I SA/Bd 817/24
WyrokWSA w Bydgoszczy2025-03-04
Skład orzekający: Urszula Wiśniewska, Halina Adamczewska – Wasilewicz, Joanna Ziołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta określającą wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem i niewykorzystanej do końca roku budżetowego, a także zobowiązującą do jej zwrotu, pomimo podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów dotyczących błędnej oceny materiału dowodowego i naruszenia przepisów postępowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo zakwestionowały wydatki jako wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem dotacji, w tym zakup indeksów dla innej szkoły, wynajem komputerów do zajęć e-sportowych, które nie były prowadzone, zakup stanowisk strzeleckich przy jednoczesnym najmie strzelnicy, oraz częściowe finansowanie wynagrodzeń pracowników administracyjnych z dotacji na kształcenie specjalne. Sąd potwierdził również prawidłowość zakwestionowania części dotacji jako niewykorzystanej do końca roku budżetowego. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego dostępu do Internetu, sąd uznał, że uwzględnienie odwołania w tym zakresie oznaczałoby orzeczenie na niekorzyść strony, co jest niedopuszczalne na mocy art. 139 k.p.a. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, a uzasadnienie skargi nie korespondowało z treścią zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Strona skarżąca, będąca organem prowadzącym placówki oświatowe, kwestionowała decyzję Prezydenta Miasta, utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, która określiła wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz niewykorzystanej do końca roku budżetowego w latach 2021-2022 i zobowiązała do jej zwrotu. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów postępowania, błędną ocenę materiału dowodowego oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, w szczególności dotyczących przeznaczenia dotacji oświatowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2025 r. sprawy ze skargi D. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 10 października 2024 r. nr SKO-4230/81/2024 w przedmiocie określenia należności z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem i niewykorzystanej do końca roku budżetowego w latach 2021-2022 oddala skargę
Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r.
1) określił wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w latach 2021-2022 przez D. N. ("Skarżący", "Strona") będącego organem prowadzącym [...], na kwotę [...]zł, w tym na:
a) [...] w B. (dalej: "SP") – [...] zł, z czego: w roku 2021 – [...] zł, w roku 2022 – [...] zł,
b) [...] w B. (dalej: "LO") – [...] zł, z czego: w roku 2021 – [...] zł, w roku 2022 – [...] zł,
c) [...] w B. (dalej: "BS") – [...] zł, z czego: w roku 2021 – [...] zł, w roku 2022 – [...] zł,
d) [...] w B. (dalej: "TI") – [...] zł, z czego: w roku 2021 – [...] zł, w roku 2022 – [...] zł,
e) [...] w B. (dalej: "TL") – [...] zł, z czego: w roku 2021 – [...] zł, w roku 2022 – [...] zł,
f) [...] w B. (dalej: "TP") – [...] zł, z czego: w roku 2021 – [...] zł, w roku 2022 – [...] zł,
oraz zobowiązał do zwrotu kwot [...]zł i [...] zł do budżetu M. B. w ciągu 15 dni od daty uzyskania przez decyzję przymiotu ostateczności wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, naliczanymi od dnia następującego po upływie terminu zwrotu tej należności do dnia zapłaty;
2) określił wysokość dotacji niewykorzystanej do końca roku budżetowego w latach 2021-2022 przez Stronę na kwotę [...]zł, w tym na:
a) [...] w B. – [...] zł, z czego: w roku 2021 – [...] zł, w roku 2022 – [...] zł,
b) [...] w B. – [...] zł, z czego: w roku 2021 – [...] zł, w roku 2022 – [...] zł,
c) [...] w B. – [...] zł, z czego: w roku 2021 – [...] zł, w roku 2022 – [...] zł,
d) [...] w B. – [...] zł, z czego: w roku 2021 – [...] zł, w roku 2022 – [...] zł,
e) [...] w B. – [...] zł, z czego: w roku 2021 – [...] zł, w roku 2022 – [...] zł,
f) [...] w B. – [...] zł, z czego: w roku 2021 – [...] zł, w roku 2022 – [...] zł,
g) [...] (dalej: "LOz") w B. – [...] zł, z czego: w roku 2021 – [...] zł, w roku 2022 - [...] zł,
h) [...] w B. ("SPz") – [...] zł z roku 2021,
i) [...] w B. (dalej: "SzPz") – [...] zł, z czego: w roku 2021 – [...] zł, w roku 2022 - [...] zł
oraz zobowiązał do zwrotu kwoty [...]zł i kwoty [...]zł do budżetu M. B. w ciągu 15 dni od daty uzyskania przez decyzję przymiotu ostateczności wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych liczonymi od kwoty: [...] zł – począwszy od dnia [...] lutego 2022 r. do dnia zapłaty, [...] zł – począwszy od dnia [...] lutego 2023 r. do dnia zapłaty.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnianiu organ wyjaśnił, że odwołanie nie jest zasadne, albowiem zaskarżona decyzja jest co do zasady prawidłowa, a w zakresie, w jakim jest nieprawidłowa, odwołanie zostało wniesione na niekorzyść Skarżącego, a uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji sprzeciwia się wyrażony w art. 139 k.p.a. zakaz orzekania na niekorzyść odwołującego się. Dalej organ wskazał, że decyzja Prezydenta w ogóle nie rozstrzyga kwestii dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, którą stwierdzono w protokole kontroli, a którą to Strona kwestionuje w odwołaniu (s. 3 odwołania oraz s. 6-7 uzasadnienia), będącej przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego. Z racji zatem braku substratu zaskarżenia nie mogły być skuteczne zarzuty Skarżącego skierowane przeciwko ustaleniom protokołu kontroli:
1) od których organ w zaskarżonej decyzji odstąpił, tj.:
- zarzut 2.apetitum - dot. ekwiwalentu za niewykorzystany urlop
- zarzut 2.b uzasadnienia odwołania - dot. noty korygującej,
- zarzut pkt 3.k uzasadnienia odwołania - dot. faktury [...],
- zarzuty zawarte akapicie siódmym i ósmym na s. 8 odwołania - dot. zakupu szafki na broń,
- zarzuty zawarte na całej s. 9 odwołania - dot. najmu pomieszczeń,
2) o których nie orzekał w zaskarżonej decyzji z powodu:
a) prowadzenia w tej sprawie odrębnego postępowania - dot. pobrania dotacji w nadmiernej wysokości - zarzut 1 uzasadnienia odwołania,
b) uprzedniego dobrowolnego zwrócenia przez Skarżącego części dotacji przypadającej do zwrotu, tj.:
- zarzut 2.c uzasadnienia odwołania dot. medycyny pracy,
- zarzut 3.b uzasadnienia odwołania dot. pomyłki w księgowaniu.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących ustaleń zawartych w decyzji Prezydenta organ wskazał, że zakwestionowano zakup indeksów na kwotę [...]zł rozliczony ze środków dotacji Liceum Ogólnokształcącego na kształcenie specjalne, albowiem indeksy zakładane były w Szkole Policealnej i Liceum Ogólnokształcącym dla Dorosłych, zatem ich zakup nie mógł być rozliczony z dotacji dla innej szkoły. Zdaniem Kolegium nie można oczekiwać, by Prezydent Miasta samodzielnie modyfikował przedłożone rozliczenie dotacji przenosząc te wydatki z jednej szkoły na inną. W związku z powyższym, w przekonaniu Kolegium, kwota [...]zł stanowi dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem i jako taka podlega zwrotowi do budżetu Miasta B..
Odnosząc się do zarzutu "błędnego podsumowania liczby uczniów w poszczególnych szkołach, co skutkowało błędnym uznaniem, iż dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem i podlega zwrotowi", który dotyczył ustaleń o niezgodnym z przeznaczeniem wykorzystaniem dotacji na: dostęp do Internetu, dorobienie kluczy, zakup zasilacza oraz usługę wymiany, sprawdzenia i programowania centralki telefonicznej, organ uznał, że Skarżący nie precyzował, w jaki to inny sposób należało podsumować liczbę uczniów w poszczególnych szkołach. Kolegium, po uzupełnieniu akt sprawy o imienne listy uczniów, których kształcenie zostało sfinansowane z dotacji stwierdziło, że ustalenia Prezydenta B. w zakresie liczby uczniów w poszczególnych szkołach są prawidłowe.
Jednocześnie, w ocenie SKO, rację ma Skarżący, iż organ nieprawidłowo wyliczał kwotę dotacji możliwej do rozliczenia na ucznia za dostęp do Internetu, przyjmując stosunek roczny, skoro zapłata nastąpiła w sierpniu 2021 r., a zatem w tym miesiącu doszło do wykorzystania dotacji, w określonej części, niezgodnie z przeznaczeniem. Było to także nieuzasadnione odstępstwo od praktyki rozstrzygania spraw, zwłaszcza, że w samej zaskarżonej decyzji w odniesieniu do innych wydatków Prezydent przyjmował rozliczenie miesięczne. Jednak, zastosowanie in concreto rozliczenia miesięcznego spowodowałoby, że kwotę wydatku ([...] zł) należałoby podzielić przez liczbę uczniów w miesiącu wydatku, tj. sierpniu 2021 r. (272 uczniów), co dałoby kwotę [...]zł na ucznia. Organ uznał, że porównanie kwot prowadzi do wyniku, że w [...] (TP) rzeczywista kwota wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem wynosi [...] zł, a nie [...] zł, jak orzeczono w decyzji organu pierwszej instancji. Odwołanie w tej części wniesione zostało zatem na niekorzyść Strony, a jego uwzględnienie w tym zakresie byłoby rozstrzygnięciem niekorzystne dla odwołującego się. Organ II instancji, stosownie do art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."), nie stwierdzając, aby zaskarżona decyzja naruszała rażąco prawa ani interesu społecznego, nie uchylił zaskarżonej decyzji pomimo stwierdzonego uchybienia, ponieważ byłoby to orzeczenie na niekorzyść strony odwołującej się.
Dalej organ odniósł się do zarzutu kwestionującego uznanie, że wydatki na wynajem komputerów do zajęć e-sportowych stanowią dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, bez uwzględnienia potrzeb uczniów, na które składają się nie tylko potrzeby realizacji na specjalistycznych komputerach zajęć e-sportowych. Prezydent ustalił, że Strona zawarła umowę najmu 5 komputerów do zajęć e-sportowych, za który zapłaciła kwotę łącznie [...] zł rozliczone ze środków dotacji podstawowej TP, dotacji na kształcenie specjalne TP KS oraz dotacji na kształcenie specjalne Tl KS. Skarżący wskazał prowadzone zajęcia e-sportowe i zajęcia z informatyki oraz z różnego rodzaju programowania, które są realizowane z wytycznych programu MEN. Tymczasem z dzienników lekcyjnych wynika, że zajęcia e-sportowe w ogóle nie były w tej klasie prowadzone, natomiast były one rzeczywiście prowadzone w Tl. W ocenie Strony ograniczanie się do korzystania z tak dobrych komputerów wyłącznie w zakresie realizacji zajęć e-sportowych byłoby niegospodarne. Uznając, że dotacja w tej części została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem Prezydent wskazał, że faktury zostały wystawione na podstawie umowy najmu komputerów do zajęć e-sportowych, zaś najem komputerów na ściśle określone zajęcia nie oznacza, że komputery te mogły być swobodnie wykorzystane do innych zajęć prowadzonych w Szkołach [...] w B., tym bardziej, gdy dotyczyłoby to zajęć w innej szkole niż ta, z której dotacji sfinansowany został wydatek. SKO uznało, że aby zgodnie z prawem korzystać z przedmiotu najmu, musi to następować w sposób w umowie określony. Nie może zaś przynieść zamierzonego przez Stronę skutku przeciwstawianie legalności działania z jego gospodarnością, bowiem spełnione muszą być oba te kryteria, zaś jeśli Skarżący chciał wykorzystywać przedmiotowy sprzęt do innych celów, winien zawrzeć stosowną umowę. Organ podkreślił, że skoro w szkole, z dotacji której nieprawidłowo rozliczono sfinansowanie najmu tych komputerów, przedmiotowych zajęć e-sportowych nie prowadzono, to prawidłowo Prezydent Miasta uznał sporny wydatek – w części przypadającej na TP – jako sfinansowany niezgodnie z przeznaczeniem dotacji.
W kwestii zakupu 2 stanowisk strzeleckich do strzelnicy na kwotę [...]zł, podczas gdy w tym samym czasie Skarżący był stroną umowy najmu strzelnicy, organ uznał, że zakup ten sfinansowany został z dotacji niezgodnie z jej przeznaczeniem, albowiem skoro już płacił za najem przystosowanego pomieszczenia, niezasadne było ponoszenie kosztu zakupu "mebli" do tej strzelnicy. Ponadto umowa najmu strzelnicy została zawarta w 2017 r., a stanowiska strzeleckie zakupiono w 2021 r. Gdyby zatem stwierdzić, że pomiędzy tymi datami strzelnica nie nadawała się do użytku z powodu ich braku, a Skarżący i tak pokrywał z dotacji koszt jej najmu, to zwrotowi podlegałaby cała kwota czynszu najmu za ten okres, zatem kwota niemal dwu i półkrotnie większa niż kwota zakupionych mebli. Byłoby to zatem także rozstrzygnięcie na niekorzyść odwołującego się, dlatego – nie stwierdziwszy rażącego naruszenia prawa ani interesu społecznego –Kolegium nie uzupełniało materiału dowodowego w tym zakresie.
W kwestii sfinansowania z dotacji na kształcenie specjalne wynagrodzeń wicedyrektora, sekretarki i asystenta technicznego organ podał, że pracownicy ci nie wykonywali zadań wynikających z zaleceń zawartych w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego, ale obowiązki tych pracowników w takiej samej mierze dotyczyły uczniów mających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, jak również uczniów niemających takich orzeczeń. W konsekwencji – w ocenie organu – wynagrodzenie tych pracowników mogło zostać sfinansowane z dotacji na kształcenie specjalne jedynie w części, w jakiej odpowiadało ono wykonanej pracy na rzecz uczniów będących na kształceniu specjalnym i tylko w ramach wydatków innych, zaś sfinansowanie i rozliczenie dotacji na kształcenie specjalne wynagrodzeń tych pracowników ponad część, w jakiej odpowiadało wykonanej pracy na rzecz uczniów będących na kształceniu specjalnym stanowiło wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Organ dodał, że przedłożone przez Skarżącego w toku postępowania aneksy do zakresu obowiązków są niewiarygodne. Nieprawdopodobnym jest, aby Wicedyrektor Szkoły zajmował się jedynie osobami co do których orzeczono potrzebę kształcenia specjalnego w sytuacji gdy uczniowie ci stanowili zaledwie ok. 3,5% osób pobierających naukę w Szkołach [...], a był to jedyny Wicedyrektor. Tym bardziej nieprawdopodobnym jest, aby jedynie takimi osobami zajmowała się sekretarka. Jednak niepomiernie większym argumentem dyskwalifikującym dowody, na które powołuje się Skarżący był, zdaniem organu, fakt, że w toku kontroli przedłożył on zakresy obowiązków Wicedyrektora, sekretarki i asystenta technicznego – i to typowe dla osób na takich stanowiskach – dopiero otrzymawszy protokół kontroli przedłożył aneksy mające dowodzić, że osoby te zajmowały się jedynie osobami co do których orzeczono potrzebę kształcenia specjalnego. Kolegium oceniło, iż niewiarygodność tych aneksów jest rażąca, zatem Prezydent prawidłowo odmówił im mocy dowodowej.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wydatku na badania lekarskie, gdzie Strona sfinansowała z dotacji fakturę na pokrycie badań lekarskich, opiewającą na kwotę [...]zł, tymczasem rozliczyła kwotę [...]zł, organ uznał, że różnica tych kwot, tj. [...] zł stanowi dotację niewykorzystaną do końca roku budżetowego. Następny zarzut dotyczy umów-zleceń zawartych przez Skarżącego z nauczycielami, bowiem organ ustalił, że Skarżący rozliczył wydatki z takich umów w kwotach po [...] zł z trzema szkołami: LO, TI i TL, zaś zawarł je w rzeczywistości na łączną kwotę [...]zł, zatem co do pozostałej kwoty [...]zł dotacja nie została wykorzystana do końca roku budżetowego. Zarzut taki nie mógł być zasadny, albowiem w toku kontroli Skarżący wezwany do złożenia wyjaśnień sam oświadczył w wyjaśnieniach z dnia [...] czerwca 2023 r., że zostały rozliczone pomyłkowo. Nie jest więc wiarygodne, gdy po otrzymaniu protokołu kontroli Skarżący zmienia swoje stanowisko co do tej okoliczności. Organ przyznał przymiot wiarygodności wyjaśnieniom składanym w toku kontroli, nie zaś gdy dowiedziawszy się o wynikach kontroli, Skarżący zmienił swoje wyjaśnienia, by zwalczać niekorzystne dlań rozstrzygnięcia.
Konkludując SKO stwierdziło, że Prezydent Miasta B., wbrew zarzutom odwołania, wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, mimo że istniały podstawy do jej uchylenia,
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez nierozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę, jak również niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy,
- art. 252 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że dotacja wykorzystana została niezgodnie z przeznaczeniem, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że rodzi to obowiązek jej zwrotu,
- art. 35 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych przez jego błędną interpretację, a w konsekwencji nieprawidłowe co do rozliczenia z dotacji ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.
W uzasadnieniu skargi Strona stwierdziła, że nie sposób zgodzić się z poglądem Kolegium, że Prezydent B. dokładnie ustalił istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne, a następnie je ocenił, zaś stanowisko Skarżącego jest błędne i nie naruszono przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Strona zarzuca, że organ drugiej instancji nie dostrzegł uchybień wskazanych w odwołaniu od decyzji z dnia [...] maja 2024 r. "przy ponownym rozpoznaniu sprawy" w postępowaniu odwoławczym. Z uwagi na powyższe wadliwa jest zarówno decyzja organu drugiej instancji, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji. Skarżący podniósł, że "organ odwoławczy przyjął za własne ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organ pierwszej instancji, wskazując, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości albo w części i w tym zakresie orzeczenia co do istoty sprawy, bądź uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm. dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.).
Stosownie do art. 221 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 305, dalej: "u.f.p.), podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku mogą otrzymywać z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacje celowe na cele publiczne, związane z realizacją zadań tej jednostki, a także na dofinansowanie inwestycji związanych z realizacją tych zadań. Zgodnie zaś z art. 252 ust. 1 u.f.p.:
1. Dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. W myśl art. 252 ust. 5 u.f.p., zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.
Sprawa poddana kontroli Sądu, dotyczy prawidłowości wydatkowania przez Skarżącego dotacji na realizację zadań szkół w zakresie kształcenia, wychowania i opieki w 2021 i 2022r., zatem zastosowanie znajdzie tu ustawa z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2024r. poz. 754, dalej: "u.f.z.o."). Zgodnie z art. 35 u.f.z.o.:
1. Dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na:
1) pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki (...), w tym na sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe (...),
2) pokrycie wydatków na zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (...).
Przy czym, stosownie do ust. 2 przez wydatki bieżące, o których mowa w ust. 1 pkt 1, należy rozumieć wydatki bieżące, o których mowa w art. 236 ust. 2 u.f.p. Z kolei w art. 236 ust. 2 u.f.p. jest mowa o wydatkach budżetowych niebędących wydatkami majątkowymi. Natomiast z art. 10 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe wynika, że organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności:
1) zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki;
2) zapewnienie warunków umożliwiających stosowanie specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym;
3) wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie;
4) zapewnienie obsługi administracyjnej, w tym prawnej, obsługi finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2021 r. poz. 217), i obsługi organizacyjnej szkoły lub placówki;
5) wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczo-profilaktycznych, przeprowadzania egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych;
6) wykonywanie czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w stosunku do dyrektora szkoły lub placówki;
7) przekazanie do szkół dla dzieci i młodzieży oraz placówek, o których mowa w art. 2 pkt 7, z wyjątkiem szkół artystycznych realizujących wyłącznie kształcenie artystyczne, informacji o podmiotach wykonujących działalność leczniczą udzielających świadczeń zdrowotnych w zakresie leczenia stomatologicznego dla dzieci i młodzieży, finansowanych ze środków publicznych.
Ustawodawca w ww. przepisie zawarł katalog otwarty zadań realizowanych przez organ prowadzący szkołę. Stosownie natomiast do art. 44 ust. 1 u.p.o. szkoły i placówki podejmują niezbędne działania w celu tworzenia optymalnych warunków realizacji działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej, zapewnienia każdemu uczniowi warunków niezbędnych do jego rozwoju, podnoszenia jakości pracy szkoły lub placówki i jej rozwoju organizacyjnego. Z brzmienia art. 35 ust. 1 u.f.z.o wywieźć można zasadę, według której środki otrzymane od jednostki samorządu terytorialnego mogą być przeznaczone wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki. Skoro, więc wydatkowane środki nie służyły działalności szkoły, tj. kształceniu, nie sposób uznać ich za możliwe do pokrywania z dotacji otrzymanej od miasta (por. wyrok WSA w Gliwicach z 11 grudnia 2020 r., I SA/Gl 1063/20). W orzecznictwie sformułowano także pogląd, zgodnie z którym dotacje przeznaczane na realizację zadań szkoły ograniczone są do zakresu ich celowości oraz do bieżących wydatków szkoły. Są one zatem przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki przy czym mogą być wyłącznie wydatkowane na pokrycie bieżących wydatków szkoły. Rola dotacji oświatowej nie polega na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę (przedszkole) bądź jednostkę prowadzącą szkoły, czy też pokrywaniu wszelkich jej wydatków (por. wyroki NSA z: 25 września 2015 r., II GSK 1769/14; 8 maja 2014 r., II GSK 229/13; 19 marca 2014 r., II GSK 1858/12; 26 sierpnia 2014 r., II GSK 1002/13). W tym miejscu odnieść się jeszcze należy do normy z art. 126 u.f.p. W myśl tego przepisu dotacje to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie niniejszej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. Dotacje należą przy tym do wydatków budżetu państwa na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 1 u.f.p., dlatego uwzględnić należy zasady przewidziane w art. 44 ust. 3 u.f.p. Zgodnie z jego treścią, wydatki publiczne powinny być dokonywane: 1) w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad: a) uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, b) optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów, 2) w sposób umożliwiający terminową realizację zadań, 3) w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań. Ocena zasadności wydatków dokonywana przez pryzmat art. 35 ust. 1 u.f.z.o. musi bezwzględnie uwzględnić treść art. 44 ust. 3 u.f.p. Odmienne zapatrywanie prowadziłoby do przyjęcia kuriozalnego stanowiska, że legalne są każde wydatki związane z kształceniem, wychowaniem i opieką w tym niecelowe, nieoszczędne a także takie, które przynoszą minimalne efekty. Podkreślić jeszcze należy, że brak jest definicji legalnej "dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem". Jednakże, w doktrynie przyjmuje się, że jest to wydatkowanie przez beneficjenta przekazanych mu środków finansowych w całości bądź w części na realizację innych zadań lub celów niż określone dla danego rodzaju dotacji w umowie dotacyjnej lub w przepisach powszechnie obowiązującego prawa (zob. M. Stawiński Komentarz do art. 252. w: Ustawa o finansach publicznych. Komentarz. Wolters Kluwer Polska, 2019). Także w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym dotacja wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem to taka, która została wydatkowana na inne cele aniżeli te, na które została udzielona bądź nie służyła pokryciu wydatków, na które miała być wykorzystana. Jeżeli okaże się, że wydatki, na pokrycie których dotacja została przeznaczona nie wystąpiły, to także i taka dotacja nosi znamiona dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem (por. wyrok WSA w Szczecinie z 21 czerwca 2018 r., I SA/Sz 235/18).
Przechodząc do merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji wskazać należy, że organy zakwestionowały jak wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem dotacji oświatowej wydatki na:
1. zakup indeksów rozliczony ze środków dotacji Liceum Ogólnokształcącego na kształcenie specjalne, albowiem indeksy zakładane były w Szkole Policealnej i Liceum Ogólnokształcącym dla Dorosłych, zatem ich zakup nie mógł być rozliczony z dotacji dla innej szkoły. W zakresie tych ustaleń prawidłowe jest stanowisko organu, iż nie można uwzględnić nowego odmiennego rozliczenia dotacji w stosunku do rozliczenia pierwotnego. Niedopuszczalne jest zatem wskazanie innego dowodu źródłowego i tym samym dokonywanie odmiennego wydatkowania środków publicznych, przedstawianie dopiero na użytek kontroli nowego rozliczenia, po upływie okresu rozliczenia. Wobec czego zasadnie organ ocenił jako niedopuszczalne próby dokonywania zmian w zakresie wykazywania wydatkowania dotacji na etapie prowadzonej kontroli.
2. dostęp do Internetu z uwagi na nieprawidłowe wykazanie liczby uczniów. Organy obu instancji w oparciu o dane uzyskane w toku kontroli wskazały prawidłową liczbę uczniów i w tym zakresie ustaleniom tym nie można postawić zarzutu jakiejkolwiek dowolności. Słusznie również organ odwoławczy wskazał, na nieprawidłowo wyliczoną kwotę dotacji możliwej do rozliczenia na ucznia za dostęp do Internetu. Jednak, zastosowanie prawidłowego rozliczenia miesięcznego spowodowałoby, że uwzględnienie odwołania w tej części oznaczałoby orzeczenie na niekorzyść Skarżącego. Stosownie do art. 139 k.p.a., organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Nie stwierdzając przesłanek wymienionych w tym przepisie organ odwoławczy zasadnie nie uchylił decyzji we wskazanym zakresie.
3. wydatki na wynajem komputerów do zajęć e-sportowych, które rozliczone zostały ze środków dotacji podstawowej TP, dotacji na kształcenie specjalne TP KS oraz dotacji na kształcenie specjalne Tl KS. Z materiału dowodowego (dzienników lekcyjnych) wynikło, że zajęcia e-sportowe w ogóle nie były w tych szkołach prowadzone, natomiast były one rzeczywiście prowadzone w Tl. Sąd aprobuje stanowisko organu, iż najem komputerów na ściśle określone zajęcia nie oznacza, że komputery te mogły być swobodnie wykorzystane do innych zajęć prowadzonych w Szkołach [...] w B., tym bardziej, gdy dotyczyło to zajęć w innej szkole niż ta, z której dotacji sfinansowany został wydatek.
4. zakup 2 stanowisk strzeleckich do strzelnicy. Jak słusznie podniósł organ nie sposób nie zauważyć że umowa najmu strzelnicy została zawarta w 2017r., a stanowiska strzeleckie zakupiono w 2021 r. Gdyby zatem stwierdzić, że pomiędzy tymi datami strzelnica nie nadawała się do użytku z powodu ich braku, a Skarżący i tak pokrywał z dotacji koszt jej najmu, to zwrotowi podlegałaby cała kwota czynszu najmu za ten okres.
5. sfinansowanie z dotacji na kształcenie specjalne wynagrodzeń wicedyrektora, sekretarki i asystenta technicznego. Z protokołu kontroli wynika, że pracownicy ci nie wykonywali zadań wynikających z zaleceń zawartych w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego, ale obowiązki tych pracowników w takiej samej mierze dotyczyły uczniów mających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, jak również uczniów niemających takich orzeczeń. W konsekwencji za prawidłowe Sąd uznał stanowisko organu, że wynagrodzenie tych pracowników mogło zostać sfinansowane z dotacji na kształcenie specjalne jedynie w części, w jakiej odpowiadało ono wykonanej pracy na rzecz uczniów będących na kształceniu specjalnym i tylko w ramach wydatków innych (ogólnych), zaś sfinansowanie i rozliczenie dotacji na kształcenie specjalne wynagrodzeń tych pracowników ponad część, w jakiej odpowiadało wykonanej pracy na rzecz uczniów będących na kształceniu specjalnym stanowiło wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Dołączone do złożonych zastrzeżeń do protokołu kontroli aneksy do zakresu obowiązków z których wynikało, że wskazane osoby zajmowały się wyłącznie sprawami uczniów z orzeczeniami z Poradni Psychologiczno Pedagogicznej, organ słusznie ocenił jako niewiarygodne.
W zakresie natomiast dotacji niewykorzystanej do końca roku budżetowego organ zakwestionował wydatek na badania lekarskie oraz rozliczenie umów zleceń zawartych z nauczycielami. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jasno i czytelnie wyjaśnia stanowisko organu z podaniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Strona nie podważa dokonanej przez organy oceny a Sąd nie dostrzegł w tym zakresie naruszenia przepisów.
Reasumując podkreślić należy, że uzasadnienie skargi nie koresponduje w żaden sposób z treścią zaskarżonej decyzji. Strona wskazuje bowiem, że organ odwoławczy nie dostrzegł uchybień przy "ponownym rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu odwoławczym" (s. 3 skargi), podczas gdy niniejsza sprawa w postępowaniu odwoławczym rozpoznawana była po raz pierwszy. Następnie stwierdza, że organ odwoławczy "przyjął za własne ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organ pierwszej instancji" (s. 3-4 skargi), podczas gdy Kolegium w zaskarżonej decyzji każdą kwestię rozpatrzyło na nowo i choć przywoływało argumentację organu I instancji, to zawsze ją oceniało (dwukrotnie krytycznie) i rozbudowywało. Przede wszystkim jednak, skarga obszernie wywodzi o ekwiwalencie za urlop wypoczynkowy (zarzut 2.b skargi oraz jej s. 4-5), w sytuacji gdy ustalenia w tym zakresie zawarte były w protokole z kontroli, to jednak Prezydent wydając decyzję w I instancji od tych poglądów, niekorzystnych dla Strony, odstąpił. Skarżąca tego nie dostrzegła kwestionując (tak w odwołaniu jak i w skardze), nieistniejące w decyzji, ustalenia. W tym miejscu należy podkreślić, że na s. 7 decyzji organ odwoławczy wskazał: "w zaskarżonej decyzji (organu I instancji) odstąpiono od wielu niekorzystnych dla Skarżącego ustaleń, zawartych w protokole z kontroli i zakwestionowanych w "zastrzeżeniach" Skarżącego: uznania niedopuszczalności rozliczenia z dotacji oświatowej ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy: Skarżący zwalcza je w zarzucie 2.b petitum odwołania (s. 2 odwołania, k. 2507v) oraz pkt 5 uzasadnienia (s. 5 - k. 2509) i na jego s. 10 (k. 251 lv), podczas gdy Prezydent na s. 13-14 zaskarżonej decyzji od tych poglądów wyrażonych w protokole kontroli odstąpił". Zarzuty skargi są zatem chybione. W pozostałym zakresie skarga składa się wyłącznie z powtórzenia przepisów prawa i judykatury bez uzasadnienia, w jaki sposób zaskarżona decyzja miałaby zrekonstruowanym tam wzorcom uchybić.
Maja powyższe na uwadze nie stwierdzając naruszenia prawa Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło