I SAB/Bd 27/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 18 września 2014r., na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. N. i W. N. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. w przedmiocie nieuchylenia zabezpieczenia należności pieniężnych na nieruchomości postanawia: odrzucić skargę Pismem z dnia 04 sierpnia 2014r. (nadanym w placówce pocztowej w tym samym dniu) M. i W. N. zaskarżyli "przewlekłe prowadzenie postępowania oraz bezczynność organu egzekucyjnego Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia hipotetycznego". W związku z powyższym wnieśli o zobowiązanie Naczelnika do merytorycznego załatwienia sprawy w ciągu 14 dni oraz ukaranie pracownika odpowiedzialnego za niezałatwienie sprawy w terminie. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego we W. wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Organ podkreślił, że tryb wykreślenia wpisu hipoteki z księgi wieczystej ma charakter cywilnoprawny, zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że załatwienie sprawy wykreślenia hipoteki przymusowej z księgi wieczystej miało nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, postanowienia czy innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. Stąd, w ocenie organu, skoro żaden przepis prawa nie nakłada obowiązku wydania odpowiedniego aktu nie można przyjąć, że organ pozostaje w bezczynności, co czyni niedopuszczalną skargę na bezczynność organu w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kognicji sądów administracyjnych został doprecyzowany w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a", stosownie do którego, kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, lecz pomimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia czy też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Warunkiem dopuszczalności skargi jest istnienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu. Przy czym nie zawsze działania lub zaniechania organów administracji publicznej objęte będą kognicją sądów administracyjnych. W niniejszej sprawie M. i W. N. złożyli skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania oraz bezczynność organu egzekucyjnego w przedmiocie polegającą na braku wyrażenia zgody na wykreślenie hipoteki. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego we W., będąc organem egzekucyjnym, prowadził postępowanie egzekucyjne przeciwko W. N. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat we W.. Postępowanie to zostało umorzone postanowieniem z dnia [...], a w jego trakcie nie została wszczęta egzekucja z nieruchomości obciążonej hipoteka przymusową, o której wykreślenie wnoszą skarżący. Wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości wspólnej małżonków dokonał Sąd Rejonowy w Radziejowie Na wniosek wierzyciela (ZUS) na podstawie decyzji ZUS z dnia [...]. Skarżąca pismem z dnia 08 października 2013r. zwróciła się do Naczelnika o wykreślenie hipoteki. Pismo to zostało przekazane do ZUS zgodnie z właściwością. Następnie skarżący wnioskami z dnia 12 listopada i 10 grudnia 2013r. oraz 28 marca 2014r. zwrócili się do Naczelnika o uchylenie zabezpieczenia i wykreślenie hipoteki przymusowej. W odpowiedzi pismami z dnia [...] i [...] oraz [...] organ informował, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, a wnioski takie należy kierować do wierzyciela. W dniu 20 czerwca 2014r. skarżący skierowali do Dyrektora Izby Skarbowej w B. zażalenie na przewlekłość postępowania zabezpieczającego oraz niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor uznał je za nieuzasadnione. Argumentując zasadność skargi małżonkowie wskazali, że Naczelnik Urzędu Skarbowego we W. w trybie i na zasadach określonych w dziale IV u.p.e.a. na wniosek wierzyciela – ZUS dokonał zabezpieczenia należności pieniężnych na nieruchomości stanowiącej ich ustawową współwłasność małżeńską bez zastosowania art. 27 c tej ustawy, co postawiło w gorszej sytuacji małżonka zobowiązanego niż jego samego. Ponadto zdaniem skarżących wniosek o uchylenie zabezpieczenia na podstawie art. 159 § 1 lub 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wszczynał postępowanie administracyjne, które organ winien załatwić w drodze postanowienie, na które przysługuje zażalenie. Następnie skarżący podkreślili, ze ustawodawca przyznał kompetencje do zabezpieczania i uchylania zabezpieczeń należności pieniężnych wyłącznie naczelnikom urzędów skarbowych w trybie i na zasadach określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustawa ta nie uprawnia ZUS do zabezpieczania należności z tytułu składek. Wobec powyższego w pierwszej kolejności należy stwierdzić, czy skarga wniesiona przez skarżących należy do kategorii spraw wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. W myśl art. 58 § 1 pkt 1 ww. ustawy, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego sąd skargę odrzuca. Odnosząc się do treści zarzutów oraz przedmiotu sporu niniejszego postępowania wskazać należy, iż w przepisach ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r. poz. 749), przepisach ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) – dalej: "u.k.w.h", jak i przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964r. Nr 43, poz. 296) brak jest uregulowania nakładającego na wierzyciela (organy podatkowe) obowiązku wystąpienia z wnioskiem o wykreślenie hipoteki przymusowej. Kwestie związane z ustanowieniem lub wykreśleniem hipoteki uregulowane zostały w ustawie o księgach wieczystych i hipotece. Stosownie do treści art. 109 tej ustawy - wierzyciel, którego wierzytelność jest stwierdzona tytułem wykonawczym, określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, może na podstawie tego tytułu uzyskać hipotekę na wszystkich nieruchomościach dłużnika (hipoteka przymusowa). Z takim rodzajem hipoteki mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W razie wygaśnięcia hipoteki wierzyciel obowiązany jest dokonać wszelkich czynności umożliwiających wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej (art. 100 u.k.w.h.). Wyrażenie zgody przez wierzyciela na wykreślenie hipoteki jest czynnością cywilnoprawną, a nie działaniem z zakresu administracji publicznej. Artykuł 100 nakłada na wierzyciela w takiej sytuacji obowiązek dokonania wszelkich czynności umożliwiających wykreślenie hipoteki. Jeżeli więc wymienione dokumenty są w posiadania wierzyciela, jest on obowiązany wydać je właścicielowi obciążonej nieruchomości. Po wygaśnięciu wierzytelności zabezpieczonej hipoteką i odmowie dokonania przez wierzyciela czynności umożliwiającej wykreślenie hipoteki, dłużnik może domagać się wykreślenia wpisu w drodze powództwa (art. 10 w zw. z art. 100 u.k.w.h.; por. wyrok SN z dnia 16 listopada 1998 r., I CKN 885/97 OSNC 1999, nr 4, poz. 84). W konsekwencji, brak jest - zdaniem Sądu - podstaw do przyjęcia, aby załatwienie sprawy wykreślenia wpisu hipoteki z księgi wieczystej miało nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, postanowienia lub innego aktu, czy czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Żądana przez skarżących czynność ma charakter cywilnoprawny. Tym samym nie sposób przyjąć, iż należy do sfery administracji publicznej, nad którą kontrolę sprawują sądy administracyjne. Skoro zatem w sprawie nie jest właściwy sąd administracyjny, a sąd powszechny, to w świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., skarga na bezczynność w tym zakresie organu podatkowego jest niedopuszczalna. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, np. postanowienie z dnia 09 września 2009r. sygn. akt I SAB/Sz 141/09, postanowienie WSA w Łodzi z dnia 11 maja 2012r. sygn. akt III SAB/Łd 3/12, postanowienie NSA z 29 listopada 2012r. II FSK 2320/12, postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 29 października 2009r. sygn. akt I SA/Wr 1251/09 (dostępne na www.orzeczenia.gon.pl). Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.