I SA/Bd 86/25
WyrokWSA w Bydgoszczy2025-04-23
Skład orzekający: Wójcik Tomasz, Adamczewska-Wasilewicz Halina, Wiśniewska Urszula
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku przewozu drogowego odpadów bez prawidłowego oznakowania środka transportu, przedsiębiorca może uwolnić się od odpowiedzialności za nałożoną karę pieniężną na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, lub czy w takiej sytuacji powinny mieć zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące administracyjnych kar pieniężnych (art. 189f k.p.a.)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenie przepisów dotyczących oznakowania środka transportu przy przewozie odpadów ma charakter obiektywny i nie jest zależna od winy. Przedsiębiorca nie wykazał okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność zgodnie z art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, ponieważ wiedza o możliwości złośliwego odwrócenia tablicy "ODPADY" przez konkurencję wymagała zwiększonej staranności i kontroli po każdym postoju. Ponadto, Sąd stwierdził, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące administracyjnych kar pieniężnych (w tym art. 189f k.p.a.) nie mają zastosowania w tej sprawie, gdyż art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi przepis odrębny, który reguluje kwestię odstąpienia od nałożenia kary, co wyłącza stosowanie przepisów działu IVa k.p.a. zgodnie z art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na spółkę za wykonywanie przewozu drogowego odpadów bez prawidłowego oznakowania środka transportu (tablica "ODPADY" była zamknięta). Organ pierwszej instancji nałożył karę, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał ją w mocy. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, twierdząc, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, które mogło być wynikiem złośliwego działania osób trzecich, oraz że powinny mieć zastosowanie przepisy dotyczące administracyjnych kar pieniężnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi R. Sp. [...] w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 6 grudnia 2024 r. nr 0401-IOA.4802.63.2024.12 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
W dniu [...] września 2024r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. wydał decyzję, którą nałożył na [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w G. ("Strona", "Spółka", "Skarżąca") karę pieniężną w wysokości [...] zł, z uwagi na wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środka transportu tablicą "ODPADY".
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...] grudnia 2024r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ podał, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy: ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm., dalej: "u.o.t.d."), ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r. poz. 699, ze zm., dalej: "ustawa o odpadach"), rozporządzenia Ministra Środowiska z 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1742, dalej: "rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów"), rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 10, dalej: "rozporządzenie w sprawie katalogu odpadów").
Z akt sprawy wynika, że [...] kwietnia 2023r. na drodze ekspresowej nr [...] w miejscowości Ś., funkcjonariusze służby celno-skarbowej poddali kontroli drogowej pojazd silnikowy marki [...] wraz z przyczepą marki [...], którym kierował A. P., wykonujący krajowy transport drogowy w imieniu Spółki. Kontrolujący stwierdzili wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez oznakowania środka transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach. Na powyższą okoliczność sporządzono protokół kontroli drogowej w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, z których jeden po przeczytaniu i podpisaniu przekazano kierowcy. Do sporządzonego protokołu z kontroli drogowej, nie wniesiono żadnych zastrzeżeń.
Organ uznał, że postępowanie dowodowe w sprawie nie doprowadziło do wykazania, że Strona nie miała wpływu na brak oznaczenia pojazdu. Brak wiedzy bądź brak należytego nadzoru nad zatrudnionym kierowcą czy też brak odpowiedniego jego wyszkolenia, nie stanowią okoliczności wyłączających odpowiedzialność Spółki. Okoliczności uwalniające od odpowiedzialności za stwierdzony brak właściwego oznaczenia pojazdu, powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to przedsiębiorca wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów. Tym samym Spółka, jako profesjonalista świadczący usługi przewozu rzeczy, powinna należycie zadbać o to, aby kierowcy zamieszczali/otwierali tablicę "ODPADY" i aby oznakowanie środka transportu odpadów było czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne, co jest wymagane rozporządzeniem w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów.
Odnosząc się do argumentacji odwołania, że "z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, tablica została złośliwie odwrócona przez kierowcę jednej z konkurencyjnych firm na jednym z postojów", organ uznał, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Strona podnosiła, że kierowca nie wniósł uwag do protokołu bo był zestresowany kontrolą, ale analizując szereg zdarzeń z tego dnia, znając stosowaną wśród kierowców konkurencyjnych firm praktykę doszedł do wniosku, że odwrócenia tablicy mógł dopuścić się przedstawiciel konkurencyjnej firmy podczas jednego z postojów na przydrożnym parkingu. Organ stwierdził, że skoro wiedza na temat stosowania tego typu praktyk była Spółce znana, to tym bardziej koniecznym było kontrolowanie oznaczenia pojazdu po każdym postoju, czego kierowca nie uczynił. Kierowca przyznał również, że jest pewny, że po załadunku odpadów u klienta umieścił tablicę z napisem "ODPADY" w sposób gwarantujący jej widoczność. Bezsprzecznie tablica była zamknięta w momencie kontroli, co oznacza, że oznaczenie pojazdu było wadliwe, dostęp do niej nieograniczony, a kierujący nie sprawdził, czy tablica jest w prawidłowy sposób widoczna kontynuując jazdę po postoju. W związku z powyższym powoływanie się na nieudowodniony udział "osób trzecich" w czasie postoju nie może stanowić przesłanki egzeneracyjnej odpowiedzialności przewoźnika.
Organ jako niezasadny ocenił także zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 189f k.p.a., a także art. 189e, art. 189a § 2 pkt 1 -3 k.p.a. a contrario, art. 189d k.p.a. poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w u.o.t.d. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa). W tym zakresie organ powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone m.in. w wyroku z dnia 09 stycznia 2024r. sygn. akt II GSK 732/23.
W skardze wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania. Zarzucono naruszenie:
- art. 92c ust. 1 pkt 1 u.o.t.d. przez nieumorzenie postępowania, pomimo że okoliczności sprawy i dowody wskazują, iż podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie stwierdzonego naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć;
- art. 189f ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a."), a także art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario, art. 189d k.p.a. przez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w u.o.t.d. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), który regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie u.o.t.d., a które to przepisy pozwalają miarkować kary i od nich odstępować lub poprzestać na pouczeniu i które to przepisy zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w ustawie u.o.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przede wszystkim kwestii odstępowania od nałożenia kary, przez co koniecznym jest w przypadku przepisów u.o.t.d. odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a.
W związku z zaistniałym stanem faktycznym, zwrócono uwagę na literalne brzmienie naruszenia sklasyfikowanego pod numerem 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym: "Wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach." Jak wynika z powyższego, naruszenie stanowi transport odpadów wykonywany bez całkowitego oznakowania środku transportu. W przedmiotowej sprawie pojazd posiadał jednak oznakowanie, a jedyną nieprawidłowością było jego zamknięcie. Nie można więc, zdaniem Skarżącej, w takiej sytuacji zarzucić stronie transportu bez oznakowania. Taka sytuacja miałaby miejsce wtedy, gdyby w pojeździe w ogóle nie znajdowała się tabliczka. Przewoźnik, który posiada tabliczkę, a jedynie doszło do jej zamknięcia nie powinien zostać ukarany tak samo jak przewoźnik, który w ogóle nie wyposażył pojazdu w tabliczkę. W tym zakresie należy wskazać, że naruszenie 4.8 dotyczy wykonywania przewozu bez oznakowania środków transportu. Jednocześnie z żadnego przepisu nie wynika by oznakowanie pojazdu w sposób inny niż w przepisach skutkowało uznaniem, że przewóz jest traktowany jak bez oznakowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny według wskazanych wyżej kryteriów Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszały prawo. Kontroli Sądu poddana została decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. nakładająca na Skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego odpadów bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] zł do [...] zł za każde naruszenie. Karę pieniężną nakłada, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce wykonywanej kontroli organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego (art. 93 ust. 1 u.t.d.). Zgodnie zaś z art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr [...] do u.t.d. Zgodnie z Lp. 4.8 załącznika nr [...] do u.t.d. za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 u.o.o. organ nakłada karę pieniężną w wysokości [...] zł. Według § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137, ze.zm.), oznacza się tablicą:
1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;
2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm.
Zgodnie z ust. 3 tego paragrafu oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni. Zgodnie natomiast z treścią ust. 4 § 9 ww. rozporządzenia oznakowanie środków transportu odpadów, powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne.
W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że poddany kontroli środek transportu, którym wykonywano przewóz drogowy odpadów, nie został oznakowany zgodnie z przepisami rozporządzenia. Wymagana tablica, z przodu środka transportu, była zamknięta. Okoliczność tą dokumentuje protokół kontroli i załączona do niego dokumentacja zdjęciowa. Skarżąca okoliczności tej nie kwestionuje. Zarzuty skargi sprowadzają się do twierdzenia, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., względnie przepisy art. 189d i art. 189f k.p.a.
Odnosząc się do tych zarzutów w pierwszej kolejności należy wskazać, że przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny (por. np. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2460/11). Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Natomiast sama ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej celem jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Należy wskazać, że nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10). Przepis ten ustanawia domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych prawem obowiązków (por. wyrok NSA z 26 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1257/06). Domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy możliwe jest do obalenia m.in. w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Zgodnie z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Treść tej regulacji nie pozostawia wątpliwości, że za stwierdzone naruszenia odpowiada podmiot wykonujący przewozy, chyba że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot ten nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć.
Jak zasadnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Skarżąca jest podmiotem profesjonalnie wykonującym przewozy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Oceniając należytą staranność podmiotu profesjonalnie zajmującego się wykonywaniem przewozów należy mieć zatem na uwadze wyższe wymagania, które związane są z zawodowym charakterem tej działalności. Dla zwolnienia z odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. konieczne jest ustalenie braku wpływu podmiotu wykonującego przewozy lub inne czynności na powstanie naruszenia. Niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Przedsiębiorca musi kontrolować na bieżąco czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń. Wpływ ten przejawia się między innymi w możliwości prowadzenia odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli oraz zatrudniania odpowiednich osób. To na przedsiębiorcy ciąży bowiem obowiązek ustalenia, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub działań świadomych tych osób, konsekwencją których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wskazane w art. 92c u.t.d. przesłanki egzoneracyjne odnoszą się jedynie do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć (por. wyroki NSA: z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 2163/14, z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2752/14, z dnia 11 marca 2015r., sygn. akt II GSK 205/14)
W świetle powyższego należy stwierdzić, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d. Skarżąca nie wykazała bowiem okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność. Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja Skarżącej, że kierowca posiadał wszystkie dokumenty dotyczące przewozu odpadów, przewóz ten nie był nielegalny, zaś z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością tablica została złośliwie odwrócona przez kierowcę jednej z konkurencyjnych firm. Okoliczność ta nie stanowi "nadzwyczajnych okoliczności". Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, skoro wiedza o na temat stosowania takich praktyk była Stronie znana to tym bardziej koniecznym było kontrolowanie oznaczenia pojazdu po każdym postoju, czego jednak w niniejszej sprawie kierowca nie uczynił.
W tym miejscu Sąd wskazuje, że przytaczany obszernie wyrok WSA w Opolu z dnia 8 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Op 6/22, zapadł w odmiennym stanie faktycznym. Na uwzględnienie nie zasługuje także argumentacja w zakresie powoływania orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego kar pieniężnych nakładanych na gruncie ustawy SENT. Przede wszystkim dlatego, że wyroki te dotyczą innej ustawy i odnoszą się do ograniczania zasady winy obiektywnej poprzez zastosowanie zasady proporcjonalności przy interpretacji pojęcia interesu społecznego. W orzeczeniach tych przyjmuje się, że w interesie publicznym nie leży nakładanie przez organy kar pieniężnych na podmioty działające zgodnie z prawem, a dopuszczające się jedynie nieistotnych czy też oczywistych omyłek, błędów w zgłoszeniu SENT, czy uchybień formalnych. W przypadku ustawy o transporcie drogowym o ograniczeniu winy obiektywnej stanowi właśnie art. 92c ust. 1 u.t.d.
Zdaniem Sądu brak jest w sprawie także podstaw do miarkowania kary oraz do odstąpienia od jej wymierzenia. Wysokość sankcji określona została w sposób "sztywny", a więc niepoddający się czynnościom wymiaru kary unormowanych w art. 189d k.p.a. Dlatego nie sposób czynić organom zarzutu w zakresie przyjętej wysokości kary. Brak jest także podstaw do zastosowania instytucji o której mowa w art. 189f k.p.a. Z systematyki wewnętrznej ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego wynika, że przywołany przepis usytuowany został w jej Dziale IVA – "Administracyjne kary pieniężne". Zakres stosowania przepisów tego działu wyznacza art. 189a, stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. W § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Z przywołanej regulacji – i abstrahując od § 3 art. 189a k.p.a., który wyłącza stosowanie przepisów wymienionego działu ustawy z określonych nim powodów, innych jeszcze, niż wymienione powyżej – jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVA, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVA lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVA nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a K.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2024).
Takim przepisem odrębnym w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, jest art. 92c u.t.d. Z tego przepisu wynika, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się. Zdaniem Sądu w takiej sytuacji za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVA k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a – jak podkreślono na wstępie – dla przyjęcia, że przepisy działu IVA k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVA lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. wyroki NSA: z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 191/23, z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 717/21 i II GSK 248/21). Z przedstawionych powodów zarzut naruszenia art. 189f k.p.a. należało uznać za nieusprawiedliwiony. Bez znaczenia przy tym są wywody skargi wskazujące na odrębności instytucji umorzenia postępowania od odstąpienia od wymierzenia kary.
Odnosząc się zaś do powołanej przez Stronę uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21 Sąd zwraca uwagę, że została ona podjęta na gruncie relacji pomiędzy przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie regulującymi wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów tej ustawy a przepisem art. 189f k.p.a., a więc w istocie jej zasadnicze tezy nie mogły stanowić wzorca normatywnego w niniejszej sprawie.
Na marginesie należy wskazać, że w orzecznictwie kształtują się dwie linie orzecznicze dotyczące możliwości zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary na gruncie ustawy o transporcie drogowym. We wskazanym w skardze wyroku WSA w Poznaniu z dnia 20 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Po 145/22, z powołaniem się na ww. uchwałę, dopuszczono możliwość zastosowania art. 189f k.p.a. na gruncie ustawy o transporcie drogowym. Podobnie w przywołanym w skardze wyroku WSA w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3023/23 przyjęto, że "nie można zgodzić się z organem, iż przepis art. 92c ust. 1 u.t.d. stanowi przepis odrębny, o którym stanowi art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., a więc wyłączający dopuszczalność zastosowania art. 189f § 1 - 3 k.p.a. Norma odsyłająca odwołuje się bowiem do instytucji odstąpienia od nałożenia kary, nie zaś do umorzenia postępowania. Należy mieć na uwadze, że w świetle art. 92c ust. 1 u.t.d. nie dochodzi do wydania decyzji nakładającej jakąkolwiek karę, natomiast zastosowanie art. 189f § 1 lub 2 k.p.a. powoduje, że strona nie pozostaje wolna od ukarania, lecz zostaje jej udzielone pouczenie, a więc sankcja innego rodzaju".
Natomiast w innym wyroku WSA w Poznaniu z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt III SA/Po 468/22 wykluczono taką możliwość. Podobne stanowisko zajęły WSA w Krakowie (wyrok z dnia 27 września 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 595/22) czy też WSA w Łodzi (wyrok z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 88/22). W orzeczeniach tych przyjmuje się, że na gruncie ustawy o transporcie drogowym nie ma zastosowania art. 189f k.p.a. Do decyzji wydawanych na podstawie art. 92a u.t.d. mają bowiem zastosowanie okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. a w odniesieniu do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku także art. 92b ust. 1 u.t.d. W tym względzie znajduje zastosowanie norma kolizyjna określona w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., która stanowi, że w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych: odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVA k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się. Jest to linia orzecznicza, którą jak już wywiedziono powyżej, Sąd w sprawie niniejszej podziela.
Odrębnie wskazać należy na szersze zagadnienie, dotyczące stosowania przepisów działu IVA k.p.a. na kanwie różnych ustaw prawa materialnego. Część ze wskazanych wyroków w skardze dotyczyła bowiem innych ustaw prawa materialnego. I tak powołane wyroki NSA z dnia 16 września 2022 r., sygn. akt II OSK 141/20 i II OSK 142/20 dotyczą kary nakładanej na podstawie ustawy Prawo ochrony środowiska, wyroki NSA z dnia 3 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 774/20 i II GSK 775/20 kary nakładanej na podstawie ustawy o wyrobach budowlanych, wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 2411/21 kary nakładanej na podstawie ustawy o odpadach, a wyrok WSA w Białymstoku z dnia 30 sierpnia 2023, sygn. akt I SA/Bk 217/23 kary nakładanej na podstawie ustawy o grach hazardowych. Jest to jednak zagadnienie nie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej, wskazane jedynie marginalnie z uwagi na powołane w skardze wyroki.
Konkludując, w ocenie Sądu organy obu instancji wykazały naruszenie przez Skarżącą przepisów u.t.d., które uzasadniały nałożenie kary. Jej wysokość została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów u.t.d. i załącznika nr 3 do u.t.d. Organy wyjaśniły także dlaczego wskazane przez Stronę okoliczności nie mogą skutkować uwolnieniem się od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, a dokonana ocena pozbawiona jest cech dowolności.
Mając powyższe na uwadze Sąd, nie dopatrując się w sprawie podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło