II SA/Bd 1033/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014r. sprawy ze skargi M. J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skarga. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Wójt Gminy K. odmówił przyznania M. J. L. - zwanemu dalej skarżącym świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z tytułu opieki nad żoną A. J. L. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji powołał się na treść art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie organu przepisy tej ustawy uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie pozostającej w związku małżeńskim. W odwołaniu skarżący podniósł argument, że opiekuje się chorą żoną, która ma orzeczony stopień niepełnosprawności i wymaga całodobowej opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (SKO) decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji aczkolwiek z innych powodów aniżeli w niej wskazanych. W uzasadnieniu tej decyzji, organ odwoławczy podał, że ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), która obowiązuje od 1 stycznia 2013 r. zmieniono przepisy w zakresie ustalania prawa do świadczeń pielęgnacyjnych. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 b cyt. ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. SKO wskazało, że w dniu 11 czerwca 2014 r. skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] r. zaliczające jego żonę do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na okres do dnia 30 kwietnia 2017 r. Niepełnosprawność istnieje od września 2005 r. a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 3 listopada 2005 r. Ponadto załączył orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] r., z którego wynika, iż jego żona jest całkowicie niezdolna do pracy do 31 października 2015 r. Poza tym skarżący załączył także do akt sprawy potwierdzenie rozwiązania umowy o pracę. SKO podało, że świadczenie pielęgnacyjne w odróżnieniu od zasiłku pielęgnacyjnego przyznawane jest opiekunowi osoby niepełnosprawnej, a nie osobie wymagającej opieki. W związku z tym muszą być spełnione dwie przesłanki. Po pierwsze osoba niepełnosprawna musi legitymować się odpowiednim orzeczeniem, co w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości. Po drugie opiekun osoby niepełnosprawnej wymienionej w art. 17 ust. 1 a cyt. ustawy, musi zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i nie podejmować tego zatrudnienia z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej, u której niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, co niniejszej sprawie nie ma miejsca, bowiem żona skarżącego jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od 2005 r., czyli miała wówczas już 43 lata, a skarżący nie pracuje od 1996 r. W ocenie SKO z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że nie spełnia on ww. przesłanek. Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący wnosząc o jej uchylenie oraz twierdząc, że jest ona wadliwa. W jej uzasadnieniu podniósł, że niepełnosprawność żony powstała przed ukończeniem 18 roku życia (leczenie ambulatoryjne i szpitalne) i z tego tytułu nabyła uprawnienia do renty socjalnej. Skarżący wskazał iż w latach 1972 - 1987 pracował w gospodarstwie rolnym a następnie podjął pracę w jednostce państwowej do 31 marca 2007 r. Pogarszający się stan zdrowia żony stanowił przyczynę rozwiązania umowy o pracę przez skarżącego. Ponadto skarżący wskazał, że sytuacja materialna rodziny jest trudna, a wydatki ponoszone nie tylko na utrzymanie, ale i na leczenie żony są bardzo wysokie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - w skrócie: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Orzeczenia sądów administracyjnych mają charakter kasacyjny. Z tego właśnie względu podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest materiał dowodowy i faktyczny sprawy zgromadzony przez organy w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Chodzi tu o akta obrazujące stan faktyczny i prawny sprawy w chwili wydania zaskarżonego aktu lub czynności, ponieważ sąd przeprowadza jedynie kontrolę działania organu administracji (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 492/12, LEX nr 1340825). Mając powyższe na uwadze, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydanej w niniejszej sprawie decyzji w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego stanowił przepis art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2013 r., a wprowadzony ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz.1548). Wprowadzoną zmianą dokonano zmiany przepisów w zakresie ustalania prawa do świadczeń pielęgnacyjnych. Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 ww. ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zaś według brzmienia art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 cyt. ustawy z dnia orzekania przez organy administracji świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy przede wszystkim stwierdzić należy, że niepełnosprawność żony skarżącego istnieje według orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] r. od września 2005 r. Jego żona miała wówczas 43 lata. Słusznie, zatem organ odwoławczy orzekł, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługiwało w dacie wydania decyzji tj. w dniu 4 sierpnia 2014 r. Na marginesie należy zaznaczyć, że organ I instancji nieprawidłowo dokonał wykładni treści art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w rozpoznawanej sprawie. W jego ocenie przepisy tej ustawy uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie pozostającej w związku małżeńskim. Jednakże w orzecznictwie sądów administracyjnych, ukształtowanym pod wpływem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. P 27/07, dominuje pogląd, który Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych przed nowelizacją, jak i po nowelizacji, nie należy interpretować zgodnie z jego literalną treścią, lecz z uwzględnieniem wykładni celowościowej przy uwzględnieniu wartości wynikających z art. 18 i 32 Konstytucji RP, tj. równości wobec prawa oraz ochrony małżeństwa i dobra rodziny. (por. wyroki: WSA w Gliwicach z 11 grudnia 2012 r., sygn akt IV SA/GL 227/12, WSA w Krakowie z 16.04.2013, sygn akt III SA/Kr 688/12, WSA w Łodzi II SA/Łd 83/13). Za nieuprawnioną Sądy uznały taką wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl której osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego traci prawo do świadczenia z uwagi na fakt pozostawania osoby, nad którą sprawuje opiekę w związku małżeńskim. Potwierdzeniem tego kierunku w orzecznictwie jest stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2013 r., sygn. I OSK 46/13, zgodnie z którym negatywna przesłanka zawarta w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, rozumiana w sposób bezwzględny, wywołuje daleko idące negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa. Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.