I SA/Bd 318/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2007 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 10 lipca 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że od 2012r. jest bez stałej pracy. W okresie od [...]2012r. do [...]2013r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Przez cały okres nie otrzymał propozycji pracy dlatego przestał stawiać się w Urzędzie co poskutkowało pozbawieniem statusu bezrobotnego. We [...] [...]. zawarł związek małżeński i korzystał z ubezpieczenia zdrowotnego żony. Pod koniec 2014r. rozstał się z żoną i obecnie pozostaje w separacji. Od tego czasu pozostaje na utrzymaniu rodziców. Ponadto brat zleca mu doraźne prace w swojej firmie. Pod koniec 2014r. zapadł na nowotwór złośliwy jądra co wiązało się z dodatkowymi kosztami. Skarżący oświadczył że nie posiada żadnego majątku i oszczędności. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego strona przedłożyła: zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług; PIT-36L za 2012r. z którego wynika, że za powyższy okres z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej skarżący uzyskał dochód w kwocie 4.429,87 zł; PIT-37 za 2012r. z którego wynika, że dochód skarżącego z innych źródeł za powyższy okres wyniósł 4.864,50 zł; zaświadczenie z Urzędu Pracy o posiadaniu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej w okresie od [...]2012r. do [...]2014r. Ponadto w piśmie z dnia [...] 2015r. skarżący oświadczył, że nie składał zeznań podatkowych za lata 2013-2014; nie posiada rachunku bankowego; termin separacja był użyty przez skarżącego w kontekście umownym; zamieszkuje sam w lokalu którego właścicielem jest matka skarżącego; nie opłaca czynszu za lokal; koszty związane z utrzymaniem określił na kwotę [...] zł zaznaczając, że większość tych wydatków pokrywają rodzice; nie posiada oszczędności; utrzymuje się prac dorywczych w firmie brata – [...] zł; nie prowadzi działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżąca, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, Referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz osób pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak wynika z przedłożonych dokumentów skarżący nie posiada rachunku bankowego, nie osiąga stałego dochodu, nie jest zarejestrowany obecnie jako osoba bezrobotna, zamieszkuje w mieszkaniu matki, która pomaga mu finansowo, utrzymuje się z prac dorywczych. Czyli skarżący nic nie posiada. Na urzędowym formularzu PPF skarżący wskazał że obecnie pozostaje z żoną w separacji. Następnie w piśmie z dnia 06 sierpnia 2015r. oświadczył "termin separacja był użyty przeze mnie w kontekście umownym". Zatem stwierdzić należy, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim w stosunku do którego nie orzeczono separacji. W kontekście powyższego wskazać należy, że zgodnie art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2015r. poz. 583) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli; zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa fakt, że małżonkowie pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11, postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie orzekającego, dopiero zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Uchylenie się wnioskodawcy od obowiązków nałożonych na niego w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czyli uchylenie się od udzielenia żądanych informacji, jest w istocie przeszkodą, wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez skarżącego zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 128/12). Istotne znaczenie dla oceny wykazania podstaw przyznania prawa pomocy ma również fakt, że strona skarżąca – chociaż podnosi, że nic nie ma - samodzielnie podjęła decyzję o sfinansowaniu udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisu sądowego od wnoszonej skargi. Istotny w tym zakresie jest fakt, że dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem referendarza sądowego nie można przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego w przez stronę skarżącą, bez względu na moment dokonania tego wyboru, w wyżej wskazanym zakresie, tj. braku środków pieniężnych na opłacenie m. in. wpisu sądowego od skargi. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji