wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. Wskazać również należy, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Przy czym jak trafnie zauważył Dyrektor Izby Skarbowej, wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 u.p.e.a., w przypadku gdy wierzyciel jest jednocześnie jest organem egzekucyjnym (tak jest w przedmiotowej sprawie), należy uznać za bezprzedmiotowe (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06). Przechodząc do oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia organu odwoławczego, należy podkreślić, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2014r., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2014 r., którym organ pierwszej instancji uznał za niezasadne zarzuty zobowiązanego, o jakich mowa w art. 33 pkt 1 i 7 u.p.e.a. W zakresie sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia przez organy art. 33 pkt 1 u.p.e.a. stwierdzić należy, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie znajduje on uzasadnienia. Zobowiązany zgłosił powyższy zarzut twierdząc, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2014 r. określająca wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...] na kwotę [...]zł. nie została mu skutecznie doręczona. Odnosząc się do stanowiska skarżącego wskazać należy, że powyższa decyzja została doręczona skarżącemu w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej ze skutkiem doręczenia w dniu [...] 2014r. Skarżący nie zaskarżył powyższego rozstrzygnięcia w ustawowym terminie. Natomiast w dniu [...]2014r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednocześnie wnosząc odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] 2014r. Dyrektor Izby Celnej w T. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W tym samym dniu Dyrektor Izby Celnej w Toruniu wydał również postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Tym samym zasadne jest stanowisko organu, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2014r. stała się decyzją ostateczną i mogła stanowić podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. W tym miejscu godzi się podnieść, że w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a organ egzekucyjny nie ma uprawnienia do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie, jeżeli było ono wymagane. W postępowaniu egzekucyjnym nie jest natomiast dopuszczalne weryfikowanie prawidłowości wydania i doręczenia decyzji stanowiącej postawę wystawienia tytułu wykonawczego (wyrok WSA w Lublinie z 12 października 2011 r., I SA/Lu 407/11). Dopóki bowiem w obiegu prawnym pozostaje decyzja ostateczna stanowiąca tytuł wykonawczy, podlega ona egzekucji, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania tej decyzji i nie ma możliwości negowania prawidłowości nałożenia obowiązków. Ewentualna wadliwość decyzji może być podnoszona w innym, odrębnym postępowaniu, nie zaś w sprawie, której przedmiotem jest wyłącznie ocena legalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty oraz inne środki odwoławcze przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowiących podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego (wyrok WSA w Gdańsku z 19 grudnia 2012 r., II SA/Gd 643/12). Zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 128 Ordynacji podatkowej decyzje ostateczne mogą być uchylone lub zmienione tylko w drodze trybów szczególnych i nie może to się stać za sprawą środków odwoławczych wnoszonych w toku postępowania egzekucyjnego (wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 października 2007 r. II SA/LU 806/07, Lex nr 501519). Regulacja art. 29 § 1 u.p.e.a. nie obliguje, ani też nie uprawnia organu egzekucyjnego do zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż wiązałoby się to z niedopuszczalnym w postępowaniu egzekucyjnym wkraczaniem w ustalenia postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją ostateczną. Stanowiące obowiązek organu egzekucyjnego badanie istnienia obowiązku oznacza zaś sprawdzenie czy istnieje tj. nie został wykonany obowiązek wskazany w tytule wykonawczym. Organ egzekucyjny w oparciu o powołany przepis ustawy egzekucyjnej nie może badać zasadności obowiązku podlegającego egzekucji, to znaczy nie może badać, czy decyzja na mocy której nałożono obowiązek, była zgodna z prawem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2010 r., I OSK 1508/10 Lex nr 745053). Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że egzekwowany obowiązek został określony zgodnie z treścią ostatecznej decyzji, zarówno co do jej adresata, podstawy prawnej, rodzaju należności oraz kwot, a zatem nie doszło, wbrew twierdzeniom skarżącego do naruszenia przez organ egzekucyjny art. 33 pkt. 1 u.p.e.a. W tym kontekście za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia przez organ art. 59 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem jak to zostało już wskazane powyżej zarzuty przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowiących podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego W ocenie Sądu również zarzut naruszenia przez organy art. 33 pkt. 7 u.p.e.a. uznać należy za niezasadny. Skarżący sformułował ten zarzut opierając się na założeniu, że organ miał obowiązek doręczenia mu upomnienia. Odnosząc się do stanowiska strony wskazać należy, że Minister Finansów rozporządzeniem z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), wydanym w oparciu o art. 15 § 5 u.p.e.a., w § 13, zawarł katalog należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, między innymi gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu tj. w decyzji, postanowieniu lub innym akcie indywidualnym będącym źródłem obowiązków objętych egzekucją administracyjną ( pkt. 1 § 13 ). Przyjąć należy, że użycie w ww. przepisie wykonawczym zwrotu należność określona w orzeczeniu oznacza, że upomnienie nie jest wymagane w przypadku gdy chodzi o egzekucję należności powstałych z mocy prawa, których wysokość została określona w deklaratoryjnym orzeczeniu. Taki charakter ma bez wątpienia decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2014r. Rację ma zatem organ odwoławczy, że brak było po stronie wierzyciela, będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, obowiązku doręczenia skarżącemu upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, co zostało zaznaczone ze wskazaniem podstawy prawnej w pozycji 50 tytułu wykonawczego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji