I SA/Bd 693/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r., styczeń 2005 r., poszczególne miesiące od maja do września 2005 r., listopad i grudzień 2005 r. oraz styczeń 2006 r. postanawia: 1. odmówić przywrócenia terminu 2. zwrócić A. W. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy kwotę 590 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego Strona, reprezentowana przez pełnomocnika, doradcę podatkowego W. L., wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r., styczeń 2005 r., poszczególne miesiące od maja do września 2005 r., listopad i grudzień 2005 r. oraz styczeń 2006 r. Zarządzeniem z dnia 19 września 2011 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 590 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczono na adres pełnomocnika wskazany w skardze w dniu 21 września 2011 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru). Termin do uzupełnienia braków skargi upływał z dniem 28 września 2011 r. Z akt sprawy wynika, że należny wpis nie został uiszczony w terminie wskazanym w zarządzeniu. W konsekwencji, wobec niewykonania zarządzenia Sądu i nieuiszczenia należnego wpisu sądowego, postanowieniem z dnia 16 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę strony. Odpis postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 18 listopada 2011 r. W dniu 25 listopada 2011 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Uzasadniając wniosek podniósł, że zgodnie z zawartą ustną umową pomiędzy nim a skarżącym, pełnomocnik zobowiązany jest do niezwłocznego informowania mocodawcy o koniecznych opłatach sądowych, a mocodawca do uiszczania ich w określonym terminie wynikającym z zarządzenia Sądu. Mając na uwadze powyższe, pełnomocnik wskazał, że próbował skontaktować się ze skarżącym w celu dokonania opłaty od skargi, jednak ten w dniach od 19 września do 04 listopada 2011 r., w związku z wykonywaną pracą zawodowego kierowcy międzynarodowego w firmie transportowej, przebywał na wyjeździe poza granicami kraju. Wskazał, że o fakcie nieuiszczenie wpisu w przedmiotowej sprawie dowiedział się z postanowienia Sądu odrzucającego skargę. Podniósł, że wcześniej był przekonany, że należny wpis został uiszczony, gdyż tak wynikało z rozmowy telefonicznej odbytej ze skarżącym, jednak później okazało się, że był to wpis od innej sprawy prowadzonej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy o sygn. akt I SA/Bd 660/11. To nieporozumienie spowodowało, że zarówno skarżący jak i jego pełnomocnik przekonani byli o terminowym opłaceniu skargi. Zdaniem reprezentującego stronę pełnomocnika, wskazane przyczyny uchybienia terminu do uiszczenia wpisu sądowego mają charakter zewnętrzny i obiektywny, który uzasadnia przywrócenie terminu w niniejszej sprawie. Na poparcie argumentacji załączono do wniosku oświadczenie Firmy H.-U. E. M. G., z którego wynika, że strona w dniach od 19 września do 04 listopada 2011 r. przebywała w delegacji poza granicami kraju. Jednocześnie, wraz z wnioskiem, złożono dowód uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 590 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu ze względu na treść art. 87 § 1, 2 i 4 wskazanej ustawy wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Należy podkreślić, ze instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Brak winy powinien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie SN z dnia 29 października 1999 r., sygn. akt I CKN 556/98, postanowienie SN z dnia 12 stycznia 1999 r., sygn. akt II UKN 667/98, wyrok WSA z dnia 06 października 2005 r. sygn. akt II SA/Bk 369/05, postanowienie NSA z dnia 04 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 02 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, postanowienie NSA z dnia 04 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00). Wskazane w art. 87 § 2 omawianej ustawy kryterium braku winy polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Orzecznictwo sądowe wskazuje jednoznacznie, iż niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw nie uzasadnia przywrócenia terminu (por. post. NSA z dnia 10 lutego 2000 r. sygn. akt SA/Sz 1117/99). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (wyrok NSA z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00, wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SA/Ka 1609/97). W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz sądów powszechnych ugruntowany jest również pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. W postanowieniu z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09 Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że "jeśli strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to brak jego winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez Sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych; dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo". Ponadto, wyręczanie się przez pełnomocnika osobami trzecimi, w tym samą stroną, nie zwalnia go z odpowiedzialności za właściwe dokonanie czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 06 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 1338/08). Wskazać także należy, że pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z taką starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Powinien więc zadbać o to, by czynność procesowa uiszczenia należnego od skargi wpisu została dokonana prawidłowo, to jest w należytej wysokości i w wyznaczonym terminie (por. np. postanowienie WSA w Opolu z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Op 193/11). Ponadto, NSA w postanowieniu z dnia 23 lipca 2010 r. sygn. II FZ 303/10 zważył, iż przyjmując obiektywny miernik staranności, której należy wymagać od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mandanta, w tym od doradcy podatkowego będącego pełnomocnikiem, należy wymagać właściwego zorganizowania swojej pracy, a obowiązkiem pełnomocnika profesjonalnego - a takim jest doradca podatkowy - w razie (w tym przypadku) choroby mocodawcy jest dołożenie należytej staranności w dbałości o jego interesy i dopilnowanie by nie zostały uchybione terminy procesowe, które w razie przekroczenia wywołują negatywne dla strony skutki. Podobnie w piśmiennictwie wskazuje się, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, w tym także doradca podatkowy, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowej przez tego pełnomocnika, bez względu na to, czy pełnomocnik posłużył się osobami trzecimi (por. B. Dauter [w]: B. Dauter, B. Gruszczyński, i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, tezy do art. 86 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W złożonym wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi pełnomocnik reprezentujący skarżącego wskazał, że pomiędzy nim a skarżącym istnieje ustna umowa, na mocy której pełnomocnik zobowiązany jest do niezwłocznego informowania mocodawcy o koniecznych opłatach sądowych, a mocodawca do uiszczania ich w określonym terminie wynikającym z zarządzenia Sądu. Realizując to zobowiązanie pełnomocnik próbował skontaktować się ze skarżącym, jednak w trakcie biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego strona przebywała, w związku z wykonywaną pracą kierowcy zawodowego, poza granicami kraju, w związku z czym kontakt ten był utrudniony. Ostatecznie, w wyniku rozmowy telefonicznej z klientem ustalono, że należny wpis został uiszczony. Po otrzymaniu odpisu postanowienia odrzucającego skargę okazało się jednak, że skarżący i pełnomocnik byli w błędnym przekonaniu co do uiszczenia wpisu, który okazał się być wpisem od innej skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w sprawie I SA/Bd 660/11. Analizując powyższą argumentację należy w pierwszej kolejności zauważyć, że na mocy pełnomocnictwa udzielonego w dniu 04 lipca 2011 r., skarżącego w niniejszej sprawie reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, doradca podatkowy W. L.. Z treści dokumentu pełnomocnictwa wynika, że pełnomocnik umocowany jest do reprezentowania strony przed Urzędem Skarbowym w I., Izbą Skarbową w B., Wojewódzkim oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym. Pełnomocnictwo dotyczy w szczególności prowadzonej kontroli podatkowej oraz postępowania podatkowego (k. 12 akt sądowych). Ponieważ z treści dokumentu pełnomocnictwa nie wynikają żadne ograniczenia co do rodzaju czynności dokonywanych w imieniu strony, należy stwierdzić, że to właśnie pełnomocnik był zobowiązany do dokonania czynności procesowej w postaci uiszczenia wpisu. Ze względu na powyższe, ocena braku winy w uchybieniu terminu musi być odnoszona w pierwszej kolejności do zachowania pełnomocnika. Pomimo zatem uzgodnienia ze skarżącym, iż uiści on wpis od skargi, pełnomocnik nie był zwolniony z obowiązku czuwania, czy wpis został uiszczony. Pełnomocnik miał możliwość, co zostało wskazane we wniosku o przywrócenie terminu, telefonicznego kontaktu ze skarżącym, mógł zatem precyzyjnie ustalić, w jakiej sprawie i w jakiej wysokości wpis został uiszczony. Ponadto mógł dokonać sprawdzenia faktu uiszczenia, bądź nie uiszczenia wpisu w niniejszej sprawie w kasie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy lub w Wydziale Informacji tego sądu. W razie jakichkolwiek wątpliwości w tym względzie, pełnomocnik powinien sam uiścić wpis, nie czekając na wyjaśnienie kwestii wpłaty przez stronę, z uwagi na obowiązek niedopuszczenia do negatywnych konsekwencji wynikających z jego nieuiszczenia. Takiego standardu postępowania należy oczekiwać od fachowego pełnomocnika, który nie może się bronić tym, że osoba go wyręczająca nie uczyniła tego ze wskazanych we wniosku przyczyn. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt I OZ 25/10 jednoznacznie opowiedział się za tym kierunkiem wykładni art. 86 § 1 omawianej ustawy, na tle zbliżonego stanu faktycznego stwierdzając, że "nie stanowi przesłanki uzasadniającej brak winy strony w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi okoliczność, że pełnomocnik umówił się ze stroną, iż to ona ma uiścić należny wpis". Podzielając w pełni to stanowisko Sąd stwierdza, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków zachowania się pełnomocnika, a zatem zaniedbania osób, którymi się on posługuje obciążają jego samego, a więc nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu. Zobowiązanie się do uiszczenia wpisu przez samą stronę nie zwalniało więc pełnomocnika od jakiejkolwiek kontroli wykonania przez stronę tego obowiązku, skutkiem czego poprzestając jedynie na jej oświadczeniu pełnomocnik nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy (por. postanowienia WSA w Opolu z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Op 193/11, I SA/Op 210/11, I SA/Op 214/11). Ponadto odnosząc się do argumentacji dotyczącej błędnego przekonania strony i pełnomocnika o uiszczeniu wpisu w niniejszej sprawie, który okazał się być wpisem w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 660/11 należy zauważyć, że z akt tej sprawy wynika, że odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi został doręczony pełnomocnikowi w dniu 14 września 2011 r., a wpis od skargi w wysokości 680 zł został uiszczony w dniu 17 września 2011 r. W niniejszej natomiast sprawie odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 590 zł został doręczony pełnomocnikowi w dniu 21 września 2011 r., a zatem już po uiszczeniu wpisu w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 660/11. Z zestawienia powyższych dat i wysokości wpisów sądowych w obu sprawach wynika, że sprawy te i wpisy przy dołożeniu minimalnej staranności ze strony profesjonalnego pełnomocnika nie powinny zostać pomylone. Sąd zatem uznał, że powołanie się na błędne przekonanie co do uiszczenia wpisu w przedmiotowej sprawie nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu wskazanego terminu. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O zwrocie wpisu sądowego Sąd postanowił na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 powołanej ustawy.