II SA/Bd 166/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. A. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 lipca 2015r. sygn. akt II SA/Bd 628/14 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu sądowego postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Prawomocnym postanowieniem z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 628/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę B. A. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki, z powodu nieuzpełnienia braków formalnych skargi i nieuiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w zakreślonym przez Sąd terminie. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015r. sygn. II OSK 76/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącego od powyższego postanowienia. NSA stwierdził, że prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, iż zaszły w sprawie przesłanki do dokonania doręczenia zastępczego w trybie art. 73 P.p.s.a., doręczenie skarżącemu przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi nastąpiło zgodnie z prawem, a Sąd słusznie uznała przesyłkę za doręczoną skarżącemu z dniem [...] lipca 2014r. i w tym dniu rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu od skargi, a w tym terminie wpis nie został uiszczony. Następnie postanowieniem z dnia 1 lipca 2015 r. (sygn. akt II SA/Bd 628/14), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 88 P.p.s.a., odrzucił wniosek skarżącego z dnia [...] czerwca 2015 r. o przywrócenie terminu do uzupełniania braków formalnych przedmiotowej skargi i uiszczenia wpisu sądowego, z uwagi na złożenie go po upływie 7dni od dnia od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej. Oddalając zażalenia skarżącego na powyższe postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 listopada 2015 r. (sygn. II OZ 1116/15) stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu [...] lutego 2015 r. tj. w dniu w którym pełnomocnik skarżącego otrzymał postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego o oddaleniu skargi kasacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu w Bydgoszczy o odrzuceniu skargi. Wniosek o przywrócenie terminu został natomiast złożony w dniu [...] czerwca 2015 r. zatem po terminie o którym mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a. Za nietrafny Naczelny Sąd Administracyjny uznał także zarzut skarżącego, iż zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu wydał sędzia który winien być wyłączony z mocy ustawy ponieważ brał udział w niniejszym postępowaniu tj. wydał w niniejszej sprawie postanowienie z dnia 10 września 2014 r. o odrzuceniu skargi skarżącego. NSA wskazał, że zgodnie z treścią art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Pod pojęciem "sprawy", o której mowa w art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a., należy rozumieć orzeczenie rozstrzygające sprawę sądowoadministracyjną co do istoty (tj. wyrok lub postanowienie w przedmiocie zaskarżonego aktu administracyjnego), nie zaś rozstrzygnięcie kwestii incydentalnej w toku postępowania. Podejmowane przez sąd postanowienia w kwestiach, tj.: przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, mają charakter wpadkowy i nie sposób przyjąć, by podjęcie w tym przedmiocie decyzji przez sędziego godziło w prawo strony do bezstronnego sądu. W dniu [...] lutego 2016r. B. A. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie zakończonej prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 628/14, jako podstawę wznowienia wskazując art. 276, art. 271 pkt 1 w zw. z art. 270 P.p.s.a. i żądając wznowienia postępowania w sprawie przywrócenia terminu dla dokonania czynności sądowej z powodu nieważności postępowania. W uzasadnieniu skargi o wznowienie podniesiono ponownie, że skarżący złożył [...] czerwca 2015r. wniosek o przywrócenie terminu dla dokonania czynności w postępowaniu sądowym, a rozstrzygnięcie w tej kwestii wydał sędzia, który z mocy art. 18 § 1 pkt 6 i art. 19 P.p.s.a. podlegał wyłączeniu albowiem w 2014r. jednoosobowo na posiedzeniu niejawnym zakończył postępowanie ze skargi z dnia [...] maja 2014r. wydając zaskarżone orzeczenie w formie postanowienia z 10 września 2014r. Ten sam sędzia również jednoosobowo, na posiedzeniu niejawnym wydał rozstrzygnięcie w postaci orzeczenia z 1 lipca 2015r. oddalając wniosek z [...] czerwca 2015r. kończąc tym samym postępowanie co do istoty w odniesieniu do wniosku. Sędzia ten działał zatem już we własnej sprawie czyli z naruszeniem art. 18 § 1 i art. 19 P.p.s.a., gdyż z mocy prawa podlegał wyłączeniu. Tym samym postępowanie z mocy art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. było nieważne, a fakt ten stanowi bezwzględną przesłankę pozytywną z art. 271 pkt 1 ustawy do żądania wznowienia postępowania z powodu nieważności Zdaniem skarżącego, sprawa o przywrócenie terminu na wniosek z 2015r. nie jest kwestią incydentalną w toku postępowania bowiem sędzia już wcześniej zakończył co do istoty postępowanie ze skargi. Sprawa z wniosku z 2015r. jest autonomiczna w odniesieniu do sprawy rozstrzygniętej w 2014r. w której sędzia wydał także rozstrzygnięcie co do jej istoty kończące postępowanie. Przywrócenie terminu w toku trwającego postępowania sądowego może być kwestia incydentalną ale nie ma takiego charakteru sprawa z 2015r. o przywrócenie terminu, w której zostaje wydane orzeczenie, co do istoty, kończące postępowanie, po zakończeniu postępowania w 2014r. ze skargi. Zdaniem skarżącego art. 18 § 1 i art. 19 P.p.s.a. w sposób jednoznaczny normują wyłączenie sędziego z mocy ustawy w sprawach " w których sędzia brał udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia kończącego postępowanie". Odrzucając w 1014r. jednoosobowo skargę sędzia zakończył postępowanie co do istoty ze skargi. Procedując sprawę w 2015r. z wniosku o przywrócenie terminu sędzia podlegał ustawowemu wyłączeniu. Wydając jednoosobowo 1 lipca 2015r. postanowienie rozstrzygające o sprawie przywrócenia terminu spowodował nieważność postępowania na zasadzie art. 183 § 2 pkt 4. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej odrzucenie bądź ewentualnie oddalenie wskazując, że skarżący nie wskazał na okoliczności warunkujące zachowanie terminu oraz chybione są zarzuty dotyczące nieprawidłowego składu Sądu – naruszenia art. 18 i 19 ustawy P.p.s.a. co zostało wykazane w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. II OZ 1116/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn.zm., dalej P.p.s.a.) można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. W świetle unormowań zawartych w Dziale VII P.p.s.a. wznowienie postępowania obwarowane jest przesłankami formalnymi, od spełnienia których zależy dopuszczalność wznowienia. W szczególności, stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a. przewidziane jest badanie wstępne skargi w zakresie zachowania terminu do jej wniesienia oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W razie braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci na posiedzeniu niejawnym, w przeciwnym wypadku wyznacza rozprawę. Z normy art. 270 P.p.s.a. wynika wprost, że instytucja wznowienia postępowania, ma zastosowanie jedynie do orzeczeń, które kończą postępowanie i są prawomocne. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym chodzi tu o zakończenie postępowania wszczętego przed sądem administracyjnym na skutek wniesienia skargi w rozumieniu art. 52 P.p.s.a. albo wniosku, o jakim mowa w art. 63 P.p.s.a., tj. o zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2006 r. sygn. I GZ 2/06 www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 270 P.p.s.a. nie obejmuje więc możliwości wznowienia postępowania incydentalnego-wpadkowego, to jest zakończonego prawomocnym postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej (por. postanowienie WSA w Krakowie z dnia 31 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 357/10). W niniejszej sprawie B. A. przedmiotem skargi o wznowienie postępowania uczynił postępowanie dotyczące wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz uiszczenia wpisu sądowego w sprawie sygn. akt II SA/Bd 628/14, w której wcześniej prawomocnym orzeczeniem odrzucona została jego skarga. Tymczasem żądanie przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wbrew stanowisku skarżącego, i nie stanowi wniosku z art. 63 P.p.s.a., nie wszczyna więc sprawy sądowoadministracyjnej, a postępowanie w tym przedmiocie ma charakter wyłącznie incydentalny. W orzecznictwie i doktrynie również podkreśla się, że wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej nie stanowi pisma wszczynającego odrębne postępowanie w rozumieniu art. 230 w związku z art. 63 i art. 64 § 3 P.p.s.a., zaś postępowanie w takiej sprawie jest postępowaniem incydentalnym i w żadnym razie nie można mówić, aby prawomocne orzeczenie wydane w takiej sprawie miało charakter kończący postępowanie (por. postanowienie NSA z 21 maja 2009r. sygn. I GZ 52/09). Z tych też względów przedmiotowa skarga o wznowienie postępowania jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 270 i art. 276 P.p.s.a. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że zgodnie z powołanym przez skarżącego przepisem art. 271 pkt 1 ustawy można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzeka sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się jego wyłączenia. W myśl natomiast art. 277 P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia (...). Jednocześnie należy zauważyć, że zgodnie z poglądem jaki ugruntował się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Sądu Najwyższego, samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom zawierającym przesłanki do wznowienia postępowania nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2005 r., GSK 1243/04, niepubl., postanowienie NSA z 25 września 2001 r., II SA/Gd 970/01, niepubl., wyrok NSA z 26 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1201/06 niepubl., a także postanowienie SN z 29 stycznia 1968 r., I CZ 122/67, OSNCP 1968, nr 8-9, poz. 154). Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie, wbrew subiektywnemu przekonaniu skarżącego, powoływana przez niego podstawa prawna w rzeczywistości nie zachodzi. Nadto nie został zachowany ustawowy termin do jej wniesienia. W sprawie II SA/Bd 628/14, której dotyczy skarga o wznowienie postępowania sądowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 10 września 2014 r. odrzucił skargę B. A. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki na mocy art. 220 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przyczyną odrzucenia skargi było nieuiszczenie wpisu sądowego w zakreślonym przez sąd terminie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącego postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015r. sygn. II OSK 76/15. Następnie postanowieniem z dnia 1 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na posiedzeniu niejawnym, odrzucił spóźniony wniosek skarżącego z [...] czerwca 2015r. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu sądowego. Z pewnością zatem to orzeczenie miało charakter incydentalny i formalny, a nadto brak jakichkolwiek podstaw aby twierdzić, że rozstrzygało ono sprawę co do istoty. Ponadto postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej nie jest orzeczeniem wydanym w wyniku zaskarżenia poprzedniego prawomocnego już postanowienia WSA w Bydgoszczy z 10 września 2014r. o odrzuceniu skargi, w rozumieniu art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania postanowienia z 1 lipca 2015r. Nadto co zasadnie podkreśla organ w niniejszej sprawie została już przesądzona zarówno kwestia incydentalnego charakteru postanowienia WSA w Bydgoszczy z 1 lipca 2015r. w sprawie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu, jak również to, że nie zaistniała zarzucana przesłanka niezwinnościowa. Skarżący bowiem całkowicie pominął okoliczność, iż już w zażaleniu z dnia [...] sierpnia 2015r. na przedmiotowe postanowienie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełniania braków skargi i uiszczenia wpisu sądowego zgłaszał zarzut nieważności postępowania polegający na rozpoznaniu tego wniosku przez tego samego sędziego, który orzekł uprzednio o odrzuceniu skargi, a Naczelny Sąd Administracyjny zarzut ten uznał za niezasadny (por uzasadnienie postanowienia z dnia 17 listopada 2015r. sygn. II OZ 1116/15). Powyższe oznacza po pierwsze, że także i tym razem skarżący nie dotrzymał terminu do złożenia skargi o wznowienie, który zgodnie z art. 277 P.p.s.a. wynosi trzy miesiące, od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Jeżeli podstawą wznowienia miałby być fakt, że w sprawie sygn. II SA/Bd 628/14 postanowienie z 1 lipca 2015r. wydał sędzia, który podlegał wyłączeniu, to o tej okoliczności skarżący dowiedział się w dniu doręczenia mu odpisu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z uzasadnieniem, a więc w dniu [...] sierpnia 2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 179 akt sprawy sygn. II SA/Bd 628/14), zatem termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania oparty na tej podstawie upływał z dniem [...] listopada 2015 r. Zresztą zarzut ten został podniesiony przez skarżącego w zażaleniu na postanowienie z dnia 1 lipca 2015 r. (złożone [...] sierpnia 2015 r.) Wobec powyższego okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości także i to, że nie zachodzi przesłanka wznowieniowa określona w art. 271 pkt 1 P.p.s.a., bowiem przed uprawomocnienia się orzeczenia z 1 lipca 2015r. strona mogła domagać się wyłączenia sędziego i podniosła stosowny zarzut wyłączenia sędziego z mocy ustawy w ww. zażaleniu. Podsumowując należy podkreślić, że badanie dopuszczalności skargi o wznowienie nie jest badaniem zasadności tej skargi. Chodzi wyłącznie o stwierdzenie, czy zostały zachowane warunki, które umożliwiają jej rozpatrywanie. Sąd dokonuje powyższej oceny na podstawie twierdzeń przytoczonych w skardze o wznowienie. W wyniku przeprowadzonego w niniejszej sprawie badania dopuszczalności skargi o wznowienie Sąd stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na zachowanie terminu i dopuszczalność skargi, a co za tym idzie nie można powiedzieć, że skarga została wniesiona w terminie i opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom P.p.s.a. nie oznaczało oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, albowiem już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.