II SA/Bd 173/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] Burmistrz G., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówił skarżącemu J. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką T. K.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że skarżący nie spełnia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2011 w zm., dalej jako "u.ś.r.") do przyznania wnioskowanego świadczenia, podkreślając, że na podstawie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, którym legitymuje się T. K. nie da się ustalić momentu powstania u niej niepełnosprawności. Organ wskazał ponadto, że - jak ustalono w drodze przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego – opieka sprawowana przez skarżącego nad matką polega przede wszystkim na pracach związanych z prowadzeniem domu (m.in. sprzątaniu, paleniu w piecu, robieniu zakupów, przygotowywaniu posiłków), że matka skarżącego samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne, nie jest pampersowana, samodzielnie spożywa posiłki i zażywa leki, że w opiece nad nią skarżącemu pomaga jego siostra oraz że skarżący ma 5 letni staż pracy, a ostatnie zatrudnienie podejmował ponad 10 lat temu. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym zarzucił naruszenie: - art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku TK z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP; - art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że samo zwrócenie się z przedmiotowym wnioskiem przez opiekuna dorosłej osoby wymagającej opieki, skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Po rozpoznaniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W pierwszej kolejności organ odwoławczy, wyjaśnił, że zaskarżona decyzja Burmistrza wydana została w następstwie przekazania mu niniejszej sprawy decyzją SKO z dnia [...] września 2021 r. do ponownego rozpatrzenia z uwagi na konieczność przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego na okoliczność sprawowania opieki przez skarżącego. W decyzji tej, jak wskazało Kolegium, organ I instancji niezasadnie jako na podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia wskazał na niespełnienie przesłanki, określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z uwagi na wyrok TK stwierdzający niekonstytucyjność tego przepisu, nie może mieć zastosowania w sprawie. Niemniej jednak, SKO uznało, że w sprawie zaistniały podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że wykazany zakres sprawowanej przez skarżącego opieki – zgodnie z oceną organu I instancji dokonaną na podstawie przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego – polega głównie na prowadzeniu domu. Opieka ta nie spełnia zatem warunków, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., gdyż jej zakres nie wyklucza podjęcia przez skarżącego zatrudnienia, tym bardziej, że przy opiece nad matką może on liczyć na pomoc siostry. Ponadto, jak podkreślił organ, skarżący nie jest aktywny zawodowo od ponad 10 lat i w wieku 40 lat posiada 5 letni staż pracy, co zdaniem SKO również wskazuje na brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz zarzucając naruszenie: - art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i niewłaściwe przyjęcie, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nie wypełnia dyspozycji ww. przepisu, podczas gdy w rozumieniu tego przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga opieki, w zależności od schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia, stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej oraz niewłaściwe przyjęcie, że w sprawie brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaniem opieki nad matką; - art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad matką oraz związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia, a pogarszającym się stanem zdrowia jego matki, determinującym konieczność stałego sprawowania opieki. Skarżący podniósł również m.in. że na ocenę sprawowania przez niego opieki nie może rzutować okoliczność okazjonalnego korzystania z pomocy siostry przy opiece nad matką oraz że we wcześniejszym okresie próbował łączyć opiekę nad matką z podejmowaniem zatrudnienia, jednak pogarszający stan jej zdrowia wymagał zwiększenia zakresu opieki i obecnie skarżący nie jest w stanie pogodzić opieki nad matką z pracą choćby w niepełnym wymiarze. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym został zgłoszony zarówno przez stronę skarżącą jak i przez organ. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej powoływanej jako "ppsa"), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności, za prawidłowe uznać należy stanowisko Kolegium w zakresie dotyczącym braku możliwości odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że nie da się ustalić momentu powstania niepełnosprawności u matki skarżącego. Należy bowiem wyjaśnić, że w związku z wydanym dnia 21 października 2014 r. wyrokiem TK o sygn. akt K 38/13, w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego związanego z opieką nad dorosłą osobą niepełnosprawną należy pominąć kryterium daty powstania niepełnosprawności. Wniosek taki wyprowadza się zaś z brzmienia art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodząc w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego - co w przypadku istotnej w sprawie regulacji nie miało miejsca. Jeżeli więc TK uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie przedmiotowe orzeczenie TK, powołany art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2017r., I OSK 1079/17, z 11 lipca 2017r. I OSK 1600/16 – dostępne na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query). W związku z tym za wadliwą uznać należało decyzję I-instancyjną w zakresie oparcia jej o ww. niekonstytucyjny przepis – na co też zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy. Przechodząc zaś do stanowiącej istotę sporu przyczyny odmowy wnioskowanego świadczenia, która dotyczy kwestii spełnienia w sprawie podstawowej przesłanki warunkującej możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, wskazać należy, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wymienione w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 17 ust. 1 uśr mówi o osobach, które "w celu sprawowania opieki" – "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Powyższy zwrot użyty przez ustawodawcę oznacza, że realizacja tego celu nie jest możliwa bez niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Pomiędzy tymi okolicznościami tj. rezygnacją/niepodejmowaniem pracy zarobkowej a sprawowaną opieką musi więc zachodzić bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1124/18 - dostępny jw.). Przedmiotowe świadczenie nie jest zatem przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi więc sprawować osobistą opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze i zakresie, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej, a ponadto zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 655/21; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 września 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 612/21 – dostępne jw.). Z powyższego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane, gdy w sprawie zachodzi bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem pracy zarobkowej a sprawowaną opieką, a więc gdy zostanie wykazane, że rezygnacja lub niepodejmowanie pracy zarobkowej wynika z konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. Jednocześnie należy wskazać, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku pojęć ustawowych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale już z treści i celu przepisu art. 17 ust. 1 uśr wynika, iż aby można było mówić o opiece musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie, skoro sprawowana opieka została przez ustawodawcę nierozerwalnie związana z koniecznością niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sprawowana opieka, jej zakres, ma bowiem uniemożliwiać wykonywanie pracy zarobkowej. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 17 ust. 1 uśr była bowiem pomoc osobom sprawującym stałą, długotrwałą opiekę nad osobą niepełnosprawną, nie z powodu samej okoliczności sprawowania opieki, lecz ze względu na okoliczność, że przez sprawowaną opiekę osoby te znajdują się w życiowej sytuacji zmuszającej je do niewykonywania pracy zarobkowej. Obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego jest więc ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Związek ten determinowany jest natomiast – jak wykazano powyżej - zakresem i wymiarem faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, gdyż stanowi on podstawę oceny czy zakres czynności składających się na sprawowaną opiekę wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. Ponadto na uwadze należy mieć jednocześnie ogólną sytuację rodzinną wnioskującego oraz jego podopiecznego, w tym przede wszystkim możliwość sprawowania opieki (lub partycypowania w jej sprawowaniu) przez osoby, na których również ciąży obowiązek alimentacyjny. Zdaniem Sądu w zaskarżonej decyzji SKO prawidłowo oceniło, że w niniejszej sprawie nie zachodzi bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką, a stanowisko to znajduje uzasadnienie w aktach sprawy. Ze znajdującego się w aktach protokołu z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego (załącznik do k. 23 akt adm. organu I instancji), opatrzonego podpisem J. K., wynika bowiem, że zakres czynności wykonywany przez skarżącego podczas opieki nad matką to przede wszystkim prace związane z prowadzeniem domu, w tym w szczególności: sprzątanie, palenie w piecu, robienie zakupów, wywieszanie prania, przygotowywanie posiłków. Skarżący pomaga matce również przy ubieraniu, ale tylko przy zakładaniu skarpetek/rajstop, ponieważ T. K. nie może się schylać, a także zapewnia matce kontakt z lekarzem i wykupuje leki. W wywiadzie ustalono również, że w opiece nad matką (m.in. przy kąpielach) skarżącemu pomaga siostra oraz że skarżący ma 5 letni staż pracy, ostatnie zatrudnienie podejmował 10 lat temu, a później podejmował jedynie prace dorywcze. W wywiadzie wskazano ponadto, że niepełnosprawna T. K. jest w stanie samodzielnie poruszać się po domu, jak i na zewnątrz przy pomocy kul ortopedycznych, że choruje ona na cukrzycę, łuszczycę i ma problemy kardiologiczne, nie jest osobą pampersowaną, sama załatwia swoje potrzeby fizjologiczne. W aktach sprawy znajduje się ponadto oświadczenie skarżącego z dnia [...] października 2021 r., w którym to skarżący wskazał, że pomaga matce przy sprzątaniu, przynoszeniu drzewa, paleniu w piecu oraz chodzeniu po zakupy, potwierdzając tym samym ustalenia ww. wywiadu odnośnie sprawowania przez skarżącego opieki przede wszystkim w zakresie prac związanych z prowadzeniem domu. Zdaniem Sądu, SKO prawidłowo uznało zatem, że wykazany w sprawie zakres i rodzaj czynności wykonywanych przez skarżącego w ramach sprawowanej nad matką opieki nie wiąże się z wymogiem szczególnej dyspozycyjności tak, aby nie było możliwości podjęcia przez wnioskodawcę jakiejkolwiek pracy zarobkowej, choćby i w niepełnym wymiarze. Istotnym jest, że czynności te – które wynikają wprost z oświadczenia skarżącego oraz podpisanego przez niego wywiadu środowiskowego - nie zajmują całego, czy większości dnia i mogą być wykonywane też poza godzinami pracy. Matka skarżącego nie jest osobą leżącą, obłożnie chorą i – jak ustalono w sprawie - jest w stanie samodzielnie wykonywać niektóre czynności oraz poruszać się po mieszkaniu przy pomocy kuli. Z akt sprawy nie wynika, że wymaga ona stałej obecności i pielęgnacji, czy też zaopatrzenia w pieluchy. Skarżący nie wykonuje przy matce czynności wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. Pomoc skarżącego w dużym zakresie sprowadza się do wykonywania krótkotrwałych czynności opiekuńczych (podawanie posiłków, kupowanie lekarstw, pomoc w ubieraniu) oraz zwykłych czynności dnia codziennego (zajmowanie się domem, zakupy, sprzątanie, palenie w piecu), jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, co nie pozwala na stwierdzenie istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem pracy zarobkowej a sprawowaną opieką. Podkreślić należy jednocześnie, iż sama okoliczność legitymowania się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie przesądza automatycznie, że zakres sprawowanej opieki zostanie przez organ uznany za wykluczający możliwość zatrudnienia. Nie zawsze osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, będzie wymagać tej opieki w stopniu wykluczającym podjęcie przez osobę bliską zatrudnienia. Rolą organów jest więc ustalenie, czy osoba która ubiega się o przyznanie świadczenia sprawuje opiekę w takim wymiarze, który uniemożliwia podjęcie zatrudnienia, co w przedmiotowej sprawie w ramach poczynionych przez organy ustaleń zostało prawidłowo wykluczone. Dostrzeżenia wymaga ponadto, że niepełnosprawna T. K. oprócz skarżącego, ma jeszcze córkę, na której również ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki, a skarżący nie przedstawił jakichkolwiek argumentów na okoliczność braku możliwości partycypowania przez siostrę w opiece nad matką (czy to osobiście czy też finansowo), wiążąc swoje prawo do wnioskowanego świadczenia wyłącznie z tym, że to on przede wszystkim sprawuje faktyczną opiekę nad matką. Należy jednak zauważyć, że jak wynika z akt sprawy - córka T. K. również świadczy pomoc w opiece nad nią – m.in. poprzez pomoc w kąpieli, na co wskazano w protokole z wywiadu środowiskowego - co prowadzi do wniosku, że ma ona ku temu możliwości. Jeżeli zatem wymagająca opieki T. K. posiada oprócz skarżącego jeszcze inną osobę zobowiązaną do alimentacji – tj. córkę – która również ma obowiązek zapewnienia opieki matce (bezpośredniej lub poprzez zapewnienie środków na sprawowanie tej opieki przez osoby trzecie), to tym samym w interesie społecznym nie pozostawałoby przyznanie w realiach sprawy świadczenia pielęgnacyjnego ze środków publicznych, bez wykorzystania wszystkich możliwości po stronie osoby wymagającej opieki, tj. w tym przypadku realizacji obowiązku alimentacyjnego ciążącego również na córce. Zdaniem Sądu, skoro T. K. nie jest obłożnie chora i - jak wynika z akt - nie wymaga całodobowej opieki, jest w pewnym zakresie samodzielna i posiada dwójkę dzieci, które sprawują nad nią opiekę, z czego jedno z nich wspólnie z nią zamieszkuje, to tym samym, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, w niniejszej sprawie istnieją realne możliwości zorganizowania opieki nad matką w taki sposób, aby skarżący mógł podejmować pracę zarobkową, choćby w niepełnym wymiarze. Trafne w ocenie Sądu są również uwagi organu I instancji, który wyraził wątpliwość co do zaistnienia bezpośredniego związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką. Jak ustalono bowiem w toku postępowania, skarżący już od dłuższego czasu nie jest aktywny zawodowo, a ostatnie jego zatrudnienie miało miejsce ok. 10 lat temu. Znaczny stopień niepełnosprawności u jego matki datuje się natomiast od [...] grudnia 2018 r., co wynika wprost z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2019 r. (k. 4 akt administracyjnych organu I instancji), a zatem po upływie długiego okresu czasu od ostatniej aktywności zawodowej skarżącego. Wyraźny odstęp czasowy pomiędzy tymi zdarzeniami (ustaniem aktywności zawodowej a stwierdzeniem znacznego stopnia niepełnosprawności) budzi natomiast poważne wątpliwości co do faktycznych powodów rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia. Reasumując, należy stwierdzić, że z uwagi na wskazane powyżej okoliczności Sąd podzielił stanowisko SKO, że w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego pracy zarobkowej a sprawowaną opieką nad T. K.. Stanowisko to wynika zaś przede wszystkim z zakresu czynności wykonywanych przez skarżącego w ramach sprawowanej opieki, a także z sytuacji rodzinnej, która stwarza możliwości sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną bez konieczności pomocy ze strony państwa. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu wniesionej skargi.