I SA/Bd 198/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. oddalił zarzut W. K. w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2021 r. Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2022 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] września 2021 r. skarżący złożył w Drugim Urzędzie Skarbowym w T. deklarację dla podatku od towarów i usług VAT-7 za sierpień 2021 r., wykazując podatek do zapłaty w kwocie [...]zł. W tym samym skarżący złożył wniosek o odroczenie terminu płatności w/w zobowiązania. Decyzją z dnia [...] października 2021 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. odmówił udzielenia wnioskowej ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Naczelnik Drugiego Skarbowego w T., z uwagi na fakt nieuregulowania przez skarżącego powyższego zobowiązania, upomnieniem z dnia [...] października 2021 r., doręczonym w dniu [...] października 2021 r., poinformował go o konieczności uiszczenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za sierpień 2021 r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia. Jednocześnie skarżący został pouczony, iż w przypadku nieuiszczenia należności podatkowej w terminie 7 dni od dnia otrzymania upomnienia, zostanie wszczęta egzekucja administracyjna. Natomiast zastosowanie środków egzekucyjnych spowoduje naliczenie kosztów egzekucyjnych. Wobec braku stosownej wpłaty Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T., jako wierzyciel, w dniu [...] listopada 2021 r. wystawił tytuł wykonawczy. Następnie, działając jako organ egzekucyjny, dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2021 r. doręczone zostały w dniu [...] listopada 2021 r. W ocenie organu, z uwagi na powyższe, w sprawie zostały spełnione wszystkie warunki formalne uprawniające organ do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Skoro bowiem skarżący nie dokonał wpłaty należności wynikającej z deklaracji VAT-7 za sierpień 2021 r., to koniecznym stało się jej dochodzenie w drodze administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, odpowiadając na zarzut w kwestii braku wymagalności zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za sierpień 2021 r., z uwagi na brak przymiotu ostateczności decyzji w zakresie odmowy odroczenia niniejszego zobowiązania, stwierdził, iż nie mieści się on w pojęciu zdarzenia, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ stwierdził, że okoliczność złożenia wniosku z dnia [...] września 2021 r. w sprawie odroczenia terminu zapłaty podatku od towarów i usług za sierpień 2021 r. nie może być uznana za okoliczność świadczącą o braku wymagalności obowiązku. W sprawie nie doszło również do odroczenia terminu wykonania obowiązku zapłaty zobowiązania podatkowego. Dlatego też zgłoszony przez skarżącego zarzut braku wymagalności zobowiązania jest, w ocenie organu, niezasadny. W skardze do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2022 r. oraz postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] grudnia 2021 r. Zarzucił naruszenie art. 120 i 121 Ordynacji podatkowej oraz art. 7 i art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a.") przez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] grudnia 2021 r. w przedmiocie oddalenia zarzutu z dnia [...] listopada 2021 r. w sprawie egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie. Skarżący zarzucił organowi, że wszczął on egzekucję mimo, iż decyzja w przedmiocie odroczenie terminu płatności podatku nie była ostateczna. Uważa, że został wprowadzony w błąd i niesłusznie został obciążony kosztami postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). W rezultacie Sąd oddalił wniosek strony o przeprowadzenie rozprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] września 2021 r. skarżący złożył w Drugim Urzędzie Skarbowym w T. deklarację w zakresie podatku od towarów i usług VAT-7 za sierpień 2021 r., wykazując podatek do zapłaty w kwocie [...]zł. W tym samym dniu skarżący złożył wniosek o odroczenie terminu płatności podatku. Z uwagi na nieuregulowania powyższego zobowiązania Naczelnik Drugiego Skarbowego w T. wystosował do skarżącego upomnienie z dnia [...] października 2021 r. (doręczone w dniu [...] października 2021 r.), w którym poinformował skarżącego o konieczności uiszczenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za sierpień 2021 r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia (k. 3 akt adm.). Jednocześnie skarżący został pouczony, iż w przypadku nieuiszczenia należności podatkowej w terminie 7 dni od dnia otrzymania upomnienia, zostanie wszczęta egzekucja administracyjna, a zastosowanie środków egzekucyjnych spowoduje naliczenie kosztów egzekucyjnych. Decyzją z dnia [...] października 2021 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. odmówił skarżącemu odroczenia terminu płatności podatku od towarów i usług za sierpień 2021 r. w kwocie [...]zł. Decyzję tę doręczono w dniu [...] października 2021 r. Wobec braku stosownej wpłaty, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T., jako wierzyciel, w dniu [...] listopada 2021 r. wystawił tytuł wykonawczy. Następnie działając jako organ egzekucyjny, dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2021 r., doręczone zostały w dniu [...] listopada 2021 r. W skardze strona zarzuca organowi, że wszczął on egzekucję mimo, iż decyzja w przedmiocie odroczenie terminu płatności podatku nie była ostateczna. Od tej decyzji zostało wniesione odwołanie. Zdaniem skarżącego zachowanie Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. "skłoniło go do przekonania, że organ nie zamierza wszczynać czynności w sprawie przymusowego wyegzekwowania należności do czasu ostatecznego zakończenia postępowań w sprawie odroczenia terminu płatności." W konsekwencji skarżący uważa, że został wprowadzony w błąd i niesłusznie został obciążony kosztami postępowania egzekucyjnego. Ze stanowiskiem skarżącego nie można się zgodzić. Złożenie wniosku o odroczenie terminu płatności podatku przed upływem jego wymagalności nie stanowi, w świetle obowiązujących przepisów prawa, jak i orzecznictwa sądów administracyjnych (np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lipca 2008 r., I SA/Kr 1367/07, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2009 r., I SA/Po 1241/08; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 listopada 2010 r., I SA/Bd 880/10; wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 grudnia 2021 r., I SA/Kr 1457/21; wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2010 r., II FSK 1722/09; wyrok NSA z dnia 9 marca 2016 r., II FSK 259/14), przeszkody do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowej jest postępowaniem odrębnym od postępowania egzekucyjnego. Dopiero pozytywne rozpatrzenie wniosku i wydanie pozytywnej dla podatnika decyzji w przedmiocie odroczenia terminu płatności podatku stanowi obligatoryjną przesłankę zawieszenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Jeżeli należność pieniężna nie jest zapłacona w terminie wynikającym z przepisu prawa, wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym, zobowiązany jest podjąć działania zmierzające do wyegzekwowania tej należności. Dlatego też Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T., wypełniając swoje obowiązki wystawił upomnienie, które zawierało wezwanie do uregulowania w terminie siedmiu dni należności w podatku od towarów i usług za sierpień 2021 r., z zastrzeżeniem, iż niewywiązanie się z obowiązku we wskazanym terminie będzie skutkowało wszczęciem postępowania egzekucyjnego, co spowoduje dodatkowe obciążenie kosztami egzekucyjnymi. Mimo wezwania, skarżący nie uiścił należności w określonym terminie. Zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a. zdanie pierwsze w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Przepis ten nie pozostawia zatem organowi wyboru, nakładając na niego prawny obowiązek podjęcia odpowiednich kroków w celu wszczęcia egzekucji w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2001 r., I SA/Lu 452/2000). Wskazać trzeba, że choć ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawiera definicji pojęcia "uchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku", to uznać należy, że organ winien przystąpić do podjęcia czynności mających na celu przymusowe wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym w każdym przypadku, gdy obowiązek jest wymagalny, a zobowiązany powstrzymuje się od jego wykonania (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 grudnia 2008 r., III SA/Łd 417/08). Złożenie przez skarżącego wniosku o udzielenie ulgi w zapłacie należności podatkowej w postaci wniosku o odroczenie terminu płatności zaległości podatkowej nie oznacza automatycznie, że nie można mu przypisać uchylania się od wykonania obowiązku, a tym samym odmówić organowi egzekucyjnemu prawa do podjęcia czynności zmierzających do wyegzekwowania należności. Bez znaczenia jest także fakt, że decyzja w sprawie odmowy odroczenia terminu płatności podatku od towarów i usług za sierpień 2021 r. nie była ostateczna (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2010 r., II FSK 1722/09). Podstawą zarzutu jako środka zaskarżenia, który przysługuje zobowiązanemu jest brak wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania tegoż obowiązku, o czym stanowi art. 33 § 2 pkt 6 lit a) u.p.e.a. Zatem dopiero – jak wskazano już wcześniej – decyzja pozytywna, tj. przyznająca taką ulgę (w postaci odroczenia terminu płatności), stanowi zgodnie z prawem podstawę do odstąpienia od windykacji zaległości. Taka decyzja nie jednak została wydana. Nie można też podzielić zapatrywania strony, że została wprowadzona w błąd przez organ. Skarżącemu doręczono upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, a zatem już w tym czasie winien on uregulować należne zobowiązanie, nie czekając na rozpoznanie sprawy dotyczącej przyznania ulgi lub też odmowy jej przyznania. Wobec faktu niezapłacenia należności w terminie, organ był umocowany do wystawienia tytułu egzekucyjnego i podjęcia czynności w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2013 r., II FSK 1316/11). Dla uzasadnienia swoich racji strona odwołała się do zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa, którą na gruncie k.p.a. wyraża art. 8. Zdaniem jednak Sądu, pogłębianie zaufania obywateli do organów państwowych nie może odbywać się poprzez odstępowanie przez te organy od powinności nałożonych na nie przez prawo, choćby powinności te niosły uciążliwe konsekwencje dla zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2016 r., II FSK 3197/14). W sprawie nie znajduje natomiast zastosowanie art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ w myśl art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Nie został także naruszony art. 7 u.p.e.a., gdyż w celu wyegzekwowania należności organ zastosował środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest środkiem uregulowanym w art. 80 i nast. u.p.e.a. Sąd oddalił też wniosek strony o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy na okoliczności wskazane w treści skargi. Należy zauważyć, że w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W świetle tego uregulowania przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy jest zbędne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.