I SA/Bd 776/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 10 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz synem, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł. Oświadczył również, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, oraz przedmiotów wartościowych. Skarżący oświadczył, że posiada [...]% udziałów w [...] Sp. z.o.o. ale są zastawione pod zabezpieczenie pożyczki. Ponadto skarżący oświadczył, że posiada [...]% udziałów w [...] Sp. z o.o., a od przyszłego miesiąca "30% i też będą pozostałe 40% zabezpieczone". Skarżący wskazał również, że syn nie pracuje. Skarżący wskazał, że posiada zadłużenie w bankach. Prowadzone jest wobec skarżącego postępowanie o zapłatę. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał: prąd ok. [...] zł co 2 miesiące; woda [...] zł miesięcznie; ogrzewanie [...] zł na rok. Ponadto skarżący oświadczył, że poręczył kredyt firmowy na kwotę ok. [...] zł i podpisał weksel. Żona skarżącego również poręczyła ten kredyt i podpisała weksel. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył zeznania podatkowe za lata 2015-2016. Ponadto skarżący oświadczył, że: córki prowadzą osobne gospodarstwa domowe; otrzymuje [...] uposażenia emerytalnego z tego na utrzymanie domu przekazuje żonie [...] zł, a resztę wydaje na wyżywienie, lekarstwa, środki higieny; zamieszkuje z żoną z która prowadzi wspólne gospodarstwo domowe; żona skarżącego otrzymuje wynagrodzenie w wysokości najniższej krajowej; posiada zajęcie komornicze od 7 lat; czasami skarżącego wspiera córka oraz jej partner; nie jest właścicielem żadnego samochodu; żona skarżącego nie jest właścicielem żadnego samochodu; nie posiada rachunków bankowych. Odnośnie rachunków bankowych żony skarżący oświadczył, że nie wie czy ona posiada rachunki bankowe; z żoną żyje w faktycznej separacji, żona nie udziela skarżącemu informacji, choć wspólnie zamieszkują; z żoną skarżący posiada rozdzielność majątkową. Zarządzeniem z dnia [...] września 2017r. przedłużono termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o 14 dni licząc od dnia doręczenia zarządzenia. W dniu [...] września 2017r. wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego, którym wniesiono o przedłużenie o 3 terminu na uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, albowiem skarżący oczekuje wydania mu egzemplarzy umów kredytowych. Jednocześnie na "rozdźwięk" z żoną skarżący wniósł o bezpośrednie zwrócenie się do niej przez Sąd o przedłożenie dokumentów w postaci zaświadczeń o jej zarobkach, albowiem w.w. nie reaguje na prośby skarżącego o wydanie mu takiego dokumentu i oznajmia, że uczyni to jak Sąd ją do tego zobliguje. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017r. poz. 1369) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, Referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. T., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, W. 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz osób pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym. Zdaniem orzekającego skarżący w sposób wybiórczy przedstawił swoją sytuację finansową i majątkową. Otóż nie zobrazował w ogóle sytuacji finansowej i majątkowej żony. Odnosząc się do oświadczenia skarżącego, że z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej wskazać należy że, zgodnie z art. 27 ustawy z dnia [...] lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2017r. poz. 682) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu, między innymi, o stosowanie art. 27 K.r.o. (por. M. Zychowicz, w: H. Ciepła i inni, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, W. 2009, teza 8 do art. 51, s. 320). Potwierdza to również ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że fakt, iż pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa lub, że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia [...] grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia [...] listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11, postanowienie NSA z dnia [...] września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11, publ. [...]). Zauważyć również należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 K.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 61 ze znaczkiem 4 § 1 K.r.o.), a zatem bez względu na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej czy nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 K.r.o. skutkuje, tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia [...] grudnia 2011 r. sygn. akt II OZ 1266/11, publ. [...]). Stąd wysokość osiąganych przez małżonkę skarżącego dochodów, jej sytuacja materialna wpływa na ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy. Dopiero bowiem zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez każdego z małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym miejscu wskazać należy, ze obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia [...] września 2005 r. sygn. akt II FZ 418/05, postanowienie NSA z dnia [...] lutego 2012 r. sygn. akt II FZ 128/12, dostępne na stronie [...]). Ponadto skarżący powołał się na okoliczność, że od 7 lat ma zajęcie komornicze, jednakże, nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów na potwierdzenie powyższej okoliczności. Skarżący nie przedłożył również udokumentowanego oświadczenia o wysokości ponoszonych przez skarżącego oraz osoby współgospodarujące ze skarżącym wydatków związanych z utrzymaniem domu. Nie przedłożono chociażby faktur za prąd (skarżący podaje, że jest to kwota [...]zł co 2 miesiące), gaz, opał, itp. Skarżący nie przedłożył również zaświadczenia o wysokości otrzymywanej emerytury poprzestając w tym zakresie na gołosłownym oświadczeniu. Na podstawie Krajowego Rejestru Sądowego (https://ems.ms.gov.pl/krs/wyszukiwaniepodmiotu) orzekający ustalił, że: skarżący posiada [...] zł udziałów o wartości [...] zł w [...] Sp. z o.o., żona skarżącego posiada [...] udziałów o wartości [...] w [...] Sp. z o.o., syn skarżącego (S. B. z którym skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe) posiada [...] udziałów o wartości [...] zł w [...] Sp. z o.o.; skarżący posiada [...] udziałów o wartości [...] zł w [...] [...] Sp. z o.o.; skarżący posiada [...] udziałów o wartości [...] zł w [...] Sp. z o.o.; syn skarżącego S. B. posiada [...] udziałów o wartości [...] zł w [...] [...] Sp. z o.o.; syn skarżącego S. B. posiada [...] udziałów o wartości [...] zł w [...] Sp. z o.o. Zatem koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł (uwzględniając wartość przedmiotu sporu podaną przez skarżącego), znajdują pełne pokrycie w majątku skarżącego oraz osób które prowadzą ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe. W tym stanie rzeczy wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.