I SA/Bd 920/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2008r. oraz od marca do lipca, wrzesień, październik i listopad 2009r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 10 listopada 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów wartościowych, nieruchomości. W rubryce dochody skarżący wpisał "brak". W rubryce zobowiązania skarżący wpisał "ponad 800.000,00 zł kredyt P. wypowiedziany w 04.2015r." W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył: kserokopię dokumentów z podatkowej księgi przychodów i rozchodów; deklaracje VAT-7; zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego; zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat; zawiadomienia o wszczęciu egzekucji; zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelności z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. W piśmie z dnia 25 listopada 2015r. skarżący oświadczył, że: nie może przedłożyć zeznań podatkowych ponieważ wszelkie dokumenty księgowe, zeznania podatkowe, wyciągi z rachunków bankowych oraz wykazy znajdują się obecnie w Urzędzie Kontroli Skarbowej w G. oraz Prokuraturze Rejonowej w B.; jest kawalerem i z nikim nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego; nie osiąga obecnie żadnych dochodów; utrzymuje się z pomocy świadczonej przez rodzinę; Zakład Ogólnobudowlany I. zarejestrowany nie zatrudnia żadnych pracowników i nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej oprócz wynajmu lokalu handlowego, przychód ten jest przeznaczany na opłacenie składek skarżącego na ubezpieczenie zdrowotne, wydatków związanych z wynajmowanym lokalem handlowym takich jak np. dzierżawa za działkę pod lokalem, podatek od tej nieruchomości; nie korzysta z pomocy społecznej; zamieszkuje w domu należącym do brata; wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawca określił na kwotę ok. 1.000 zł miesięcznie; nie posiada samochodu; nie posiada oszczędności; korzysta z pomocy finansowej rodziny w kwocie 1.000 zł miesięcznie. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Z przedłożonych dokumentów do akt sprawy wynika, że wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Ponadto z oświadczeń strony wynika, że nic nie ma, zamieszkuje u brata. Koszty miesięcznego utrzymania wnioskodawca określił na kwotę 1.000 zł, jednocześnie wskazując, że korzysta z pomocy finansowej rodziny w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Oświadczył, że nie może przedłożyć zeznań podatkowych ponieważ wszelkie dokumenty księgowe, zeznania podatkowe, wyciągi z rachunków bankowych oraz wykazy znajdują się obecnie w Urzędzie Kontroli Skarbowej w G. oraz Prokuraturze Rejonowej w B. Jest kawalerem i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zakład Ogólnobudowlany I. zarejestrowany nie zatrudnia żadnych pracowników i nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej oprócz wynajmu lokalu handlowego, przychód ten jest przeznaczany na opłacenie składek skarżącego na ubezpieczenie zdrowotne, wydatków związanych z wynajmowanym lokalem handlowym takich jak np. dzierżawa za działkę pod lokalem, podatek od tej nieruchomości. Skarżący nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Mając na uwadze oświadczenie wnioskodawcy o niemożliwości przedłożenia zeznań podatkowych (zdaniem orzekającego argumentacja strony nie zasługuje na uwzględnienie albowiem nic nie stało na przeszkodzie aby zwrócić się do właściwych urzędów o wydanie uwierzytelnionej kserokopii zeznań podatkowych) orzekający przeanalizował również dokumenty i oświadczenia strony złożone do akt spraw I SA/Bd 1357/15 - 1360/15. Ze znajdującego się w tych aktach zeznania podatkowego za 2013r. wynika, że skarżący w tamtym okresie prowadził działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze. Co prawda z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za ten okres skarżący wykazał stratę w kwocie 1.411.526,56 zł, jednakże przychód za ten okres wyniósł 4.865.458,04 zł. W tym kontekście wskazać należy, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast realnego braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza zatem jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011r., I GZ 92/11 oraz z dnia 11 maja 2011r., II GZ 228/11). W przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria dochodu, lecz przychodu. Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że strona uzyskuje przychody z działalności gospodarczej (postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2012r., II FZ 280/12). O możliwościach płatniczych skarżącego świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi on działalność gospodarczą. Jak podnosi się w orzecznictwie podmiot gospodarczy, który nie wykazał, że utracił płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). Podkreślenia również wymaga, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienia: NSA z dnia 29 listopada 2013r., sygn. akt II FZ 773/13; WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08). Zatem skarżący jako przedsiębiorca w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową skarżący powinien liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Istotne znaczenie dla oceny wykazania podstaw przyznania prawa pomocy ma również fakt, że strona skarżąca – chociaż podnosi, że nic nie ma - samodzielnie podjęła decyzję o sfinansowaniu udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisu sądowego od wnoszonej skargi. Istotny w tym zakresie jest fakt, że dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem referendarza sądowego nie można przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego w przez stronę skarżącą, bez względu na moment dokonania tego wyboru, w wyżej wskazanym zakresie, tj. braku środków pieniężnych na opłacenie m. in. wpisu sądowego od skargi. Końcowo wskazać również należy na pogląd wyrażony w orzecznictwie, że nie jest wiarygodne twierdzenie wnioskodawcy, że nie posiada żadnych źródeł dochodów, gdy jednocześnie nie korzysta z pomocy społecznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 2007/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka zaś sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji