I SA/Bd 134/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Jarosław Szulc po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego 2008r. do maja 2010r. i od lipca do września 2010r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu Wraz ze skargą pełnomocnik strony skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do jej złożenia. Uzasadniając wniosek podał, że został ustanowiony pełnomocnikiem w sprawie w dniu 12 stycznia 2016r. Zaskarżona decyzja została doręczona poprzedniemu pełnomocnikowi w dniu 18 grudnia 2015r. zatem termin do złożenia skargi upływał z dniem 18 stycznia 2016r. Pełnomocnik wskazał, że po odebraniu akt od poprzedniego pełnomocnika w dniu 12 stycznia 2016r., w wyniku ostrej reakcji alergicznej, która miała miejsce w okresie od 13 do 18 stycznia 2016r. nie był w stanie – pomimo licznych prób – sporządzić skargi i dochować terminu do jej wniesienia. Zdaniem pełnomocnika uchybienie terminowi do złożenia skargi nastąpiło bez jego winy. Do wniosku załączono kserokopię kart konsultacji z lekarzem specjalistą - alergologiem z dnia 13 i 15 stycznia 2016r. Skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia została nadana w placówce pocztowej w dniu 21 stycznia 2016r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z powodu uchybienia terminowi do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) dalej jako: "p.p.s.a." skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Na podstawie art. 87 § 1 i § 3 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, z tym, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, w sprawie - Dyrektora Izby Skarbowej, albowiem jego decyzja jest przedmiotem skargi. W piśmie o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (§ 2 art. 87). Uprawdopodobnienie, a nie udowodnienie braku winy oznacza wykazanie tej okoliczności z dużą wiarygodnością. Wskazać należy, że nie ma definicji legalnej pojęcia "braku winy", a zatem każdorazowo musi być ono analizowane na gruncie konkretnego stanu faktycznego. Brak winy w uchybieniu terminowi oznacza pozytywną ocenę działań strony w zestawieniu z wymogiem dopełnienia w takich okolicznościach maksymalnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Orzecznictwo sądowe wypracowało pewne standardy zachowań i zdarzeń, które przyjmuje się jako brak winy przy uchybieniach terminom. Generalne wnioski płynące z tego orzecznictwa wskazują, że z brakiem winy mamy do czynienia wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody do dokonania czynności w terminie, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mieszczą się więc tu wszystkie przypadki działań leżących poza jakimkolwiek wpływem na nie samej strony, jak i nietypowe zdarzenia dotykające samej strony. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, mylne poinformowanie strony przez sąd o terminie lub trybie wniesienia środka zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie podkreślał, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2000r. sygn. akt I SA/Gd 794/99 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 października 2000r. sygn. akt I SA/Gd 560/00). Odnosząc powyższe uwagi ogólne do stanu faktycznego sprawy, należy stwierdzić, że pełnomocnik skarżącego prawidłowo złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w B., nadając go w dniu 21 stycznia 2016r., a więc z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Jako przyczynę usprawiedliwiającą uchybienie terminowi do wniesienia skargi, pełnomocnik podaje nagłe pogorszenie stanu zdrowia (reakcja alergiczna). Podstawową i jedyną kwestią podnoszoną przez pełnomocnika jest to, że ostra reakcja alergiczna w okresie od 13 do 18 stycznia 2016r. w sposób wystarczający uprawdopodobnia brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Należy bowiem rozróżnić "przyczyny uchybienia terminowi" i "brak winy w uchybieniu terminu". Istnienie przeszkody do dokonania czynności w postępowaniu (np. choroba) nie oznacza jeszcze, że automatycznie uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu, zwłaszcza w przypadku profesjonalnego pełnomocnika, jakim jest doradca podatkowy, który powinien w taki sposób zorganizować pracę, by odpowiednio zabezpieczać interesy swoich klientów również w przypadku choroby czy innych przeszkód losowych uniemożliwiających mu osobiste reprezentowanie tych interesów (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008r., I FSK 184/07). Należy wskazać, że z mocy art. 41 ust. 5 ustawy z dnia 5 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym (Dz.U. z 2011 r. Nr 41, poz. 213 ze zm.) doradca podatkowy może udzielić dalszego pełnomocnictwa (substytucji) innemu doradcy podatkowemu, ale też adwokatowi lub radcy prawnemu. Zasady Etyki Zawodowej doradców podatkowych, w rozdziale VII zatytułowanym "Prowadzenie sprawy podatkowej i zwrot dokumentacji" w art. 12 ust. 5 przewidują, że doradca podatkowy powinien zapewnić zastępstwo w przypadku czasowej niemożności prowadzenia sprawy. Podać należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności (jak np. choroba) skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, że zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Sam fakt choroby, nawet poświadczony stosowną dokumentacją lekarską, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Wskazać należy, że chociaż istniała przeszkoda do dokonania czynności w postępowaniu (atak alergiczny), jednak dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu konieczne jest uwiarygodnienie przez stronę jej niemożności działania mimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu takiej przeszkody. We wskazanym przypadku trzeba zatem wykazać, że uniemożliwiał on dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Pogląd o konieczności istnienia ze względu np. na chorobę niemożności działania po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu i niewystarczalności w tym zakresie przedłożenia zaświadczenia lekarskiego znajduje szerokie potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych (por. np. postanowienie SN z 11 grudnia 2008r., IV CZ 102/08 oraz z dnia SN z 29 maja 2007r., II UZ 9/07, wyrok NSA z 17 czerwca 2010r., I FSK 356/09 i przywołane tam orzeczenia, wyrok NSA z 26 stycznia 2010r., II OSK 144/09, wyrok NSA z 15 lipca 2009r., II OSK 1162/08, wyrok NSA z 12 lutego 2008r., II FSK 1145/07, wyrok NSA z 5 września 2002r., I SA/Ka 1313/01, wyrok NSA z 11 marca 1998r., I SA/Po 865/97, wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2009r., V SA/Wa 1366/09, wyrok WSA w Łodzi z 26 sierpnia 2008r., I SA/Łd 1441/07). Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne, ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca w istocie wskazał jedynie na istnienie przeszkody (potwierdzonej dokumentacją lekarską ataku alergicznego), w żaden sposób natomiast nie uprawdopodobnił, że przeszkody tej, przy dołożeniu starań możliwych w danej sytuacji, nie można było przezwyciężyć. Bez żadnych bliższych informacji, w jaki faktycznie sposób atak alergiczny uniemożliwił terminowe złożenie skargi brak jest podstaw do stwierdzenia, że termin uchybiony został bez winy zainteresowanego. Podkreślenia wymaga, że ogólnikowość wyjaśnień wnioskodawcy, w zasadzie ograniczająca się do przedłożenia kserokopii karty konsultacyjnej sporządzonej przez lekarza, nie jest wystarczająca dla stwierdzenia, że uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Kryteria te są wyższe w przypadku profesjonalnego pełnomocnika, który powinien należycie dbać o interesy swoich klientów. Reasumując, w ocenie Sądu, wskazane przez pełnomocnika problemy zdrowotne nie są wystarczającą okolicznością uprawdopodobniającą brak winy w niedotrzymaniu przez niego terminu do złożenia skargi. Stanowisko takie jest tym bardziej uzasadnione, że wnioskodawca nie wykazał pełnej niezdolności do podjęcia czynności zmierzających do terminowego wniesienia skargi. Z dokumentacji lekarskiej przedłożonej do sprawy nie wynika także, że stan pełnomocnika, w okresie od 13 do 18 stycznia 2016r., był na tyle ciężki, iż nie mógł on ustanowić substytuta w celu sporządzenia i złożenia skargi, zwłaszcza, że taką możliwość dopuszcza udzielone mu przez skarżącego pełnomocnictwo. Dodatkowo wskazać należy, że skarga do sądu administracyjnego nie jest środkiem szczególnie sformalizowanym i nie wymaga sporządzenia szczegółowego uzasadnienia, czy też dostępu do akt administracyjnych. Stosownie bowiem do treści art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wskazanie zaskarżonej decyzji, oznaczenie organu, którego działania skarga dotyczy i określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Zatem skoro pełnomocnik odbywał wizyty u lekarza zanim upłynął termin do złożenia skargi, tj. w dniach 13 i 15 stycznia 2016r. również miał możliwość, zachowując termin, złożenia skargi, którą mógłby uzupełnić w późniejszym terminie, względnie mógł udzielić substytucji innemu pełnomocnikowi. Ponadto zauważyć należy, że z karty konsultacji lekarskiej sporządzonej w dniu 15 stycznia 2016r. wynika, iż stan zdrowia pełnomocnika uległ poprawie. Termin na złożenie skargi upływał z dniem 18 stycznia 2016r. zatem pełnomocnik mógł dopełnić czynności z zachowaniem terminu, zwłaszcza że skarga może zostać nadana za pośrednictwem Poczty, która w B. (tj. mieście w którym pełnomocnik zamieszkuje) przy ul. [...] czynna jest całą dobę. Wskazać również należy, że skarżący w sprawie dwukrotnie ustanawiał pełnomocników profesjonalnych. Pierwszym pełnomocnictwem z dnia 11 października 2013r. upoważnił adwokata J. O. do prowadzenia sprawy przed wszystkimi organami administracji podatkowej, a także do złożenia skargi (k. 2112 akt adm.). Pełnomocnictwo to nie zostało odwołane. Natomiast pełnomocnictwem z dnia 12 stycznia 2016r. skarżący umocował doradcę podatkowego D. T. do występowania przez Wojewódzkim Sadem Administracyjnym w Bydgoszczy celem złożenia skargi (k. 13 akt sądowych). Niesporny w sprawie jest fakt doręczenia decyzji w dniu 18 grudnia 2015r. na adres kancelarii adwokata J. O. W sytuacji gdy pełnomocnik – doradca podatkowy D. T. stwierdził, że nie jest w stanie sporządzić skargi i wnieść jej w terminie z uwagi na zły stan zdrowia, istniała możliwość złożenia skargi z zachowaniem terminu przez poprzedniego pełnomocnika, który do dnia 12 stycznia 2016r. był jedynym pełnomocnikiem umocowanym w sprawie, a zatem posiadał pełną wiedzę o przebiegu postępowania i dokonanych w jego toku ustaleniach. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji