I SA/Bd 51/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B.) z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2012 r. do grudnia 2013 r. oraz solidarnej odpowiedzialności byłego wspólnika za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód za styczeń wyniósł [...] zł. Oświadczył również, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych oraz przedmiotów wartościowych. Rubryka zobowiązania i stałe wydatki została przekreślona. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył zeznania podatkowe za lata 2015-2016 z których wynika, że za powyższe okresy uzyskał dochód odpowiednio w kwotach [...]zł oraz [...] zł; historię rachunku bankowego; zaświadczenie o dochodach; kserokopię dowodu rejestracyjnego; zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały. Ponadto w piśmie z dnia [...] marca 2017r. skarżący oświadczył, że: nie korzystał z pomocy społecznej; mieszka nieodpłatnie w domku służbowym, który remontuje i nie płaci za prąd (pokrywa firma); dom ogrzewany jest kominkiem na drewno, którego jest pełno w stodole; samochód jest firmowy; lekarstw skarżący nie kupuje, a za środki czystości płaci firma; ubrań nie kupuje, albowiem posiada nadmiar z dobrych czasów; nie posiada oszczędności; nie otrzymuje pomocy finansowej od rodziny i znajomych; nie prowadzi działalności gospodarczej; nie posiada żadnych zobowiązań kredytowych; nie posiada żadnego majątku a prowadzone egzekucje komornicze są umarzane ze względu na brak majątku. Ponadto skarżący oświadczył, z małżonką która mieszka w [...] od 1997r. żyje w separacji i nie posiada żadnych informacji na temat jej sytuacji finansowej. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, Referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz osób pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak wynika z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF oraz zaświadczenia o zarobkach obecnie skarżący utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wypłacanego w kwocie ok. [...] zł miesięcznie. Nie posiada żadnego majątku a prowadzone egzekucje komornicze są umarzane ze względu na brak majątku. Zdaniem orzekającego skarżący w sposób wybiórczy przedstawił swoja sytuacje finansową i majątkową. Otóż nie zobrazował w ogóle sytuacji finansowej i majątkowej żony. Odnosząc się do oświadczenia skarżącego, że z żoną która mieszka w Niemczech pozostaje w separacji i nie posiada żadnych informacji na temat jej sytuacji finansowej i majątkowej wskazać w pierwszej kolejności należy, że skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego fakt pozostawania z żoną w separacji. Po drugie zgodnie z art. 27 ustawy z dnia [...] lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2015r. poz. 583) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli; zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu, między innymi, o stosowanie art. 27 K.r.o. (por. M. Zychowicz, w: H. Ciepła i inni, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2009, teza 8 do art. 51, s. 320). Potwierdza to również ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że fakt, iż pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, lub, że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11, postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć również należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 K.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 61 ze znaczkiem 4 § 1 K.r.o. – skarżący nie przedłożył sądowego orzeczenia separacji), a zatem bez względu na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej czy nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 K.r.o. skutkuje, tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt II OZ 1266/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd wysokość osiąganych przez małżonkę skarżącego dochodów, jej sytuacja materialna wpływa na ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy. Dopiero bowiem zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez każdego z małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym miejscu wskazać należy, ze obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 418/05, postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r. sygn. akt II FZ 128/12, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto wskazać również należy, że jak wynika z oświadczenia skarżącego, chociaż jak podaje utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wypłacanego w kwocie [...]zł netto to nie korzystał i obecnie nie korzysta z pomocy społecznej. Skoro sytuacja skarżącego jak stara się wykazać strona jest tak dramatyczna (skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku), to niezrozumiałym dla orzekającego jest fakt, że skarżący nie zgłosił się do opieki społecznej celem uzyskania stosownych świadczeń. Jest to działanie irracjonalne. Zatem stwierdzić należy, że sytuacja skarżącego była i jest na tyle dobra, że nie musiał i nie musi korzystać z pomocy państwa w zakresie zapewnienia sobie potrzeb bytowych. Skarżący pomimo, że jak podnosi nie posiada żadnego majątku a prowadzone egzekucje komornicze są umarzane ze względu na brak majątku to nie przedłożył na powyższą okoliczność żadnych stosownych dokumentów poprzestając na gołosłownym oświadczeniu. Tymczasem w wezwaniu wystosowanym do skarżącego w trybie art. 255 p.p.s.a. wyraźnie wskazano, że należało przedłożyć wszelkie dokumenty obrazujące ten stan oraz dokonane czynności egzekucyjne. Końcowo zauważyć wypada, że wnioskodawca nie udostępnił wszystkich wymaganych informacji na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mianowicie przekreślona została rubryka dotycząca posiadanych papierów wartościowych oraz praw majątkowych, w tym udziałów, polis inwestycyjnych, jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych. Tymczasem z ogólnodostępnych danych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że wnioskodawca jest współudziałowcem w spółce Immobilia Investment, w której pełni też funkcję wiceprezesa. Pominięcie tak istotnych informacji co do sytuacji majątkowej dodatkowo nasuwa wątpliwości co do wiarygodności danych udostępnionych na urzędowym formularzu oraz oświadczeń nadesłanych w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego, a w konsekwencji co do możliwości płatniczych wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy, wobec wskazanych wyżej braków, wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.