II SA/Bd 1537/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2017 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu prawa jazdy oddala skargę. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] października 2016 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 ust. 2, art. 11 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 627 ze zm.; zwanej dalej "ustawą") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; zwanej dalej "kpa"), po rozpatrzeniu odwołania R. C. od decyzji z dnia [...] września 2016 r. wydanej z upoważnienia Starosty G. przez Kierownika Wydziału Komunikacji Transportu i Dróg w przedmiocie odmowy R. C. zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii: B, B+E, C, C+E ([...]), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Decyzją z dnia [...] września 2016 r. znak: [...], wydaną z upoważnienia Starosty G. przez Kierownika Wydziału Komunikacji Transportu i Dróg, odmówiono R. C. zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii: B, B+E, C, C+E. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w dniu [...] czerwca 2016 r. do Starosty wpłynął prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w G., Wydział II Karny z dnia [...] listopada 2015 r., sygn. akt: [...], na podstawie którego wobec R. C. został orzeczony środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A i innych jednośladowych na okres 3 lat, z powodu kierowania w dniu [...] czerwca 2014 r. w miejscowości R., pow. G. motocyklem marki [...] o nr rej. [...], będąc w stanie nietrzeźwości. Środek karny obowiązuje od dnia 17 lipca 2014 r. do 17 lipca 2017 r. włącznie. Na podstawie akt ewidencyjnych organ I instancji ustalił, iż R. C. (przed wydaniem wyroku) posiadał prawo jazdy kategorii A, B, C, B+E, C+E, T, Nr [...], Nr druku [...] wydane w dniu [...] grudnia 2011 r. przez Starostę G. W dniu [...] września 2016 r. R. C. wniósł do Starosty o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat.: B, C, B+E, C+E, T. Organ przywołał treść art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 pkt 1, a także art. 11 ust. 4 ustawy. W ocenie organu I instancji, z wyroku Sądu Rejonowego w G., II Wydział Karny z dnia [...] listopada 2015 r. wynika dla R. C. bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A, a pośrednio, poprzez obowiązującą organy administracji publicznej treść art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy, również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B oraz B+E, C, C+E. Możliwy jest natomiast zwrot w zakresie kategorii T, ponieważ kategoria ta nie została wyszczególniona w art. 12 ust. 2 pkt 1 ani w treści art. 11 ustawy. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł R. C. W jego treści wskazał, iż w wyroku Sąd odstąpił od orzeczenia wobec niego zakazu prowadzenia pojazdów, do których upoważnia prawo jazdy kategorii B, B+E, C, C+E, T. W związku z powyższym, po uprawomocnieniu się tego wyroku, w dniu [...] września 2016 r. skarżący złożył w Starostwie Powiatowym w G. wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. B, B+E, C, C+E, T. W ocenie odwołującego, prawidłowa analiza przepisów ustawy nakazuje przyjąć, iż zakazy określone w art. 12 ustawy nie dotyczą osób, które już posiadają prawo jazdy. Z faktu, iż w art. 12 ustawy ustawodawca nie określa jednoznacznie, czy przewidziane tym przepisem ograniczenia stosuje się również do osób, które już posiadają uprawnienia do kierowania pojazdami, nie można wywodzić, że rozróżnienie na osoby, które dopiero zamierzają zdawać prawo jazdy i na osoby, które już mają uprawnienia nie zostało przez ustawodawcę poczynione. Dodatkowo art. 12 ustawy wprowadza zakazy dotyczące wydania dokumentu prawa jazdy, a nie jego zwrotu, także w przedmiotowej sprawie nie mógł on znaleźć zastosowania. Mając na uwadze, iż skarżący posiadał już prawo jazdy kategorii B, B+E, C, C+E, T, które zostało mu zatrzymane i o którego zwrot wniósł, uzasadnione jest wydanie mu wtórnika prawa jazdy obejmującego wszystkie nie objęte zakazem prowadzenia pojazdów kategorie prawa jazdy. Zaskarżoną, powołaną na wstępie decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w sprawie przedmiotem prowadzonego przez organ I instancji postępowania była kwestia zwrotu prawa jazdy kat. B, B+E, C, C+E osobie, co do której prawomocnym wyrokiem sądu karnego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A na okres 3 lat. W ocenie organu II instancji, organ I instancji zasadnie odmówił odwołującemu zwrotu dokumentu prawa jazdy. Zasadnicze znaczenie ma art. 12 ust. 2 ustawy. Stanowi on, iż przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Organ wyjaśnił, że art. 12 ust. 1 ustawy wskazuje zaś, iż prawo jazdy nie może być wydane określonej kategorii osób, w tym jak zaznaczono w pkt 2, osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Zgodnie z aktualną treścią przepisu nie budzi wątpliwości, iż w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, w niniejszej sprawie kategorii A, rozciąga on swoje skutki w sferze administracyjnej również na pozostałe kategorie prawa jazdy posiadane przez odwołującego, w zakresie których organ I instancji odmówił zwrotu prawa jazdy. O ile w poprzednim stanie prawnym kwestia ta mogłaby budzić wątpliwości, na tle orzecznictwa, to obecnie, po zmianie treści art. 12 ust. 2 ustawy, dokonanej w dniu 25 października 2014 r. przepis ten jednoznacznie wskazuje, iż dotyczy on również osób ubiegających się o zwrot prawa jazdy. Wskazywane zaś w odwołaniu orzecznictwo dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji art. 12 ust. 2 ustawy, który w ówczesnym brzmieniu, w swojej treści nie odnosił się wprost do osób ubiegających się o zwrot prawa jazdy. Do odwołującego znajduje jednak zastosowanie stan prawny aktualnie obowiązujący, gdyż zakaz prowadzenia pojazdów został orzeczony po dniu wejścia w życie ustawy z 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz.970 ze zm.). Przepis art. 3 ustawy stanowi zaś, iż art. 12 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył R. C. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji w całości i orzeczenie o wydaniu (zwrocie) skarżącemu dokumentu stwierdzającego posiadane przez niego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B, B+E, C, C+E. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa w postaci: -art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez utrzymanie w mocy decyzji orzekającej o odmowie wydania (zwrotu) dokumentu potwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie kategorii pojazdów nie objętych wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie o sygn. akt [...] (tj. kat. B, B+E, C, C+E); -art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami wskutek jego błędnej interpretacji, polegającej na przyjęciu, że zwrot dokumentu stwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii jest tożsamy z wydaniem nowego uprawnienia - prawa jazdy; -art. 103 ust. 3 w zw. z art. 104 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez brak zróżnicowania pozycji osób ubiegających się o uprawnienie - prawo jazdy, których wcześniej nie posiadali lub które utracili, w stosunku do osób uprawnienia takie posiadających; -art. 182 § 1 i 2 ustawy kodeks karny wykonawczy, poprzez faktyczny zakaz prowadzenia przez skarżącego pojazdów wszystkich kategorii wbrew zakresowi orzeczonemu przez Sąd Rejonowy w G., a tym samym stawianie się przez Starostę G. w roli organu wymiaru sprawiedliwości; -art. 6,7 i 8 ustawy kodeks postępowania administracyjnego, poprzez rozpatrzenie sprawy bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w oderwaniu od obowiązujących przepisów prawa i prawomocnego wyroku SR w G. oraz przy całkowitym zlekceważeniu słusznego interesu obywatela, co skutkuje jego podwójnym ukaraniem, a tym samym podważeniem jego zaufania do organów Państwa; -art. 6,7 i 8 ustawy kodeks postępowania administracyjnego, poprzez samowolne, bezpodstawne odebranie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, B+E, C, C+E, przez organ administracyjny - tym samym wydanie orzeczenia bez uprawnień ustawowych; -art. 107 § 3 ustawy kodeks postępowania administracyjnego, poprzez sformułowanie nielogicznego i niewłaściwego uzasadnienia faktycznego decyzji, sprzecznego z uprawnieniami przewidzianymi przepisami prawa materialnego; -dyrektyw systemowej wykładni prawa poprzez interpretację przepisów ustawy o kierujących pojazdami w sposób prowadzący do sprzeczności z innymi ustawami (kk, kpk, kkw) oraz z Konstytucją RP; -zasady lex retro non agit poprzez pozbawienie skarżącego możliwości korzystania z uprawnień nabytych jeszcze pod rządami poprzedniej regulacji prawnej - ustawy Prawo o ruchu drogowym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie rozważań należy podkreślić, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją dotyczyło zwrotu zatrzymanego skarżącemu prawa jazdy. Powyższe potwierdza złożony do Starostwa Powiatowego w G. w dniu [...] września 2016 r. wniosek, w którego części C pkt 1 lit. b skarżący zakreślił treść żądania "zwrot zatrzymanego prawa jazdy/pozwolenia" oraz kategorie, których dotyczył wniosek "B ,B+E, C, C+E i T". Wobec powyższego wbrew stanowisku pełnomocnika zawartego w piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r. (k- 62 akt sądowych) skarżący wnosił do organu administracji publicznej o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a nie o wydanie dokumentu potwierdzającego posiadanie już przez niego uprawnienia do kierowania pojazdami o określonej kategorii. Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, że w dniu [...] czerwca 2016 r. do Starosty G. wpłynął prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w G., Wydział II Karny z dnia [...] listopada 2015 r., sygn. akt: [...], na podstawie którego wobec skarżącego został orzeczony środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A i innych jednośladowych na okres 3 lat, z powodu kierowania w dniu [...] czerwca 2014 r. w miejscowości R., pow. G. motocyklem marki [...] o nr rej. [...], będąc w stanie nietrzeźwości. Środek karny obowiązuje od dnia 17 lipca 2014 r. do 17 lipca 2017 r. włącznie. W punkcie XII sentencji powyższego wyroku wskazany został okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 17 lipca 2014 r. Przed wydaniem ww. wyroku skarżący posiadał prawo jazdy kategorii A, B, C, B+E, C+E, T, Nr [...], Nr druku [...] wydane w dniu [...] grudnia 2011 r. przez Starostę G. Podstawę materialno-prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 627 ze zm.). Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy, prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Według art. 12 ust. 2 ustawy, przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Powyższy wyrok Sądu Rejonowego w G., Wydział II Karny potwierdza zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy od dnia 17 lipca 2014 r. oraz, że w stosunku do skarżącego orzeczony został zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A i innych jednośladowych na okres trzech lat. W dacie złożenia przez skarżącego wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy ([...] września 2016 r.) obowiązywał jeszcze orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A i innych jednośladowych na okres trzech lat powyższym wyrokiem karnym. Tym samym istniała prawnie przeszkoda do zwrotu skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy odnośnie kategorii "B ,B+E, C, C+E", co wprost wynika z ustawowego ograniczenia zwrotu na podstawie zacytowanego art. 12 ust. 2 ustawy. Zarzuty skargi oraz argumentacja zawarta w jej uzasadnieniu nie znajdują poparcia w obowiązujących przepisach prawa. Organy przy wydawaniu decyzji będących przedmiotem kontroli sądowej nie naruszyły przepisów art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami. Przepisy art. 12 ust. 2 ww. ustawy dotyczą zarówno przypadków, gdy żądanie dotyczy wydania dokumentu stwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii, jak i jego zwrotu. W przedmiotowej sprawie postępowanie nie dotyczyło decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, czy też o przywróceniu tych uprawnień. Dlatego całkowicie nieuprawnione jest powoływanie się przez pełnomocnika na art. 103 ust. 3 w zw. z art. 104 ustawy o kierujących pojazdami. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy został prawidłowo ustalony przez organy. Odmowa zwrotu prawa jazdy była podyktowana tym, że zostało ono zatrzymane, a nie upłynął jeszcze zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A i innych jednośladowych orzeczony wyrokiem karnym na okres trzech lat. W przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A w okresie od 17 lipca 2014 r. do 17 lipca 2017 r. organ orzekł w ostatecznej decyzji z dnia [...] października 2016 r. nr [...]. Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję nie dopatrzył się również naruszenia art. 6,7 i 8 oraz art. 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Należy zwrócić uwagę na to, że z dniem 25 października 2014 r. nastąpiła nowelizacja art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez wskazanie, iż przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Wcześniej, tj. przed ww. zmianą, regulacja art. 12 ust. 2 u.k.p. stanowiła jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot. Z tego względu powołanie się przez pełnomocnika skarżącego na orzecznictwo sądów administracyjnych sprzed tej nowelizacji jest niezasadne. Należy przy tym uznać za słuszny pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, iż decyzja odmawiająca zwrotu dokumentu prawa jazdy konkretyzuje jedynie obowiązywanie zakazu prowadzenia pojazdów uwzględniając regulacje ww. ustawy. Nie modyfikuje jednak środka karnego orzeczonego przez sąd powszechny, wydział karny, a tym samym nie wkracza w kompetencje sądu karnego (vide: wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt I SA/Bk 369/15). To właśnie prawomocne orzeczenie sądu karnego powoduje, że skarżącemu nie można wydać nie tylko prawa jazdy kategorii B, ale także tych kategorii, które wcześniej mu przysługiwały, czyli kategorii B, C, B+E, C+E, gdyż ustawodawca jednoznacznie rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii A także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Stanowisko Sądu orzekającego w niniejszej sprawie odpowiada poglądom prawnym prezentowanym także przez Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyrokach: z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14, z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14, z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 888/14, z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2412/16). Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A musi skutkować odmową wydania prawa jazdy w pozostałych kategoriach wymienionych w powołanej wyżej ustawie oraz odmową zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Przemawia za tym wykładnia językowa i celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy swoim wcześniejszym zachowaniem wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji. Trudno bowiem przyjąć, że racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi kategorii A, zezwoliłby np. na prowadzenie np. pojazdów ciężarowych, ciężarowych z przyczepą lub autobusów (kategorii C, C+E,). Nadto, zarówno przy interpretacji, jak i zastosowaniu w sprawie wymienionych przepisów należało mieć na uwadze, iż służą one zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego i ochronie w szczególności wartości nadrzędnych, którymi są życie i zdrowie ludzkie. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.