I SA/Bd 332/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 332/14 UZASADNIENIE W dniu 08 kwietnia 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małoletnią córką, którego miesięczny dochód w związku z zajęciem komorniczym stanowi kwota [...] zł netto z tytułu umowy o pracę. Wnioskodawczyni oświadczyła, że innego majątku nie posiada. Zarządzeniem z dnia 09 kwietnia 2014r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do nadesłania dokumentów oraz oświadczeń obrazujących sytuację finansową i majątkową wnioskodawczyni oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi przedłożono: umowę rozdzielności majątkowej zawartej w formie aktu notarialnego; zeznania podatkowe skarżącej za lata 2012-2013 z których wynika, że za powyższe okresy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (rok 2012) osiągnęła dochód w kwocie [...] zł (przychód [...] zł) oraz zez stosunku pracy oraz działalności wykonywanej osobiście (rok 2013) osiągnęła dochód w kwocie [...] zł.; zeznanie podatkowe męża za 2013r. z którego wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wykazał stratę w kwocie [...] (przychód [...] zł); ugody zawarte z bankiem w sprawie spłat kredytów; wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawczyni; postanowienia w sprawie przedłużenia terminu zabezpieczenia; wniosek roboczy o wykreślenie skarżącej z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej; potwierdzenie przyjęcia wniosku o wykreślnie; potwierdzenie przyjęcia wniosku męża skarżącej o zawieszenie działalności; postanowienie w sprawie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności; protokół o stanie majątkowym zobowiązanego; faktury za telefony; fakturę za wywóz nieczystości; decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego; potwierdzenie zapłaty za telewizję; zaświadczenie o zatrudnieniu. Ponadto skarżąca oświadczyła, że w gospodarstwie domowym pozostaje z mężem oraz córką, którego źródłem utrzymania jest otrzymywane przez wnioskodawczynię wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę. Oświadczyła, że jej mąż nie jest w stanie nieść żadnej pomocy finansowej dla wspólnego gospodarstwa domowego. Dodatkowo na skutek zamknięcia firmy stracił płynność finansową i pozostał z kredytem w wysokości [...] zł gdzie miesięczne zobowiązanie wynosi z tego tytułu 1.000 zł. Skarżąca podkreśliła również, że na bieżące wydatki gospodarstwa domowego istotny wpływ ma również umowa kredytowa pozostał po prowadzonej przez nią działalności gospodarczej na łączna kwotę [...] zł której miesięczny koszt to kwota [...] zł. Podniosła, że bieżące wydatki życia codziennego sprawiają, że prowadzi gospodarstwo domowe w skrajnym ubóstwie. Oświadczyła, że dom w którym zamieszkuje stanowi własność jej córki, nie posiada oszczędności, cennych rzeczy ani pojazdów. Postanowieniem z dnia 22 maja 2014r. referendarz odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższe postanowienie pismem z dnia 17 czerwca 2014r. pełnomocnik skarżącej wniósł do tut. Sądu sprzeciw, w którym podniósł, że aktualna sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącej wskazana we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w tym brak jakichkolwiek wolnych środków finansowych oraz niemożność wygospodarowania ich z innych źródeł bezspornie wskazuje na fakt, iż skarżąca nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 § 1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Innymi słowy strona winna wykazać, iż zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Wskazać bowiem należy, iż na skutek wskazanych przez wnioskodawcę dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych w całości bądź w części. Przedstawiona powyżej sytuacja materialna wnioskodawczyni nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca nie wykazała i nie uprawdopodobniła, że jej sytuacja materialna jest rzeczywiście tak ciężka, iż wymaga pomocy Państwa w zakresie poniesienia za nią kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Przede wszystkim wskazać należy, że według oświadczenia wnioskodawczyni ponoszone przez nią wydatki przewyższają uzyskiwany dochód. Skarżąca podaje, że dochód jej gospodarstwa domowego wynosi [...] zł. Jednocześnie w uzupełnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podnosi, że z tytułu zaciągniętych przez nią samą oraz jej męża kredytów comiesięcznie na ich spłatę wydatkuje kwotę [...] zł. Dalej w tym samym piśmie skarżąca wskazuje, że ponosi następujące opłaty: telefon stacjonarny [...] zł, telefon orange [...] zł, wywóz nieczystości płynnych [...] zł, opłaty za gospodarowanie odpadami [...] zł, podatek gruntowy [...] zł, TV [...], ogrzewanie domu [...] zł rocznie. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła skąd bierze środki na systematyczne pokrywanie nadwyżki wydatków nad uzyskiwanymi dochodami. Nie wskazała również, aby korzystał z czyjejś pomocy finansowej bądź rzeczowej. Powyższe powoduje, że oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach złożone przez skarżącą budzi wątpliwości, co do jej faktycznej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Niemożliwa jest bowiem sytuacja, w której wydatki przewyższają dochody, a wnioskodawca nie wykazuje innych źródeł ich finansowania. Zauważyć należy, iż na ocenę sytuacji finansowej strony ma wpływ nie tylko wysokość jej dochodów, ale również wysokość i rodzaj ponoszonych przez nią wydatków. Odnosząc się do zaciągniętych przez skarżącą oraz jej męża kredytów i uiszczanych z tego tytułu rat w wysokości [...] zł miesięcznie stwierdzić należy, iż nie oznacza to jeszcze, że nie ma ona dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Przeciwnie wnioskodawczyni posiada zdolność do zaciągania i spłacania tego typu zobowiązań. Zauważyć należy, że strona jest w stanie wygospodarować środki pieniężne na spłatę rat zaciągniętych kredytów. Zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak również na etapie składania sprzeciwu strona nie wskazała, że ma jakikolwiek problemy ze spłatą tak ustalonych rat. Ponadto ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Wskazać należy, że w orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13, orzeczenia.nsa. gov.pl). Wnioskodawczyni nie przedłożyła również wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych swoich oraz męża. Przedłożono jedynie wyciąg z rachunku bankowego skarżącej który posiada w B. S.. Z przedłożonych dokumentów (ugody zawarte z bankiem w sprawie spłat kredytów) wynika, że skarżąca oraz jej mąż posiadają rachunki bankowe w B. P. S.A. których wyciągów skarżąca jednak nie przedłożyła. Analiza wszystkich tego rodzaju dokumentów umożliwiałaby ustalenie np. sposobu gospodarowania posiadanymi przez skarżącą środkami finansowymi, co jest ważne dla ustalenia czy skarżąca ewentualnie miała możliwość zaoszczędzić konieczne środki pieniężne na koszty sądowe. Wskazywałaby również na rodzaj i wysokość kosztów, które skarżąca ponosi. Nieprzedłożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych, które skarżąca oraz jej mąż z racji udzielonych kredytów posiadają, uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Ponadto w świetle wyżej ustalonych okoliczności wydatkowania kwot wyższych od ujawnionych dochodów, czyni uprawnionym wniosek, iż rzeczywista sytuacja skarżącej nie została wyjaśniona w sposób zupełny. Wskazać również należy, że przedłożonego postanowienia z dnia [...] wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności wynika, że w trakcie trwania postępowania kontrolnego mąż skarżącej wyzbył się na rzecz swojego brata majątku znacznej wartości. Wartość darowanej nieruchomości na podstawie aktu notarialnego wynosi [...] zł. W tym miejscu godzi się zauważyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjął się pogląd, iż w sytuacji gdy strona nieodpłatnie przekazała składnik majątkowy członkowi rodziny, zasadny jest wniosek, iż obdarowany powinien pomóc darczyńcy w poniesieniu finansowego ciężaru związanego z prowadzeniem postępowania sądowego, jeżeli darczyńca nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych we własnym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 08.04.2008 r., sygn. akt I FZ 96/08, z dnia 10.04.2008 r., sygn. akt I FZ 142/08, z dnia 01.07.2008r., sygn. akt I OZ 439/08, z dnia 28.11.2011 r., sygn. akt II FZ 682/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wymóg wsparcia finansowego ze strony współmałżonka wywodzi się z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajdującego umocowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 13 i 27). W orzecznictwie wprost wskazuje się, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi w finansowaniu kosztów sądowych (zob. post. NSA z 22 grudnia 2009 r. II OZ 1142/09 LEX 582903). Końcowo odnosząc się do wykazywanej straty z działalności gospodarczej męża skarżącej za 2013r., wskazać należy, że strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami. Fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą takiej aktywności nastawionej na zysk i nie ma podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie. Podmioty gospodarcze samodzielnie ponoszą konsekwencje swoich decyzji ekonomicznych. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.