I SA/Bd 886/12
WyrokWSA w Bydgoszczy2012-12-18
Skład orzekający: Ewa Kruppik-Świetlicka, Halina Adamczewska-Wasilewicz, Mirella Łent
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca, który na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie nie spełniał kryteriów mikroprzedsiębiorcy, może ubiegać się o środki przeznaczone wyłącznie dla mikroprzedsiębiorców, nawet jeśli później (np. w momencie podpisania umowy) spełniał te kryteria?Ratio decidendi
Status mikroprzedsiębiorcy, uprawniający do ubiegania się o dofinansowanie w ramach konkursu przeznaczonego dla tej kategorii podmiotów, musi być spełniony na moment składania wniosku o dofinansowanie. Późniejsze spełnienie tych kryteriów, np. w momencie podpisania umowy, nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności wniosku. Organ prawidłowo ustalił, że skarżący nie posiadał statusu mikroprzedsiębiorcy w roku złożenia wniosku, analizując dane z dwóch poprzedzających lat obrachunkowych.Stan faktyczny
Zarząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego zobowiązał J. R. do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania, stwierdzając, że skarżący na moment składania wniosku o dofinansowanie nie posiadał statusu mikroprzedsiębiorcy, mimo złożenia stosownego oświadczenia. Skarżący kwestionował tę decyzję, podnosząc zarzuty dotyczące błędnej podstawy prawnej oraz błędnej wykładni przepisów definiujących status mikroprzedsiębiorcy. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WSA, organ ponownie rozpoznał sprawę i utrzymał w mocy decyzję o zwrocie dofinansowania. Skarżący ponownie wniósł skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant J.G. po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 05 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Zarządu Województwa K. – P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu pobranego dofinansowania. oddala skargę
Zarząd Województwa K. , decyzją z dnia [...] zobowiązał J. R. (skarżącego) działającego pod firmą J. R. "M." w B. do zwrotu 245.000 zł., jako nienależnie pobranego dofinansowania, przyznanego na podstawie umowy zawartej w dniu 29 maja 2009 r. na realizację projektu pod nazwą "Rozwój i unowocześnienie firmy "M." z B., poprzez uruchomienie produkcji dużych, pasowych kół zębatych".
Organ stwierdził, że skarżący na moment złożenia wniosku o dofinansowanie projektu, nie posiadał statusu mikroprzedsiębiorcy, pomimo złożenia stosownego oświadczenia o spełnieniu kryteriów podmiotowych.
Skarżący, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucił zaskarżonej decyzji :
1. rażące naruszenie przepisów prawa poprzez przyjęcie niewłaściwej podstawy prawnej procedowania, tj. przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych, zamiast ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych,
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 2 Załącznika I "Definicja małych i średnich przedsiębiorstw" rozporządzenia Komisji (WE) Nr 364/2004 z dnia 25 lutego 2004 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) Nr 70/2001
i rozszerzające jego zakres w celu włączenia pomocy dla badań i rozwoju, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżący w chwili składania wniosku o dofinansowanie - nie posiadał statusu mikroprzedsiębiorcy.
Zarząd Województwa K., rozpoznając ww. wniosek decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skarżacy złożył skargę do tut. Sądu, który wyrokiem z dnia [...]. w sprawie o sygn. akt [...] uchylił zaskarżoną decyzję. W motywach wyroku Sąd wskazał na brak ze strony organu , odniesienia się do zarzutów i argumentacji strony, w uzasadnieniu decyzji dotyczących interpretacji art. 4 ust. 2 załącznika I rozporządzenia Komisji (WE) nr 70/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r.
Zdaniem Sądu, skoro Instytucja Zarządzająca nie podzielała przedstawionej przez skarżącego argumentacji, do czego oczywiście miała prawo,
to winna szczegółowo odnieść się do niej w uzasadnieniu decyzji, wyjaśniając dlaczego argumenty te uznaje za niezasadne. W szczególności Instytucja Zarządzająca powinna wyjaśnić, na czym wg niej polega nieprawidłowy sposób rozumienia przez stronę treści art. 4 ust. 2 załącznika nr I, w odniesieniu do każdego z przedstawionych w analizie prawnej wariantów, które strona załączyła.
Zarząd Województwa, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]
W uzasadnieniu Instytucja Zarządzająca, w pierwszej kolejności odniosła się do zarzutu rażącego naruszenia przepisów prawa, poprzez wskazanie błędnej podstawy prawnej w zakresie właściwej ustawy o finansach publicznych. W tej kwestii zgodziła się ze stroną, że niektóre pisma istotnie były obarczone wskazaniem nieprawidłowej podstawy prawnej. Organ wskazał, że porównując jednak obie podstawy prawne, tj. ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych stwierdził, że przepisy obu ustaw wskazują na analogiczne środki odwoławcze oraz procedurę wydawania decyzji o zwrot środków z tytułu nienależnie pobranego dofinansowania.
Organ podniósł ponadto, że zarówno decyzja z [...] jak i z dnia [....] wskazywały już prawidłową podstawę prawną, a Sąd rozpatrując zarzut w tym zakresie, w wyroku z dnia [...] uznał to uchybienie za niemające wpływu na wynik sprawy. Zarząd Województwa przyznał również,
że błędy proceduralne znajdowały się również w "Wytycznych w zakresie kontroli projektów realizowanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013", stanowiących załącznik do uchwały Nr 57/960/10 Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 22 lipca 2010 r. jak również w "Wytycznych w zakresie kontroli projektów realizowanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013", stanowiących załącznik do uchwały nr 5/99/10 Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 21 grudnia 2010 r.
Zdaniem Instytucji Zarządzającej , to błędne wskazanie podstawy prawnej
w postępowaniu, przed wydaniem zaskarżonej decyzji oraz błędy występujące w w/w Wytycznych nie stanowią rażącego naruszenie prawa, albowiem nawet w najmniejszym stopniu nie miały wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy
i były na bieżąco konwalidowane.
Zarząd, odnosząc się kolejno do zarzutu naruszenia prawa materialnego, ( tj. art. 4 ust. 2 załącznika I "Definicja małych i średnich przedsiębiorstw" rozporządzenia Komisji (WE) Nr 364/2004 z dnia 25 lutego 2004 r., zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 70/2001 i rozszerzające jego zakres w celu włączenia pomocy dla badań
i rozwoju, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że strona w chwili składania wniosku o dofinansowanie nie posiadała statusu mikroprzedsiębiorcy), stwierdził, że zarzut ten jest całkowicie bezpodstawny i nie znajduje uzasadnienia w zebranym
w sprawie materiale dowodowym. W uzasadnieniu decyzji organ bardzo szeroko odniósł się do przedstawionego stanowiska strony dotyczącego interpretacji art. 4 ust. 2 załącznika nr I i wskazanych przez stronę wariantów, uznając zaprezentowaną argumentację za chybioną.
W ocenie organu istota sprawy sprowadza się do ustalenia, czy strona przystępując do konkursu nr [...] posiadała odpowiedni status przedsiębiorstwa. Organ podkreślił, że ogłoszenie konkursowe skierowane było do określonej kategorii podmiotów i od spełnienia wskazanych w nim warunków, uzależnione było otrzymanie dofinansowania.
Skoro beneficjent nie posiadał statusu mikroprzedsiębiorcy na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie, nie mógł zdaniem organu aplikować w konkursie przeznaczonym wyłącznie dla mikroprzedsiębiorców i nie powinien otrzymać dofinansowania.
Natomiast fakt posiadania prawidłowego statusu przedsiębiorcy na etapie podpisania Umowy o dofinansowanie (w roku 2009) w ocenie Instytucji Zarządzającej nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Zdaniem organu istotne znaczenie ma także zagadnienie właściwej interpretacji definicji "mikroprzedsiębiorcy". Mikroprzedsiębiorcą jest bowiem przedsiębiorca zatrudniający mniej niż 10 pracowników, o rocznym obrocie i/ lub całkowitym bilansie rocznym nie przekraczającym 2 milionów Euro.
Kwestią sporną w niniejszym przypadku jest rozumienie okresu, na podstawie którego, należy określać status przedsiębiorcy. Zgodnie z § 4 Załącznika I dane stosowane przy określaniu liczby personelu i kwot finansowych, to dane odnoszące się do ostatniego zatwierdzonego okresu obrachunkowego i obliczone na podstawie rocznej (są one brane pod uwagę od dnia zamknięcia rozliczenia).
W przypadku, gdy na ostatni dzień bilansu dane przedsiębiorstwo przekracza lub spada poniżej ww. progu zatrudnienia lub pułapu finansowego, uzyskanie lub utrata statusu mikroprzedsiębiorstwa następuje wówczas, gdy zjawisko to powtórzy się w ciągu dwóch kolejnych lat. W konsekwencji zdaniem organu do ustalenia statusu przedsiębiorstwa należy wziąć pod uwagę dwa sąsiadujące ze sobą najbardziej aktualne okresy, czyli dane z dwóch ostatnich zamkniętych okresów obrachunkowych.
W sytuacji, kiedy przedsiębiorca osiągał dane, które każdorazowo kwalifikowały przedsiębiorcę do innej kategorii przedsiębiorców, wówczas niezbędne będzie sięgnięcie do ww. informacji, z poprzedzających ostatnie dwa zamknięte lata obrachunkowe, kolejnego zamkniętego roku obrachunkowego, bądź w przypadku zaistnienia kolejnych danych sytuujących przedsiębiorcę do innej kategorii przedsiębiorców, kolejnych zamkniętych okresów obrachunkowych.
W przypadku braku możliwości zidentyfikowania dwóch kolejnych lat obrachunkowych w historii przedsiębiorstwa, wskazujących na ten sam status przedsiębiorstwa, należy wziąć pod uwagę dane przedsiębiorstwa nowoutworzonego, z pierwszego zamkniętego roku obrachunkowego.
Kwestia sporna dotyczy zatem "kolejnych lat" na gruncie Załącznika I. Zdaniem Instytucji Zarządzającej są to lata ubiegłe. Natomiast w opinii skarżącego
i autorów przedstawionej przez niego analizy - lata, które nastąpią w przyszłości. Zdaniem strony określając status w 2008 roku, jeżeli w 2007, przedsiębiorstwo posiadało dane klasyfikujące go do kategorii mikroprzedsiębiorstwa, i dane te powtórzą się w kolejnym 2008, wówczas mamy do czynienia z mikroprzedsiębiorstwem.
Organ nie zgodził się z takim stanowiskiem strony i stwierdził m. innymi,
że w 2008 r. nie mamy do czynienia ze "zjawiskiem, które powtórzyło się w ciągu dwóch kolejnych lat" ( gdyż Beneficjent składał wniosek w trakcie 2008 r., a nie w 2009 r.) i wskazał jedynie na hipotetyczną możliwość , że w 2008 r. dane te mogły się nie powtórzyć.
W ocenie instytucji, aby ustalić status przedsiębiorstwa na dany moment konieczna jest analiza poprzednich okresów obrachunkowych tegoż przedsiębiorstwa, co potwierdza orzeczenie WSA we Wrocławiu z 22 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 713/11.
Odnosząc się do zawartych w analizie prawnej sposobów interpretacji spornej kwestii organ wskazał ponadto niekonsekwencję autorów analizy, którzy z jednej strony mówią o kolejnych przyszłych latach, określających status przedsiębiorstwa, z drugiej zaś strony przedstawiają 5 wariantów interpretacji, z których żaden nie wspomina o przyszłych latach, ale wręcz każdy z nich wskazuje na konieczność odwołania się do lat poprzednich.
Zarząd, w konsekwencji, odnosząc swoje stanowisko do zaistniałego stanu faktycznego stwierdził, że :
• J. R. złożył wniosek o dofinansowanie w 2008 roku;
• w poprzednim, zamkniętym roku obrachunkowym (tj. w roku 2007) beneficjent posiadał dane mieszczące go w kategorii mikroprzediębiorstwa.
• nie posiadał ich jednak w zamkniętym 2006 roku obrachunkowym jak również w roku 2005.
To oznacza, że skarżący na moment złożenia wniosku o dofinansowanie nie był mikroprzedsiębiorcą. Organ podkreślił, że określanie statusu przedsiębiorcy następuje dwuetapowo tj. zarówno na etapie składania wniosku, jak i, co słusznie zauważył skarżący na etapie podpisywania umowy. W przypadku jednakże niespełnienia kryterium dostępności do konkursu tj. bycia mikroprzedsiębiorcą, fakt posiadania prawidłowego statusu przedsiębiorcy na etapie podpisania umowy o dofinansowanie (2009) nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Skoro bowiem strona nie posiadała statusu mikroprzedsiębiorcy na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie, tym samym nie mogła aplikować w konkursie przeznaczonym wyłącznie dla mikroprzedsiębiorców.
W skardze skierowanej do tut. Sądu, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zarządu Województwa K. , zarzucając im :
• rażące naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, Wytycznych w zakresie kontroli projektów realizowanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013, stanowiącego załącznik do uchwały nr 57/960/10 Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 22 lipca 2010 r., Wytycznych w zakresie kontroli projektów realizowanych w ramach Regionalnego programy Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013, załącznik do uchwały Nr 5/99/10 Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 21 grudnia 2010 r.,
• naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 9 tej ustawy,
• naruszenie Zalecenia Komisji z dnia 06 maja 2003 r., dotyczącego definicji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw, załącznika III zawierającego wzór oświadczenia, informacje do zakwalifikowania przedsiębiorstwa do kategorii MŚP, art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 9 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tj. Dz. U. z 2009 r., Nr 84, poz. 712 ze zm. ),
• naruszenia art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej i wyrażonej w tym artykule zasady lojalności Państwa do obywatela i zasady określoności przepisów prawa
• oraz naruszenie normy prawa materialnego art. 4 ust. 1 i 2 załącznika I "Definicja małych i średnich przedsiębiorstw" rozporządzenia Komisji (WE) Nr 364/2004 z dnia 25 lutego 2004 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 70/2001 i rozszerzające jego zakres w celu włączenia pomocy dla badań i rozwoju, poprzez błędną wykładnię
i uznanie, że J. R. prowadzący działalność gospodarczą pn. "M." w chwili składania wniosku o dofinansowanie nie posiadał statusu mikroprzedsiębiorcy.
W ocenie strony zaskarżona decyzja jest błędna, oparta na wadliwym postępowaniu, niewłaściwych przepisach postępowania, obarczona licznymi błędami w stosowaniu i interpretacji prawa.
W uzasadnieniu skarżący odnosząc się do ustawy o finansach publicznych ponownie jak w poprzedniej skardze podniósł, że postępowanie przeprowadzone przez Instytucję Zarządzającą obarczone jest wadą nieważności, albowiem prowadzone było w oparciu o błędną podstawę prawną. Strona podała , iż w trakcie postępowania Instytucja Zarządzająca konsekwentnie powoływała się na ustawę
z dnia 27 sierpnia 2009 r., przyznając jednak, że w decyzji wydanej w pierwszej instancji wskazywała już ustawę z dnia 30 czerwca 2005 r. wraz z przepisami wprowadzającymi z dnia 27 sierpnia 2009 r.
Ponadto skarżący zarzucił, że Instytucja Zarządzająca w żaden sposób nie odniosła się i nie zastosowała uchwalonych przez siebie Wytycznych w zakresie kontroli projektów realizowanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013. W sprawie nie zostało wydane postanowienie o wszczęciu postępowania administracyjnego a beneficjent otrzymał jedynie zawiadomienie z dnia 30 czerwca 2011 r. o wszczęciu postępowania. Nadto strona nie została poinformowana o przysługującym prawie wniesienia odwołania do właściwego ministra ds. rozwoju regionalnego.
Zdaniem skarżącego, takie działanie organu stanowi kolejny przykład rażącego naruszenia norm procedowania w przedmiotowej sprawie i uszczuplenia praw wnioskodawcy, a także naruszenia konstytucyjnych norm sprawiedliwości proceduralnej wynikających z demokratycznego państwa prawnego.
W opinii strony , całkowicie naganna jest sytuacja, w której strona nie wie, gdzie w jakim trybie przysługuje jej prawo do wniesienia odwołania, bowiem przyjęte przez organ procedury wzajemnie się wykluczają.
Strona wskazała, że organ uchybił ponadto siedmiodniowemu terminowi na sporządzenie raportu z wizyty monitorującej, albowiem wizyta monitorująca miała miejsce dnia 09 grudnia 2010 r., natomiast raport został sporządzony dopiero w dniu 24 stycznia 2011 r.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego skarżący wskazał, że w wydaniu zaskarżonej decyzji uczestniczyli ci sami członkowie zarządu, którzy brali udział w wydaniu decyzji w pierwszej instancji. Zdaniem strony, członkowie organu kolegialnego wydający decyzję w pierwszej instancji powinni być wyłączeni od orzekania w postępowaniu odwoławczym w celu zapewnienia bezstronności zaskarżonej decyzji. Brak wyłączenia tych członków zarządu, którzy orzekali w wydaniu decyzji w pierwszej instancji stanowi rażące naruszenie powołanych przepisów Kpa. Jednocześnie skarżący podał, że nie zgadza się w tym zakresie ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wyrażonym w wyroku z dnia [...]., sygn. akt [...], iż każdorazowo należy ocenić czy w ogóle możliwe jest zastosowanie wyłączenia pracownika, a w związku
z zasadami podejmowania uchwał przez Zarząd Województwa (zwykłą większością głosów, w obecności co najmniej połowy ustawowego składu zarządu) i mając na uwadze skład liczebny Zarządu Województwa (pięć osób) nie ma zdaniem Sądu możliwości zastosowania instytucji wyłączenia pracownika.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, skarżący podał, że składając wniosek o dofinansowanie złożył oświadczenie o spełnieniu kryteriów podmiotowych przez przedsiębiorcę, stanowiące załącznik nr 15 do wniosku
o dofinansowanie. Zgodnie ze wzorem tegoż oświadczenia Beneficjent oświadczył, iż zatrudnia mniej niż 10 pracowników i jego roczny obrót i/lub całkowity bilans nie przekracza 2 miliony EUR. Podniósł przy tym, że w załączniku wskazano nieprawidłowo podstawę prawną co oznacza, że dokumenty zostały przygotowane w sposób nierzetelny.
Skarżący podał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 załącznika I "Definicja małych i średnich przedsiębiorstw" rozporządzenia Komisji (WE) Nr 364/2004 z dnia 25 lutego 2004 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 70/2001 i rozszerzające jego zakres w celu włączenia pomocy dla badań i rozwoju, posiadał status mikroprzedsiębiorcy, albowiem na dzień 31 grudnia 2007 r. wskaźnik RJR beneficjenta wynosił 9,29, a jego obrót nie przekroczył 2.000.000 euro. W zakresie pojęcia mikroprzedsiębiorcy strona powołała się również na Zalecenie Komisji z dnia 06 maja 2003 r. dotyczące definicji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw.
Zdaniem strony wbrew ustaleniom przyjętym przez organ w zaskarżonej decyzji przy interpretacji art. 4 załącznika do Zalecenia Komisji 2003/ 361/WE należy mieć na uwadze zasadę pierwszeństwa wykładni językowej i subsydiarności wykładni systemowej i funkcjonalnej.
W związku z tym organ błędnie interpretuje sformułowanie "powtórzy się w ciągu dwóch kolejnych lat" twierdząc, że należy te lata klasyfikować jako lata poprzednie. Przepis określa okres na "dwa kolejne lata" a więc zakłada prognozowanie na przyszłość. Zgodnie bowiem z definicją słownika polskiego określenie "kolejne" jest synonimem słów: następne, późniejsze, stopniowe, sukcesywne, dalsze, dodatkowe w przeciwieństwie do określeń: poprzednie, minione, uprzednie, byłe, wcześniejszy, poprzedzający. Nadto mowa jest w przepisie o "powtórzeniu się" co oznacza powtarzalność zjawiska w przyszłości, a więc nie o już zaistniałych faktach, które miały miejsce.
Gdyby jednak przyjąć interpretowanie wskazanego wyżej przepisu w oparciu o analizę dwóch lat ex post, co będzie contra lege i w opozycji do wykładni językowej tego przepisu to zgodnie ze wskazaniem należałoby przyjąć do analizy dwa lata a więc w niniejszej sprawie 2007 i 2006. W 2007 r. wskaźnik RJR wyniósł 9,29 a w 2006 r. 21,33. W związku z tym również przyjmując taką interpretację nie ma podstaw do utraty przez beneficjenta statusu mikroprzedsiębiorcy, z uwagi na fakt, że zmiana progów zatrudnienia nie powtórzyła się w ciągu dwóch lat, tzn. nie mogła wpłynąć na utratę przez beneficjenta statusu mikroprzedsiębiorstwa.
Skarżący przytoczył 5 wariantów ustalenia statusu mikroprzedsiębiorcy opracowane w analizie prawnej prof. nadzw. dr hab. Z. C. adwokata A. B. i radcy prawnego A.S., w których podjęto skuteczną polemiką z prezentowaną przez organ interpretacją art. 4 ust. l i 2 załącznika I "Definicja małych i średnich przedsiębiorstw" Rozporządzenia Komisji (WE) nr 364/2004 z 25 lutego 2004 r. zmieniającego Rozporządzenie (WE) nr 70/2011 i rozszerzające jego zakres w celu włączenia pomocy dla badań i rozwoju i w których w ocenie strony wykazano bezzasadność przyjętego przez organ stanowiska w przedmiotowej sprawie.
Skarżący podniósł ponadto, że w całej procedurze ubiegania się o dofinansowanie organ prowadzący postępowanie nie interesował się wskaźnikami zatrudnienia u beneficjenta, nie wymagano podania wskaźników RJR we wniosku, ani w załącznikach do wniosku o dofinansowanie, za ostatni okres obrachunkowy, ani za lata poprzednie.
Instytucja Zarządzająca nie analizowała i nie badała stanu zatrudnienia (RJR) ani w chwili dokonywania oceny formalnej wniosku ani w chwili podpisywania umowy o dofinansowanie, poprzestając na ustaleniu status quo beneficjenta na podstawie oświadczenia, zawartego w błędnym załączniku nr 15. Natomiast kontrolę pod kątem posiadania przez stronę statusu przedsiębiorcy wszczęto po ponad roku od dnia wydatkowania ostatniej transzy dofinansowania i przeszło półtora roku po podpisaniu umowy o dofinansowanie. Zdaniem strony ocena zgłoszenia nie może polegać tylko na mechanicznym sprawdzaniu przez IZ przedstawienia dokumentów wymienionych w załączniku, lecz musi sięgać głębiej i badać, czy dane zawarte w regulaminie konkursu i we wniosku o dofinansowanie zostały przedstawione i udokumentowane w sposób nie budzący wątpliwości.
Skarżący podkreślił, że organ powołując się na przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2005 r., Nr 249, poz. 2104 z późno zm,) i ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r., Nr 157, poz. 1241 z późno zm.) słusznie wskazał, iż zgodnie z zasadami odnoszącymi się do przepisów o pomocy publicznej, momentem udzielenia dotacji przez podmiot przyznający wsparcie finansowe z funduszy Unii Europejskiej jest data zawarcia umowy o dofinansowanie, którą w przedmiotowym przypadku był 29 maja 2009 r. Stąd też momentem udzielenia dofinansowania beneficjentowi był 2009 r., kiedy to doszło do zawarcia umowy o dofinansowanie
i kiedy to bezsprzecznie (co przyznaje organ) miał on status mikroprzedsiębiorcy.
W tej sytuacji organ błędnie uznaje, iż możliwym jest odebranie przyznanego dofinansowania od skarżącego ponieważ ten nie spełniał kryteriów podmiotowych mikroprzedsiębiorstwa. W momencie udzielania dofinansowania, czego organ nie kwestionuje (wedle jego kryteriów) skarżący miał bowiem status mikro przedsiębiorcy. Zdaniem skarżącego prawo do dofinansowania beneficjent uzyskuje wraz zawarciem umowy o dofinansowania i w tej dacie ubiegający się o przyznanie dofinansowania musi spełniać kryteria podmiotowe, natomiast utrata statusu na dzień podpisania umowy powoduje brak możliwości zawarcia umowy o dofinansowanie.
Zdaniem strony, gdyby Instytucja Zarządzając zachowała minimum staranności i rzetelności, to już na etapie oceny formalnej mogła zakwestionować status beneficjenta jako mikroprzedsiebiorcy. Taka sytuacja umożliwiłaby skarżącemu startowanie w konkursie 5.2.2 przeznaczonym dla wsparcia inwestycji małych przedsiębiorstw i uzyskanie dofinansowanie w ramach tego programu. Nadto organ mógł zbadać status quo beneficjenta przed podpisaniem umowy, czego również nie uczynił.
Wskazując, że Instytucja Zarządzająca zmieniła procedurę badania statusu przedsiębiorcy poprzez dokonywanie dokładnej analizy pod tym kątem już na etapie weryfikacji merytorycznej oraz przed podpisaniem umowy.
Skarżący podniósł ponadto, że projekt o dofinansowanie był przedmiotem przeprowadzonej przez pracowników Biura Kontroli Wdrażania RPO kontroli w dniach 15-17 marca 2010 r. W informacji pokontrolnej nie stwierdzono jednak braku spełniania przez beneficjenta statusu podmiotu w zakresie pozyskania pomocy finansowej. Również Urząd Kontroli Skarbowej nie stwierdził uchybień w zakresie kryteriów dostępu. Strona wydatkowała całą otrzymaną w ramach dofinansowania kwotę, drugą część kwoty potrzebną na sfinansowanie projektu (51 % wartości inwestycji) pożyczyła, zakupiła maszyny i zwiększyła odpowiednio zatrudnienie.
W konsekwencji zaskarżona decyzja narusza interes prawny skarżącego i jej utrzymanie spowoduje nieodwracalne skutki polegające na zaprzestaniu działalności gospodarczej przez skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Instytucja Zarządzająca wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa
w stopniu, który uzasadniałby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności należy podać, że istotny dla przedmiotowej sprawy jest fakt, iż sprawa zwrotu pobranego dofinansowania była rozstrzygana przez WSA
w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] uchylił uprzednio wydaną decyzję organu odwoławczego z dnia [...]
W tym miejscu należy podać, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna
i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną powszechnie rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna dotyczy więc właściwego zastosowania konkretnego przepisu prawa w indywidualnej sprawie. Ocena prawna wyrażona przez sąd musi pozostawać w logicznym związku z treścią rozstrzygnięcia sądu, tylko wtedy bowiem można mówić o związaniu tą oceną w sprawie, w której to rozstrzygnięcie zapadło. Oceną prawną związany jest zarówno sąd, który tę ocenę wyraził, jak i organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W orzecznictwie NSA wskazuje się, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w przypadku np. zmiany stanu prawnego, jeśli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (wyrok NSA z 22 września 1999 r., I SA 2019/98, ONSA 2000, nr 3, poz. 129). Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że sąd nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna odnosi się zarówno do wykładni prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Ponadto zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że tut. Sąd ponownie orzekając w sprawie jest związany wcześniejszym wyrokiem WSA w Bydgoszczy. Zauważyć należy, że w wyroku z dnia [...] r. WSA przesądził część kwestii, które obecnie strona skarżąca także podnosi.
W wyroku tym Sąd stwierdził m.in., że nie wszystkie zarzuty strony zasługują na uwzględnienie. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu rażącego naruszenia prawa, poprzez prowadzenie postępowania przez Instytucję Zarządzającą bez podstawy prawnej, Sąd uznał go za bezpodstawny. Podał, że nie budzi wątpliwości, że sprawa o zwrot dofinansowania udzielonego na podstawie umowy z dnia 29 maja 2009 r. powinna podlegać rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych.
Zgodnie bowiem z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, dotacje udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1 (chodzi
o ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r.) podlegają zwrotowi na podstawie dotychczasowych przepisów.
W niniejszej sprawie w niektórych pismach kierowanych do strony, odwołując się do ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r., wskazywano błędną podstawę prawną. Niemniej uchybienia te nie mają charakteru rażącego naruszenia prawa i pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że decyzja z [...], jak również zaskarżona decyzja z dnia [...] wskazywały prawidłową podstawę, tj. ustawę z dnia 30 czerwca 2005 r. Ponadto, porównanie treści odpowiednich przepisów obu ustaw o finansach publicznych (art. 207 ust. 1 pkt 3 ustawy z 2009 r. i art. 211 ust. 1 pkt 3 ustawy
z 2005 r.) wskazuje na analogiczne środki odwoławcze oraz procedurę wydawania przez IZ RPO WKP decyzji o zwrocie środków z tytułu nienależnie pobranego dofinansowania.
Zauważyć należy, że obecnie zaskarżona decyzja z dnia [...] także została wydana m.in. na podstawie ustawy o finansach publicznych z 2005 r., a zatem powołano prawidłową podstawę prawną.
Ponadto skarżący podnosił, że również w Wytycznych w zakresie kontroli projektów realizowanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013, stanowiących załącznik do uchwały
nr 57/960/10 Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 22 lipca
2010 r. oraz w Wytycznych w zakresie kontroli projektów realizowanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013, stanowiących załącznik do uchwały nr 5/99/10 Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 21 grudnia 2010 r., znajdują się błędy proceduralne. Przyznając wówczas skarżącemu rację Sąd stwierdził, że pozostaje to bez wpływu na wynik sprawy albowiem pomimo wskazania w w/w Wytycznych, że od decyzji przysługuje stronie odwołanie do właściwego Ministra ds. rozwoju regionalnego, skarżący został prawidłowo pouczony, że od decyzji o zwrot dofinansowania przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy kierowany do IZ RPO WKP.
Natomiast w odniesieniu do ewentualnego niedotrzymania terminu 7 dni kalendarzowych na sporządzenie raportu zawierającego określenie celu przeprowadzanej wizyty, dokonanych czynności sprawdzających oraz wskazania dokonanych ustaleń, w szczególności, czy stwierdzono wystąpienie nieprawidłowości, bądź uchybień w realizacji projektu, Sąd zaznaczył, że zgodnie z pkt 5.3.1 w/w Wytycznych - Przygotowanie informacji pokontrolnej, dzień zakończenia kontroli nie jest tożsamy z dniem zakończenia czynności kontrolnych w siedzibie beneficjenta. Kontrolujący weryfikują bowiem dokumenty (szczególnie wskazane przez beneficjenta wyjaśnienia i dokumenty uzupełniające) także w siedzibie Departamentu Wdrażania Regionalnego Programu Operacyjnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Przy czym termin 7-dniowy jest jedynie terminem instrukcyjnym.
Sąd poprzednio rozpatrujący sprawę nie dopatrzył się również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia bezstronności w postępowaniu odwoławczym. Zdaniem skarżącego, w sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 kpa. Stosownie do powołanych przepisów pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział
w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 24 § 1 pkt 5), a członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 (art. 27 § 1).
W pierwszej kolejności podkreślić trzeba, że w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 127 § 3 kpa. Zgodnie z tym przepisem od decyzji wydanej
w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W sprawie będącej przedmiotem kontroli stosownie do przepisów ustawy o finansach publicznych decyzję w sprawie zwrotu dofinansowania wydaje IZ RPO WKP, zaś w przypadku niezadowolenia z orzeczenia, beneficjent może zwrócić się do IZ RPO WKP z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zatem pomimo innej podstawy prawnej zastosowanie ma ta sama w swej istocie instytucja ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ nie mający w systemie ustrojowym organu wyższego stopnia. W takim przypadku bezstronność tego postępowania gwarantuje instytucja wyłączenia pracownika i członka organu kolegialnego (art. 24 § 1 i art. 27 kpa.), przy czym w każdym przypadku, gdy dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ, trzeba ocenić, czy w ogóle jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika (por. uchwała NSA z 22 lutego 2007 r., II GPS 2/06, ONSAiWSA 2007/3/61, wyrok TK z 15 grudnia 2008 r., P 57/07, OTK-A 2008/10/178). W podanym wyroku WSA stwierdził, że biorąc pod uwagę skład liczebny zarządu województwa (pięć osób) oraz zasady podejmowania uchwał (zwykłą większością głosów, w obecności co najmniej połowy ustawowego składu zarządu w głosowaniu jawnym - § 86 ust. 5 Statutu Województwa), nie ma możliwości, aby wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji wydanej przez zarząd województwa rozpatrywany był przez zupełnie inny skład osobowy tego organu. Nawet przy założeniu, że zarząd podejmuje uchwały w składzie trzyosobowym, to zawsze jeden
z jego członków będzie ponownie uczestniczył w wydaniu decyzji na skutek rozpatrzenia takiego wniosku. Co za tym idzie - charakter ustrojowy tego organu samorządu województwa sprawia, że nie jest możliwe powołanie kolejnego składu,
w którym uczestniczyłyby zupełnie inne osoby. Powołując się na wyrok z dnia
18 stycznia 2011 r., I SA/Bk 598/10 WSA w Białymstoku wskazał, że zastosowanie w przypadku instytucji zarządzającej wyłączenia organu, który na skutek wyłączenia jego członków stał się niezdolny do rozstrzygnięcia sprawy prowadziłoby do absurdalnych rezultatów, albowiem zarząd województwa w każdym przypadku wyłączony byłby od możliwości rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zauważyć należy, że powyższy pogląd na tle podobnego zagadnienia prawnego ma potwierdzenie w orzecznictwie NSA – wyrok z dnia 18 stycznia 2012 r. sygn. akt II GSK 1068/11.
Jeszcze raz podkreślić należy, że obecnie rozstrzygając sprawę tut. Sąd związany jest w/w oceną prawną i wskazaniami Sądu wyrażonymi
w przywołanym wyroku z dnia [...] sygn. akt [...]. Podobnie jak związany nimi był organ ponownie rozpatrujący sprawę. Zauważyć należy, że wyrok ten uprawomocnił się z dniem 23 czerwca 2012 r. Jest zatem wiążący zarówno dla organu podatkowego, jak i tut. Sądu rozpatrującego sprawę. Sąd obecnie rozstrzygający sprawę nie może poczynić ustaleń i wyrazić odmiennego poglądu. Jeżeli Beneficjent nie zgadzał się z ustaleniami i poglądami poczynionymi w tym wyroku przez WSA, to miał prawo zaskarżyć go do NSA w Warszawie. Nie skorzystanie z tego prawa spowodowało, że poglądy, ocena prawna w uzasadnieniu prawomocnego wyroku są wiążące i nie podlegają zmianie na obecnym etapie postępowania.
Przechodząc do oceny pozostałych zasadniczych zarzutów skargi należy stwierdzić, że nie zasługują one na uwzględnienie. Pozostaje do oceny okoliczność, czy w stanie faktycznym sprawy skarżący pobrał środki nienależnie. Nie ma przy tym znaczenia, w ocenie Sądu, kwestia subiektywnego nastawienia skarżącego (zamiar Beneficjenta lub brak świadomości błędu), lecz obiektywna ocena, czy w świetle obowiązujących zasad konkursu, skarżący aplikując z konkretnym projektem spełniał warunki programu, czy też nie. Stąd przy ustalaniu tych okoliczności automatyczne inicjowanie przez organ postępowania karnego jest niezasadne.
Podać należy, że ogłoszony przez Instytucję Zarządzającą Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013 konkurs
z 29 maja 2008 r. określał krąg podmiotów uprawnionych do ubiegania się
o wsparcie w formie dotacji inwestycyjnej – były to mikroprzedsiębiorstwa mające siedzibę i prowadzące działalność na terenie województwa Kujawsko-Pomorskiego. Ocena statusu przedsiębiorcy musiała zostać dokonana na podstawie opisu zawartego w załączniku nr I do rozporządzenia Komisji WE nr 70/2001 z 12 stycznia 2001 r.
W sprawie istotne jest określenie statusu przedsiębiorcy na moment składania wniosku o dofinansowanie – ten moment określa zakres możliwej do udzielenia pomocy. Istotne zatem pozostaje oświadczenie skarżącego z dnia 28 lipca 2008 r. stanowiące załącznik nr 15 do wniosku (d: akta administracyjne). W oświadczeniu tym wnioskodawca J.R. podał, że na dzień złożenia wniosku przedsiębiorstwo spełnia kryteria dotyczące Mikroprzedsiębiorstwa, które zatrudnia mniej niż 10 pracowników oraz jego roczny obrót nie przekracza 2 milionów Euro.
Na stronie drugiej oświadczenia, kryteria te odniesiono do treści załącznika
I rozporządzenia Komisji Europejskiej Nr 70/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorców, zmienionego rozporządzeniem KE Nr 364/2004 z dnia 25 lutego 2004 r. (Dz.U. WE L 63 z 28.02.2004 r.). W powyższym załączniku do rozporządzenia art. 4 stanowi się, że dane, które będą stosowane przy określaniu liczby personelu i kwot finansowych są to dane odnoszące się do ostatniego zatwierdzonego okresu obrachunkowego i są obliczone w stosunku rocznym. Są one brane pod uwagę od dnia zamknięcia ksiąg rachunkowych. Kwota wybrana na obrót jest obliczana bez uwzględniania podatku VAT oraz innych podatków pośrednich (ust. 1). W przypadku, gdy w dniu zamknięcia ksiąg rachunkowych dane przedsiębiorstwo ustali, że licząc w stosunku rocznym, przekracza lub spada poniżej progu zatrudnienia lub pułapu finansowego określonego w art. 2, uzyskanie lub utrata statusu średniego, małego lub mikroprzedsiębiorstwa następuje tylko wówczas, gdy zjawisko to powtórzy się w ciągu dwóch kolejnych lat (ust. 2). W przypadku nowoutworzonych przedsiębiorstw, których sprawozdanie finansowe jeszcze nie zostało zatwierdzone, stosuje się dane pochodzące z szacunku dokonanego w dobrej wierze (bona fide)
w trakcie roku obrotowego (ust.3).
Podstawowe znaczenia dla rozpatrywanej sprawy ma zatem regulacja zawarta w art. 4 ust. 2 załącznika I do ww. Rozporządzenia. Przepis ten odsyła w zakresie określenia progu zatrudnienia i pułapu finansowego do art. 2 załącznika I. W art. 2 ust. 3 tego załącznika mikroprzedsiebiorstwo zdefiniowano jako przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót i/lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2 milionów Euro. Podać w tym miejscu należy, że stan zatrudnienia stwierdzony w trakcie wizyty monitorującej u skarżącego liczony w RJR (Rocznych Jednostkach Roboczych) wynosił: w 2005 r. – 19,01, w 2006 r. – 21,38, w 2007 r. – 9,43 (dane te wynikają z raportu z wizyty monitorującej z dnia 24 stycznia 2011 r., akta administracyjne – segregator nr 2). Odwołując się do treści art. 4 ust. 2, Instytucja Zarządzająca RPO WKP stwierdziła, że skoro strona złożyła wniosek o dofinansowanie w 2008 r., to poprzednim, zamkniętym rokiem obrachunkowym był 2007 r. W 2007 r. Beneficjent posiadał stan zatrudnienia pozwalający traktować go za mikroprzedsiębiorcę. Jednak nie spełniał on kryterium pułapu zatrudnienia w ciągu dwóch kolejnych lat, tj. w 2006 r. i 2005 r., bowiem nie zatrudniał mniej niż 10 osób. Tym samym w roku składania wniosku (w 2008 r.) o dofinansowanie nie posiadał on statusu mikroprzedsiębiorcy.
W latach 2005 – 2006 firma skarżącego osiągnęła wielkości zatrudnienia właściwe dla małego przedsiębiorstwa. Przedsiębiorstwo to definiuje się jako zatrudniające mniej niż 50 pracowników i którego roczny obrót i/lub całkowity bilans roczny nie przekracza 10 milionów Euro (art. 2 ust. 2 załącznika I).
Skarżący zakwestionował taki sposób rozumienia art. 4 ust. 2 załącznika I. Podniósł, że w 2007 r. RJR wyniósł 9, 29, a zatem aplikując o przyznanie pomocy w 2008 r. posiadał status mikroprzedsiębiorcy. Stwierdził, że użyty w art. 4 ust. 2 załącznika I zwrot "w ciągu dwóch kolejnych lat" należy odnieść do dwóch następnych lat, a nie - jak to czyni IZ RPO WKP - do lat poprzednich. Zdaniem skarżącego, nawet gdyby przyjąć, że w rachubę wchodzą dwa lata poprzedzające, to i tak nie ma podstaw do pozbawienia go statusu mikroprzedsiębiorcy, z uwagi na fakt, że zmiana progów zatrudnienia nie powtórzyła się w ciągu dwóch kolejnych lat, tj. w 2007 r. (9,29 RJR) i 2006 r. (21,33 RJR). Ponadto w uzupełnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona załączyła analizę prawną, w której przedstawiono pięć wariantów rozumienia treści przepisu art. 4 ust. 2 załącznika I. W każdym z tych wariantów autorzy wskazują, że skarżący nie stracił statusu mikroprzedsiębiorcy, a sposób rozumienia powyższego przepisu przez organ jest niewłaściwy.
W ocenie tut. Sądu zgodzić się należy z interpretacja dokonaną przez organ
w przedmiocie nieposiadania przez skarżącego statusu mikroprzedsiębiorcy. Przywołana treść art. 4 ust. 1 i 2 załącznika nr I do rozporządzenia Komisji Europejskiej WE nr 70/2001 przesądza, że okresem obrachunkowym, z którego dane są brane pod uwagę jest 2007 r., który poprzedza rok złożenia wniosku (2008 r.)
z uwzględnieniem poprzednich dwóch kolejnych okresów obrachunkowych,
tj. 2006 r. i 2005 r. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 713/11). Analiza treści art. 4 ust 1 i 2 w/w załącznika do rozporządzenia nie pozwala na zaakceptowanie stanowiska o dokonaniu oceny czy dany podmiot posiada status mikroprzedsiębiorcy, poprzez pryzmat przyszłych okresów obrachunkowych. Zauważyć należy, że złożenie wniosku w trakcie 2008 r. i uwzględnienie danych wyłącznie z 2007 r. powodowałoby, że na dzień złożenia takiego wniosku nie można byłoby określić statusu przedsiębiorstwa. Status ten byłby uzależniony od przyszłych zdarzeń. Zarówno wnioskodawca, jak również organ, nie mogliby ocenić w momencie złożenia wniosku, czy ma on prawo, czy też takiego nie posiada, do zgłoszenia projektu w konkretnym konkursie. Przyjęcie interpretacji zawartej w skardze prowadziłoby do sytuacji, w której w przypadku, gdy wnioskodawcy składają wnioski w trakcie 2008 r., wówczas należałoby wstrzymać procedowanie do czasu zakończenia tego roku i ustalenia jaki status oni będą posiadać na koniec 2008 r. Dopiero po ziszczeniu się tego zdarzenia mogłoby być podjęte dalsze prowadzenia konkursu. Taki sposób rozumienia przepisów należy ocenić jako pozostający w sprzeczności nie tylko z przywołanymi przepisami załącznika do w/w rozporządzenia, ale także istotą konkursu, który jest ogłaszany dla podmiotów posiadających określony status przedsiębiorcy na samym początku zgłoszenia do udziału w nim, a nie do przedsiębiorców, którzy mogą, lecz niekoniecznie osiągną dany status w przyszłości.
Podnieść należy, że organ wykonując zalecenia WSA w wyroku z dnia [...] bardzo szczegółowo odniósł się w uzasadnieniu decyzji do każdego z wariantów przedstawionych w analizie prawnej załączonej przez stronę , wykazując, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że na moment złożenia wniosku skarżący posiadał status mikroprzedsiębiorcy, a argumenty w tym zakresie należy ocenić jako trafne.
Zauważyć należy, że organ przyjął, iż oświadczenie o spełnieniu kryteriów podmiotowych przez przedsiębiorcę jest zgodne ze stanem rzeczywistym dopóki nie została przeprowadzona wizytacja monitorująca. Poprzez instytucję "oświadczenia" wnioskodawców, część podstawowych danych jest przyjmowana przez organ bez ich weryfikacji z szeregiem dokumentów będących w dyspozycji przedsiębiorcy. Niewątpliwie sprzyja to szybszemu przeprowadzeniu konkursu, ale jednocześnie wiąże się ze zwiększoną odpowiedzialnością i ponoszeniem konsekwencji złożenia oświadczenia, które jest sprzeczne ze stanem rzeczywistym. Istotna
w przedmiotowej sprawie jest okoliczność, że wymienione oświadczenie zawiera odwołanie do załącznika I rozporządzenia Komisji Europejskiej Nr 70/2001
z 12 stycznia 2001 r. Prawidłowe odczytanie wniosku i jego załączników, zwłaszcza
nr 15, przy znajomości przepisów krajowych i unijnych, powinno doprowadzić do jednoznacznego ustalenia o nieposiadaniu statusu mikroprzedsiębiorcy mającego prawo do aplikowania w konkursie z dnia 29 maja 2009 r. Podkreślić należy, że przy takiej treści oświadczenia Instytucja Zarządzająca nie była uprawniona do jego zanegowania – bez merytorycznej weryfikacji. Obowiązkiem podmiotu ubiegającego się o dofinansowanie było złożenie oświadczenia zgodnego ze stanem rzeczywistym. Okoliczność, że organ podjął w późniejszym czasie (w ramach odrębnego konkursu) decyzję o weryfikowaniu oświadczenia na wcześniejszym etapie, nie oznacza, że fakt ten sanuje poprzednio złożone oświadczenia, w tym oświadczenie złożone przez skarżącego. W konsekwencji nie został naruszony art. 2 Konstytucji RP.
W ocenie tut. Sądu nie doszło także do naruszenia art. 25 i art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U.
Nr 227, poz. 1658 ze zm.; aktualna publikacja - Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm.).
Na podstawie art. 25 tej ustawy za prawidłową realizację programu odpowiada:
1) w przypadku programu operacyjnego – instytucja zarządzająca, którą jest odpowiednio minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego lub zarząd województwa;
2) w przypadku programu rozwoju – odpowiednio właściwy minister lub zarząd województwa.
Zgodnie natomiast z art. 26 ust. 2 w/w ustawy instytucja zarządzająca, wykonując zadania, o których mowa w ust. 1, powinna uwzględniać zasadę równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów w ramach programu oraz zapewniać przejrzystość reguł stosowanych przy ocenie projektów.
Podnieść należy, że wszyscy składający wnioski w tym konkursie obowiązani byli sprostać tym samym wymogom. Nie ma znaczenia dla sprawy, że w innych konkursach sprawdzenie statusu przedsiębiorcy było czy jest dokonywane na wcześniejszym etapie np. zawarcia umowy. Istotne jest, że każdy podmiot ubiegający się o dofinansowanie w ramach konkursu, w którym brał udział skarżący, miał te same warunki do spełnienia. Podać należy, że to nie organ określał jakie warunki należy spełnić, aby posiadać status mikroprzedsiębiorcy, lecz wynikają one
z przywołanego wcześniej załącznika I do rozporządzenia Komisji Europejskiej
Nr 70/2001 r.
Oceny zatem, czy dany podmiot posiada status mikroprzedsiębiorcy należało dokonać w oparciu o przepisy wspólnotowe, a nie zasady ustalone przez Instytucję Zarządzającą.
Ponadto Sąd nie podziela zarzutu strony, że Instytucja Zarządzająca naruszyła art. 79a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (dalej: u.s.d.g.), ponieważ wizyta monitorująca została przeprowadzona przez osoby nie będące pracownikami organu kontroli. Należy bowiem zauważyć, że w myśl art. 77 ust. 1 u.s.d.g. wyłączone są zasady kontroli regulowane przepisami tej ustawy, jeżeli kontrole i tryb kontroli wynikają bezpośrednio ze stosowanych przepisów prawa wspólnotowego. W tym kontekście podkreślenia wymaga, że art. 16 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1080/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1783/1999 stanowi, iż "w celu zatwierdzenia wydatków każde państwo członkowskie ustanawia system kontroli umożliwiający weryfikację dostarczenia produktów i usług stanowiących przedmiot dofinansowania, zasadności wydatków zadeklarowanych dla działań lub ich części wdrażanych na terytorium danego państwa, jak również zgodności tych wydatków i związanych z nimi operacji lub ich części z przepisami wspólnotowymi i krajowymi. W tym celu każde państwo członkowskie wyznacza kontrolerów odpowiedzialnych za weryfikację legalności i prawidłowości wydatków zadeklarowanych przez każdego beneficjenta uczestniczącego w operacji." Z przepisu tego nie wynika, aby kontrolerami musiały być osoby będące pracownikami organu kontroli.
Odnośnie powołania się na orzecznictwo sądów administracyjnych (np. wyroki
z dnia 17 sierpnia 2010 r. sygn. akt II GSK 856/10 i z dnia 20 listopada 2009 r. sygn. akt II GSK 907/09) podnieść należy, że zapadły one na tle innego stanu faktycznego.
Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne tut. Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
H. Adamczewska-Wasilewicz E. Kruppik-Świetlicka M. Łent
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło