I SA/Bd 986/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. postanawia: przywrócić termin Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę strony na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r., zwracając jednocześnie skarżącemu uiszczony wpis sądowy. Sąd stwierdził, że strona uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Odpis postanowienia został doręczony na adres skarżącego w dniu 03 stycznia 2012 r. Wnioskiem z dnia 08 stycznia 2012 r. strona wystąpiła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Skarżący wyjaśnił, że zarządzenie Sądu o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego odebrała w dniu 07 grudnia 2011 r. G. R., która jest sprzątaczką w jego domu i zamieszkuje pod innym adresem niż skarżący. Tym samym osoba ta nie jest osobą upoważnioną do odbiory przesyłek adresowanych do strony. Ponadto skarżący wyjaśnił, że w dniach od 04 do 14 grudnia 2011 r. nieprzerwanie przebywał na delegacjach służbowych, dlatego przedmiotowe wezwanie zostało mu przekazane dopiero w dniu 15 grudnia 2011 r. z informacją, że zostało odebrane przez G. R. w dniu 09 grudnia 2011 r. Na poparcie swojej argumentacji, strona do wniosku załączyła dowód uiszczenia wpisu sądowego, kserokopie dowodu osobistego G. R. oraz delegacji służbowych. Ponadto skarżący załączył kopię pisma Naczelnika Urzędu Pocztowego we W. z dnia 04 stycznia 2012 r., z którego wynika, iż w dniu 07 grudnia 2011 r. G. R. zostały doręczone trzy listy polecone, natomiast w dniu 09 grudnia 2011 r. jeden list polecony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W świetle powyższych uregulowań przesłankami przywrócenia terminu są: 1) wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu; 2) uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu; 3) dokonanie równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, której strona nie dokonała w terminie. Przy czym, w orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., II SA/Ka 1977/00). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Strona skarżąca w złożonym wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi powołała się na fakt doręczenia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi osobie, która nie jest upoważniona do odbioru korespondencji przesyłanej dla skarżącego. Wnioskodawca podał, że przedmiotowe wezwanie odebrała G. R. która jest sprzątaczką w jego domu. Tym samym osoba ta nie jest osobą upoważnioną do odbiory przesyłek adresowanych do strony. Ponadto skarżący podniósł, że w dniach od 04 do 14 grudnia 2011 r. nieprzerwanie przebywał na delegacjach służbowych, dlatego wskazane wezwanie zostało mu przekazane dopiero w dniu 15 grudnia 2011 r. z informacją, że zostało odebrane przez G.R. w dniu 09 grudnia 2011 r. Rozpatrując złożony przez stronę wniosek oraz zawartą w nim argumentację, należy w pierwszej kolejności wskazać na przepisy regulujące kwestię doręczenia zastępczego zawarte w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Otóż, zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a., jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. W świetle powyższego przepisu, doręczenie zastępcze jest dopuszczalne, jeżeli łącznie spełnione zostaną cztery przesłanki: 1) adresata nie ma w domu; 2) doręczyć można tylko dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy; 3) osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie; 4) osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zaistnienie pierwszej przesłanki w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości. Skarżący w czasie doręczenia wezwania G. R. przebywał na delegacjach służbowych, co potwierdzają załączone do wniosku o przywrócenie terminu kopie poleceń wyjazdu służbowego. Wynika z nich, że strona służbowo przebywała we Włoszech (04-05 grudnia), Niemczech, Danii, Hiszpanii (06-10 grudnia), Bułgarii (11-12 grudnia) oraz Białymstoku, Łańcucie i Lublinie (13-14 grudnia). Niezbędną do rozważenia w niniejszej sprawie jest natomiast kwestia, czy osoba odbierająca korespondencję adresowaną do skarżącego, podczas jego nieobecności, może zostać uznana za domownika, któremu można doręczyć pismo. W złożonym wniosku o przywrócenie terminu skarżący podał bowiem, że osoba odbierająca korespondencję adresowaną do niego jest sprzątaczką w jego domu i zamieszkuje pod innym adresem niż skarżący, a zatem nie może zostać uznana za domownika. Rozpatrując tę kwestię należy posłużyć się orzecznictwem sądowym, albowiem przepisy prawa nie precyzują znaczenia pojęcia "domownik". W postanowieniu z dnia 28 lutego 1996 r., SA/Ka 2074/95 NSA uznał, że domownik nie musi pozostawać we wspólnym gospodarstwie domowym z adresatem pisma, a adresat nie musi wyrażać zgody na odbieranie przez tę osobę korespondencji (niepubl.). Z kolei w postanowieniu z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1848/10 NSA stwierdził, że przepis art. 72 p.p.s.a. nie wymaga, aby dorosły domownik był upoważniony przez adresata do odbioru korespondencji. Językowe brzmienie tego pojęcia wskazuje, że domownikiem będzie stały mieszkaniec jakiegoś domu, człowiek razem z kimś mieszkający, np. członek rodziny, współlokator, pracownik domowy (LEX nr 741601). Podobnie w postanowieniu z dnia 09 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 986/08 NSA stwierdził, że użytemu w niniejszym przepisie pojęciu "domownik" ustawodawca nie nadał jakiegoś specyficznego znaczenia, więc zgodnie z regułami wykładni językowej trzeba mu przypisywać treść, jaką ma w języku potocznym, a według Słownika języka polskiego pod red. M. Szymczaka (PWN Warszawa 1988) "domownik" to osoba stale mieszkająca w jakimś domu, człowiek mieszkający z kimś razem, np. członek rodziny, współlokator, czy pracownik domowy. Ponadto, na gruncie przepisów o postępowaniu cywilnym, należy zauważyć, że SN w postanowieniu z dnia 05 lutego 2008 r., sygn. akt II PZ 72/07 wskazał, iż o skuteczności zastępczego doręczenia pisma sądowego w sposób określony w art. 138 § 1 k.p.c. nie przesądza okoliczność, czy dorosły domownik był upoważniony przez adresata do odbioru korespondencji. Doręczenia przewidziane w art. 138 k.p.c. oparte są na domniemaniu, że pismo sądowe dotarło do rąk adresata i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo. Domniemanie to jednak może być przez stronę obalone. Adresat może bowiem dowodzić, że pisma nie otrzymał i o nim nie wiedział, gdyż osoba, której pismo doręczono zastępczo, nie oddała mu pisma (LEX nr 8175270). W zakresie zaprezentowanego orzecznictwa jedno nie nasuwa wątpliwości, a mianowicie to, że przepis nie wymaga, aby dorosły domownik był upoważniony przez adresata do odbioru korespondencji. Nie można natomiast przyjąć, że domownikiem będzie tylko krewny lub powinowaty. Domownikiem będzie stały mieszkaniec jakiegoś domu, człowiek razem z kimś mieszkający, np. członek rodziny, współlokator, czy też pracownik domowy. Mając na uwadze powyższe, wbrew argumentacji podnoszonej przez skarżącego w złożonym wniosku o przywrócenie terminu, Sąd uznał G. R. za domownika upoważnionego (w sposób bezpośredni, bądź dorozumiany) do odbioru korespondencji adresowanej do skarżącego. Okoliczności tej nie podważa fakt zameldowania G. R. w innym miejscu niż pod adresem wskazanym przez stronę do doręczeń. Przeciwnie, z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że osoba ta stale przebywała w domu skarżącego, albowiem zarówno w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy podatkowe jak i postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy wszelka korespondencja adresowana do strony odbierana była przez G. R. (decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia 22 stycznia 2010 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, wezwanie tego organu z dnia 14 marca 2011 r. do osobistego stawiennictwa w Urzędzie Miasta W., postanowienie Prezydenta Miasta W. dnia [...] o wszczęciu postępowania, postanowienie tego organu z dnia [...]r. o wyznaczeniu stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, zawiadomienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. o wyznaczeniu stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, wreszcie zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 02 grudnia 2011 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego oraz postanowienie tut. Sądu z dnia 30 grudnia 2011 r. o odrzuceniu skargi). Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby jakakolwiek inna osoba, poza G. R., odbierała korespondencję adresowaną do skarżącego. Na wszystkich znajdujących się w aktach niniejszej sprawy zwrotnych potwierdzeniach odbioru widnieje czytelny podpis G. R.. Ponadto, co należy podkreślić, strona składając pisma przed organami podatkowymi, odwołując się i wreszcie składając skargę do Sądu i wniosek o przywrócenie terminu, uczestniczyła w prowadzonym postępowaniu, a zatem należy domniemywać, że odbierana przez G. R. korespondencja docierała do niej. Mając na uwadze powyższe, nie można również stwierdzić, że G. R. jest osobą mającą sprzeczne interesy w sprawie ze skarżącym, czy też że osoba ta nie podejmowała się przekazywania przychodzącej korespondencji adresatowi (przesłanki określone w wyżej wskazanych pkt 3 i 4). Z nadesłanej przez Pocztę Polską odpowiedzi z dnia 24 stycznia 2012 r. na zapytanie tut. Sądu, na jakiej podstawie korespondencja kierowana do K. G. zam. [...] doręczana jest pod wskazany adres G. R. z adnotacją doręczającego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru "doręczono osobie uprawnionej do odbioru przesyłki" wynika również, iż przesyłki polecone wysyłane przez tut. Sąd doręczane były zastępczo G. R., albowiem listonosz zakładał, że ww. osoba jest pełnoletnim domownikiem. Ponadto osoba ta podjęła się oddać przesyłki adresatowi i nie jest przeciwnikiem adresata w sprawie sądowej. Przechodząc do rozpatrzenia dalszej argumentacji podnoszonej przez skarżącego dotyczącej pobytu w dniach od 04 do 14 grudnia 2011 r. nieprzerwanie na delegacjach służbowych, co spowodowało, iż zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego strona odebrała dopiero w dniu 15 grudnia 2011 r., należy zważyć co następuje. Jak wyżej wskazano, z przedłożonych przez skarżącego razem z wnioskiem o przywrócenie terminu dokumentów (poleceń wyjazdu służbowego) wynika, iż strona faktycznie we wskazanym przez siebie terminie przebywała w delegacjach służbowych. Jak już stwierdzono, doręczenie zastępcze oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata. Domniemanie to może zostać obalone (por. postanowienie SN z dnia 12 stycznia 1973 r., sygn. akt I CZ 157/72, OSNCP 1973, nr 12, poz. 215). Adresat musi wykazać, że pisma mu nie doręczono lub nie doręczono w tym terminie, w którym potwierdzony został odbiór pisma. Domniemanie doręczenia można obalić zarówno wtedy, kiedy doręczenie zastępcze było wadliwe (niezgodne z treścią art. 72 p.p.s.a.), jak również wtedy, gdy było prawidłowe, ale pismo nie dotarło do rąk adresata. Obalenie domniemania stanowi podstawę przywrócenia terminu stronie, która uchybiła mu bez swojej winy. O braku winy można mówić zarówno wtedy, gdy doręczenie zastępcze było wadliwe, jak i wtedy, gdy było prawidłowe, ale pismo nie dotarło do rąk adresata (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz do art. 72 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe, jednocześnie przyjmując najbardziej korzystną dla skarżącego datę doręczenia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego do rąk adresata, należy uznać, że strona zapoznała się z jego treścią w dniu 15 grudnia 2011 r. Ponieważ skarżący podniósł we wniosku o przywrócenie terminu, że G. R. przekazała mu korespondencję informując go, iż odebrała ją w dniu 09 grudnia 2011 r., a z przekazanej przez stronę kopii pisma Naczelnika Urzędu Pocztowego we W. z dnia 04 stycznia 2012 r. wynika, że w dniach 07 i 09 grudnia 2011 r. G. R. zostały doręczone łącznie cztery listy polecone, należy stwierdzić, iż wnioskodawca uprawdopodobnił okoliczność braku winy w uchybieniu terminu. Uwzględniając powyższe, można bowiem stwierdzić, że uiszczając pierwotnie wpis sądowy w dniu 16 grudnia 2011 r. skarżący mógł być przekonany, iż dokonuje tej czynności w terminie 7-dniowym zakreślonym przez Sąd w zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Tym samym skarżący spełnił przesłankę określoną w powołanym wyżej art. 87 § 2 p.p.s.a. Ponadto, w sprawie spełnione zostały również pozostałe warunki przywrócenia terminu, albowiem strona złożyła wniosek w terminie 7-dniowym liczonym w takich okolicznościach od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi i zwrocie wpisu sądowego z dnia 30 grudnia 2011 r., z którego skarżący dowiedział się o uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego (art. 87 § 1 p.p.s.a.) oraz jednocześnie ze złożeniem wniosku dokonał ponownego uiszczenia wpisu sądowego w żądanej przez Sąd wysokości (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., postanowił przywrócić stronie termin do uiszczenia wpisu sądowego.