II SA/Bd 1477/13

WyrokWSA w Bydgoszczy2014-03-11

Skład orzekający: Leszek Tyliński, Zdzisław Pietrasik, Halina Adamczewska – Wasilewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, wydana w sytuacji, gdy właściciel sąsiedniej działki nie został prawidłowo powiadomiony o postępowaniu, może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa lub wydania bez podstawy prawnej?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości. Sąd uznał, że brak udziału strony w postępowaniu zwykłym (podziałowym) może stanowić podstawę do wznowienia postępowania, ale nie jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji w trybie nadzwyczajnym. Ponadto, sąd stwierdził, że decyzja została wydana z zachowaniem podstawy prawnej, a zarzuty dotyczące rażącego naruszenia prawa nie zostały udowodnione w stopniu kwalifikowanym, wymaganym do stwierdzenia nieważności decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący K. Ś. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy zatwierdzającej podział nieruchomości, argumentując, że geodeta działał samowolnie, a on sam, jako właściciel sąsiedniej działki, nie został powiadomiony o postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że brak udziału w postępowaniu zwykłym nie jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji, a zarzuty dotyczące rażącego naruszenia prawa nie zostały udowodnione. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik Sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 marca 2014 r. sprawy ze skargi K. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia {...} r. znak: [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy A. K. Kierownik Wydziału Środowiska, Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie R. w gminie A. K., działki o nr ewid. [...] o ogólnej pow. [...] ha o numerze KW [...], stanowiącej własność M. G.. Decyzją z dnia [...] r. sygn. akt: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) we W., po wszczęciu postępowania na wniosek skarżącego K. Ś. odmówiło stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji. Następnie skarżący złożył do SKO wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu wniosku nawiązał do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 101/12. Podał, że złożył wniosek do Gminy o usunięcie decyzji Wójta z dnia [...] r. w sprawie podziału działki nr [...] stanowiącej własność M. G., z którego wynikało, że geodeta dokonał samowoli przy ustalaniu granic działki [...] zarówno w 2000 r. jak i w 2009 r. Na tę okoliczność Wójt skierował do skarżącego pismo, w którym jednoznacznie stwierdził, że ma on przymiot strony. Przedstawił ponadto dowody, które w ocenie skarżącego świadczą o samowoli geodety przy czynnościach rozgraniczenia i podziału działki będącej własnością M. G. z działkami sąsiednimi wskazując przy tym, że Kolegium powinno z urzędu skierować sprawę do organów ścigania. Po rozpatrzeniu wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wyjaśniło, że stosownie do unormowań zawartych w art. 127 § 3 Kpa, od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się przepisy dotyczące odwołania od decyzji. W związku z powyższym Kolegium podkreśliło, iż instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych. Celem stwierdzenia nieważności decyzji jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji obarczonej ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 Kpa. Zgodnie z art. 157 § 1 Kpa, właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowego kolegium odwoławcze - ten organ. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 Kpa). Rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji (art. 158 § 1 Kpa). SKO podało, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte na wniosek skarżącego zaś przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia w postępowaniu zwykłym jest autorytatywna konkretyzacja normy materialnego prawa administracyjnego w zakresie uprawnienia lub obowiązku jednostki, natomiast w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia jest to, czy ta autorytatywna konkretyzacja normy materialnego prawa administracyjnego nie została dokonana z ciężkim, kwalifikowanym naruszeniem prawa (wyrok NSA z dnia 24 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2376/10). Organ II instancji podał, że przepis art. 156 § 1 Kpa nie uprawnia organu orzekającego do rozpatrywania sprawy, co do jej istoty - tak jak w postępowaniu odwoławczym, lecz wyłącznie w granicach określonych w art. 156 § 1 Kpa. Wnioskodawca jako podstawę swojego żądania o stwierdzenie nieważności decyzji wskazał art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W ocenie skarżącego dyspozycja tego przepisu została wypełniona, gdyż przedmiotową decyzję wydano po dniu 17 lutego 2009 r., kiedy to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem o sygn. akt II SA/Bd 1011/07 stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Aleksandrów Kujawski z dnia 20 września 2007 r. Nr IX/96/07 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w obrębie ewidencyjnym Rudunki, gmina Aleksandrów Kujawski. Na wskazany wyrok Gmina Aleksandrów Kujawski złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która została oddalona na mocy wyroku NSA z dnia 4 sierpnia 2009 r. o sygn. akt II OSK 766/09. Wnioskodawca określił ponadto, że złamana została zasada udziału strony w postępowaniu wynikająca z treści przepisu art. 28 Kpa, ponieważ nie został powiadomiony i nie brał udziału w żadnych czynnościach. Zdaniem SKO o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 2525/10). W ocenie Kolegium rażącego naruszenia prawa nie można utożsamiać z każdym naruszeniem prawa. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, nawet mające istotny wpływ na wynik sprawy nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu nadzwyczajnym - jeśli nie ma cech rażącego naruszenia prawa. Takie cechy organ winien wykazać i uzasadnić z zachowaniem przewidzianych w art. 107 § 3 Kpa wymogów sporządzenia uzasadnienia. W przypadku rozbieżności w interpretacji normy prawnej spór co do wykładni przepisu nie może stanowić przesłanki do uznania, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Taka sytuacja może być jedynie przesłanką do stwierdzenia błędu w wykładni prawa (wyrok WSA w Lublinie z dnia 13 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 46/12). Nie jest rażącym naruszeniem prawa rozstrzygnięcie wynikające z odmiennej interpretacji przepisu, nawet jeżeli później zostanie ono uznane za nieprawidłowe. Rażącym naruszeniem prawa nie jest również błąd w wykładni przepisu, który - nawet przy zastosowaniu wszelkich zasad poprawnej interpretacji - może być interpretowany odmiennie. Rażącym naruszeniem prawa jest natomiast przekroczenie prawa, czyli naruszenie w sposób oczywisty i jednoznaczny przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1234/11). Kolegium podało, że nie dopatrzyło się w badanej sprawie naruszenia prawa w stopniu kwalifikowanym, które jednoznacznie i w sposób niebudzący wątpliwości przesądzałyby o konieczności wyeliminowania decyzji z dnia [...] r. z obrotu prawnego. Kolegium podzieliło także swą argumentację wyrażoną w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r., sygn. akt [...] i podkreśliło, iż na podstawie przepisu art. 168 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Ustawodawca przewidział jednak w art. 152 ww. ustawy, wyjątek od tej zasady, polegający na uprawnieniu wojewódzkiego sądu administracyjnego do określenia w wyroku, w razie uwzględnienia skargi, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Stwierdzenie przez sąd I instancji, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, oznacza, że decyzja ta nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający tę decyzję nie jest jeszcze prawomocny (postanowienie NSA z 22 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 27/08, Legalis). SKO podało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 1011/07 nie skorzystał z przysługującego mu prawa wynikającego z art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż nie określił czy i w jakim zakresie zaskarżony akt prawa miejscowego nie może być wykonany. Organ uznał, że Wójt Gminy A. K. w postanowieniu z dnia [...] r., opiniującym zgodność podziału nieruchomości oraz w decyzji z dnia [...] r., w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości mógł oprzeć się na miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego sporządzonym i przyjętym dla przedmiotowego terenu na mocy uchwały Rady Gminy Aleksandrów Kujawski z dnia 20 września 2007 r. Nr IX/96/07, ponieważ mimo stwierdzenia nieważności uchwały do czasu uprawomocnienia się wyroku WSA w Bydgoszczy, akt ten był obowiązującym przepisem prawa miejscowego. Odnosząc się natomiast do zarzutu złamania zasady udziału strony w postępowaniu wynikającej z treści przepisu art. 28 Kpa, z uwagi na to, że skarżący nie został powiadomiony i nie brał udziału w żadnych czynnościach, Kolegium podzieliło zdanie wyrażone w decyzji z dnia [...] r., i stwierdziło, że zarzuty wskazane przez skarżącego są uzasadnione z punktu widzenia słuszności uznania go za stronę w postępowaniu, dotyczącym podziału nieruchomości. Podniesione przez skarżącego argumenty legły również u podstaw przyznania mu przymiotu strony w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Wójta Gminy A. K. z dnia [...] r. Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem skarżącego, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości przysługuje mu status strony, choć nie przysługują mu do nieruchomości podlegającej podziałowi prawa rzeczowe. Zgodnie z art. 97 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny oraz w określonych przypadkach z urzędu. Sytuacja prawna właściciela działki sąsiedniej ulega jednak zmianie, gdy w wyniku podziału nieruchomości sąsiedniej i utworzenia nowych działek zostanie naruszone jego konstytucyjne prawo właścicielskie poprzez ograniczenie prawa własności, a w skrajnych przypadkach pozbawienie możliwości wykonywania podstawowych uprawnień składających się na prawo własności. Naczelny Sąd Administracyjny zauważając potrzebę ochrony takich właścicieli wyrokiem z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt I OSK 91/09 obalił twierdzenie odmawiające właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości sąsiedniej przymiotu strony zarówno w postępowaniu podziałowym, jak i w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej. Kolegium uznało, że po stronie skarżącego zaistniał interes prawny, warunkujący skuteczne wszczęcie postępowania nadzwyczajnego w sprawie. Jednak pozbawienie skarżącego udziału w postępowaniu zwykłym (podziałowym) nie stanowiło podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w toku tego postępowania. W ocenie SKO brak udziału w postępowaniu świadczyć może co najwyżej o wadzie postępowania (jego toku), i może stanowić przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Natomiast okoliczność ta, nie świadczy o wadzie tkwiącej w samej decyzji - a tylko zaistnienie takich potencjalnych wad dotyczących samej decyzji (a nie postępowania, które poprzedzało jej wydanie) bada się w postępowaniu określonym w art. 156 Kpa. Zdaniem SKO nie można powoływać się w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawy wznowienia postępowania. Nie jest też dopuszczalne przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby zarazem stanowić jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji (teza pierwsza wyroku NSA OZ w Gdańsku z 17 sierpnia 1999 r., II SA/Gd 1704/97 - LEX nr 44092). Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie są związane z postępowaniem, w którym wydano decyzję, ale wynikają z samej decyzji (teza pierwsza wyroku NSA z 16 grudnia 1998 r., I SA 339/98 - LEX nr 44548; wyrok NSA z 16 października 1998 r., II SA 1241/98, Lexpolonica nr 332554 - "Jurysta" 1998, nr 12, s. 27; wyrok NSA z 16 października 1998 r., II SA 1079/98 -LEX nr 41821; wyrok NSA z 8 października 1999 r., IV SA 1646/97 - LEX nr 48679). Odnosząc się ponadto do podniesionej we wniosku skarżącego kwestii samowoli geodety przy czynnościach rozgraniczenia i podziału działki Kolegium zauważyło, że jeżeli w ocenie strony istnieją podstawy do skierowania sprawy do organów ścigania (Policja, Prokuratura) sam może to rozważyć kierując odpowiednie wystąpienie. Nie zgadzając się z dokonanym rozstrzygnięciem, skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wójta Gminy A. K.. Zarzuty podniesione w skardze zasadniczo są tożsame z zarzutami podnoszonymi w złożonym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że wreszcie po trzech latach uznano, iż skarżący jest stroną postępowania podziałowego. Jednakże zdaniem skarżącego w sposób nieuprawniony stwierdzono, iż decyzja z dnia [...] r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości nie została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 156 §1 pkt 2 Kpa. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.). Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn.zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] r. Decyzją powyższą organ w pierwszej instancji odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. znak: [...] Wójta Gminy A. K. w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości. Organ administracji rozpoznał w I instancji wniosek skarżącego z dnia 16 października 2009 r. (data wpływu do organu 20 października 2009 r.) o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. znak: [...] Wójta Gminy A. K. w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 101/12, że "jest okolicznością zupełnie bezsporną, że skarżący jest właścicielem działek nr [...] i [...]. Jest również okolicznością zupełnie bezsporną, że ww. działki skarżącego sąsiadują z działką będącą własnością M. G. nr [...], i że działka nr [...] uległa podziałowi decyzją Wójta Gminy A. K. z dnia [...] r. nr [...], tj. decyzją, której właśnie dotyczy wniosek skarżącego z 16 października 2009 r. rozstrzygnięty zaskarżoną decyzją" (tj. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości). Sąd zobowiązał, aby organ ponownie prowadząc postępowanie wyjaśniające wezwał skarżącego do złożenia stosownych wyjaśnień zawartych w jego pismach kierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 listopada 2012 r. i 11 grudnia 2012 r., a także powinien rozważyć potrzebę przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie, bowiem z przepisem art. 89 § 2 Kpa organ powinien przeprowadzić rozprawę m.in. gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy. Oceniając istnienie interesu prawnego lub obowiązku skarżącego trzeba mieć na względzie to, że podział nieruchomości skutkuje wytyczeniem nowych granic dla działek powstających wskutek podziału nieruchomości. Jeżeliby, więc okazało się, że któraś z nowych, zewnętrznych granic przebiega w jakiejś części, po nieruchomości będącej własnością skarżącego (działka nr [...] i [...]), to podział nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] wpływałby na prawo własności skarżącego i miałby on wtedy przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej. Sąd wskazał, aby prowadząc ponowne postępowanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. ponownie zwróciło się o wyjaśnienia także do M. G., która - mimo wezwania przez organ takich wyjaśnień nie złożyła. W razie zaś ponownego braku reakcji ww. na kolejne wezwania o złożenie wyjaśnień, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwie M. G. na rozprawę w wypadku podjęcia wcześniejszej decyzji o potrzebie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. W podsumowaniu swojego stanowiska Sąd stwierdził, że nie oznacza ono stwierdzenia zasadności żądania skarżącego domagającego się stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy A. K. z [...] r. dot. zatwierdzenia projektu podziału działki nr [...] we wsi R.. Jakiekolwiek stwierdzenia Sądu w tym zakresie oznaczałoby bowiem naruszenie treści przepisów art. 134 § 1 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. i stanowiłoby niedopuszczalne przekroczenie granic rozpoznawanej sprawy na obecnym etapie postępowania. Przechodząc do zasadniczej kwestii rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych. Celem stwierdzenia nieważności decyzji jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji obarczonej ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 Kpa. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 Kpa, przy braku negatywnych przesłanek, o których mowa w § 2 tego artykułu. Zgodnie z powołanymi przepisami, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Powyższe zestawienie stanowi zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Przytoczona redakcja przepisu, zważywszy na nadzwyczajny charakter instytucji stwierdzenia nieważności decyzji, nie pozwala na stosowanie wykładni rozszerzającej przepisu. Zgodnie z art. 157 § 1 Kpa, właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowego kolegium odwoławcze - ten organ. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 Kpa). Rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji (art. 158 § 1 Kpa). W sprawie należy ponadto mieć na uwadze, że wyczerpujące wyliczenie w art.156 § 1 Kpa podstaw nieważności ma ten skutek, że postępowanie przed tym organem ma charakter kasacyjny, a zatem organ ten nie może podejmować czynności postępowania zmierzających do załatwienia sprawy, co do jej istoty. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek skarżącego z dnia 16 października 2009 r., w którym wskazał, że przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy A. K. z [...] r. jest art. 156 § 1 pkt 2 Kpa oraz że złamana została zasada udziału strony w postępowaniu wynikająca z treści przepisu art. 28 Kpa, ponieważ nie został on powiadomiony oraz nie brał udziału w żadnych czynnościach. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko SKO, które rozpoznając przedmiotową sprawę nie dopatrzyło się w rozpoznawanej sprawie naruszenia prawa w stopniu kwalifikowanym, które jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości przesądzałyby o konieczności wyeliminowania decyzji z dnia [...] r. z obrotu prawnego. W ocenie Sądu, bowiem nie spełniła się żadna z przesłanek stwierdzenia nieważności wynikająca z treści art. 156 § 1 ust. 2 Kpa, tj. wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W wydanych decyzjach administracyjnych tj. zarówno w postanowieniu z dnia [...] r. nr [...] opiniującym zgodność podziału nieruchomości, jak i decyzji z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości działającego z upoważnienia Wójta gminy A. K. Kierownika Wydziału Środowiska, Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej została podana prawidłowa podstawa prawna tych decyzji, która zresztą nie była kwestionowana przez skarżącego. Wprawdzie w uzasadnieniach tych decyzji administracyjnych działający z upoważnienia Wójta Kierownik powoływał i odnosił się do ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w obrębie ewidencyjnym Radunki gmina Aleksandrów Kujawski zatwierdzonym Uchwałą Nr IX/96/07 Rady Gminy Aleksandrów Kujawski z dnia 20 września 2007 r. jednakże, jak słusznie stwierdziło SKO w swojej decyzji z dnia [...] r., w dacie wydania tych decyzji administracyjnych akt ten był obowiązującym przepisem prawa miejscowego, gdyż utracił swoją ważność dopiero z chwilą uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 lutego 2009 r. (sygn. akt II SA/Bd 1011/07), co nastąpiło z dniem 4 sierpnia 2009 r. (wyrok NSA sygn. akt II OSK 766/09 ). W istocie rzeczy, zatem brak jest przesłanek do stwierdzenia, że decyzja podziałowa została wydana bez podstawy prawnej. Odnosząc się do drugiej przesłanki stwierdzenia nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa, tj. rażącego naruszenia prawa należy stwierdzić, że w wyroku WSA w Łodzi z dnia 18 stycznia 2013 r., II SA/Łd 915/12 (LEX nr 1270513) wskazano, że "rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny. Co do zasady spór co do wykładni przepisu prawa materialnego, nie może stanowić przesłanki do uznania, że decyzja ostateczna została wydana z rażącym naruszeniem prawa i stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa." Instytucja stwierdzenia nieważności stanowi nadzwyczajny tryb wzruszania decyzji i stanowi odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każdy zarzut naruszenia prawa, w tym nawet uzasadniony, może stanowić skuteczną podstawę do wzruszenia decyzji w tym trybie. W szczególności zaś takiej podstawy nie może stanowić subiektywne przeświadczenie skarżącego o nietrafności wydanej decyzji (wyrok NSA sygn. akt I OSK 170/10). Skarżący w skardze w zakresie spełnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa zarzucił jedynie naruszenie przez geodetę działającego zarówno w 2000, jak i 2009 r. prawa materialnego tj. art. 31, 32 i 33 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30 poz. 163 z późn. zm.) odnoszące się do ich działań faktycznych, określając działanie geodetów jako wadliwe, nieskuteczne, błędne i wykonane bez udziału skarżącego. W sprawie należy stwierdzić, że w aktach administracyjnych brak jest dowodów na okoliczność, iż do chwili wydania decyzji administracyjnych, tj. postanowienia z dnia [...] r. w przedmiocie pozytywnego zaopiniowania projektu podziału nieruchomości, jak decyzji z dnia [...] r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału skarżący zgłaszał jakiekolwiek zarzuty, co do planowanego podziału nieruchomości o nr ewidencyjnym [...]. Taki zarzut po raz pierwszy sformułował we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej z dnia [...] r., wskazując na naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zakresie przesłanki wydania decyzji bez podstawy prawnej oraz naruszenia przepisów postępowania w zakresie przepisu art. 28 Kpa, tj. pominięcia skarżącego jako strony postępowania. Zarzuty odnośnie naruszenia przepisów prawa geodezyjnego i kartograficznego zostały sformułowane w dalszych pismach, a w szczególności w piśmie z dnia 21 grudnia 2009 r., przy czym zarzuty te nie zostały poparte jakimikolwiek dowodami. Konkludując należy mieć na uwadze, iż brak jest przesłanek do stwierdzenia, że w dacie wydawania decyzji organ wiedział o ewentualnych, nieprawidłowych działaniach geodetów. Takich wniosków w szczególności nie można było wywieść również z dokumentów sporządzonych przez geodetów, a w szczególności protokołu granicznego z 3 grudnia 2000 r., w którym to skarżący w ogóle nie był wskazywany jako właściciel działki graniczącej z linią podziału oznaczoną punktami 454-456 i 456- 451, jak i protokołu przyjęcia przebiegu granic do opracowania projektu podziału nieruchomości i wyznaczenia i utrwalenia nowych punktów granicznych z 20 października 2009 r., w którym stwierdzono, że skarżący mimo wezwania nie był obecny (czemu skarżący zaprzeczył stwierdzając, że nie był powiadomiony o dokonywanych czynnościach przez geodetę). W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, okolicznością istotną była kwestia podnoszonego przez skarżącego naruszenia jego interesu poprzez pozbawienie go przymiotu strony w postępowaniu o podział nieruchomości nr ewidencyjny [...], w którym to postępowaniu mógłby m.in. uczestniczyć jako strona w czynnościach dokonywanych przez geodetów i zgłaszać zastrzeżenia do podejmowanych przez nich czynności faktycznych, w zakresie których to czynności zgłosił zarzuty m.in. w skardze. Należy stwierdzić, że pomimo sporu między skarżącym, a organem w zakresie przysługującego skarżącemu prawa do bycia stroną w postępowaniu podziałowym, organ dwukrotnie, tj. za pismem z dnia 30 lipca 2013 r., jak i pismem z dnia 4 marca 2014 r. (pismo Wójta Gminy Aleksandrów Kujawski z dnia 4 marca 2014 r. złożone na rozprawie) przyznał status strony w postępowaniu podziałowym działki nr [...], a tym samym potwierdził zaistnienie przesłanki wynikającej z treści art. 145 § 1 pkt. 4 Kpa, tj. przesłanki wznowienia postępowania. W tych okolicznościach zgodzić się, zatem należy z twierdzeniem SKO, że pozbawienie skarżącego udziału w postępowaniu zwykłym (podziałowym) nie stanowiło podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w toku tego postępowania. Brak bowiem udziału w postępowaniu świadczyć może co najwyżej o wadzie postępowania (jego toku), i może stanowić przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Jednakże należy podkreślić, że zgodnie z art. 147 Kpa wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa następuje tylko na żądanie strony. Tak więc inicjatywa w tej sprawie leży po stronie skarżącego, ponieważ organ nie może w tym przypadku wszcząć postępowania administracyjnego z urzędu. W tym stanie rzeczy, z uwagi na brak podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło